<?xml version='1.0' encoding='UTF-8'?>
<TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0">
  <teiHeader>
    <fileDesc>
      <titleStmt>
        <title type="main">योगशिखोपनिषत्</title>
        <title type="sub">A machine-readable edition</title>
        <principal>Arun Prasad</principal>
        <respStmt>
          <persName>Arun Prasad</persName>
          <resp>Creation of machine-readable version.</resp>
        </respStmt>
      </titleStmt>
      <publicationStmt>
        <authority>Ambuda (https://ambuda.org)</authority>
        <availability>
          <p>Distributed by Ambuda under a Creative Commons CC0 1.0 Universal Licence (public domain)</p>
        </availability>
        <date>2026-05-10</date>
      </publicationStmt>
      <notesStmt>
        <note>This text has been created by direct export from Ambuda's proofing environment.</note>
      </notesStmt>
      <sourceDesc>
        <bibl>
          <title>ईशादिविंशोत्तरशतोपनिषदः</title>
          <editor>
            <name>नारायण राम आचार्य</name>
          </editor>
          <publisher>निर्णयसागर-मुद्रणालय</publisher>
          <date>१९४८</date>
        </bibl>
      </sourceDesc>
    </fileDesc>
    <encodingDesc>
      <projectDesc>
        <p>Ambuda is an online library of Sanskrit literature.</p>
      </projectDesc>
      <editorialDesc>
        <normalization>
          <p>Normalization of whitespace around dandas and other punctuation marks.</p>
        </normalization>
      </editorialDesc>
    </encodingDesc>
    <revisionDesc/>
  </teiHeader>
  <text xml:id="yogashikhopanishat" xml:lang="sa">
    <body>
      <title n="title">योगशिखोपनिषत् ॥ ११९ ॥</title>
      <lg n="1">
        <l>योगीश्वरं रमानाथं सच्चिदानन्दविग्रहम् ॥ योगशास्त्रप्रवक्तारं नौमि कैवल्यप्राप्तये ॥ १ ॥</l>
      </lg>
      <p n="shanti">ॐ पूर्णमद इति शान्तिः ॥</p>
      <div n="1">
        <lg n="1.1">
          <l>ॐ योगशिखां प्रवक्ष्यामि सर्वज्ञानेषु चोत्तमाम् । यदा तु ध्यायते मन्त्रं</l>
          <l>गात्रकम्पोऽभिजायते ॥ १ ॥</l>
        </lg>
        <lg n="1.2">
          <l>आसनं पद्मकं बद्ध्वा यच्चान्यद्वापि रोचते ।</l>
          <l>कुर्यान्नासाग्रदृष्टिं च हस्तौ पादौ च संयतौ ॥ २ ॥</l>
        </lg>
        <lg n="1.3">
          <l>मनः सर्वत्र संयम्य ओंकारं</l>
          <l>तत्र चिन्तयेत् । ध्यायेत सततं प्राज्ञो हृत्कृत्वा परमेष्ठिनम् ॥ ३ ॥</l>
        </lg>
        <lg n="1.4">
          <l>एक-</l>
          <l>स्तम्भे नवद्वारे त्रिस्थूणे पञ्चदैवते । ईदृशे तु शरीरे वा मतिमानुपलक्षयेत् ॥ ४ ॥</l>
        </lg>
        <lg n="1.5">
          <l>आदित्यमण्डलं दिव्यं रश्मिज्वालासमाकुलम् । तस्य मध्यगतो वह्निः</l>
          <l>प्रज्वलेद्दीपवर्तिवत् ॥ ५ ॥</l>
        </lg>
        <trailer n="trailer">इति योगशिखोपनिषत्सु प्रथमः खण्डः ॥ १ ॥</trailer>
      </div>
      <div n="2">
        <lg n="2.1">
          <l>दीपशिखायां या मात्रा सा मात्रा परमेष्ठिनः ॥ १ ॥</l>
        </lg>
        <lg n="2.2">
          <l>भिन्दन्ति योगिनः</l>
          <l>सूर्यं योगाभ्यासेन वै पुनः ॥ २ ॥</l>
        </lg>
        <lg n="2.3">
          <l>द्वितीयं सुषुम्नाद्वारं परिशुद्धं विसर्पति ।</l>
          <l>कपालसंपुटं भित्त्वा ततः पश्यन्ति तत्परम् ॥ ३ ॥</l>
        </lg>
        <lg n="2.4"/>
        <trailer n="trailer">इति योगशिखोपनिषत्सु द्वितीयः खण्डः ॥ २ ॥</trailer>
      </div>
      <div n="3">
        <lg n="3.1">
          <l>अथ न ध्यायेज्जन्तुरालस्याच्च प्रमादतः । यदि त्रिकालमावर्तेत्स गच्छे-</l>
          <l>त्परमं पदम् ॥ १ ॥</l>
        </lg>
        <lg n="3.2">
          <l>पुण्यमेतत्समासाद्य संक्षेपात्कथितं मया । लब्धयोगेन</l>
          <l>बोद्धव्यं प्रसन्नं परमेष्ठिनम् ॥ २ ॥</l>
        </lg>
        <lg n="3.3">
          <l>जन्मान्तरसहस्रेषु यदा नाश्नाति किल्बि-</l>
          <l>षम् । तदा पश्यन्ति योगेन संसारच्छेदनं परं संसारच्छेदनं परमिति ॥ ३ ॥</l>
        </lg>
        <trailer n="trailer">इति योगशिखोपनिषत्सु तृतीयः खण्डः ॥ ३ ॥</trailer>
      </div>
      <p n="shanti2">ॐ पूर्णमद इति शान्तिः ॥</p>
      <trailer n="trailer">इत्याथर्वणीया योगशिखोपनिषत्समाप्ता ॥ ११९ ॥</trailer>
    </body>
  </text>
</TEI>