Reports » गुह्यकाल्युपनिषत्

Updated 2026-02-26 07:53

XML

XML conforms to the TEI schema ✓ Passed (88/88)

<text> @xml:id matches text's slug ✓ Passed (1/1)

All <div> elements set 'n' with unique values ✓ Passed (1/1)

Singleton <head> and <trailer> slugs end with .head / .trailer ✗ Failed (0/1)

<trailer> slug '' must end with '.trailer'

<trailer/>

All blocks have unique identifiers ✓ Passed (87/87)

Verse-only texts: <lg> slugs do not contain 'lg' — N/A (0/0)

Text

Devanagari text is well-formed ⚠ Partial (306/308)

Unexpected character ':' in text <तथा विद्वान् नामरूपाद्विमुक्त:>

<l>तथा विद्वान् नामरूपाद्विमुक्त:</l>

Unexpected character ':' in text <न तस्या: प्रतिमाभिश्च तस्या नाम महद्यशः ॥ ६२ ॥>

<l>न तस्या: प्रतिमाभिश्च तस्या नाम महद्यशः ॥ ६२ ॥</l>

No leading or trailing spaces in text elements ✓ Passed (223/223)

Verse numbers match `n` attribute ⚠ Partial (83/84)

Verse number mismatch. (expected '41', saw '49')

<lg n="41">
  <l>इन्द्रियेभ्यः परा ह्यर्था ह्यर्थेभ्यश्च परं मनः ।</l>
  <l>मनसस्तु परा बुद्धिर्बुद्धेरात्मा महान् परः ॥ ४९ ॥</l>
</lg>

Meter

All verses have a known meter ⚠ Partial (57/84)

Verse 1

<lg n="1">
  <l>अथर्ववेदमध्ये तु शाखा मुख्यतमा हि षट् ।</l>
  <l>स्वयंभुवा याः कथिताः पुत्रायाथर्वण पुरा ॥ १ ॥</l>
</lg>

अ

थ

र्व

वे

द

म

ध्ये

तु

शा

खा

मु

ख्य

त

मा

हि

षट्

स्व

यं

भु

वा

याः

क

थि

ताः

पु

त्रा

या

थ

र्व

ण

पु

रा

Verse 37

<lg n="37">
  <l>न चक्षुषा गृह्यते नापि वाचा</l>
  <l>नान्यैर्योगैर्न हि सा कर्मणा वा ।</l>
  <l>ज्ञानप्रसादेन विशुद्धसत्त्वः</l>
  <l>ततस्तु तां पश्यति निष्कलां च ॥ ३७ ॥</l>
</lg>

न L	च G	क्षु L	षा G	गृ G	ह्य L	ते G	ना G	पि L	वा G	चा G
ना G	न्यै G	र्यो G	गै G	र्न L	हि L	सा G	क G	र्म L	णा G	वा G
ज्ञा G	न G	प्र L	सा G	दे G	न L	वि L	शु G	द्ध L	स G	त्त्वः G
त L	त G	स्तु L	तां G	प G	श्य L	ति L	नि G	ष्क L	लां G	च L

Verse 38

<lg n="38">
  <l>यथा नद्यः स्यन्दमानाः समुद्रे</l>
  <l>गच्छन्त्यस्तं नामरूपे विहाय ।</l>
  <l>तथा विद्वान् नामरूपाद्विमुक्त:</l>
  <l>परात् परां जगदम्बामुपैति ॥ ३८ ॥</l>
</lg>

य L	था G	न G	द्यः G	स्य G	न्द L	मा G	नाः G	स L	मु G	द्रे G
ग G	च्छ G	न्त्य G	स्तं G	ना G	म L	रू G	पे G	वि L	हा G	य L
त L	था G	वि G	द्वा G	न्ना G	म L	रू G	पा G	द्वि L	मु G	क्त L
प L	रा G	त्प L	रां G	ज L	ग L	द G	म्बा G	मु L	पै G	ति L

Verse 39

<lg n="39">
  <l>सर्वे वेदा यत्पदमामनन्ति तपांसि सर्वाणि च यद्वदन्ति ।</l>
  <l>यदिच्छन्तो ब्रह्मचर्यं चरन्ति तत्ते पदं संग्रहेण ब्रवीमि ॥ ३९ ॥</l>
</lg>

स

र्वे

वे

दा

य

त्प

द

मा

म

न

न्ति

त

पां

सि

स

र्वा

णि

च

य

द्व

द

न्ति

य

दि

च्छ

न्तो

ब्र

ह्म

च

र्यं

च

र

न्ति

त

त्ते

प

दं

सं

ग्र

हे

ण

ब्र

वी

मि

Verse 44

<lg n="44">
  <l>एका गुह्या सर्वभूतान्तरात्मा</l>
  <l>एकं रूपं बहुधा या करोति ।</l>
  <l>तामात्मस्थां येऽनुपश्यन्ति धीराः</l>
  <l>तेषां सुखं शाश्वतं नेतरेषाम् ॥ ४४ ॥</l>
</lg>

ए G	का G	गु G	ह्या G	स G	र्व L	भू G	ता G	न्त L	रा G	त्मा G
ए G	कं G	रू G	पं G	ब L	हु L	धा G	या G	क L	रो G	ति L
ता G	मा G	त्म G	स्थां G	ये G	नु L	प G	श्य G	न्ति L	धी G	राः G
ते G	षां G	सु L	खं G	शा G	श्व L	तं G	ने G	त L	रे G	षाम् G

Verse 45

<lg n="45">
  <l>न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं</l>
  <l>नेमा विद्युतो भान्ति कुतोऽयमग्निः ।</l>
  <l>तामेव भान्तीमनुभाति सर्वं</l>
  <l>तस्या भासा सर्वमिदं विभाति ॥ ४५ ॥</l>
</lg>

न

त

त्र

सू

र्यो

भा

ति

न

च

न्द्र

ता

र

कं

ने

मा

वि

द्यु

तो

भा

न्ति

कु

तो

य

म

ग्निः

ता

मे

व

भा

न्ती

म

नु

भा

ति

स

र्वं

त

स्या

भा

सा

स

र्व

मि

दं

वि

भा

ति

Verse 46

<lg n="46">
  <l>यस्याः परं नापरमस्ति किञ्चित्</l>
  <l>यस्या नाणीयो न ज्यायोऽस्ति किञ्चित् ।</l>
  <l>वृक्ष इव स्तब्धा दिवि तिष्ठत्येका</l>
  <l>यदन्तः पूर्णामवगत्य पूर्णः ॥ ४६ ॥</l>
</lg>

य G	स्याः G	प L	रं G	ना G	प L	र L	म G	स्ति L	कि G	ञ्चित् G
य G	स्या G	ना G	णी G	यो G	न G	ज्या G	यो G	स्ति L	कि G	ञ्चित् L
वृ G	क्ष L	इ L	व G	स्त G	ब्धा G	दि L	वि L	ति G	ष्ठ G	त्ये G	का G
य L	द G	न्तः G	पू G	र्णा G	म L	व L	ग G	त्य L	पू G	र्णः G

Verse 51

<lg n="51">
  <l>अपाणिपादा जननी ग्रहीत्री</l>
  <l>पश्यत्यचक्षुः सा शृणोत्यकर्णा ।</l>
  <l>मा वेत्ति वेद्यं न च तस्यास्तु वेत्ता</l>
  <l>नामाहुरग्र्यां महतीं महीयसी ॥ ५१ ॥</l>
</lg>

अ L	पा G	णि L	पा G	दा G	ज L	न L	नी G	ग्र L	ही G	त्री G
प G	श्य G	त्य L	च G	क्षुः G	सा G	शृ L	णो G	त्य L	क G	र्णा G
मा G	वे G	त्ति L	वे G	द्यं G	न L	च L	त G	स्या G	स्तु L	वे G	त्ता G
ना G	मा G	हु L	र G	ग्र्यां G	म L	ह L	तीं G	म L	ही G	य L	सी G

Verse 53

<lg n="53">
  <l>ऋचो अक्षरे परमे व्योमन्</l>
  <l>यस्यां देवा अधिरुद्रा निषेदुः ।</l>
  <l>यस्तां न वेद किमृचा करिष्यति</l>
  <l>ये तां विदुस्त इमे समासते ॥ ५३ ॥</l>
</lg>

ऋ L	चो G	अ G	क्ष L	रे G	प L	र L	मे G	व्यो G	मन् G
य G	स्यां G	दे G	वा G	अ L	धि L	रु G	द्रा G	नि L	षे G	दुः G
य G	स्तां G	न L	वे G	द L	कि L	मृ L	चा G	क L	रि G	ष्य L	ति L
ये G	तां G	वि L	दु G	स्त L	इ L	मे G	स L	मा G	स L	ते G

Verse 54

<lg n="54">
  <l>छन्दांसि यज्ञाः क्रतवो व्रतानि</l>
  <l>भृतं भव्यं यच्च वेदा वदन्ति ।</l>
  <l>सर्वं देवी सृजते विश्वमेतत्</l>
  <l>तस्याश्चान्यो मायया संनिरुद्धः ॥ ५४ ॥</l>
</lg>

छ G	न्दां G	सि L	य G	ज्ञाः G	क्र L	त L	वो G	व्र L	ता G	नि L
भृ L	तं G	भ G	व्यं G	य G	च्च L	वे G	दा G	व L	द G	न्ति L
स G	र्वं G	दे G	वी G	सृ L	ज L	ते G	वि G	श्व L	मे G	तत् G
त G	स्या G	श्चा G	न्यो G	मा G	य L	या G	सं G	नि L	रु G	द्धः G

Verse 56

<lg n="56">
  <l>या देवानां प्रभवा चोद्भवा च</l>
  <l>विश्वाधिपा सर्वभूतेषु गूढा ।</l>
  <l>हिरण्यगर्भं जनयामास पूर्वं</l>
  <l>सा नो बुद्ध्या शुभया संयुनक्तु ॥ ५६ ॥</l>
</lg>

या G	दे G	वा G	नां G	प्र L	भ L	वा G	चो G	द्भ L	वा G	च L
वि G	श्वा G	धि L	पा G	स G	र्व L	भू G	ते G	षु L	गू G	ढा G
हि L	र G	ण्य L	ग G	र्भं G	ज L	न L	या G	मा G	स L	पू G	र्वं G
सा G	नो G	बु G	द्ध्या G	शु L	भ L	या G	सं G	यु L	न G	क्तु L

Verse 57

<lg n="57">
  <l>सूक्ष्मातिसूक्ष्मं सलिलस्य मध्ये</l>
  <l>विश्वस्य स्रष्ट्रीमनेकाननाख्याम् ।</l>
  <l>विश्वस्य चैकां परिवेष्टयित्रीं</l>
  <l>ज्ञात्वा गुह्यां शान्तिमत्यन्तमेति ॥ ५७ ॥</l>
</lg>

सू G	क्ष्मा G	ति L	सू G	क्ष्मं G	स L	लि L	ल G	स्य L	म G	ध्ये G
वि G	श्व G	स्य G	स्र G	ष्ट्री G	म L	ने G	का G	न L	ना G	ख्याम् G
वि G	श्व G	स्य L	चै G	कां G	प L	रि L	वे G	ष्ट L	यि G	त्रीं G
ज्ञा G	त्वा G	गु G	ह्यां G	शा G	न्ति L	म G	त्य G	न्त L	मे G	ति L

Verse 58

<lg n="58">
  <l>सा ह्येव काले भुवनस्य गोप्त्री</l>
  <l>विश्वाधिपा सर्वभूतेषु गूढा ।</l>
  <l>यस्यां मुक्ता ब्रह्मर्षयोऽपि देवाः</l>
  <l>ज्ञात्वा तां मृत्युपाशाञ्छिनत्ति ॥ ५८ ॥</l>
</lg>

सा G	ह्ये G	व L	का G	ले G	भु L	व L	न G	स्य L	गो G	प्त्री G
वि G	श्वा G	धि L	पा G	स G	र्व L	भू G	ते G	षु L	गू G	ढा G
य G	स्यां G	मु G	क्ता G	ब्र G	ह्म G	र्ष L	यो G	पि L	दे G	वाः G
ज्ञा G	त्वा G	तां G	मृ G	त्यु L	पा G	शा G	ञ्छि L	न G	त्ति L

Verse 59

<lg n="59">
  <l>घृतात् परं मण्डमिवातिसूक्ष्मं</l>
  <l>ज्ञात्वा कालीं सर्वभूतेषु गूढाम् ।</l>
  <l>कल्पान्ते वै सर्वसंहारकर्त्रीं</l>
  <l>ज्ञात्वा गुह्यां मुच्यते सर्वपापैः ॥ ५९ ॥</l>
</lg>

घृ L	ता G	त्प L	रं G	म G	ण्ड L	मि L	वा G	ति L	सू G	क्ष्मं G
ज्ञा G	त्वा G	का G	लीं G	स G	र्व L	भू G	ते G	षु L	गू G	ढाम् G
क G	ल्पा G	न्ते G	वै G	स G	र्व L	सं G	हा G	र L	क G	र्त्रीं G
ज्ञा G	त्वा G	गु G	ह्यां G	मु G	च्य L	ते G	स G	र्व L	पा G	पैः G

Verse 60

<lg n="60">
  <l>एषा देवी विश्वयोनिर्महात्मा</l>
  <l>सदा जनानां हृदि सन्निविष्टा ।</l>
  <l>हृदा मनीषा मनसाभिकॢप्ता</l>
  <l>ये तां विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ६० ॥</l>
</lg>

ए G	षा G	दे G	वी G	वि G	श्व L	यो G	नि G	र्म L	हा G	त्मा G
स L	दा G	ज L	ना G	नां G	हृ L	दि L	स G	न्नि L	वि G	ष्टा G
हृ L	दा G	म L	नी G	षा G	म L	न L	सा G	भि L	कॢ G	प्ता G
ये G	तां G	वि L	दु L	र L	मृ L	ता G	स्ते G	भ L	व G	न्ति L

Verse 61

<lg n="61">
  <l>यदा तमस्तत्र दिवा न रात्रिः</l>
  <l>न सन्न चासद्भगवत्येव गुह्या ।</l>
  <l>तदक्षरं तत्सवितुर्वरेण्यं</l>
  <l>प्रज्ञा च तस्याः प्रसृता परा सा ॥ ६१ ॥</l>
</lg>

य L	दा G	त L	म G	स्त G	त्र L	दि L	वा G	न L	रा G	त्रिः G
न L	स G	न्न L	चा G	स G	द्भ L	ग L	व G	त्ये G	व L	गु G	ह्या G
त L	द G	क्ष L	रं G	त G	त्स L	वि L	तु G	र्व L	रे G	ण्यं G
प्र G	ज्ञा G	च L	त G	स्याः G	प्र L	सृ L	ता G	प L	रा G	सा G

Verse 63

<lg n="63">
  <l>न संदृशे तिष्ठति रूपमस्याः</l>
  <l>न चक्षुषा पश्यति कश्चिदेनाम् ।</l>
  <l>हृदा मनीषा मनसाभिकॢप्तां</l>
  <l>य एनां विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥ ६३ ॥</l>
</lg>

न L	सं G	दृ L	शे G	ति G	ष्ठ L	ति L	रू G	प L	म G	स्याः G
न L	च G	क्षु L	षा G	प G	श्य L	ति L	क G	श्चि L	दे G	नाम् G
हृ L	दा G	म L	नी G	षा G	म L	न L	सा G	भि L	कॢ G	प्तां G
य L	ए G	नां G	वि L	दु L	र L	मृ L	ता G	स्ते G	भ L	व G	न्ति L

Verse 64

<lg n="64">
  <l>भूयश्च सृष्ट्वा त्रिदशानथेशी</l>
  <l>सर्वाधिपत्यं कुरुते भवानी ।</l>
  <l>सर्वा दिशश्चोर्ध्वमधश्च तिर्यक्</l>
  <l>प्रकाशयन्ती भ्राजते गुह्यकाली ॥ ६४ ॥</l>
</lg>

भू G	य G	श्च L	सृ G	ष्ट्वा G	त्रि L	द L	शा G	न L	थे G	शी G
स G	र्वा G	धि L	प G	त्यं G	कु L	रु L	ते G	भ L	वा G	नी G
स G	र्वा G	दि L	श G	श्चो G	र्ध्व L	म L	ध G	श्च L	ति G	र्यक् G
प्र L	का G	श L	य G	न्ती G	भ्रा G	ज L	ते G	गु G	ह्य L	का G	ली G

Verse 66

<lg n="66">
  <l>धर्मावहां पापनुदां भगेशीं</l>
  <l>ज्ञात्वात्मस्थाममृतां विश्वमातरम् ।</l>
  <l>तामीश्वराणां परमां महेश्वरीं</l>
  <l>तां देवतानां परदेवतां च ।</l>
  <l>पतिं पतीनां परमां पुरस्तात्</l>
  <l>विद्यावतां गुह्यकालीं मनीषाम् ॥ ६६ ॥</l>
</lg>

ध G	र्मा G	व L	हां G	पा G	प L	नु L	दां G	भ L	गे G	शीं G
ज्ञा G	त्वा G	त्म G	स्था G	म L	मृ L	तां G	वि G	श्व L	मा G	त L	रम् L
ता G	मी G	श्व L	रा G	णां G	प L	र L	मां G	म L	हे G	श्व L	रीं G
तां G	दे G	व L	ता G	नां G	प L	र L	दे G	व L	तां G	च L
प L	तिं G	प L	ती G	नां G	प L	र L	मां G	पु L	र G	स्तात् G
वि G	द्या G	व L	तां G	गु G	ह्य L	का G	लीं G	म L	नी G	षाम् G

Verse 67

<lg n="67">
  <l>तस्या न कार्यं करणं च विद्यते</l>
  <l>न तत्समा चाप्यधिका च दृश्यते ।</l>
  <l>परास्याः शक्तिर्विविधैव श्रूयते</l>
  <l>स्वाभाविकी ज्ञानबलक्रिया च ॥ ६७ ॥</l>
</lg>

त G	स्या G	न L	का G	र्यं G	क L	र L	णं G	च L	वि G	द्य L	ते G
न L	त G	त्स L	मा G	चा G	प्य L	धि L	का G	च L	दृ G	श्य L	ते G
प L	रा G	स्याः G	श G	क्ति G	र्वि L	वि L	धै G	व G	श्रू G	य L	ते G
स्वा G	भा G	वि L	की G	ज्ञा G	न L	ब L	ल G	क्रि L	या G	च L

Verse 68

<lg n="68">
  <l>कश्चिन्न तस्याः पतिरस्ति लोके</l>
  <l>न चेशिता नैव तस्याश्च लिङ्गम् ।</l>
  <l>सा कारणं कारणकारणाधिपा</l>
  <l>नास्याश्च कचिज्जनिता न चाधिपः ॥ ६८ ॥</l>
</lg>

क G	श्चि G	न्न L	त G	स्याः G	प L	ति L	र G	स्ति L	लो G	के G
न L	चे G	शि L	ता G	नै G	व L	त G	स्या G	श्च L	लि G	ङ्गम् L
सा G	का G	र L	णं G	का G	र L	ण L	का G	र L	णा G	धि L	पा G
ना G	स्या G	श्च L	क L	चि G	ज्ज L	नि L	ता G	न L	चा G	धि L	पः G

Verse 69

<lg n="69">
  <l>एका देवी सर्वभूतेषु गूढा</l>
  <l>व्याप्नोत्येतत् सर्वभृतान्तरस्था ।</l>
  <l>कर्माध्यक्षा सर्वभूताधिवासा</l>
  <l>साक्षिण्येषा केवला निर्गुणा च ॥ ६९ ॥</l>
</lg>

ए G	का G	दे G	वी G	स G	र्व L	भू G	ते G	षु L	गू G	ढा G
व्या G	प्नो G	त्ये G	त G	त्स G	र्व L	भृ L	ता G	न्त L	र G	स्था G
क G	र्मा G	ध्य G	क्षा G	स G	र्व L	भू G	ता G	धि L	वा G	सा G
सा G	क्षि G	ण्ये G	षा G	के G	व L	ला G	नि G	र्गु L	णा G	च L

Verse 70

<lg n="70">
  <l>वशिन्येका निष्क्रियाणां बहूनां</l>
  <l>एकं बीजं बहुधा या करोति ।</l>
  <l>नानारूपा दशवक्त्रं विधत्ते</l>
  <l>नानारूपान् या च बाहुन् बिभर्ति ॥ ७० ॥</l>
</lg>

व L	शि G	न्ये G	का G	नि G	ष्क्रि L	या G	णां G	ब L	हू G	नां G
ए G	कं G	बी G	जं G	ब L	हु L	धा G	या G	क L	रो G	ति L
ना G	ना G	रू G	पा G	द L	श L	व G	क्त्रं G	वि L	ध G	त्ते G
ना G	ना G	रू G	पा G	न्या G	च L	बा G	हु G	न्बि L	भ G	र्ति L

Verse 71

<lg n="71">
  <l>नित्या नित्यानां चेतना चेतनानां</l>
  <l>एका बहूनां विदधाति कामान् ।</l>
  <l>तत्कारणं साङ्ख्ययोगाधिगम्यं</l>
  <l>ज्ञात्वा देवीं मुच्यते सर्वपाशैः ॥ ७१ ॥</l>
</lg>

नि G	त्या G	नि G	त्या G	नां G	चे G	त L	ना G	चे G	त L	ना G	नां G
ए G	का G	ब L	हू G	नां G	वि L	द L	धा G	ति L	का G	मान् G
त G	त्का G	र L	णं G	सा G	ङ्ख्य L	यो G	गा G	धि L	ग G	म्यं G
ज्ञा G	त्वा G	दे G	वीं G	मु G	च्य L	ते G	स G	र्व L	पा G	शैः G

Verse 72

<lg n="72">
  <l>या वै विष्णुं पालने संनियुङ्क्ते</l>
  <l>रुद्रं देवं संहृतौ चापि गुह्या ।</l>
  <l>तां वै देवीमात्मबुद्धिप्रकाशां</l>
  <l>मुमुक्षुर्वै शरणमहं प्रपद्ये ॥ ७२ ॥</l>
</lg>

या G	वै G	वि G	ष्णुं G	पा G	ल L	ने G	सं G	नि L	यु G	ङ्क्ते G
रु G	द्रं G	दे G	वं G	सं G	हृ L	तौ G	चा G	पि L	गु G	ह्या G
तां G	वै G	दे G	वी G	मा G	त्म L	बु G	द्धि G	प्र L	का G	शां G
मु L	मु G	क्षु G	र्वै G	श L	र L	ण L	म L	हं G	प्र L	प G	द्ये G

Verse 74

<lg n="74">
  <l>इयं हि गुह्योपनिपत् सुगूढा</l>
  <l>या ब्रह्मा देवता विश्वयोनिः ।</l>
  <l>एतां जपंश्चान्वहं भक्तियुक्तः</l>
  <l>सत्यं सत्यं ह्यमृतः संबभूव ॥ ७४ ॥</l>
</lg>

इ L	यं G	हि L	गु G	ह्यो G	प L	नि L	प G	त्सु L	गू G	ढा G
या G	ब्र G	ह्मा G	दे G	व L	ता G	वि G	श्व L	यो G	निः G
ए G	तां G	ज L	पं G	श्चा G	न्व L	हं G	भ G	क्ति L	यु G	क्तः G
स G	त्यं G	स G	त्यं G	ह्य L	मृ L	तः G	सं G	ब L	भू G	व L

Verse 80

<lg n="80">
  <l>तदस्म्यहं तृतीयं च महावाक्यत्रयं भवेत ।</l>
  <l>आद्यान्येतानि वाक्यानि छन्दांसि परिचक्षते ॥ ८० ॥</l>
</lg>

त

द

स्म्य

हं

तृ

ती

यं

च

म

हा

वा

क्य

त्र

यं

भ

वे

त

आ

द्या

न्ये

ता

नि

वा

क्या

नि

छ

न्दां

सि

प

रि

च

क्ष

ते