COVERNMENT OF MADRAS स्तोत्रार्णवः STOTRARNAVAH EDITED BY T. CHANDRASEKHARAN, M.A., LT Curator, Government Oriental Manuscripts Library, Madras. PUBLISHED UNDER THE ORDERS OF THE GOVERNMENT OF MADRAS 1961

Madras Government Oriental Manuscripts Series No. 70 VERNMENT OF MADRAS GOVERNMENT OF MADRAS zalaria: STOTRĀRNAVAH EDITED BY T. CHANDRASEKHARAN, M.A., L.T. Curator, Government Oriental Manuscripts Library, Madras. PUBLISHED UNDER THE ORDERS OF THE GOVERNMENT OF MADRAS 1961 Price Rs. 20-30

Printed at the M. L. J. Press Private Ltd., Madras-4.

॥ विषयाः ॥ पृष्ठम उपाद्वातः 5-11 अवलम्बभूता मातृकाः 12--21 विषयानुक्रमणिका 23-30 शुद्धाशुद्धसूची 31-43 प्रथमः तरङ्गः – गणेशस्तोत्राणि द्वितीयः तरङ्ग : - शिवस्तोत्राणि तृतीयः तरङ्गः – विष्णुस्तोत्राणि - १ - ३२ ३३ – १६२ १६३–२३१ चतुर्थः तरङ्गः — रामस्तोत्राणि २३२-३३२ पञ्चमः तरङ्गः - कृष्णस्तोत्राणि ३३३-४२५ - षष्ठः तरङ्गः – प्रकीर्णस्तोत्राणि ४२६–६३७ - सप्तमः तरङ्गः – सुब्रह्मण्यस्तोत्राणि ६३८–६४९ अष्टमः तरङ्गः — देवीस्तोत्राणि ६५० - ७१७ नवमः तरङ्गः— मङ्गलम् ७१७ – ७१८ अनुबन्धः I - ७१९ – ७३२ "" II ७३३–७३६

INTRODUCTION The public are perhaps aware of the fact that the Govern- ment of Madras have launched upon a scheme of publication of rare manuscripts treasured in two premier institutions of this state, namely, the Madras Government Oriental Manus- cripts Library, Madras, and the Tanjore Maharaja Serfoji's Sarasvathi Mahal Library, Tanjore. Financial help has also been extended to Dr. U. V. Swaminatha Iyer Library, Adyar, Madras, for similiar purpose. Though the publication of rare manuscripts was started as early as 1909 by this library, only 12 works were taken up for publication till 1942. Of these, the printing of three works has not yet been completed. Only in the year 1949-50 a regular scheme for the publi- cation of manuscripts was prepared and accepted by the Government of Madras under the MADRAS GOVERN- MENT ORIENTAL SERIES. This scheme included the Manuscripts in all the South Indian Languages in which there are manuscripts in the library. Till now 158 manuscripts in different languages have been printed. Of these, 35 manus- cripts are from Tanjore Maharaja Serfoji's Sarasvathi Mahal Library, Tanjore, and three from Dr. U. V. Swaminatha Iyer Library, Adyar. In addition, four manuscripts, three from this Library and one from Dr. U. V. Swaminatha Iyer Library, Adyar, are in the press. All the manuscripts under the Madras Government Oriental Series were edited by various scholars drawn from different learned institutions. The publication of manuscripts under the Madras Government Oriental Manuscripts Series was resumed in the year 1950-51. All the manuscripts published under this series before 1942 were in Sanskrit. But since 1950-51 the manuscripts in other languages also were included. These are edited by the Curator with the assistance of the Pandits in respective languages. Till now 60 works have been printed including the total number of 51 works since 1951. The Government of India also have decided upon a programme of printing rare and useful manuscripts in the different languages of India. For this purpose, the Ministry of B

Scientific Research and Cultural Affairs have come forward with grants in aid for some of the Manuscripts libraries maintained by the State Government and also for certain reputed private libraries. In the year 1959-60 the Government of Madras, in G. O. No. 81859 E-6/59-15 Education dated 5th January, 1960, sanctioned the publication of the following seven manuscripts:- 1. Tanippaḍa-r-riraṭṭu. 2. 3. 4. 5. 6. 7. Kēraladēśa Varalāru. Kattabomman Varalāru. Kalambaka-k-kottu. Uttara Rāmāyaṇa Nāṭakam. Yapparumkalam. Palamoli-t-tiraṭṭu. Of these, the last one was dropped as it was found to contain a large number of colloquial terms. The printing of the other six manuscripts has been completed in the Madras Government Oriental Manuscripts Series as numbers 55, 56, 67, 68, 69 and 66. During the year 1960-61 the Government of Madras have sanctioned in Memorandum No. 47522-E-6/60-9 Education dated 30-12-60, the publication of the following manuscripts:- TAMIL 1. Sivapurāṇatōttiramañjari. 2. Tiruvāymoli-īṭṭupravēša Sangraham. 3. 4. Vētāla-k-katai. Homar Iliadam. 5. Saptarişi Nāḍi-Kanyā Lagnam. 6. 7. Kunra-k-kuḍi Kumaran Pēril Kirttanaikaļ. Divya Prabanda Akarādi. PERSIAN 8. Tarikh-i-Hafeezullakhan. 9. Baliare-i-Azamzahe. 10. Sawanihat-i-Mumtaz. SANSKRIT 11. Nyāyaratna Dipāvali. 12. Nyāyasära. 13. Stoträrṇavam. 14. Brahmasiddhi-vyākhyā.

15. 16. 7 CATALOGUES Triennial Catalogue of Tamil Mss. Vol. 12. دو 13. 17. Descriptive Catalogue of Marāṭhi Mss. Vol. 3. The Government of India will be contributing 50% of the cost for the printing of the above works which had to be completed by the end of March, 1961 except the printing of the manuscripts in Sanskrit. With the exception of Brahmasiddhi- vyākhyā in Sanskrit and the Catalogue of the Marathi manuscripts, the other works were printed before the end of the financial year 1960-61. Except the Catalogues and Stotrārṇava in Sanskrit, all the other works have been edited by outside scholars and hence they have been issued under the Madras Government Oriental Series as numbers 166 to 177. Stotrārṇavam in Sanskrit was edited by the Curator himself under the Madras Government Oriental Manuscripts Series as number 70. The Government of Madras have constituted an Expert Committee for each South Indian language in which there are manuscripts in the Government Oriental Manuscripts Library, for the purpose of selecting rare and important manuscripts for publication in the Madras Government Oriental Series. The number of manuscripts published in different languages till now is given below:- Tamil 34 Sanskrit 23 Telugu 20 Malayalam 20 Kannada 14 Persian 8 Arabic 1 Under the same series, the number of works published from the Tanjore Maharaja Serfoji's Sarasvathi Mahal Library, Tanjore is as follows. Tamil Sanskrit Telugu. Marāṭhi 12 10 5 2036

The Dr. U. V. Swaminatha Iyer Library, Adyar, has published under this series three Tamil works. An Editorial Committee has been formed under the orders of the Director of Public Instruction, Madras, for selecting manuscripts in different South Indian Languages for publication in the Madras Government Oriental Manuscripts Series. The number of manuscripts published by this Library in this series is as follows:— Tamil Sanskrit Telugu Malayāļam Kannada 21 18 7 9 7 Marāṭhi Persian 2 3 All the manuscripts in this series are edited by the Curator of this library with the help of the Staff in different languages except the Stotrārṇavam that was edited by the Curator himself. The idea of compiling all the unpublished Stotras, manuscripts of which are deposited in this library, was mooted as early as 1958 and approved by the Editorial Committee constituted by the Director of Public Instruction, Madras, for selecting manuscripts for publication. The preparation of the press copy of the available Stotras was also commenced immediately and most of them were copied by Sri N. S. Ramanujam, former Sanskrit Pandit of this Library and now working as Senior Assistant in the Dictionary Department of the Deccan College, Poona. Since the work could not be taken up for printing till the Government of India selected it for publication in December 1960, further preparation of the press copy was taken up only in January 1961. The importance of the Stotras cannot be exaggerated. The main aim of a person is to obtain Mokṣa or liberation from the bondage of birth, death and re-birth. All the Āstika systems of philosophy agree upon this. But they differ in the mode of achieving it, consistent with their ideas of God, soul and matter. Among the systems of Vedānta, one can easily find that they lay stress upon Karma or Bhakti or Jñāna.

9 Srimad Bhagavadgitā, consisting of 18 chapters, is also broadly divided into three sections (i) The Karma Yoga (ii) The Bhakti Yoga and (iii) The Jñāna Yoga. The Bhakti Yoga is regarded as the easiest means for an ordinary person in the Kali Yuga, who may have neither the strength and the facilties for the performance of Karma nor the brilliant intelligence and endurance for practising Jñāna Yoga. It is often described that the Bhakti Yoga is arranged in the middle of the Bhagavadgitā to lay stress upon the fact that Bhakti is required as an accessory both for the Karma described earlier and for Jñana described later, based upon Dehali-Dipa-Nyaya - just like a lamp placed in the threshold of a door to illuminate the space on either side of it. Moreover, this Bhakti Yoga is more fascinating to the mind as it is enriched by the various stories of the Rāmāyaṇa and the Mahābhārata and the Purāņas. A model in the form of God is set before us and all His great qualities are vividly described in an enchanting manner by the Purāņas etc. Even a child cannot fail to be attracted by such descriptions of God and his mind is naturally drawn towards Him. The Bhaktas may be classified fourfold- आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी ज्ञानी च भरतर्षभ - Srimad Bhavadgītā VII-16. Of these, an Arta is one who is in affliction and prays to the God for immediate help. The examples for this are Gajendra and Draupadi. The next is Jijñāsu who is keen on having the true knowledge of the God. The example for this is Nārada. The third variety is Arthārthi (i.e.,) a person who prays to God for the fulfilment of mundane desires. The classic example for this is Dhruva. The last variety is Jñānī, one who desires to pray for prayer's sake without any specific desire. The main example for this is Prahlada who was uttering the name of Nārāyaṇa even in his childhood in spite of the threats of his father. This Bhakti is described as nine-fold in the Srimad Bhāgavata by Prahlada, one of the foremost devotees:

श्रवणं कीर्तनं विष्णोः स्मरणं पादसेवनम् ।
अर्चनं वन्दनं दास्यं सख्यमात्मनिवेदनम् ॥

Srimad Bhāgavata VII-v-23,

10 Of these, the second, namely, the Kritanam consists of praising the God in all His aspects. There are innumerable instances in the Purāņas to show that many devotees have attained Sāyujya, by their fervent devotion to the God. In order to help people to follow the path of devotion and engage themselves in prayer, a number of Stotras that have been composed by many devotees and scholars in the past are now made available in print. There have been a number of Stotras printed previously but care has been taken to include in this edition only such of them that have not been printed. By oversight, Sii Şaḍvarṇamantrāṣṭakam has been printed twice as Stotra 23 under the Siva Stotras on page 91 and as Stotra 28 under the Prakirṇa Stotras on page 510. It may be that one or two Stotras which have been printed else- where might have crept in this edition also. The collection of the Stotras, Stotrǎrṇava, has been divided into nine Tarangas (1) Gaṇeśa (2) Siva (3) Viṣṇu (4) Rāma (5) Kṛṣṇa (6) Prakirṇa or Miscellaneous (7) Subrahmanya (8) Devi or Goddess and (9) Mangalam. In Appendix I are given verses 6 to 111 pertaining to Śrī Daśāvatāra Stotras, of which only 5 verses have been printed on page 167. These verses were deciphered and copied only subsequently after the printing of the Stotra and hence they are added as an Appendix. The Sivaśataka, which is printed as No. 4 of the Siva- stotra, was copied from a manuscript bearing R. No. 3341 (b). It was full of mistakes and corrections were made by the editor as far as possible. While it was under print, another manuscript in Oriya script, under No. R. 3172 was taken up for collation with the help of Sri A. M. Srinivasa- chary, who is well familiar with the Oriya script. Those readings from the Oriya manuscrit were incorporated in the text itself after a certain stage. The readings from this manus- cript could not be given for the earlier part of the Sataka. Since these readings are invariably better, they have now been printed as Appendix II. The particulars of the manuscripts from which press copies were prepared for this edition of Stotrāṇavam are given after the introduction in a tabular form to facilitate easy reference,

I I Some of the manuscripts taken up for publication are represented by single copies in the Library and consequently the mistakes that are found in them could not be corrected by collating them with other copies. The editor has, however, tried his best to suggest correct readings. The wrong readings are given in round brackets. When different readings are found, they have been given in the foot-notes except in the case of a few Stotras in which the correct readings have been given in the foot-note or incorporated in the text itself in square brackets. The Government of India and the Goverment of Madras have to be thanked for financing the entire scheme of publi- cation although there is a drive for economy in all the depart- ments. My thanks are due to the Members of the Expert Committee and the Editorial Committee, who spared no pains in selecting the manuscripts for publication. I have also to thank Sri N. S. Ramanujam and Sri M. Sarabhesvara Sarma former pandits of this library and Sri M. S. Vaidyanathan, Sri T, H. Visvanathan, Sri M. P. Mukundan, Sri T. A. K. Venkatachari and Sri N. Ramanujam, Pandits of this library and Sri A. M. Srinivasachary, for their help in the preparation of the press copy and collation of the manuscripts. The Madras Law Journal Press, that has co-operated in printing the Stotras in the best manner possible, also deserves my thanks for the patience exhibited in carrying out the corrections made in the proofs. It is hoped that the Government of India will be conti- nuing their financial grant to this library year after year for undertaking the printing of other manuscripts. Madras 13-6-1961 } T. CHANDRASEKHARAN, Curator, Govt. Oriental Manuscripts Library.

Name of the work. PARTICULARS OF MANUSCRIPTS. Substance. Palm Leaf No. of the work, if any, with which the work was collated. No. of the work. P. Paper. P.L. S. No. (1) Sri Gaṇeśastotrāṇi 1. 2. Gaṇeśanavaratnamālā Gaṇapatimantrākṣarāvaliḥ D 9404 D 9402 P. Do. D 9405 P. L. 3. Gaṇeśāṣṭakam D 9407 Do. 4. 5. 6. Do. Vinayakastotram Mahaganapatikavacam D 9412 Do. R 1415(a) Do. D 14639 Do. 7. Vinayakastavarājaḥ D 14242 Do. 8. Vighneśvaragitam 9. Vidyagaṇeśāṣṭottaraśatanāmastotram D 8812 Do. R 4049 (9) Do. 10. Gaṇeśaśatakam (2) Sri Sivastotrāṇi D 11202 Do. 1. 2. L23456N Sivamangalastotram D 11221 Do. Sivastavagadyam D 11222 Do. 3. Śivastotram D 11227 Do. 4. Sivaśatakam D 11239 5. Sivastotram Do. P. 6. 7. Sivotkarṣasākṣipañcakam Rudramangalāśamsanam D 11252 D 14107 D 9403 and R 4049 D 9406 D 9408 to 9410 P. L. D 11253 2

8. Sivaşaḍak şarastotram R 324 P. D 11219 9. Sivadaṇḍakam R 1905 Do. 10. Sivaśatakam R 3341 (b) Do. R. 3172 11. Sivastutiḥ R 3786 (f) Do. 12. Sivapañcacāmarastotram R 3987 (b) P. L. 13. Aruṇācalāṣṭakam D 10921 Do. R 84 (c) 14. Aruṇācalastotram D 10922 Do. D 10923 15. Malayarājastutiḥ D 11078 Do. D 11079 and 11080 16. Mātṛbhūtesvarastotram D 11126 Do. 17. Namaskāradaśakastotram D 11028 Do. R 3987 (d) 18. Vāliśailādhināthatrayam D 11154 Do. 19. Virabhadrāṣṭakam D 11173 Do. D 11174 to 11177 20. Agastyāṣṭakam D 10899 Do. D 10900 to 10903 21. Girīśāṣṭakam D 11255 Do. 22. Virabhadrabhujangaprayātastotram D 11172 Do. 23. Şaḍvarṇamantrāṣṭakam D 11258 Do. D 11259 to 11262 24. Namaśśivāṣṭakam D 11026 Do. 25. Do. D 11027 Do. 26. Namaśśivāyaragaḍā D 11004 Do. D 11005 to 11008 27. Bāṇāṣṭakam D 11069 Do. D 11070 28. Mallikarjunastotram D 11031 Do. D 11082 29. Mārkaṇḍeyeśvarastavaḥ D 11134 P. 30. Aṣṭaprāsāṣṭakam R 71 (b) P. L. 31. Tyāgarājāṣṭakam R 84 (d) Do. 32. Agastyeśalingāṣṭakam R 321 (c) P. 33. Daśaśloki 34. Cidambaranaṭanam D 15333 D 10963 Do. P. L. D 10964

14 S. No. Name of the work PARTICULARS OF MANUSCRIPTS. No. of the work. Substance. P.=Paper. P.L. Palm Leaf No. of the works, if any, with which the work was collated. 35. Cidambarāṣṭakam 36. Cidambareśastutiḥ D 10966 R 7047 P. L. Do. 37. Cidambarapañcacāmarastotram 38. Tāṇḍavastotram R 386 (d) D 10969 D 10972 Do. Do. D 10970 and 10971 Do. 39. Do 40. Kālahastiśvarāṣṭakam D 10946 Do. D 10945 Do. 41. Do 42. Sankarakavacam R 142 (b) Do. 43. Kalahastiśvarastotram R 324 (1) Do. 44. Aparādhastavaḥ D 10919 Do. 45. Candramaulipañcakam D 10954 Do. D 10955 D 14486 Do. 46. Do 47. Mahādevastutiḥ R 4049 (9) Do. 48. Jñānāmṛtarasayanam D 10968 Do. 49. Aghorastavaḥ D 10904 Do. R 2595 (b) D 10905 Do. 50. Aghorāṣṭakam D 11071 Do. 51. Bilhaṇastavaḥ D 11072, 11073 and R 1041 (b) D 11096 Do. 52. Mahadevagadyam D 11097 Do. 53. Do 54. Lingapañcavimśatistotram D 11145 Do. R 7062 Do. 55. Nilakaṇṭhastavaḥ

15 56. Bhṛngistavaḥ D 11077 Do. 57. Rāmalingāṣṭakam R 610 (m) Do. (3) Sri Viṣṇustotrāṇi 723456 1, Nāmamauktikamālā R 174 (1) P. D 8933 2. Daśāvatāramangalāśāsanam R 919 (c) P. L. 3. Daśāvatārastotram R 1453 (a-2) Do. 4. Bhagavannāmaratnāvali R 1423 (6) Do. 5. Nārāyaṇastotram R 3341 (a) P. 6. 7. Ārtatrāṇaparāyaṇastotram Paramādhavastutiḥ D 9871 Do. D 9872 and D 14261 R 6681 P. L. 8. Gautamastotram R 9976 Do. 9. Dadhivāmanastotram D 9996 Do. D 9997 to 9999 10. Madhusudanastotram D 10186 Do. 11. Mahāpuruşacaraṇāravindastotram D 10187 Do. 12. Sukastutiḥ D 10537 Do. 13. Viṣṇustavarājaḥ R 553 P. 14. Sudarsanastotram R 3214 (b) Do. 15. Haryaṣṭakam R 2843 (9) P. L. R 673 (11) 16. Mṛnnāthastotram R 5155 P. P. L. 17. 1. (Nīlādrinātha) Viṣṇustutiḥ (4) Śrī Rāmastotrāṇi Rāmadvādaśanāmastotram D 14618 D 8963 Do.

PARTICULARS OF MANUSCRIPTS. 16 S. No. Name of the work. No. of the work. 2. Rāmakarmanāmāṣṭāviṁśatyuttaraśata- stotram D 8998 3. Tārāvalih D 9993 Substance. P.=Paper. P.L. Palm Leaf P. L. P. No. of the works, if any, with which the work was collated. 4. Raghunathastavarājaḥ D 10228 P. L. 5. Rāmatārā valiḥ D 10280 Do, 6. Rāmabrahmastutiḥ D 10285 Do. 7. Rāmaratnadaśakam D 10292 Do. 8. Rāghavāṣṭakam D 10293 Do. D 10294 9. Rāmaviśvarūpastavaḥ D 10295 Do. 10. Ramasaptarṣistotram D 10299 Do. D 10300 to 10302 11. Ramanāmastutiḥ D 14983 P. 12. Ramasambodhanastotram R 1453 (9-1) P. L. 13. Trailokyamohanavajrapañjara- Ramakavacam R 1595 (9) Do. 14. Rāmaśatakam R 3320 P. 15. Mangalaśloka-Rāmāyaṇam R 3988 (c) P. L. 16. Ciranjivi-Rāmāyaṇam R 3988 (d) Do. 17. Rāmākṣaramālāstotram D 10318 P. L. 18. Rāmavarṇamālikāstotram R 5115 (a) Do. 19. Rāmakarṇāmṛtam R 5115 (b) Do. 20. Rāmaprapattiśatakam R 6620 Do. 21. Rāghavastotram R 6444 Do.

17 22. Rāmastavaḥ R 7075 Do. 23. Saptarṣi-Rāmāyaṇam R 3988 (e) Do. 24. Virarāghavaprapattiḥ R 4800 (f) Do. 25. Raghunathamangalastotram R Do (i) Do. 26. Rāmamangalāśāsanam R 1936 (c) Do. (5) Srī Kṛṣṇastotrāṇi 2. 123 1. Kṛṣṇacaturvimśatistotram D 8886 Do. Keśvabrahmādināmānandārasastotram D 8922 Do. 3. Giridhāryaṣṭakanı D 9954 P. 4. Madanagopālastotrain D 10185 Do. 5. Navanītapriyāṣṭakam D 10081 Do. 6. Yādavāṣṭakam D 10227 P. L. 7. Kṛṣṇānusmrtiḥ R 71 (c) Do. D 9907 to 9909 8. Kṛṣṇavatsarāvalistotram R 1453 (n-1) Do. 9. Govindastavarājaḥ R 3053 (a-22) P. 10. Kavirājastutiḥ R 3241 Do. 11. Rajagopalastavaḥ R 3577 Do. 12. 13. Gosakhapañcavimśatiḥ Kṛṣṇamangalam R 3644 (c) Do. R 4800 (h) P. L. 14. Kṛṣṇastutiḥ R 5186 (6) P. 15. Vimśatyakṣarīdhyānam R Do Do. 16. Aṣṭākṣarīdhyānam R Do Do. 17. Pūrṇatrayīśastotram R 3965 (b) Do. 18. Jagadīśaśatakam R 3653 (c) Do. 19. Gopālastotram R 4800 (d) P. L.

PARTICULARS OF MANUSCRIPTS. S. No. Name of the work (6) Prakīrṇastotrāṇi No. of the work. Substance. P.=Paper. P.L. Palm Leaf No. of the works, if any, with which the work was collated. 1231 1. Govindarājasuprabhatam R 4800 (1) P. L, 2. Keśavādicaturviṁśatināmastotram R 1452 (a) Do. 3. Kaṭākṣaṣoḍaśī R 4210 (b) P. 4. Artiṣoḍaśī R 160 (9) P. L. 5. Venkateśvaraśatakam R 2224 (c) P. 6. Varadarājastotram R 3558 (9) P. L. 7. Nṛṣimhaśatakam R 3424 (a) P. 8. Rāmacandrāṣṭakam R 4320 Do. 9. Anubhavāṣṭakam R Do Do. 10. Gaṇapatistotram R Do Do. 11. Mahākālāṣṭakam R Do Do. 12. Kārkoṭakam R Do Do. 14. 15. 16. Venkatesastotram 17. Govindarājastutiḥ 18. Ranganathastotram 19. 13. Kṛṣṇavaradāṣṭakam Bṛndāvanastotram Bhaktivaijayantīstotram R 3558 (f) R Do Do. R Do Do. R 3677 Do. P. L. R 3644 (d) P. R 3558 (e) P. L. Varāhāṣṭakam D 10345 P. 18

20. Rāmānusmṛtiḥ D 10319 P. L. D 10320 and 10321 21. Hariharastotraratnamālā R 7069 Do. 22. Vaidyanathastavaḥ R 7678 Do. 23. Naṭeśastavaḥ 24. Pañcākṣarārthastavaḥ 25. Tyāgeśastutīḥ R 7679 Do. R 7680 Do. R 7682 Do. 26. Tyāgarājastavaḥ R 7684 Do. 27. Tyāgarājāṣṭakam R 7689 Do. 28. Şaḍvarṇamantrāṣṭakam D 11258 Do. 29. Pañcalingastotram D 11048 Do. D 11259 to 11262 D 11049 30. Mahādevāṣṭakam R 7688 Do. 31. Gaṇeśapurvasatakam R 15827 P. 32. Gaṇeśottaraśatakam R 15827 P. 33. Vyāghrālayeśaśatakam R 3320 Do. 34. Atmārpaṇastutiḥ R 1009 P. L. 35. Ranganathastutimālā R 8118 P. R 4253 (c), R 1985, and D 11232. 36. Svetāraṇyastutiḥ R 3798 (b) Do. 37. Bhaktisamvardhanaśatakam R 5167 Do. 38. Sundararājastotram R 3558 (j) P. L. 39. Mohanakṣetranāthasuprabhātam R 3558 (k) Do. 40. Vānādrināthastotram R 3558 (n) Do. 41. Kṛṣṇṇamangalastotram R 16270 Do. 42. Süryaśatakam R 3326 P. 43. 44. Varadarajaśatakam Lingabhangamuktiśatakam D 10338 P. L. R 4209 P.

S. No. Substance. P.=Paper. P.L. Palm Leaf No. of the work, if any, with which the work was collated. Name of the work. PARTICULARS OF MANUSCRIPTS. (7) Sri Subrahmanyastotrāṇi Subrahmanyaşaṭkam No. of the work. D 11310 P. L. 6. L23456 1. 2. Subarahmaṇyastotram D 11311 Do. 3. Şadānanastutiḥ D 11308 Do. Subrahmanyabhujangastotram R 7060 P, L. 5. Kumāramangalastotram D 11329 Do. Daṇḍāyudhapāṇyaşṭakam R 3854 (e) Do. (8) Sri Devistotrāṇi 10. 11. -23356200- 1. Akhilāṇḍesvaristotram R 7681 Do. R 7083 Do. 2. Śrī Mātṛstavaḥ 3. Mīnākṣistotram R 3986 (e) Do. 3. Āryāṣṭakam R 3133 (e) Do. 5. Tripurasundarīstotram R 3986 (f) Do. 6. Mīnākṣidvādaśastotram R 3986 (9) Do. 7. Ambikāstavaḥ R 2269 (c) P. - 8. Tripurasundari pañcaratnastavaḥ R 7074 P. L. K 7082 Do. 9. Kāmākṣistotram D 9580 Do. Kāmākṣistutiḥ D 9593 Do. Dākṣāyaṇīstotram 26

D 9585, 9586, and 9587. 12. Gauridaśakam D 9584 P. L. 13. Akhilāṇḍanāyikādaṇḍakam R 3919 (9) Do. 14. Sivakāmasundaryambadaṇḍakam R 3919 (h) Do. 15. Pārvatistotram R 3181 (b) Do. 16. Tripuraprātarbhajanam R 1415 (d) Do. 17. Turiyāṣoḍaśīśrī Rājarājeśvarikavacaḥ R 1415 (f) Do. 18. Mīnākṣimaṇimālāṣṭakam D 9620 Do. 19. Kalyāṇastavarājaḥ R 1415 (j) Do. 20. Sri Ranganāyikāstotram R 3558 (d) Do. 21. Sarasvatistotram Siddhasārasvatam D 11299 P. 22. Sarasvatiprārthanāstotram D 11300 P. L. D 11301 Do. 23. Sarasvatistotram 24. Sarasvatistotramahāmantraḥ D 11306 P. 25. Sarasvatidaśaślokistotram D 11302 P. L. 26. Vānādrināthadayitāstotram R 3558 (i) 27. Śrīpādasaptatiḥ R 4208 (6) Do. P. 28. Pārvatīmānasastotram R 264 (a) P. L. D 7593 P. 29. Saubhagyakavacam 30. Cellūrapurīśastavaḥ R 4199 Do. F-C- D 11303, 11304 and 11305 (9) Mangalam Mangaļāṣṭakam R 1936 (b) P. L. 21

विषयः 11 sit: 11 ॥ विषयानुक्रमणिका ॥ प्रथमः तरङ्गः ॥ श्रीगणेशस्तोत्राणि ॥

१. गणेशनवरत्नमाला

२. गणपतिमन्त्राक्षरावलिः

३. गणेशाष्टकम्

४.

"

५. विनायकस्तोत्रम्

६. महागणपतिकवचम्

७. विनायकस्तवराजः

८. विघ्नेश्वरगीतम्

९. विद्या गणेशाष्टोत्तरशतनामस्तोत्रम्

१०. गणेशशतकम्

द्वितीयः तरङ्गः ॥ श्रीशिवस्तोत्राणि ॥

१. शिवमङ्गलस्तोत्रम्

२. शिवस्तवगद्यम्

३. शिवस्तोत्रम्

४. शिवशतकम्

.. पृष्ठम्

•

.. : : : :

"

५. शिवस्तोत्रम्

६. शिवोत्कर्षसाक्षिपञ्चकम्

७. रुद्रमङ्गलाशंसनम्

10.0.

८. शिवषडक्षरस्तोत्रम्

९. शिवदण्डकम्

१०. शिवशतकम्

११. शिवस्तुतिः

१२. शिवपञ्चचामरस्तोत्रम्

.... "

... [•_•

104

... 100

24 विषयानुक्रमणिका विषयः पृष्ठम्

१३. अरुणाचलाष्टकम्

१४. अरुणाचलस्तोत्रम्

१५. मलयराजस्तुतिः

१६.

मातृभूतेश्वरस्तोत्रम्

१७.

नमस्कारदशकस्तोत्रम्

१८. वालिशैलाधिनाथत्रयम्

१९. वीरभद्राष्टकम्

२०. अगस्त्याष्टकम्

२१. गिरीशाष्टकम्

२२. वीरभद्रभुजङ्गप्रयातस्तोत्रम्

षड्वर्णमन्त्राष्टकम्

२३.

२४, नमश्शिवाष्टकम्

२५.

"

२६. नमश्शिवायरगडा

२७. श्रीबाणाष्टकम्

२८. मल्लिकार्जुनस्तोत्रम्

२९. मार्कण्डेयेश्वरेशस्तवः

३०. अष्टप्रासाष्टकम्

३१. त्यागराजाष्टकम्

३२. अगस्त्येशलिङ्गाष्टकम्

३३. दशश्लोकी

३४. चिदम्बरनटनम्

३५. चिदम्बराष्टकम्

३६.

चिदम्बरेशस्तुतिः

३७. चिदम्बरपञ्चचामरस्तोत्रम्

३८. ताण्डवस्तोत्रम्

"

३९.

४०. कालहस्तीश्वराष्टकम्

४१.

"

४२.

शङ्करकवचम्

४३. कालहस्तीश्वरस्तोत्रम्

.

४४. · अपराधस्तवः

४५. चन्द्रमौलिपञ्चकम

विषयानुक्रमणिका 25 विषयः पृष्ठम्

४६. चन्द्रमौलिपञ्चकम्

४७. महादेवस्तुतिः

४८.

ज्ञानामृतरसायनम

४९. अघोरस्तवः

५०. अघोराष्टकम

५१. बिल्हणस्तव:

५२. महादेवगद्यम्

५३.

"

५४. लिङ्गपञ्चविंशतिस्तोत्रम

५५. नीलकण्ठस्तवः

५६. भृङ्गीस्तवः

५७. रामलिङ्गाष्टकम्

तृतीयः तरङ्गः ॥ श्रीविष्णुस्तोत्राणि ॥

१. नाममौक्तिकमाला

"

:

२.

दशावतारमङ्गलाशासनम्

३. दशावतारस्तोत्रम्

४. भगवन्नामरत्नावली

५. नारायणस्तोत्रम्

६. आर्तत्राणपरायणस्तोत्रम्

७. परमाधवस्तुतिः

८. गौतमस्तोत्रम्

९. दधिवामनस्तोत्रम्

१०. मधुसूदनस्तोत्रम्

११. महापुरुषचरणारविन्दस्तोत्रम्

१२. शुकस्तुतिः

१३. विष्णुस्तवराजः

"

१४. सुदर्शनस्तोत्रम्

१५. हर्यष्टकम्

१६. सृन्नाथस्तोत्रम्

१७. [नीलाद्रिनाथ ] विष्णुस्तुतिः

26 26 विषयानुक्रमणिका चतुर्थः तरङ्गः विषयः ॥ श्रीरामस्तोत्राणि ॥

१. रामद्वादशनामस्तोत्रम्

२. रामकर्मनामाष्टाविंशत्युत्तरशतस्तोत्रम्

३. तारावलिः

पृष्ठप

99

४.

रघुनाथस्तवराजः

५. रामतारावलिः

६. रामत्रह्मस्तुतिः

७. रामरत्नदशकम्

८. राघवाष्टकम्

९. रामविश्वरूपस्तवः

१०. रामसप्तर्षिस्तोत्रम

११. रामनामस्तुतिः

१२. रामसम्बोधनस्तोत्रम्

१३. त्रैलोक्यमोहनवज्रपञ्जररामकवचम्

१४. रामशतकम्

१५. मङ्गलश्लोकरामायणम्

१६. चिरञ्जीविरामायणम्

१७. रामाक्षरमालास्तोत्रम्

१८. रामवर्णमालिकास्तोत्रम्

१९. रामकर्णामृतम्

२०. रामप्रपत्तिशतकम्

२१. राघवस्तोत्रम्

२२. रामस्तवः

२३. सप्तर्षिरामायणम्

२४. वीरराघवप्रपत्तिः

२५. रघुनाथमङ्गलस्तोत्रम्

२६. राममङ्गलाशासनम्

पञ्चमः तरङ्गः ॥ श्रीकृष्णस्तोत्राणि ॥

१. कृष्ण चतुर्विंशतिस्तोत्रम्

२. केशवब्रह्मादिनामानन्दरसस्तोत्रम्

:

विषयानुक्रमणिका 27 विषयः

३. गिरिधार्यष्टकम

४. मदनगोपालस्तोत्रम्

५. नवनीतप्रियाष्टकम्

६. यादवाष्टकम

७.

८.

कृष्णानुस्मृतिः कृष्णवत्सर वलिस्तोत्रम

९. गोविन्दस्तवराजः

१०. कविराजस्तुतिः

११. राजगोपालस्तव:

१२. गोसखपञ्चविंशतिः

१३. कृष्णमङ्गलम्

१४. कृष्णस्तुतिः

१५. विंशत्यक्षरीध्यानम्

१६. अष्टाक्षरीध्यानम्

१७. पूर्णत्रयीशस्तोत्रम्

१८. जगदीशशतकम्

१९. गोपालस्तोत्रम्

षष्ठः तरङ्गः ॥ प्रकीर्णस्तोत्राणि ॥

१. गोविन्दराज सुप्रभातम्

२. केशवादिचतुर्विंशतिनामस्तोत्रम्

३. कटाक्षषोडशी

४. आर्तिषोडशी

५. वेङ्कटेश्वरशतकम्

६. वरदराजस्तोत्रम्

: : पृष्ठम्

"

" "

:

७. नृसिंहशतकम्

८. रामचन्द्राष्टकम् (स्तोत्र रत्नसोदरम् )

९. अनुभवाष्टकम् (स्तोत्ररत्नसोदरम् )

१०. गणपतिस्तोत्रम् (स्तोत्ररत्नसोदरम् )

१२. महाकालाष्टकम् (स्तोत्ररत्नसोदरम् )

१२. कार्कोटकम् (स्तोत्ररत्नसोदरम् )

28 28 विषयः विषयानुक्रमणिका

१३. कृष्णवरदाष्टकम् (स्तोत्ररत्नसोदरम् )

१४. बृन्दावनस्तोत्रम् (स्तोत्र रत्नसोदरम् )

१५. भक्तिवैजयन्तीस्तोत्रम्

१६. वेङ्कटेशस्तोत्रम्

१७. गोविन्दराजस्तुतिः

१८. रङ्गनाथस्तोत्रम्

१९. वराहाष्टकम्

२०. रामानुस्मृतिः

२१. हरिहरस्तोत्ररत्नमाला

पृष्ठम्

२२. वैद्यनाथस्तव:

२३. नटेशस्तवः

२४. पञ्चाक्षरार्थस्तवः

२५. त्यागेशस्तुतिः

२६. त्यागराजस्तवः

२७.

त्यागराजाष्टकम्

२८. षडुर्णमन्त्राष्टकम्

२९. पञ्चलिङ्गस्तोत्रम्

"

३०. महादेवाष्टकम्

३१. गणेशपूर्वशतकम्

३२. गणेशोत्तरशतकम्

३३. व्याघ्रालयेशशतकम्

३४. आत्मार्पणस्तुति:

३५. रङ्गनाथस्तुतिमाला

३६. श्वेतारण्यस्तुतिः

३७. भक्तिसंवर्धनशतकम्

३८. सुन्दरराजस्तोत्रम्

३९. मोहनक्षेत्रनाथसुप्रभातम्

४०. वानाद्रिनाथस्तोत्रम्

४१. कृष्णमङ्गलस्तोत्रम्

४२. सूर्यशतकम्

४३.

वरदराजशतकम्

४४. लिङ्गभङ्गमुक्तिशतकम्

विषयानुक्रमणिका सप्तमः तरङ्गः ॥ श्री सुब्रह्मण्यस्तोत्राणि ॥ विषयः

१. सुब्रह्मण्यपट्कम्

२. सुब्रह्मण्यस्तोत्रम्

३. षडाननस्तुतिः

४. सुब्रह्मण्यभुजङ्गस्तोत्रम्

29 29 पृष्ठम्

५. कुमारमङ्गलस्तोत्रम्

६. दण्डायुधपाण्यष्टकम्

अष्टमः तरङ्गः ॥ श्रीदेवीस्तोत्राणि ॥

१. अखिलाण्डेश्वरीस्तोत्रम्

२. श्रीमातृस्तवः

३. मीनाक्षीस्तोत्रम्

४. आर्याष्टकम्

५. त्रिपुरसुन्दरीस्तोत्रम्

६. मीनाक्षीद्वादशरतोत्रम्

७. अम्बिकास्तवः

८. त्रिपुरसुन्दरीपञ्चरत्नस्तवः

९. कामाक्षीस्तोत्रम्

१०. कामाक्षीस्तुतिः

११. दाक्षायणीस्तोत्रम्

१२. गौरीदशकम्

१३. अखिलाण्डनायिकादण्डकम्

१४. शिवकामसुन्दर्यम्बादण्डकम्

१५. पार्वतीस्तोत्रम्

१६. त्रिपुराप्रातर्भजनम्

१७. तुरीयाषोडशी श्रीराजराजेश्वरीकवचम्

१८. मीनाक्षीमणिमालाष्टकम्

१९. कल्याणस्तवराजः

२०. रङ्गनायिकास्तोत्रम्

0 0 :

30 विषयानुक्रमणिका विषयः पृष्ठम्

२१. सरस्वतीस्तोत्रम् सिद्धूसारखतम्

२२. सरस्वतीप्रार्थनास्तोत्रम्

२३. सरस्वतीस्तोत्रम्

२७.

२४. सरस्वतीस्तोत्रमहामन्त्रः

२५. सरस्वतीदशश्लोकी स्तोत्रम्

२६. वानाद्रिनाथदयितास्तोत्रम्

श्रीपादसप्ततिः 33

२८. पार्वती मानसस्तोत्रम्

२९. सौभाग्यकवचम्

३०. चेल्लूरपुरीशस्तवः

नवमः तरङ्गः मङ्गलाष्टकम

ERRATA शुद्धाशुद्धसूची अशुद्धः पृष्ठम् पङ्क्तिः 21 15 शिवानन्दन शुद्धः शिवानन्दनः " 16 वीनं पीनं 25 8 यथैवममगतेर्वाभिः यथैवमगतेर्वार्भिः 22 " 34 13 घण्टाकर्णप्रिय 35 19 तब 36 21 39 28 निरवधि पिबन्स्युर्व्यां 42 9 प्रकुर्वाणाः मौनीश्वरेणाक्षराम मौनीश्वरेणाक्षरां घण्टाकर्णप्रिय तव निरवधि पिबन्त्युर्व्यां प्रकुर्वाणाः 43 1 त्ते ते 45 1 48 13 51 52 5 द्रुहिण 55 21 56 4 पञ्ज " 28 कुसुमशरहा प्रमृति 16 । सम्पादकत्वदपि स्मृतेनापदम्भोदयो गणानप्यदो कुसुमशरहा प्रभृति सम्पादकत्वादपि तुहिन स्मतेनापदम्भोधयो पञ्च गणानप्यधो 59 96 11 श्रुति श्रुति 60 20 वुद्धया دو 22 सर्वेच्च चक्रे बुद्धया सर्वोच्चचक्रे 61 8 पगिलसत्स्वच्छ परिलसत्स्वच्छ = 28 बंहयन्तु बृंहयन्तु 63 24 यास्यां यस्यां 64 25 भ्रविभ्रमाङ्कं 68 25 सन्तताप्यायन 69 29 योऽपूप्तन् सुतप्तं भ्रूविभ्रमाङ्क सन्तप्ताप्यायनी योऽपतत् सुतप्तो 74 17 समयुक्तान् 76 14 यन्दे समायुक्तान् वन्दे

32 पृष्ठम् पङ्क्तिः 84 21 विलोचनाभ्यां 27 " 86 8 90 14 92 5 मृगारुढ अत्रष्टयोऽष्ट " 7 दुश्चिन्तदुर्व्यसनधातु " 8 बन्दे " 11 सर्वोऽपिमन्त्र शुद्धाशुद्धसूची अशुद्धः धुनुधरा शैलाथिनाथम् विलोचनाभ्यां धनुर्धरौ शैलाधिनाथम् मृगारूढ अष्टत्रयाष्ट दुश्चित्तदुर्व्यसनदाम सर्वोपमन्त्र शुद्धः वन्दे " 17 बहिरन्तरवित्कटाय वहिरन्तर दिक्तटाग्र " 18 क्ष्माभागर्जित क्ष्माभागगर्जित 93 29 95 24 महादेव महादेवं मृयुंजयाय मृत्युञ्जयाय 103 14 स्वस्त्रियः स्वस्त्रियः " 29 104 16 पशुपतिं त्यगाधिराजाय पशुपतिं त्यागाधिराजाय " 18 " 105 11 नगगी " नगरी 107 24 पतञ्चलि पतञ्जलि 110 7 सनिविष्टं सन्निविष्टं 111 17 जगद्गुरूं जगद्गुरुं " " 112 25 29 2 " " " " " " 8 नुदा 114 भवनी " मुदा भवानी 116 26 प्रापितं यापितं 124 1 वजितं वर्जित " 22 22 मान् माम 23 " स्मने स्वप्ने 127 12 मात् 22 " दन्नं (?) माम् छन्नं 128 4 तोय मुन्निकाय دو शोभिते तोयमुनिकाय शोभिने

पृष्ठम् पङ्क्तिः अशुद्धः 130 2 N रुद्राणि शुद्धाशुद्धसूची शुद्धः रुद्राणी 33 132 7 खद्ववाङ्ग खट्ठाङ्ग 133 22 दलास्तकम् दलात्मकम् 134 18 अधोर अघोर 138 12 मध्य मध्य 140 141 143 223 " विम्ब बिम्ब 20 भस्मा भरम 13 कल्पद्रम कल्पद्रुम 24 " गद्यन्याभराणि गर्द्यान्याभरणानि 144 27 मौलो मौलौ 146 2 शकरः शङ्करः " 21 बिल्हण बिल्हण 148 3 सड्घटित सङ्घटित " 8 लौकैक लोकैक " 10 ममः नमः 152 16 चर्म चिता चर्माचिता " 20 स्फालल स्फाल 153 10 नीलकण्ठन् " " 20 ननः 158 26 कारुण्यकर नीलकण्ठम् नमः कारुण्याकर 160 16 165 26 " यावापर " हयग्रीवापर 167 21 भविकांय भविकाय 171 26 पतितो सेवित " 28 विमुक्तो भगवन्नाम विमुक्तस्तव नाम 172 15 नृर्णा नृणा " 16 सकुच्छ्रवणात् सकृच्छ्रवणात् 176 32 कर्तु कर्तु " 178 23 भर्तुः भर्तुः रूचि रुचि : " 14 हृद्योऽनुमो हृद्यनुमो 179 17 लालसौल्लास " 18 सहस्रै लालसोल्लास सहस्रैः

34 पृष्ठम् पङ्क्तिः अशुद्धः 179 24 प्रयसी शुद्धाशुद्धसूची शुद्धः प्रयासी 33 30 रुग्विम्ब रुग्विम्ब 180 21 181 15 लब्घ चारुगारुत्मत चारुगारुत्मत लब्ध 21 " मूत भूत 22 " चतुभिः चतुर्भिः 182 14 भ्रलत भ्रूलत 183 30 लिप्तन्द्र लिप्तेन्द्र 184 21 दैत्यौधे दैत्यौघे 185 13 तीर्थोऽमृतर्थी तीर्थोऽमृतार्थी 187 3 दारुणे दारुणे " 6 धोनो र्मघोनो 190 10 भगवन्ना भगवान्ना 22 " पराणः परायणः 191 27 समस्त समस्त 198 24 श्रो 200 " छिवैमां श्री छित्त्वेमां 201 4 देवषि देवर्षि " 25 नमोऽस्ते नमोऽस्तु 202 17 चतुर्मुरववादि चतुर्मुखादि " 22 अत्रपुमलगात्रं अतिविमल सुगात्रं " 23 रखण्डं खण्डं " " पणिना पाणिना 205 4 207 19 नमः तिष्ठिन्ति मनः तिष्ठन्ति 211 17 यस्त्रौलोक्य यस्त्रैलोक्य 214 14 मुदितमनाभ्यनन्दत् मुदितमना ह्यनन्दत् 221 30 मुत्थापिस्तदुरसि मुत्थापितस्तदुरसि 32 " जनैघान् जनौघान् 224 17 परणि पराणि 18 " भारत भारात् 226 24 बहन्ति वहन्ति 230 19 शङ्खख शङ्ख

शुद्धाशुद्धसूची पृष्ठम् पङ्क्तिः अशुद्धः शुद्धः 230 22 परिवृत्तं परिवृतं 231 6 पीताम्परं पीताम्बरं 232 23 रामचन्द्रसिद्धयर्थे रामचन्द्रप्रसादसिद्धयर्थे 233 24 सत्कृस्तेन सत्कृतस्तेन 234 11 दंष्ट्र दंष्ट्रा 235 24 तौमि स्तौमि 236 20 परिपालत परिपालय 237 8 किमसो किमसौ 239 14 विश्वेयं विश्वेशं 240 27 निर्माल निर्मल 243 1+ रामचद्राय 247 15 मोघ रामचन्द्राय मोघः 249 11 शारदारविन्दरविन्द शारदारविन्द 250 27 हिं हि 251 3 स्तौत्रेषु स्तोत्रेषु 258 " 262 1 वहूनृत्न् वाह्निना बहूनृतून् वह्निना 265 12 शातान्वितान् शतान्वितान् " 18 योगिभिः योगिभिः 268 270 w 3 स्वहा 8 अयोधन स्वाहा आयोधन " " मन्दारष्प मन्दारपुष्प 271 5 दशरथामज दशरथात्मज 274 4 नौभि नौमि 275 7 भक्तिचित्तारिमचन्द्रो भक्तचित्ताब्धिचन्द्रो " 12 प्रणाबन्धो प्राणबन्धो " 13 धीराध्वानं धीरध्वानं 279 9 वचनात्तटकां वचनात्ताटकां " 29 वर्णः वर्णः 282 13 विजयान्विता विजयान्विता " 17 गिरा गिरौ 283 9 जाम्बान् जाम्बवान् ་ 15 सुरद्रम सुरद्रुम 35

36 शुद्धाशुद्धसूची पृष्ठम् पङ्क्तिः अशुद्धः शुद्धः 22 कौलल्या कौसल्या 284 25 मनुत्तमम् मनुत्तमाम 288 8 श्रीरामन् श्रीरामम् 291 21 स्वयि स्त्वयि 292 2 भग्नाम्बुज " 30 माविरकरि भग्नाम्बुज माविरकारि 294 1 कार्थ कार्य " 27 मुय 297 13 विधावनघे मुव्यां विधावनघे ވ 18 पतिव्रनानां पतित्रतानां 28 गिरा गिरो " " मदीया मदीयाः 300 3 ताण्डववपदे ताण्डवपदे 301 15 रम्बुमि रम्बुभिः 306 2 हास्तोम्भोज हस्ताम्भोज " 30 क्रीर्ण 308 26 कन्याकया 309 24 19 310 27 सुरपधिप कीर्ण कन्यकया 20 316 26 लङ्काम् 317 4 पादाम्बुजं सुराधिप लङ्काम् पादाम्बुजं 318 14 मूर्ध्नि मूर्ध्नि 320 29 धीम् धीर 322 9 मचित मर्चित 324 17 शकं शतकं 333 26 बन्भरः बम्भरः 336 17 रि हरि 337 9 गीरि गिरि 21 " धारिणं धारिणं 339 12 स्पुर 25 " रलङ्कृम् स्फुर रलङ्कृतम् 340 8 भुग्वे मुग्धे

शुद्धाशुद्धसूची पृष्ठम् पङ्क्तिः अशुद्धः 340 24 करुणारं 341 17 पूतना 26 " शोभिताङ्क्षि 343 29 344 18 " " चतुर्मिश्च आम. ह्यो गातः शुद्धः करुणाकरं पूतना शोभिताङ्घ्रि चतुर्भिश्च अग्राह्यो गतः 37 349 1+ स्थित: स्थितः 18 " दृट्वा दृष्ट्वा 356 19 ममर्त्यः मर्त्यः 357 13 जवा जपा 359 7 वाधव वाधर 2 8 " द्वया द्वयी 361 7 कचा रुचा 8 " भाग्भुज भाग्भज " 23 महंह सा मंदहसा 364 5 कुरण्टक कुरण्टक 367 28 विधं विध " " 369 11 74 वर्व्यथा 84 जपन् " 12 जनोऽय 379 17 लिप्त " 18 सृजो 380 8 श्रित्र जनो य वलिप्त व्यसृजो श्चित्र 387 14 राज्ज्वा राडज्ज्वा 394 33 भतुल मतुल 400 28 त्युयुधु युयुधु 401 22 ङ्घ्रि ङ्घ्रि 404 17 यांन्तं " 19 दुदूचीं यान्तं दुदीचीं " 28 पूर्ण त्रयोशः पूर्णत्रयीशः 31 " केकयास्या 405 406 18 ☑% गर्भवत्या सयोषा गर्भवत्यास योषा 7 चपि चापि ED,

38 शुद्धाशुद्धसूची पृष्ठम पङक्तिः अशुद्धः शुद्धः 406 11 सहीतः सहितः " 17 जनोधैः जनौघैः 407 26 यष्टी यष्टि 408 15 तत्त्रे तत्क्षेत्रे " " मखमापि मखमपि 409 15 शिरसि शिरसि " 21 द्रत द्रुत 411 13 प्रकृतयः प्रकृतिगः 412 32 वदे वन्दे 413 28 पतितत पतित 416 3 विज निज 418 14 गतं गतिं 420 29 छायायां छायायां 421 23 सुहद्भि सुहृद्भि " 26 जनक जनक " 29 कुलो 423 10 424 17 सुभद्रभ्यां संञ्चिन्तयामि 429 24 शङ्खं कुलो सुभद्राभ्यां सञ्चिन्तयामि शङ्ख 434 1 दृष्टार्थे दृष्टार्थे 438 20 राड्र 441 5 निखिलान्ज 445 2 447 2 देवरजो 448 13 हृदय तारवण्डलः राड् निखिलान्ज ताखण्डलः देवराजो हृदय 17 " प्रणामता प्रणमता 22 " ब्रह्मेन्द्र ब्रह्मेन्द्र 27 " गरिष्ठ गरिष्ठः 28 " वरिष्टं वरिष्ठं 450 13 मणिक्य माणिक्य 451 1 जूभिताम्रा जृम्भिताग्रा " 23 23 शोणम्बुद शोणाम्बुद 29 द्रष्टणां 22 द्रष्टृणां

शुद्धाशुद्धसूची 39 पृष्ठम् पङ्क्तिः अशुद्धः शुद्धः 452 17 कक्षा रूक्षा " 23 प्रत्यर्घ प्रत्यर्घ 453 27 भ्राजभानो भ्राजमानो 454 16 विघटयभु विघटयतु 456 6 च्छीवर्न च्छविर्नः 459 462 21 22 24 जलाधिजा जलधिजा निकृन्तै- निकृत्तै- " रख्य- राख्य- 469 28 दीर्घ दीर्घ 471 7 मधुर मधुर " 18 व्रज व्रज " 21 रबिलङ्घित " 25 विभ्रतां 473 475 29 साम्रज्य रविलसि विभ्रमां साम्राज्य 4 दयाद्भुदुतम् दद्याद्भुतम् " 8 दैवं 476 3 राधारण राधाहत " 4 भवन्वाल्य भवद्वाल्य " " पारयण पारायण " 8 मद्द्दशौः मद्दशौ " 14 विल्हय विलोक्य " 22 धन्या धन्याः 477 3 मपिः मपि " 8 प्रतिमाभिन प्रतिमाभिमान 478 9 तामा ताम " 12 सुधा सुधां 479 27 सुमुधा मुधा 483 13 लक्षी लक्ष्मी 485 6 पिसुतो पिनासतो " 10 कीडन क्रीडन 15 जिहा जिह्वा 486 17 वृंदारकै बृन्दारकै

40 40 शुद्धाशुद्धसूची पृष्ठम् पङ्क्तिः अशुद्धः शुद्धः 489 22 परीण पारीण 490 9 कर्परो कर्पूरो 491 6 जन्ममाण जृम्भमाण 22 वैजयन्ती वैजयन्तीं " 496 25 शेभितैः शोभितैः 26 " चकलुद्रमैः वकुलद्रुमैः 497 8 श्रो 502 25 506 16 वामङ्गा सम्पूर्णम् श्री सम्पूर्णम् वामाङ्गा 508 30 निवे निवे 509 10 पङ्कज 510 15 त्यगा पङ्कज त्यागा 24 " बडानल 511 4 सर्वोऽपि वडवानल सर्वोप 7 " क्षाभाग क्ष्माभाग " 9 पडवर्ण 512 16 ध्वानिः पडुर्ण ध्वनिः 514 22 शिवो शिवे 516 14 एष एपः " " دو 26 प्रतिपदायत अमूर्त 517 12 निउन " 22 519 17 ब्रह्मण्य 522 21 प्रदयिनीं 525 7 महिमा " 11 गोरो वनदि 526 25 जाल. डू फुर 527 3 चिन्यो 528 7 निरति व्यान्दा 531 25 लोहपाला 533 17 घण 13 वानान्यघोषैः प्रतिपादयति अमूर्त तिउन् रम्भे ब्रह्मण्य मद यिनीं महिलां गोरोचन. दि जाल ङ् फुर चिन्त्यो निरतिशयानन्दा लोकपाल: घणघण वाद्यान्यघोषैः

पृष्ठम पङ्क्तिः अशुद्धः शुद्धाशुद्धसूची शुद्धः 41 533 28 तानध तानघ 535 13 व्याघ्रे व्याघ्र 536 8 व्याध व्याघ्र 14 सन्ततीनां सन्ततीनां 538 12 सुत्तारयतु मुत्तारयतु 16 11 नोऽकूलं नोऽनुकूलं ། 540 7 स्वातन्यो स्वातन्त्र्यो 16 252 कारयां कारायां 19 बुधैश्च बुधैश्व यस्पदा यत्पदा 541 13 542 10 39 जडोनाप्यनीश भाव जडो नाप्यनीशस्वभावः कि किं 10 वैन नैव 543 8 पार्वती शं पार्वतीशं 15 दीर्घ दीर्घ 544 20 विद्या विद्या 547 16 दीनी दीनो 550 13 आरुढ " 25 555 26 559 15 उत्तारां 560 17 मुत्तगु 561 4 शुम्मासुर 564 3 [मायाद्यीनं ] 565 27 कामभितप्तं प्रतिष्ठिर्त तद्वाञ्छितं अ. रूड प्रतिष्ठितं तद्वाञ्छितं उत्तरां मुत्तुङ्ग शुम्भासुर [मायाधीनं ] कामः भितप्तं 569 32 पादब्ज पादाब्ज 573 27 चारय तीं: चारयन्तीः 575 9 पाताल. निं पातालाङ्घ्रि 576 23 संवर्धनं संवर्धनं 578 7 तद्गो यां तद्गोष्ठ्यां 17 " वीथिं वीथीं 582 28 षदात् पदात्

42 पृष्ठम् पङ्क्तिः अशुद्धः 584 9 यन्मूर्ध्नि शुद्धाशुद्धसूची शुद्धः यन्मूर्ध्नि " 26 सिद्धा " 32 तटगाता 585 5 यातन सिद्धा तटगता यातनं 587 1 ह्यतुला शुभ 592 21 मलादि ह्यतुलाशुभ मालादि 599 28 मनुस्तम्भोज मनुस्तमम्भोज 603 15 पयोधि पयोधि 615 16 किला किला: 621 22 कुत्रणिं कुर्वाणं 623 18 मिमिय मिय 627 26 विद्वद् " 30 विधिधिरा विद्वद् विधिसिरा 629 10 तद्रप 632 32 633 18 वन्धन 635 8 दद्यांत् दद्याच्छी तद्रप दद्याच्छ्री बन्धन दद्यात् 643 23 पट्कान्ति षट्काति 646 13 रूपं रूपं 652 31 मुत्तङ्ग मुत्तुङ्ग " 32 कण्ठोज्ज्वलं कण्ठोज्ज्वलां 654 1 मदनां वदनां 655 22 देव्यापि वि देव्या वि 656 15 न्मीलितां न्मीलितां 657 1 जिह्वाञ्चलां जिह्वाञ्चलं " 29 घन कर 658 31 रति रपि 668 10 रीशकं 669 31 सूर्ये 672 6 ॥ अथ दशकं सूर्यो 16 ॥ अथ 686 13 लब्धये लब्धये 26 जीयद्वा जीयाद्वा

पृष्ठम पङ्क्तिः अशुद्धः 688 1 हा शुद्धाशुद्धसूची शुद्धः ह्रीं 690 8 रूद्रादि रुद्रादि 691 13 कामक्षी कामाक्षी 692 17 निघे निघे 693 23 पदाम्मोज पदाम्भोज 697 26 मूर्ध्ना मूर्ध्ना 698 20 मूनि मूर्ध्नि 700 1 श्रीनन्न श्रीमन्न 2 " रूष्यन्निवा रुष्यन्निवा 704 28 पूण पूर्णा " द्रमे द्रुमे 705 708 709 23 359 स्तोत्र स्तोत्र 15 " " विघ्न पोठं कान्ति पीठं कान्ति साक्षात् विघ्न 710 20 साक्षत् 711 6 सिंद्ध सिद्ध 10 लेशाभिर्शनात् लेशाभिमर्शनात् 714 24 कुचान कुचान् " 28 शंम्बरे शम्बरे 715 8 पूरुषं पूरुषं 31 आरुझ आरुह्य 719 15 भोगन् भोगान् 720 4 मैयिलीकम मैथिलीकम् 723 19 रमाकरात् रपाकरोत् 730 3 ऽषि ऽपि 29 " 731 लघु लघु 22 27 चारा भि चाराभि 43

१.

॥ श्रीरस्तु ॥ ॥ श्रीगणेशस्तोत्राणि ॥ ॥ श्रीगणेशनवरत्नमाला ॥

श्रीकण्ठतनय श्रीश श्रीकर श्रीदलार्चित ।
श्रीविनायक सर्वेश श्रियं वासय मे कुले ॥ १ ॥

गजानन गणाधीश द्विजराजविभूषित ।
भजे त्वां सच्चिदानन्द ब्रह्मणां ब्रह्मणस्पते ॥ २ ॥

'नताधीशाय महते दीनाट विकुठारिणे ।
घृणापालितलोकाय वनानां पतये नमः ॥ ३ ॥

धीप्रदाय नमस्तुभ्यमीप्सितार्थप्रदायिने ।
दीप्तभूषणभूषाय दिशां च पतये नमः ॥ ४ ॥

पञ्चब्रह्मस्वरूपाय पपातकारिणे ।
पञ्चतत्त्वात्मने तुभ्यं पशूनां पतये नमः ॥ ५ ॥

तटित्कोटिप्रतीकाशतनवे विश्वसाक्षिणे ।
तपस्विध्यायिने तुभ्यं सेनानीभ्यश्च वो नमः ॥ ६ ॥

एकाक्षरस्वरूपाय ए[चै ] कदन्ताय वेधसे ।
नैकरूपाय महते मुष्णतां पतये नमः ॥ ७ ॥

नगजावरपुत्राय सुरराजार्चिताय च ।
सुगुणाय नमस्तुभ्यं सुमृडीकाय मीढुषे ॥ ८ ॥

महापातकसङ्घातमहारणभयापह ।

त्वदीयकृपया देव सर्वानवयजामहे ॥ ९ ॥
नवरत्नमयीं मालां नवाक्षरसमन्विताम् ।
तव[भव]भक्त्या यः[ये] पठन्ति तेषां तुष्टो गणाधिप ॥ १० ॥
॥ इति श्रीगणेशनवरत्नमाला सम्पूर्णा ॥

1, ण

श्रीदेव्युवाच-

२. ॥ श्रीगणपतिमन्त्राक्षरावलिः ॥

विना तपो विना ध्यानं विना होमं विना जपम् ।
अनायासेन विघ्नेशप्रीणनं वद मे प्रभो ॥ १ ॥

महेश्वर उवाच -

मन्त्राक्षरावलिस्तोत्रं महासौभाग्यवर्धनम् ।
दुर्लभं दुष्टमनसां सुलभं शुद्धचेतसाम् ॥ २ ॥

महागणपतिप्रीतिप्रतिपादकमञ्जसा ।
कथयामि घनश्रोणि कर्णाभ्यामवतंसय ॥ ३ ॥

ओंकारवलयाकारम् अच्छ कल्लोलमालिकम् ।
ऐक्षवं चेतसा वक्ष्ये सिन्धुं सन्धुक्षितस्वनम् ॥ ४ ॥

श्रीमन्तं मध्यजलधेरन्तरभ्युदितं नुमः ।
मणिद्वीपं महाकायं महाकल्पं महोदयम् ॥ ५ ॥

"प्रीतिमादधता धाम्ना धाम्नामीशे किशोरके ।
कल्पोद्यानस्थितं वन्दे भारवन्तं मणिमण्डपम् ॥ ६ ॥

की स्यापि स्मरोन्मादकारिशृङ्गारशालिनि ।
तन्मध्ये गणनाथस्य मणिसिंहासनं भजे ॥ ७ ॥

ग्लौकलाभिरिवाच्छाभिस्तीत्रादिनवशक्तिभिः ।
जुष्टं लिपिमयं पद्मं धर्माद्याश्रयमाश्रये ॥ ८ ॥

गम्भीरमिव तत्राब्धि वसन्तं त्र्यश्रमण्डले ।
उत्सङ्गगतलक्ष्मीकमुद्यत्तिग्मांशुपाटलम् ॥ ९ ॥

गदेक्षुकार्मुकरुजा चक्राम्बुजगुणोत्पलैः ।
व्रीह्यग्रनिजदन्ताय' तुलसीमातुलुङ्गकैः ॥ १० ॥

1. कायं 2. हेति 4. भास्वरं 5. मण्डपे 3. शिरोरके 6. सलकी

श्रीगणपतिमन्त्राक्षरावलिः

णपष्ठवर्णवाच्यस्य दारिद्र्यस्य विभञ्जकैः ।
एतैरेकादशकरानलङ्कुर्वाणमुन्मदम् ॥ ११ ॥

परानन्दमयं भक्तप्रत्यूहव्यूहनाशनम् ।
परमार्थप्रबोधाधि पश्यामि गणनायकम् ॥ १२ ॥

तत्पुरःप्रस्फुरद्विल्वमूलपीठ समाश्रयौ ।
रमारमेशौ विमृशाम्यशेषशुभदायकौ ॥ १३ ॥

येन दक्षिणभागस्थन्यग्रोधतलमाश्रितम् ।
साकल्पं सायुधं वन्दे तं साम्बं परमेश्वरम् ॥ १४ ॥

वरसम्भोगरुचिरौ' पश्चिमे पिप्पलाश्रयौ ।
रमणीयतरौ वन्दे रतिपुष्पशिलीमुखौ ॥ १५ ॥

रममाणौ गणेशानोत्तरदिक्फलिनीतले ।
भूभूधरावुदाराभौ भजे भुवनपालकौ ॥ १६ ॥

वलमानवपुर्ज्योतिःकडारितककुप्तटीः ।
हृदयादिरगं देवि 'रङ्गरक्षाकृते भजे ॥ १७ ॥

रदकाण्डरुचिज्योत्स्ना"काशगण्डस्रवन्मदम् ।
ऋद्धयाश्लेषकृतामोदमामोदं देवमाश्रये ॥ १८ ॥

दलत्कपोलविगलन्मदधाराबलाहकम् ।
समृद्धिदलिष्टं प्रमोद हृदि भावये ॥ १९॥

सकान्तिं कान्तिलतिका परिरब्धतनुं भजे ।
भुजप्रकाण्ड' सच्छायं सुमुखं कल्पपादपम् ॥ २० ॥

वन्दे तुन्दिल 'मिन्धानं चन्द्रकन्दलशीतलम् ।
दुर्मुखं मदनावत्या निर्मितालिङ्गनामृतम् ॥ २१ ॥

जम्भवैरिकृताभ्यच जगदभ्युदयप्रदौ ।
अहं मदद्रवौ विन्नाहतये "तेजसां श्रये ॥ २२ ॥

'नवशृङ्गाररुचिरौ नमत्सर्व सुरासुरौ ।
द्राविणीविघ्नकर्तारौ द्रावयेतां दरिद्रताम् ॥ २३ ॥

1. रसिकौ 5. सन्धां च 2. देवमङ्ग 6. रेफसां 3. शार 7. सम 4. संच्छायि

श्रीगणेशस्तोत्रेषु

मेदुरं मौक्तिकासारं वर्षन्तौ भक्तिशालिनाम् ।
वसुधाराशङ्खनिधी वाक्पुष्पाञ्जलिभिः स्तुमः ॥ २४ ॥

वर्षन्तौ रत्नवर्षेण 'वलद्बालातपत्विपौ ।
वरदौ नमतां वन्दे वसुधापद्मशेवधी ॥ २५ ॥

शमिताधिमहाव्याधीः सान्द्रानन्दकरम्बिता: ।
ब्राह्मयादी : कलये शक्तीः शक्तीनामभिवृद्धये ॥ २६ ॥

मामवन्तु महेन्द्राद्या दिक्पाला दर्पशालिनः ।
'संनुमः श्रीगणाधीशं सवाहायुधशक्तयः ॥ २७ ॥

नवीनपल्लवच्छायादायादवपुरुज्ज्वलम् ।
मेदस्वि मदनिष्यन्दस्रोतस्वि कटकोटरम् ॥ २८ ॥

चजमानतनुं यागरूपिणं यज्ञपूरुषम् ।
यमं यमवतामर्थ्यं यत्नभाजामदुर्लभम् ॥ २९॥

स्वारस्यपरमानन्दस्वरूपं स्वयमुद्गतम् ।
स्वयं वेद्यं स्वयं शक्तं "स्वयं कृत्यत्रयाकरम् ॥ ३० ॥

हारकेयूरमकुटकटकाङ्गदकुण्डलैः ।

अलङ्कृतं च विघ्न्नानां हर्तारं देवमाश्रये ॥ ३१ ॥
इति 'मन्त्रावलिस्तोत्रं कथितं तव सुन्दरि ।
समस्तमीप्सितं तेन सम्पादय शिवे शिवम् ॥ ३२ ॥
॥ इति श्रीगणपतिमन्त्राक्षरावलिस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

३. ॥ श्रीगणेशाष्टकम् ॥

गिरिस्वामिकन्यावराङ्गे वसन्तं
सुरस्वामिनं केलिरूपं हसन्तम ।
लघुस्थूलविघ्नं विनिघ्नन्तमाद्यं
सदानन्दरूपं गणेशं भजेऽहम् ॥ १ ॥

5. स्वयकृत्यत्त्रयी 1. भक्त 2. बलं बाला 3. संनमन्तः 4. सहस्रायुध- 6. 7. मन्त्राक्षर- शिवं

श्रीगणेशाष्टकम्

अजं तुन्दिलं व्योमधर्मोपमेयं
भृशं दन्तपाणिं 'सुजातैकदन्तम् ।
गले हास्तिकं नागयज्ञोपवीतं
सदानन्दरूपं गणेशं भजेऽहम् ॥ २ ॥

विभुं निर्मलं शर्वपुत्रं सुरेशं
शिवं शूलिवत्सं गणेशानमीशम् ।
कण किङ्किणीनादपादौ वहन्तं
सदानन्दरूपं गणेशं भजेऽहम् ॥ ३ ॥

दौर्वेष्ठितं विघ्नविध्वंसुवगैः
सुरैर्मण्डितर्यज्ञयज्ञोत्तमाङ्गम् ( ? ) ।
गुणातीतमव्यक्तमेकं तुरीयं
सदानन्दरूपं गणेशं भजेऽहम् ॥ ४ ॥

नरं सिन्धुरं पञ्चवक्त्रं विचित्रं
वयोयोगिनं भोगनाथं [ महेशम् ] ।
करं कारिणं कामिनं नागरूपं
सदानन्दरूपं गणेशं भजेऽहम् ॥ ५॥

मुदा हायनं लोक कर्तारमाद्यं
लसत्केतुना बद्धहस्तैकपोतम् ।
सदोमालिनं देवलोकैकपूतं
सदानन्दरूपं गणेशं भजेऽहम् ॥ ६ ॥

जगत्कारणं तर्कवेदान्तवेद्यं
मुदा योगगम्यं विशुद्धाट्टहासम् ।
शरण्यं वरेण्यं विशुद्धं तमाद्यं
सदानन्दरूपं गणेशं भजेऽहम् ॥ ७ ॥

प्रियासिद्धिभाजे धिया वामभागे
लसन्माद्विकावामदेवं त्रिणेत्रम् ।
अमोघं सुरेशं महेशानमीशं
सदानन्दरूपं गणेशं भजेऽहम् ॥ ८ ॥

॥ इति श्रीगणेशाष्टकं सम्पूर्णम् ॥ 1. मे. 2. गौरि 3. स्रष्टार

W श्रीगणेशस्तोत्रेषु

४. ॥ श्रीगणेशाष्टकम् ॥

एकदन्तं महाकायं तप्तकाञ्चनसंनिभम् ।
लम्बोदरं विशालाक्षं वन्देऽहं गणनायकम् ॥ १ ॥

मौजीकृष्णाजिनधरं नागयज्ञोपवीतिनम् ।
बालेन्दुसुकला मौलिं वन्देऽहं गणनायकम् ॥ २ ॥

चित्ररत्नविचित्राङ्गं चित्रमालाविभूषितम् ।
कामरूपधरं देवं वन्देऽहं गणनायकम् ॥ ३ ॥

मूषिकोत्तममारुह्य देवासुरमहाहवे ।
योद्धुकामं महावीर्यं वन्देऽहं गणनायकम् ॥ ४॥

गजवक्त्रं सुरश्रेष्ठं कर्णचामरभूषितम् ।
पाशाङ्कुशधरं देवं वन्देऽहं गणनायकम् ॥ ५ ॥

यक्षकिन्नर गन्धर्वसिद्धविद्याधरैः सदा ।
स्तूयमानं महाबाहुं वन्देऽहं गणनायकम् ॥ ६॥

अम्बिकाहृदयानन्दं मातृभिः परिवेष्टितम् ।
भक्तप्रियं मदोन्मत्तं वन्देऽहं गणनायकम् ॥ ७ ॥

सर्वविघ्नकरं देवं सर्वविघ्नविवर्जितम् ।
सर्वसिद्धिप्रदातारं वन्देऽहं गणनायकम् ॥ ८॥

एतौ श्लोकौ स्तोत्रारम्भे दृश्येते—

शुक्लाम्बरधर विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ।
प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥ १ ॥

यं ब्रह्म वेदान्तविदो वदन्ति
पर प्रधानं पुरुषं तथान्ये ।
विश्वोद्गतेः कारणमीश्वरं वा [च]
तस्मै नमो विघ्नविनायकाय ॥ २ ॥

एतौ श्लोकौ स्तोत्रावसाने दृश्येते -

मूषिकवाहन मोदकहस्त चामरकर्ण विलम्बितसूत्र ।
वामनरूप महेश्वरपुत्र विघ्नविनायकपाद नमस्ते ॥ ३ ॥

गजाननं भूतगणाधिसेवितं
कपित्थजम्बूफलसारभक्षितम् ।
उमासुतं शोक विनाशकारणं
नमामि विघ्नेश्वरपादपङ्कजम् ॥ ४ ॥

i

श्रीविनायकस्तोत्रम्
गणाष्टकमिदं पुण्यं यः पठेत् सततं नरः ।
सिध्यन्ति सर्वकार्याणि विद्यावान् धनवान् भवेत् ॥ ९ ॥
॥ इति श्रीगणेशाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

५. ॥ श्रीविनायकस्तोत्रम् ॥

गण्डस्थलद्वयगलन्मदवारिधारा-
सौरभ्यलुभ्यदलिडिम्भकगुम्भनादैः ।
वाचालिताखिलदिशं वरदं नतानां
वन्दामहे गजमुखं वयमादिदेवम् ॥ १ ॥

गर्विष्ठखेचर पुरत्रयनाथ दैत्य-
भङ्गोद्यतः स्वयमयं परमेश्वरोऽपि ।
आदौ यमेव परिपूज्य विधूतसर्व-
विघ्नो जिगाय तमिमं वयमाश्रयामः ॥ २ ॥

प्रष्ठवर्णततिपञ्चमषष्ठवर्ण-
युग्माविधेयविरहादतिमात्रदीनम् ।
श्रायेत मामनुदिनं निजपुष्करात्त-
कुम्भस्थरत्ननिकरानभिवृष्य देवः ॥ ३ ॥

पद्मासहायगिरिजापतिरत्य[वाग]धीश-
'देवादिनाकनिलयैर्वनितासहायैः ।
अन्वास्यमानमखिलास्वपि दिक्षु सिद्ध-
लक्ष्मीसहायमनिशं शरणं भजामः ॥ ४॥

तन्वीत नः शुभमतिं तरुणारुणश्री-
दायादकायरुचिरिन्दुवतं ससू नुः ।
प्रत्यूहभङ्गपटुभिः सहितो वधूभि -
रामोदमुख्यनिजपारिषदैः समेतः ॥ ५ ॥

ये चिन्तयन्ति निमिषार्धमपि प्रभो त्वां
श्रीमन्निभानन विधूतभिदान्धकाराः ।
बाभासमानमनिशं हृदये समुद्य-
दानन्दबोधघनमेकममी नमस्याः ॥ ६ ॥

न श्रौतकर्मसु रतिर्न च बोधनिष्ठा स्वामिन्नुमा सुत न जातु कृतापि पूजा । 1. भूरादिपूर्व किभि-

. ८ श्रीगणेशस्तोत्रेषु निस्सारवैषयिक सौख्यदुराशयैव नीतान्यहान्यहह किं कथये दयस्व ॥ ७ ॥

'वस्त्राज्यदुग्धमधुभिः सितशर्कराढ्यैः
पुण्डेक्षखण्डकदलीफलनारिकेलैः ।
'लाजैश्च मोदकयुतैः परिपूजितुं त्वां
धन्याः क्षमाः परमहं शरणं प्रपद्ये ॥ ८ ॥

समीरैः प्रोच्चण्डैः श्रवणयुगली चालनभवै-
र्नतानां प्रत्यूहच्छलजलदराशिं विदलयन् ।
कटाभोगोदञ्चन्मदसुरभिलाशेपभुवनः
शिवाचन्द्रोत्तंसप्रणयपरिणामोऽवतु गजः ॥ ९ ॥

॥ इति श्रीविनायकस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

६. ॥ श्री महागणपतिकवचम् ॥

उमासुतं देववरप्रसादं
हरस्य पुत्रं गणवृन्दसेव्यम् ।
सुरासुराणां परमं पवित्रं
विनायकं शूरमहं प्रपद्ये ॥ १ ॥

श्री गणाधिपतये नमः । श्रीमहागणपतये नमः । 1. मस्त्वा 2. लाभैश्च 3. तं 4. शरण अस्य कवचस्य आरम्भे एते श्लोकाः दृश्यन्ते— ओं

शुक्लाम्बरधरं विष्णुं शशिवर्णं चतुर्भुजम् ।
प्रसन्नवदनं ध्यायेत् सर्वविघ्नोपशान्तये ॥ श्रीगुरुभ्यो नमः ॥ १ ॥

श्रियं गणपतिं दुर्गा वटुकं शिवमच्युतम् ।
ब्रह्माणं गिरिजां लक्ष्माँ वाणीं वन्दे विभूतये ॥ २ ॥

वन्दे गुरुपदद्वन्द्वमवाङ्मनसगोचरम् ।
रक्तशुक्लप्रभा मिश्रमतयं पुरं महः ॥ ३ ॥

अज्ञानतिमिरान्धस्य ज्ञानाञ्जनशलाकया ।
चक्षुरुन्मीलनं येन तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ४ ॥

अस्मत्-श्रीगुरुपादुकाभ्यो नमः । श्रीशिवाय नमः ।

वागीशाद्याः सुमनसः सर्वार्थानामुपक्रमे ।
यं नत्वा कृतकृत्याः स्युस्तं नमामि गजाननम् ॥ ५॥

☐ 1 ' श्रीमहागणपतिकवचम् श्रीपार्वत्युवाच -

ओं मन्नाथ जगतां नाथ मम प्रेरणकारण ।
गणेशस्य तु यन्मन्त्रं श्रुतं देव महेश्वर ॥ २ ॥

इदानीं श्रोतुमिच्छामि कवचं तस्य दुर्लभम् ।
तद्वदस्व दयासिन्धो कृपया मम शङ्कर ॥ ३ ॥

श्री ईश्वर उवाच -

शृणु देवि महाभागे गणेशकवचं परम् ।
यद्धृत्वा पठनात् सद्यो विघ्ननाशो भविष्यति ॥ ४ ॥

विष्णुना कथितं पुण्यं कवचं ब्रह्मणे मुदा ।
पठित्वा कृतवान् सृष्टिमेकभावः पितामहः ॥ ५ ॥

कवचस्यास्य देवस्य ऋषिर्देवो महेश्वरः ।

छन्दो विराट् देवता च गणेशो विघ्ननायकः ।
धर्मार्थकाममोक्षार्थे विनियोगः प्रकीर्तितः ॥ ६॥

श्रीमहागणपतये नमः

अस्य श्रीमहागणपतिकवच स्तोत्रमहामन्त्रस्य, श्रीमहेश्वर ऋषिः, विराट् छन्दः, श्रीमहागणपतिर्देवता । श्रीमहागणपतिप्रसादसिद्ध्यर्थे धर्मार्थकाममोक्ष- चतुर्विधफलपुरुषार्थसिद्धयर्थे जपे विनियोगः ॥

ओं गं पातु मस्तकं देवो गणनाथो महाबलः ।
एकाक्षरो महामन्त्रो सर्वदेवनमस्कृतः ॥ ७ ॥

अगजाननपद्मार्के गजाननमाहर्निशम् ।
अनेकंदं त भक्तानामेकदन्तमुपास्महे ॥ ६॥

अचिन्त्याव्यक्तरूपाय निर्गुणाय गुणात्मने ।
समस्त जगदाधारमूर्तये ब्रह्मणे नमः ॥ ७ ॥

गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णुर्गुरू रुद्रो महेश्वरः ।
गुरु: सदाशिवः सर्वे तस्मै श्रीगुरवे नमः ॥ ८ ॥

गुरवे सर्वलोकानां भिषजे भवरोगिणाम् ।
निधये सर्वविद्यानां दक्षिणामूर्तये नमः ॥ ९ ॥

यं ब्रह्म वेदान्तविदो वदन्ति
परं प्रधानं पुरुषं तथान्ये ।
विश्वोद्गतेः कारणमीश्वरं वा [च]
तस्मै नमो विघ्नविनायकाय ॥ १० ॥

1. काम्य-

श्रीगणेशस्तोत्रेषु

ओं श्रीं ह्रीं क्लीं ऐं च वदनं ग्लौं गं गणपते हृदयम् ।
वरद वरद मे नाभिदेशं सर्वजनं मे वशमानय ॥ ८ ॥

'वसु बीजाक्षरो मन्त्रो वह्निजायात्मकस्तथा ।
सर्वाङ्गं मे सदा पातु सर्वदेवसुपूजितः ॥ ९॥

ह्रीं विरिविरि गणपति चैवावर वर वरद सर्वलोकं तथा ।
पातु मूलाधार नियतं मे वशमानय स्वाहा ॥ १० ॥

पड़िशत्यक्षरो मन्त्रो नृणां शीघ्रफलप्रदः ।
पातु मां परितो देवः सर्वधर्मसमावृतम् [ : ] ॥ ११ ॥

ह्रीं गं ह्रीं मम सर्व टंगं पातु श्रीमहागणपतये ।
वह्निजायात्मको मन्त्रो द्वादशाक्षरसंयुतः ॥ १२ ॥

राजद्वारे जले मध्ये शून्ये गेहे श्मशानके ।
(श्री) महागणपतिः पातु सर्वशत्रुनिबर्हणः ॥ १३ ॥

ह्रीं गं श्रीं वशमानय द्वयेन समाद्यतः । ( ? ) दशाक्षरो महामन्त्रो सर्वकार्येषु रक्षतु ॥ १४ ॥ गं क्षिप्रप्रसादनाय नमोऽन्तश्च महामनुः । दशाक्षरो मन्त्रराजो दशदिक्षु सदावतु ॥ १५ ।

हूं वक्रतुण्डाय नमः पातु मां [दु]र्गमेषु च ।

हुं वक्रतुण्डाय हुं च पातु मे नृहमेधयोः (?) ॥ १६ ॥
ॐ नमः पातु नित्यं वेदवर्णात्मको मनुः ।
ग्रं
सर्वकार्येषु सर्वत्र पातु मां पार्वतीसुतः ॥ १७ ॥

इति ते कथितं भद्रे कवचं परमाद्भुतम् ।
पठित्वा धारयित्वा च सर्वमाशु समालभेत् ॥ १८ ॥

सकृद्वा यस्तु 'पठति कवचं देवदुर्लभम् ।
सर्वसिद्धियुतो भूत्वा देवतुल्यो भवेन्नरः ॥ ॥ १९ ॥

ब्रह्मास्त्रादीनि चास्त्राणि तद्गात्रं प्राप्य पार्वति ।
माल्यानि चम्पकान्येव भविष्यन्ति न संशयः ॥ २० ॥

रामोऽपि कवचं धृत्वा जघानाशु निशाचरान् ।
* धृत्वा तु कवचं लोके कुबेरोऽपि धनेश्वरः ॥ २१ ॥

1. विजशा- 2. ज 3. पठित: 4. कृत्वा

श्रीविनायकस्तवराजः

इन्द्रोऽमरावतीं लब्ध्वा पठनात् कवचस्य तु ।
देवनामाधिपत्यं वै तथावाप महेश्वरि ॥ २२ ॥

सृष्टिं वितनुते ब्रह्मा स्थितिं वितनुते हरिः ।
संहारं तनुते रुद्रोऽप्यहमेव न संशयः ॥ २३ ॥

भजेद्विलिख्य कवचं धारयेद्भक्तितः परम् ।
यं यं चिन्तयते लोके तं तं प्राप्नोति सर्वदा ॥ २४ ॥

गन्धर्वो गायते धीरः सर्वलोकवशंकरः ।
कामतुल्योऽपि नारीणां योगी योगपतिर्यथा ॥ २५ ॥

न देयं पर शिष्येभ्यो देयं शिष्येभ्य एव च ।
अप्रशिष्याय दुष्टाय कृतघ्नाय दुरात्मने ॥ २६ ॥

भक्तिश्रद्धाविहीनाय पर निन्दापराय च ।
यो ददाति निषिद्धेभ्यो कवचं परमाद्भुतम् ॥ २७ ॥

तस्य नश्यन्ति देवेशि पुत्रायुः कोर्तिसम्पदः ।
शिष्याय भक्तियुक्ताय गुरुभक्तिरताय [च] ॥ २८ ॥

शान्ताय विष्णुभक्ताय शिवपूजापराय च ।
देव्यर्चनपरायास्मै स्वजनाय महात्मने ॥ २९ ॥

ददाति चेद्यत् कवचं शीघ्रसिद्धिप्रदं भवेत् ।
एतत् कवचमज्ञात्वा यो जपेच्च गणाधिपम् ॥ ३० ॥

दारिद्यं परमं लब्ध्वा सोऽचिरान्मृत्युमाप्नुयात् ।
ज्ञात्वा तु कवचं यो वै जपेद्भक्तिपुरःसरम् ॥ ३१ ॥

जपान्ते कवचं दिव्यं पठेन्नित्यं नियन्त्रितः ।
सर्वान् कामान् समासाद्य गणेशस्य प्रियो भवेत् ॥ ३२ ॥

॥ इति [ श्रीरुद्रयामले श्रीपार्वतीपरमेश्वरसंवादे ] श्री महागणपतिकवचं समाप्तम् ॥ 19. ॥ श्रीविनायकस्तवराजः ॥

बीजापूर देक्षुकार्मुक' रुजा चक्राब्जपाशोत्पल-
व्रीह्यग्रस्वविषाणरत्न कलशप्रोद्यत्कराम्भोरुहः ।
ध्येयो वल्लभया सपद्मकरयाश्लिष्टोज्ज्वलद् भूषया
विश्वोत्पत्तिविपत्तिसंस्थितिकरो 'विघ्नेश इष्टार्थदः ॥ १ ॥

1. तिं 2. यो 3. लसच्चक्राब्जं 4. विघ्नोविशिष्टार्थदः

श्रीगणेशस्तोत्रेषु

नमस्ते सिद्धिलक्ष्मीश गणाधिप महाप्रभो ।
विघ्नेश्वर जगन्नाथ गौरीपुत्र जगत्प्रभो ॥ २ ॥

जय विघ्नेश्वर विभो विनायक महेश्वर ।
लम्बोदर महाबाहो सर्वदा त्वं प्रसीद मे ॥ ३॥

महादेव जगत्स्वामिन् मूषिकारूढ शङ्कर ।
विशालाक्ष महाकाय मां त्राहि परमेश्वर ॥ ४ ॥

कुञ्जरास्य सुराधीश महेश करुणानिधे ।
दशबाहो महाराज गजवक्त्र चतुर्भुज ॥ ५ ॥

शूर्पकर्ण महाकर्ण गणनाथ प्रसीद मे ।
मातुलुङ्गधर स्वामिन् गदाचक्रसमन्वित ॥ ६ ॥

शङ्खशूलसमायुक्त बीजापूरसमन्वित ।
इक्षुकार्मुकसंयुक्त पद्महस्त प्रसीद मे ॥ ७ ॥

नानाभरणसंयुक्त रत्नकुम्भकर प्रभो ।
सर्गस्थितिलयाधीश परमात्मन् जय प्रभो ॥ ८ ॥

अनाथनाथ विश्वेश विघ्नसङ्घविनाशन ।
त्रयीमूर्ते सुरपते ब्रह्मविष्णुशिवात्मक ॥ ९ ॥

त्रयीगुण महादेव पाहि मां सर्वपालक ।
अणिमादिगुणाधार लक्ष्मीश्री [भू ] विष्णुपूजित ॥ १० ॥

गौरीशङ्करसंपूज्य जय त्वं गणनायक । रतिमन्मथसंसेव्य मही भूदार संस्तुत ॥। ११ ॥

रिध्या[ऋद्ध्या]मोदादिसंसेव्य महागणपते जय ।
शङ्खपद्मादिसंसेव्य निरालम्ब निरीश्वर ॥ १२ ॥

निष्कलङ्क निराधार पाहि मां नित्यमव्यय ।
अनाद्य जगतामाद्य पितामहसुपूजित ॥ १३ ॥

धूमकेतो गणाध्यक्ष महामूषकवाहन ।
अनन्तपरमानन्द जय विघ्नेश्वरेश्वर ॥ १४ ॥

रत्नसिंहासनासीन किरीटेन सुशोभित ।
परात्पर परेशान परपुरुष पाहि माम् ॥ १५ ॥

निर्द्वन्द्व निर्गुणाभास जपापुष्पसमप्रभ ।
<ref>1</ref>सर्वप्रमथसंस्तुत्य त्राहि मां विघ्ननायक ॥ १६ ॥

कुमारस्य गुरो देव सर्वैश्वर्यप्रदायक ।
सर्वाभीष्टप्रद स्वामिन् सर्वप्रत्यूहनाशक ॥ १७ ॥

शरण्य सर्वलोकानां शरणागतवत्सल ।
महागणपते नित्यं मां पालय कृपानिधे ॥ १८ ॥

एवं श्रीगणनाथस्य स्तवराजमनुत्तमम् ।
यः पठेच्छृणुयान्नित्यं प्रत्यूहैः स विमुच्यते ॥ १९ ॥

अश्वमेधसमं पुण्यफलं प्राप्नोत्यनुत्तमम् ।
वशीकरोति त्रैलोक्यं प्राप्य सौभाग्यमुत्तमम् ॥ २० ॥

रमते देवकन्याभिः स नित्यं साधकोत्तमः ।
सर्वान् भोगान् प्रभुङ्क्तेऽसौ दुर्लभांच दिने दिने ॥ २१ ॥

सर्वाभीष्टमवाप्नोति शीघ्रमेव सुदुर्लभम् ।
महागणेशसान्निध्यं प्राप्नोत्येव न संशयः ॥ २२ ॥

॥ इति <add>[ श्रीरुद्रयामले ]</add> श्रीविनायकस्तवराजः सम्पूर्णः ॥

८. ॥ श्रीविघ्नेश्वरगीतम् ॥

विशदवाससं विस्तृतोरसं विमलतेजसं विद्धराक्षसम् ।
विगततामसं विष्टरौकसं विभुमुपास्महे विघ्ननायकम् ॥ १ ॥

विधिहरिस्तुतं विष्टरस्थितं विपुललोचनं वीर्यशालिनम् ।
विकटविक्रमं विद्ययावृतं विभुमुपास्महे विघ्ननायकम् ॥ २ ॥

विबुधसत्तमं विप्रपूजितं विधु<ref>2</ref>कुलोज्ज्वलं विघ्ननाशनम् ।
विधृतभूषणं वीतरागिणं विभुमुपास्महे विघ्ननायकम् ॥ ३ ॥

विभवसंयुतं विभ्रमान्वितं विषधरेट्तनूवेष्टितोदरम् ।
विनुतपौरुषं <ellipsis>विस्तरा</ellipsis><add>[विस्तृता]</add>लिकं विभुमुपास्महे विघ्ननायकम् ॥ ४ ॥

विमतमर्दनं विश्वनायकं वितरणोत्सुकं वारणाननम् ।
विचलितश्रुतिं वीतकल्मषं विभुमुपास्महे विघ्ननायकम् ॥ ५ ॥

॥ इति श्रीविघ्नेश्वरगीतं सम्पूर्णम् ॥

1. प्रथम

2. क.

श्रीगणेशस्तोत्रेषु ९ ॥ श्रीविद्या गणेशाष्टोत्तरशतनामस्तोत्रम् ॥

श्रीमद्विद्यागणेशस्य नाम्नामष्टोत्तरं शतम् ।
वक्ष्यामि शृणु देवेशि सावधानेन चेतसा ॥ १ ॥

सर्वपापप्रशमनं सर्वविघ्ननिवारकम् ।
सर्वरोगहरं दिव्यं साधकाभीष्टदायकम् ॥ २ ॥

ब्रह्मादयः सुराः सर्वे वसिष्टाद्या मुनीश्वराः ।
विद्या गणाधिनाथस्य चक्राराधनतत्पराः ॥ ३ ॥

स्तोत्रेणानेन सम्पूज्य जप्त्वा स्वे स्वे पदे स्थिताः ।
सुखिनोऽद्यापि दृश्यन्ते सद्यः सन्तुष्टमानसाः ॥ ४ ॥

तादृशं परमं दिव्यं प्रत्यक्षफलदायकम् ।
यः पठेत् प्रातरुत्थाय चिन्तयेन्मूर्ध्नि वे[बा]लकम् ? ॥ ५ ॥

स सर्वदुरितान्मुक्त्वा [क्तो] सर्वान् कामानवाप्नुयात् ।
चक्र पूजाविधानेन प्रयाणे समुपस्थिते ॥ ६ ॥

शोभनेषु समस्तेषु कार्येष्वन्येषु बुद्धिमान् ।
स्तोत्रेणानेन सम्पूज्य जप्त्वाभीष्टमवाप्नुयात् ॥ ७॥

धान्यकामी लभेद्धान्यं धनकामी धनं लभेत् ।
सन्तानकामी सन्तानं क्षेत्रार्थी क्षेत्रमुत्तमम् ॥ ८ ॥

सर्वं लभेत् सर्वकामी निष्कामी तत्फलं लभेत् ।
विद्यागणपतिर्विन्नहरो गजमुखोऽव्ययः ॥ ९ ॥

विज्ञानात्मा वियत्कायो विश्वाकारो विनायकः ।
विश्वसृग्विश्वभुग्विश्वसंहर्ता विश्वगोपनः ॥ १० ॥

विश्वानुग्राहकः सत्यः शिवस्तुल्य [शिवतुल्यः ] शिवात्मजः ।
विचित्रनर्तनो वीरो विश्वसन्तोषवर्धनः ॥ ११ ॥

विमर्शी विमलाचारो विश्वाकारो विनायकः ।
स्वतन्त्रः सुलभः खर्चः सुमुखः सुखबोधकः ॥ १२ ॥

सूर्याग्निशशिदृक् सोमकलाचूडः सुखान[स]नः ।
स्वप्रकाशः सुधावक्रः[स्वधावक्त्रः ] स्वयं वक्त्रः[व्यक्तः ] स्मृतिप्रियः॥१३॥

शक्तीशः शङ्करः शम्भुः प्रभुर्विभुरुमासुतः ।
शान्तः शतमखाराध्यश्चतुरश्चक्रनायकः ॥ १४ ॥

कालजित् करुणामूर्तिरव्यक्तः शाश्वतः शुभः ।
उ कर्मोदितानन्दी शिवभक्तः शिवान्तरः ॥ १५ ॥

श्रीविद्यागणेशाष्टोत्तरशतनामस्तोत्रम्

चैतन्यधृतिरव्यग्रः सर्वज्ञः सर्वशत्रुभृ[ह]त् ।
सर्वाग्रः समरानन्दी संसिद्धगणनायकः ॥ १६ ॥

साम्बप्रमोदको वत्री मानसो मोदकप्रियः ।
एकदन्तो बृहत्कुक्षिः [दीर्घतुण्डो ] विकर्णकः ॥ १७ ॥

ब्रह्माण्डकन्दुकश्चित्रवर्णश्चित्ररथासनः ।
तेजस्वी तीक्ष्णधिषणः शक्तिवृन्दनिषेवितः ॥ १८ ॥

परापराश्च पश्यन्ती प्राणनाथः प्र [म]त्तहृत् । (?) संक्किष्टमध्यमस्पष्टो वैखरीजनकः शुचिः ॥ १९ ॥

धर्मप्रवर्तकः कामो भूमिस्फुरितविग्रहः ।
तपस्वी तरुणोल्लासी योगिनी भोगतत्परः ॥ २० ॥

जितेन्द्रियो जयश्रीको जन्ममृत्युविदारणः ।
जगद्गुरुरमेयात्मा जङ्गमस्थावरात्मकः ॥ २१ ॥

नमस्कारप्रियो नानामतभेदविभेदकः ।
नयवित् समदृक् शूरः सर्वलोकैकशासनः ॥ २२ ॥

विशुद्धविक्रमो वृद्धः संवृद्धः ससुहृद्गणः ।
सर्वसाक्षी सदानन्दी सर्वलोकप्रियङ्करः ॥ २३ ॥

सर्वातीतः समरसः सत्यावासः सतां गतिः ।
इति विद्यागणेशस्य नाम्नामष्टोत्तरं शतम् ॥ २४ ॥

यः पठेच्छृणुयाद्वापि नित्यं भक्तिसमन्वितः ।

तस्य साधकवर्यस्य सर्वावस्थासु सर्वदा ।
नासाध्यमस्ति किमपि विद्याविघ्नेश्वरात्मज [नः ] ॥ २५ ॥

॥ इति [ महाशैवतन्त्रे अतिरहस्ये आकाशभैरवकल्पे शङ्करविरचिते] श्रीविद्यागणेशाष्टोत्तरशतनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

१०. ॥ श्रीगणेशशतकम् ॥

श्रीमङ्गलाशंसनपद्धतिः

कल्याणं कलयन्तु मे गणपतेः पादारविन्दोद्गताः
पुण्याः पांसुकणाः सुरेन्द्रमकुटीकोटीरकोटीतटे ।
'काश्मीरन्ति कठोरपापपटलीकान्तारसंप्लोषणे
'दावीयन्ति च येऽन्तरायशिखरित्राते पवीयन्ति च ॥ १ ॥

विनत्रात वनानलो गणपतिर्विन्नक्षपाभास्करो
विन्नप्रावृडुपेन्द्रबोधसमयो विन्नप्रपाताशनिः ।
विन्नक्षोणिरुहप्रचण्डपवनो विन्नग्रहो चाटनो
विन्नव्याधिमहौषधिर्विजयते विन्नस्मरे "शानदृक् ॥ २ ॥

विघ्नाद्रित्रजपक्षतक्षणपवि विन्नाब्धिकालानलं
विन्नाच्छच्छदवार्षिकाम्बुदततिं विन्नासुराब्जेक्षणम् ।
विनाभेद्यतमः प्रभातसमयं विन्नालिस्ताकिटिं
विन्नाहिव्रजवैनतेयमनिशं विन्नाधिपं संश्रये ॥ ३ ॥

विद्धानलतोयवृष्टिरनघो विघ्नेभकण्ठीरवो
विन्नेन्द्रारिसुदर्शनायितपदो विन्ने त्वरीचन्द्रमाः ।
'विघ्नेर्माल्यमृताक्तवर्ति र'नघा विघ्नेक्षुदन्तावलो
विन्नेन्दिन्दिर" चम्पको भवतु मे विघ्नेश्वरः श्रेयसे ॥ ४ ॥

वन्दे कल्पकविघ्नराजमनिशं तं देहिनामाश्रयं
यं देवाः शरणं समेत्य सकलं विन्देयुराशंसितम् ।
मन्देहोऽपि यदाश्रयान्मधुझरीसन्देहसन्दायिनीं
सन्देहेन विना लभेत सरसां मन्देतरां साहितीम् ॥ ५ ॥

1. = काश्मीरपुष्पमिव लसन्ति 6. अच्छच्छदो — हंस: 2. = वनहुताशन इवाचरन्ति 7. इत्वरी - स्वैरिणी 3. = वज्रायन्ते 4. उपेन्द्रबोधसमयः —शरत् वर्षान्ति भवा 8. विघ्नेरंमदशारदातिदिवसो, विघ्ने- र्मालिविरोपणामृतसिचिः । ईमें व्रणम् । 9. मला 5. ईशानहक् — ईशतृतीय नेत्रम् 10. इन्दिन्दिर: =भ्रमरः -

श्रीगणेशशतकम्

पारं संसृतिसागरस्य जगदाधारं च सच्चित्सुखा-
कारं निर्मलयोगिनृन्दहृदयागारं विकारोज्झितम् ।
धीरं वाञ्छित पूरपूरणमहोदारं सदा सज्जनो-
त्तारं वारिजविष्ठरादिविनुतं हेरम्बमीडे विभुम् ॥ ६ ॥

वन्दारुत्रिदशेश्वरप्रभृतिभिर्वृन्दारकैरर्चितं
मन्दारप्रसुखामरद्रुसुमनोवृन्दावभास्वत्करैः ।
मन्दानां मतिदं गणेशमरिषट्कं दारयन्तं सतां
'कन्दात्मेति जगत्तरोरधिगतं विन्दामहे साम्प्रतम् ॥ ७ ॥

भिन्दानं विशयं महोपनिषदां छिन्दा [निन्दा] दसन्देहतोऽ-
हं दारा वसु नन्दना इति चिरात् सन्दानितं दारुणम् ।
छिन्दानं भवपाशमाश्रितजनानन्दातिसन्दायिनं
विन्दामो गणनाथमद्वयचिदानन्दातितुन्दा यितम् ॥ ८ ॥

चित्ते सर्वमिदं विधातुमनुसन्धत्ते विधत्तेऽथ यत्
धत्ते यत्र जगच्चिरादपि तिरोधत्तेऽपवृत्ते युगे ।
सत्तेयं जगतः स्वतो न हि यदायत्तेति जोघुष्यते
तत्तेजः सततं विभातु हृदि मे मत्तेभवक्त्राभिधम् ॥ ९ ॥

नाकाधीश सुरेश केशवशिवाद्याकारभेदाश्रया -
च्छोकाम्भोनिधिमग्नभक्तजनतानौकायमानः स्वयम् ।
राकायामवतीशको टिघटनानीकाशनैजप्रभः
कोकारातिकलाधरोऽवतु सुरानीकाधिराजाग्रजः ॥ १० ॥

॥ इति श्रीमङ्गलाशंसनपद्धतिः ॥

1. श्रीविनयप्रपञ्चनपद्धतिः

कल्याणाद्रिमुदक्षिपत् स्वबलसाफल्याय या पुष्करात्
कुल्यातुल्यतयापिबज्जलधिमावल्या सुराणां नुता ।
तुल्यान्या न यतः श्रितार्थिकृतवात्सल्या क्वचिद्देवता
कल्या वर्णयितुं कथं वयमिमां शल्यापहां देवताम् ॥ ११ ॥

मोचागर्वहरा नवामपि सुधां नीचामथातन्वती वाचा फाणितशर्करेक्षुर समाध्वीचातुरीं निन्नती । विन्दामो विविधप्रपञ्चलवलीकन्दायितं संततम् । 2

1. श्रीगणेशस्तोत्रेषु आचामत्यखिलं न यस्य चरितं प्राचामनीचापि चेत् का चात्यल्पमतेर्ममास्य गदितुं धीचापलं केवलम् ॥ १२ ॥

नागानामधिपोऽपि यस्य गदितुं भोगावलिं नाशकन्
भोगानालिखितुं करैर्दिनमणिः खेगाधिपो वीक्षितुम ।
को गाहेत परो गणेशचरिताख्यागाधपाथोनिधि
वागाशात्र ममोदिता यदि तदा सागा भवेयं न किम ॥ १३ ॥

मर्यादाग्रथितो विनैव जलधिस्तर्या न सन्तीर्यते
चर्या त्वस्य न तादृशी कलितमौखर्यश्च हर्यादयः ।
पर्याप्ता न गणेशितुर्निगमवैखर्यापि धुर्याः सुराः
पर्यायाद्गदितुं कथं नु विषयीकुर्यामहन्तामहम् ॥ १४ ॥

मानातीत गणेशमङ्गलगुणाख्यानावधानाहत-
ज्ञानाभासविचेष्टितं किमपि दुर्मानाभिमानाहितम् ।
मेनापत्यतनूजपादकमलध्यानाभिधां निष्कृतिं
भूनाकिप्रवरा विधाय तनुतानेनाशु हीनागसम् ॥ १५ ॥

स्कन्दाग्रेजनुषोऽभिनन्दितुमिमे कुन्दावदातं यशो
विन्दानाः सनकादयोऽप्यमृत निष्यन्दायितैर्वाग्भरैः ।
मन्दाक्षप्रतिरुद्धसुन्दरवचःस्पन्दा न शेकुः कथां
मन्दात्मान इमे कथं गणपते विन्दामहे साम्प्रतम् ॥ १६ ॥

मित्राण्यत्र विचित्रबन्धुनिवहाः पुत्राः कलत्राणि वा
यत्रायास्यति तत्र कोऽपि न पुनः सत्त्रासमायास्यति ।
द्वित्रा ये गदिता गुणा गणपतेरत्रामुना भक्तितो
जित्रास्ते स्युरमुत्र तस्य तु धुरीत्यत्राभियुक्ता वयम् ॥ १७ ॥

व्यासाद्या अपि यस्य नालमभवन् दासा गुणानामुप-
न्यासायात्र रता वयं वत परीहासाय भासामहे ।
प्रासाय स्पृहयालुना स्वधिषणायासात् समासादितं
त्रासापेतमिदं महागणपते धीसाहसं क्षम्यताम् ॥ १८ ॥

पद्यान्यद्यतनानि यद्यपि न सावद्यानि विद्यावतां हृद्यानि स्युरथापि चेतसि सतां दद्यान्मुदं मत्कृतिः ।

...... मनिशाभ्यासादनायासतो
ये साहित्यसमुद्रपारगाधयो व्यासादयो मन्वते ।
. कियत् कियदुपन्यासान्महासाहसं
कोऽसावस्मि गणाधिनाथचरिते मत्या तु तस्याक्षमः ॥

श्रीगणेशशतकम् यद्ययात्युदधिं कदम्बुविततिर्नद्या सहावाप्तवै- शद्या स्यात् त्रिदिवौकसां परिषदा दद्यादतश्चामृतम् ॥ १९ ॥

एषा यद्यपि मत्कृतिर्न विदुषां तोपाय दोषाधिका
जोपावस्थितितो वरा हि फ[भ] णितिर्भाषाविशेषान्विता ।
योषाणां पतिभक्तिरेव हि परा भूषान्यदोषापहा
मोपायान्यगुणस्य मे गणपतेरेपा मनीषा पदे ॥ २० ॥

॥ इति श्रीविनयप्रपञ्चनपद्धतिः ॥ श्रीमनोनियमनपद्धतिः

मातङ्गाननमार्तरक्षणचणं मातङ्गकन्यासुतं
मातङ्गाहितनन्दनं घनतमोमातङ्गकण्ठीरवम् ।
मातङ्गान्तविभूतिदान निपुणं मातङ्गविद्विस्थितं
मा तं गाः परिहृत्य मामकमनोमातङ्ग मा चापलात् ॥ २१ ॥

अध्यासीनमधीसागरसभामध्याग्र्य सिंहासनं
सिद्धया पादविभूषिताङ्कतलया बुद्धया च संसेवितम् ।
विध्याचारपरायणानविरतं स्वाध्याननिष्ठान् जनान्
ऋद्धया योजयितारमाशु शरणं कृध्याखुवाहं मनः ॥ २२ ॥

वेद्यं वेदशिरशतैस्त्रिजगतामाद्यं तपोभिः समा-
साद्यं संसृतिघोररोग सुमहावैद्यं सुराद्यञ्चितम् ।
आद्यन्तापगतं मुनीन्द्रहृदयास्वाद्यं समालम्बतां
माद्यन्ती विषयैर्मतिर्दिनकरा भेद्यं विभेत्तं तमः ॥ २३ ॥

विम्बो से कहराधरात्मदयिता बिम्बोकबद्धस्पृहं
कम्बोरप्यतिशुभ्रदन्तमखिलालम्बोदयं यं मनाक् ।
सम्बोध्यैव नरः समस्तसुखभाक् संबोभवीति क्षणात्
तं बोधकसुधानिधिं भज मनो लम्बोदरं सादरम् ॥ २४ ॥

गन्धर्वाधिपतिर्भृगोरपचितावन्धत्वसम्भावना-
गन्धप्रापित भीमनक्रजनुषाप्तं धर्ममप्याचरन् ।
रुन्धन् यत्पद्मस्य सङ्गतिवशात् स्वं धन्यता मानयन्
बन्धच्छेदमवाप तत्पदयुगं सन्धत्स्व चेतः सदा ॥ २५ ॥

अम्बे द्वे चरणे श्रयाशु धिषणे स्तम्बेरमस्याखिला - लम्बे नान्यदितीव पुष्कर शिखा लम्बेन संसूचिते ।

श्रीगणेशस्तोत्रेषु बिम्बे स्वादुतरे नवोष्णमहसो विम्बेन तुल्ये चरन् लम्बेत् किं बत काकलोककलितालम्बे शुक्रः पलवन् ॥ २६ ॥

नालीकासनवासवादिदिविपन्मौलीड्यकल्पद्रुपु-
ष्पालीगर्भदलान्तरालविगल धूलीमधूलीभृतम् ।
केलीलोलविशालकर्णयुगलीताली घुता लित्रजै-
र्यालीढं करटोद्गतैर्भज मनो कालीसुताङ्घ्रिद्वयम् ॥ २७ ॥

कारामन्दिरसन्दिताः किल सुनासीरादिमाः खेचराः
वीराग्रेस र सिन्धु दैत्यहत ये साराधिकं यं पुरा ।
आराध्यापुरभीप्सितं विविध संसाराख्यवन्धच्छिदं
मारारातितनू भुवं श्रय मते धीरा मयूराधिपम् ( ? ) ॥ २८ ॥

कोटीरन्ति महाहयो मणितुला कोटीभवन्तीतरे
शादीयन्त्यपरे त्वचा ? धृतजटाजूटीगुणन्त्यल्पकाः ।
पाटीरन्ति रिपोरसृञ्जि विबुधाश्टीभवन्ति स्वतः
कीटीयन्त्यसुराः स यस्य गणराडाटीकतां चेतसि ॥ २९ ॥

वारं वारमहर्निशं भुवि नृणामारञ्जनं यत्नतः
कारं कारमलम्भि किं नु सचमत्कारं फलं जन्मनः ।
सारं यत्सकलागमोपनिषदां दूरं दुरीहावतां
स्वैरं संश्रय मूर्ध्नि दर्शितगजाकारं मनीपे महः ॥ ३० ॥

॥ इति श्रीमनोनियमनपद्धतिः ॥ श्रीनिर्वेद पद्धतिः

मागा मानस कर्म कापथमुरोभागावगाढस्तना-
भोगामर्त्यवधूविचित्रतरसंभोगाख्यसौख्यप्रदन् ।
योगायाभिरताः परे खलु महाभागा वयं नेदृशाः
द्रागाशापरिपूरकं गणपतिं नागाननं संश्रय ॥ ३१ ॥

मातेयं महिलापि तेऽतिजडसङ्घातेऽत्र भूतेन्द्रियैः
पूते मा ममतेति हन्त बहुधा धीतेऽप्यवीतेक्षणः ।
नीते निष्फलतां वयस्यसि पराभूतेः पदं द्राग्भवे
शींते नीत इवावृतिर्गिरिसुतापोते कदा स्यान्मतिः ॥ ३२ ॥

ध्येयं योगिभिरन्तरब्जकुहरे ज्ञेयं त्रयीमस्तकै- गेयं सिद्धसुरासुरैरपगतापायं विधेयं सताम् । 1. गीते

श्रीगणेशशतकम् सायं सागरसम्पतद्रविसमच्छायं विमायं सदा ध्यायं ध्यायमुमासुतं गतमलप्रायं कदा स्यान्मनः ॥ ३३ ॥

नित्यानित्यविचारलेशविकलः सत्यापचित्यान्वितः
कृत्याकृत्यपरिग्रहे तु मनसो वृत्त्या प्रवृत्तः स्वयम् ।
त्या केवलया गणेश न मनःस्थित्या च भृत्यायितो
मृत्यावन्तिकगे कया पुनरहं मत्या तरेयं भवम् ॥ ३४ ॥

क्षोणावर्थपरायणानव निपान हूणादिमानाश्रयन्
त्राणा भाषण भूषणैर्वत परिक्षीणायुरप्यन्ततः ।
रेणावप्यमुतः फले नसुलभे हीणाशयोऽद्याप्यनि-
द्राणावाश्रितरक्षणे न चरणौ गाणाधिपावाश्रये ॥ ३५ ॥

बुद्ध्वा तत्त्वमनेकदेशिक गिर।मध्वानुसाराच्चिरा- दिध्वानीनभितो विविक्तविषये बद्ध्वासनं मारुतम् । रुद्ध्वा हत्कमलोत्थरश्मिनिचयेन ध्वान्तमज्ञानजं विध्वा तत्र गणेश्वरानुभवजं मध्वापिवेयं कदा ॥ ३६ ॥

दीनं सर्वगुणैः कदाप्यकलितध्यानं शिवानन्दन
वीनं मानमदादिभिः प्रचुरिताज्ञानं दधानं सदा ।
एनः केवलमात्मनो विदधतं वेनं समानं [वेनोपमानं ]गुणैः
स्वानन्दं गमयेत् कथं गणपतिर्दून भवाधित्रजैः ॥ ३७ ॥

दुर्वारस्मयदुर्भरासुरवर।खर्वायितौजोभुजा - गर्वास्कन्दितसार्वलौकिकविपन्निर्वापणे धूर्वहम् । अर्वाचीनवचोविचारविभवानिर्वाच्यतेजोभरं शर्वाणीतनयं भजेऽहमनिशं सर्वापदुच्छित्तये ॥ ३८ ॥

यल्लाले खितमब्जजेन यदतिक्षुल्लात्मकं मे धनं
तल्लाभः स कियानत: करटवन्मल्लाकृतिः साम्प्रतम् ।
बल्लाला भिधया वसन् बलिपुरे फुल्लं चिरप्रोल्लस-
द्धल्लातात्मकलेबरोऽतिविपुला मुल्लासयाशु श्रियम ( ? ) ॥ ३९ ॥

स्फाराकारधराधराधरजगद्भाराद्विनिर्गत्वरै-
स्तारान्तर्गतमौक्तिकैरिव नखैरारादुपारञ्जितौ ( ? ) ।
धीरावाश्रितरक्षणेऽब्जयुगलाकारावरा तिष्वति-
क्रूरावत्यरुणौ गणेशचरणावाराधयामो हृदि ॥ ४० ॥

॥ इति श्रीनिर्वेद पद्धतिः ॥

श्रीगणेशस्तोत्रेषु श्रीवैराग्यपद्धतिः

यो मानेन मदेन मुग्धहृदयो हेमादिना वा नरो'
नामाप्यस्य कदापि न स्मर सकृत् क्षेमाय हे मानस ।
सीमापेतगुणाकरं गणपतिं सोमार्धचूडामणि
कामातीत फलप्रदाननिपुणं भूमानमेवाश्रय ॥ ४१ ॥

वित्तात् प्राक्तनजन्मपुण्यशकलायत्तादपि क्षुल्लका-
न्मत्ता ये मनुजा न तान् वयममी वृत्तावपेक्षामहे ।
तत्तादृक्करुणाकटाक्षमहिमायत्तामियत्तातिगां
वित्ताधीशसखात्मजो मम सदा दत्ता मभित्तां श्रियम् ॥ ४२ ॥

कालं दैत्यकुलस्य देवपरिषत्पालं दयालुं फणि-
प्रालम्बाञ्चललम्बि मञ्जुलमणीमालं सलीलं निजे ।
लोलं गण्डतले नुदन्तमसकहोलम्बजालं जग-
न्मूलं दूरनिवारिताश्रितजनाभीलं गणेशं नुमः ॥ ४३ ॥

कार्याकार्यविचारणां विजहता नार्यादिषु भ्राम्यता नार्याचारकृता स्थितेन विबुधाचार्या

धैर्याद् दुश्चरितं मयान्वहम हो ऽकार्यात्मने
दुर्मते ।
द्रुह्यता
सूर्यापत्यजभीः कथं गणपतेस्तार्या कथामन्तरा ॥ ४४ ॥

धीहान्यासकृदार्जितं महदघं मोहान्मुहुः शीलितं
देहात्मभ्रमतः पुनर्वविधद्रोहादपारीकृतम् [ ताम ] ।
स्वाहानाथवदुग्रतापजनकं[निकां] हा हा कथं तां सहे
देहाति नरकोद्भवां गणपतेरीहा पदाब्जे न चेत् ॥ ४५ ॥

अन्यायोपगतापवित्तमहितंमन्यानवन्यां मृगा
वन्या मित्रमरीचिकामिव महोदन्याः सदोपासते ।
धन्या एव वयं भवेम यदि नस्तन्यादुमानन्दनो
विन्यासं नयनाञ्चलस्य न ततो मन्यामहेऽन्यां श्रियम् ॥ ४६ ॥

कादाचित्कसुखावहाल्पविषयास्वादाय 'गोदारणा-
न्यादायात्र रतः फलैर्विरहितः कैदारिके कर्मणि ।
पादावाश्रयतेऽथ गणपतेर्मे दास्यतः कामभि-
त्यादावेव कुतः श्रयेन्न मतिमान् खेदानपास्येतरान् ॥ ४७ ॥

1. मानवो 3. हिते 2. अभित्तां --- अखण्डाम् । 4. गोदारणानि —हलानि

श्रीगणेशशतकम्

'नालीकासनवासवादिदिविपन्मौ लीड्यकल्पद्रुपु-
पालीगर्भदलान्तरालविगलद्धूलीमधूलीभृतम् ।
केलीलोलविशालकर्णयुगलीताली धुतालित्रजै-
र्यालीढं करटोद्गतैर्भज मनः कालीसुताद्वियम् ॥ ४८ ॥

पञ्चानां वियदाशुगाग्न्युदभुवां सचारिणां सनये
चिञ्चातुल्यकलेवरेऽत्र हृदय त्वं चापलं मा कृथाः ।
मुमूं ममतां जडात्मनि पराचं चाद्वयं चिन्मयं
स्वं चामुं च गणाधिनाथमपृथक् किञ्चात्मना चिन्तय ॥ ४९ ॥

भूतस्तोममयं शरीरमयि मा चेतः स्थिरं चिन्तय
ख्यातस्तस्य लयो यथा हि बदरीमूतस्य बन्धात्यये ।
भ्रातर्न स्मर नश्वरं दिशति यः प्रीतः पदं शाश्वतं
जातप्रीतिरुपाश्रयाशु गिरिजापोतस्य पादाम्बुजम् ॥ ५० ॥

॥ इति श्रीवैराग्यपद्धतिः ॥ श्रीस्वरूपपद्धतिः

सव्याङ्कस्थितया स्वया दयितया निर्व्याजकारुण्यया
भव्याम्भोरुवक्त्रया सरसया सव्याजमा लिङ्गितः ।
नव्याशोकदला तिमञ्जुलतनुच्छव्या भवव्याधिहा
हर्याशाधिपवन्दितः सपदि मामव्यादुमानन्दनः ॥ ५१ ॥

नारीमङ्कतले दधानमखिलाधारीभवन्तीं धृतिं
सूरीन्द्रः सनकादिभिर्नुतगुणं हारीभवद्भोगिनम् ।
स्फारी भूतकराञ्चलेन दनुजं गौरीद्रहं चारु सि-
न्दूरीकृत्य विचर्चिताखिलतनुं नारीगणेशं भजे ॥ ५२ ॥

शुण्डादण्ड गृहीतदन्तमुसलोच्चण्डाभिघातोद्गतै-
चण्डांशुप्रतिमैः सुरालयमणीपण्डाजितैर्यः कणैः ।
पिण्डालक्तकमाकलय्य शशिनः खण्डामृतेनात्मन-
चण्डातं रमणीमणेरकृत वेतण्डाननः पातु नः ॥ ५३ ॥

वामं भूमितले निधाय भुवनक्षेमं दिशन्तं सदा श्रीमन्तं परमुन्नमय्य चरणं कामं नटन्तं मुदा । 1. 2. अयमेव पूर्व २७ श्लोकतया दृश्यते । संचारिणीनां चये । 3. सः

श्रीगणेशस्तोत्रेषु सोमं शेखरिताच्छकैतकदलक्षामं दधानं बहु- व्यामं पन्नगभोगनिर्मलतरक्षौमं वसानं भजे ॥ ५४ ॥ एला गन्धिमदाम्बुचुम्बिमधुलिण्मालापनोदोद्यत- स्थूलात्मीयकपोलमण्डलचलत्तालानुकारिश्रुतिम् । हेलाक्षिप्तगिरीन्द्रजास्तनतटीचेलाञ्चलं चारु शु- ण्डालापीतपयोधरं गणपतिं वालाकृतिं भावये ॥ ५५ ।

फालाक्षस्य शिरस्य मर्त्यतटिनीवेलासु लीलावशात्
कूलाघात विहारलोलशिरसा कालारिणा वारितः ।
आलापानपरिस्फुट/क्षरपदान खेलावशादुगिरन
लालामौक्तिकमण्डितोऽवतु गणेट् बालाब्जमौलिः शिशुः ॥ ५६ ॥

आजानोज्ज्वलपद्मरागनिकरैरोजायमानं जवात्
बीजापूरधिया सुमेरुमहरद्यो जातमात्रः पुरा ।
मा जानाहि फलं त्यजामुमिति तत्याजाद्रिराजात्मजा-
पूजा पूर्ववचोभरैरवतु मां राजार्धमौलिर्विभुः ॥ ५७ ॥

' चण्डीशात्मभवो गिरामथितमत्स्यण्डीमश्चण्डपा-
पण्डीयप्रकरापोऽमृतधुनीडिण्डीरपाण्डुप्रभः ।
भिण्डी पालमुखायुधैररिशिरःखण्डीकृतौ पण्डितो
दुण्डी राजति वारणा सिपुरि वेतण्डीयतुण्डः प्रभुः ॥ ५८ ॥

माता यस्य नगाधिराजतनया ख्याता पिता शङ्करो
भ्राताशेषसुराधिराज पृतनानेता हतारित्रजः ।
गीता यस्य कथा निजेन्दुवदनात्रातानपेतैः सुरै-
नीता गेयपदं सदा भवतु संत्राता समेतापदः ॥ ५९ ॥

क्षामात्युज्ज्वलफालमूलकलितश्यामाभिको भास्कर-
स्तोमा कृतिमोचकामित महस्थेमाभिरामाकृतिः ।
वामाङ्कस्थितवल्लभाख्ययितानामाङ्कनामा विभु-
र्मामानन्दयतु स्वभक्तनिहितप्रेमा स सोमात्मजः ॥ ६० ॥

॥ इति श्रीस्वरूपपद्धतिः ॥ 1. गणेशं 3. 2. विलास

चण्डीशप्रथमात्मजं मधुरमत्स्थण्डीय खण्डीभव-
गुण्डीति प्रथिताख्ययावपटलीपण्डीकृता दक्षिणम् ।
भिण्डीपालमुखायुधैर्निहतपापण्डीयपण्डं.....
तण्डीत्यादिमुनीडितं कलितवेतण्डीयवक्त्रं भजे ॥

श्रीगणेशशतकम् श्री गुणानुवर्णनपद्धतिः

पाकारातिमुखामरेड्यचरितं नाकारिवर्गच्छिदं
स्तोकात्मीयजनाभिपूजन विधिस्वीकारतुष्टाशयम् ।
तोकाकारमृपेः सुरेन्द्रललनालोकाभिगीतामित-
श्लोकामेयगुणं भजेम सदया लोकावितार्थित्रजम् ॥ ६१ ॥

दोर्भिः स्वैर्दशभिर्धृतायुध विभो गीर्भिर्मुनीन्द्रैः कृता-
शीर्भिः संनुत दीनरक्षणमहाधूर्भि बृहत्कन्धर ।
नर्भिन्ना जलधौ यथैवममगतेर्वार्भिः परीता दया-
पूर्भिर्दृष्टिभिरेव देव विषयातर्भिन्धि सिन्धुद्विषन् ॥ ६२ ॥

दम्यामिन्द्रियसन्ततिं सपदि संयम्यान्तरब्जं समु-
न्नम्यास्मिन् सनकादियोगिपरिषद्गम्याभिगम्या सताम् ।
कृम्याद्यव्जभवान्तसर्वजनिमन्नम्यास्तु मे श्रेयसे
शम्या पूजयतामभीष्टवरदा रम्या परा देवता ॥ ६३ ॥

सत्यं ब्रह्म सनातनं श्रुतिशिरः स्तुत्यं मुनीन्द्रैर्हृदा
नित्यं ध्येयमधीक्षुवारिधिसभं नृत्यं वितन्वत् सदा ।
चित्यंशे सदृशेऽपि यत् किल परागित्यंशभेदास्पदं
प्रत्यचं विदधातु मां प्रकृतिवैकृत्यंशमुक्तं चिरात् ॥ ६४ ॥

तातोऽब्धेरुदितं विषं ननु पिबन् ख्यातोरुहालाहलं गीतोऽभूद खिलैरितीव स यतो जातोऽयमेवाधुना । (?) वातोच्चालितवीचिचुम्बितनभाः स्फीतो विषाणां निधिः पीतो येन तमाश्रये मम सदा नातोऽन्यदैवं क्वचित् ॥ ६५ ॥ कानीनेन सहारचय्य समयं मौनीश्वरेणाक्षराम धानीकृत्य रदं निजं कटमदोदानीरयन् द्योसदां । (?) स्थानीभूतगिरेस्तटेऽलिखत यो मानी महाभारतं यानीमं शरणं श्रितार्थिजनसन्तानीभवन्तं विभुम् ॥ ६६ ॥

अन्याशक्यविनिग्रहौ समिति मूर्धन्याविमौ दानवो
हन्याद्देवनरान्तकाविति सुरैर्मुन्यादिभिर्नाथितः ।
जन्यायाभिमुखौ जघान गदयाशन्या यथेन्द्रो गिरीन्
तन्यादेष महोत्कटः शुभमिहानन्याश्रयस्याशु मे ॥ ६७ ॥

कृन्तात्तीक्ष्णतरेण सर्वजगदत्यन्तार्तिदान् दानवान्
दन्ताग्रेण मृगाधिभूरिव नखैर्दन्तावलान् संहरन् ।
सन्तापं जगतां जहार जनतायन्ता नियन्ता धियां
भिन्तामेष गजाननः सपदि मे चिन्तां दुरन्तामिमाम् ॥ ६८ ॥

श्रीगणेशस्तोत्रेषु

चीटी यस्य पुरन्दरादिदिविपत्कोटी भिरभ्यर्च्यते
खेटीभिश्चरितं सुरावनिरुहां वाटीपु जेगीयते ।
घाटी यस्य रणेषु दैत्यनिवहोत्पाटी गणेशः स मे
घोटीभावित मूषिकोऽघपटलोचाटी भवत्वञ्जसा ॥ ६९ ॥

पूषा यन्महसा जितोऽनुदिवस कापायमालम्बते
दोषानायक एप यस्य मनसस्तोपाय भूषायते ।
आषाढान्तरमाश्रितं ननु भिया मेषाधिरूढं महः
शेषाणां गणनायकानुकरणे केषां परेषां महः ॥ ७० ॥

॥ इति श्रीगुणानुवर्णनपद्धतिः ॥ श्री चारित्रपद्धतिः

कन्तावाहितसाय के मुनिवरन्ताद्दिहन्ता मुने -
र्गन्तासीति गिरा सहस्रभगतां चिन्ताकुलोऽभ्येत्य यम् ।
क्षन्तारं स्वजनागसां 'गुरुगिरा हन्तारमप्यंहसां
सन्तापं विजहौ भजे गणपतिं चिन्तामणि नाम तम् ॥ ७१ ॥

बन्धूकस्तबकारुणं रणमहीगं धूलिधूम्रानना-
भं धूम्राक्षविमर्दनं शरगणैः सिन्धूत्तमाङ्गच्छिदम् ।
अन्धूकृत्य निपीय पुष्करतटे सिन्धून क्षिपन्तं श्रिता-
धं धून्वन्तमशेपमाश्रय गणेशं धूमकेतुं मनः ॥ ७२ ॥

मासे भाद्रपदे जयोत्तरतिथावासेव के [भ्यो निजा-
वासे] कल्पित दिव्यमोदकभरग्रासेन पूर्णोदरः ।
न्यासे प्रस्खलितः पदोः कृतपरीहासे विधौ यः सदा
हासेनामुमयोजयन्मम रिपुत्रासे स सन्नतु ॥ ७३ ॥

वारीशोदरसंभृतानि सहसा वारीणि यः पुष्करे-
गोरीकृत्य नभस्थले कणतयोद्गारीचकार क्षणात् ।
स्फारी भूतमदान् दुरासदमुखान्योऽरीरिपदानवान्
भीरदारहितानसावुद्यतां पारीन्द्रवाहो हृदि ॥ ७४ ॥

आपातालविसारितोयभरितं पापाशयं यः पुरा-
कूपाकार[कूपारस्थ] महासुरं कलितसन्तापातिरेकं नृणाम् ।
कोपादन्तरुदं चिराय गमयन् व्यापादयामास यः
सोऽपायानवधूय पातु सततं नीपालयानन्दनः ॥ ७५ ॥

1. मेषाधिरूढं महः = वह्निः 2. अथ भजन्

श्रीगणेशशतकम्

रुद्राणीभुजमण्डलाहितशिरा निद्रामशेषावनो-
निद्रामाश्रितनैजभोगजनितां मुद्रापयन् यः पुरा ।
छिद्रान्वेषणतत्परं दिवि जवाद्विद्राणमभ्याहनत्
सद्राश्मं च मयासुरं वितनुताद्भद्राण्यमुद्राणि नः ॥ ७६ ॥

छायाकारमुपागतं कुहनया कायानुवृत्तं महो-
च्छ्रायादद्रितटात् स्वमुन्मुखमुपाधायाथ देहं पतन् ।
आयासेन विनावधीद् गिरितटे मायाविनं दानवं
पायादेष गणाधिपोऽतिविषम प्रायादपायात् स माम् ॥ ७७ ॥

क्षोणीकोणगता यदस्रकणिकाः प्राणीभवन्त्यो धनु-
बणीतूणधरी यथैव स इति श्रेणीभवन्ति स्म तम् ।
शाणीघृष्टशरक्षतद्विषदसृग्वेणीं निपीयाशुग-
द्रोणीभिर्व्यजयद्रिपूनवतु शर्वाणीसुतो नश्चिरम् ॥ ७८ ॥

विप्रश्रेष्ठव रेण्य गीत निगमानुप्रश्नसंभावित- स्वप्रत्युक्तिसुधाढ्यमानससरोवप्रक्रियोल्लासिनम् 1 अप्रत्यक्षपरात्मभावविशयाद्यप्रत्ययोद्भावना- द्यप्रक्षिप्तिविहारिणं गणपतिं क्षिप्रप्रसादं भजे (१) ॥ ७९ ॥

रक्षार्थं सुधियां दुरीहपरिषच्छिक्षार्थमप्येत्य य-
स्त्र्यक्षापत्यतनुं ददाह दनुजान् कक्षानिवोषर्बुधः ।
यक्षाधीशजलेश्वरान्तकसुराध्यक्षान् ररक्षार्दितान्
ऋक्षाधीशकलाधरः स भगवान् रक्षापरोक्षोऽस्तु मे ॥ ८० ॥

॥ इति श्री चारित्रपद्धतिः ॥ श्रीनतिपद्धतिः

तालाकरकाराश्ञ्चलप्रविलसच्छूलाग्रभिन्नद्विष-
फालाय क्षणचूक्षिताखिलमहीचेलाय लीलावशात् ।
कूलाघातविशीर्णमूलविचलद्वेलाचलाय स्वयं
व्यालामर्त्यवपुर्धराय गिरिजाबालाय तुभ्यं नमः ॥ ८१ ॥

वीणातापसगीयमानभुवनत्राणापदानाय स-
च्छ्रेणावर्पितकामनाविषयकल्याणाय भूयो नतिम् ।
एणाङ्कार्भकमौलये वितनुमः शोणारविन्दोज्ज्वले
पाणावाहितमोदकाय सुमनोबाणारिडिम्भाय ते ॥ ८२ ॥

.

श्रीगणेशस्तोत्रेषु

हाहाद्यैरुपवीणिताद्भुतगुणव्यूहाय वैहायसै-
र्व्याहारैर्निंगमान्तगैर्विबुधसन्दोहाभिनन्द्यात्मने ।
बाहापङ्क्तिशिखोद्गलन्मदपरीत्राहानुमिश्रश्रवो-
जाहामन्दमरन्दसौरभलसद्देहाय भूयो नमः ( ? ) ॥ ८३ ॥

रुष्टा या जगदेव भस्म कुरुते तुष्टा तु सिद्धीदा-
त्यष्टावप्यथ यत्पदाब्जयुगलीजुष्टो विरक्त्या यदा ।
हृष्टास्मै वितरत्यनन्यसुलभामिप्रां गतिं शाश्वतीं
कष्टापायकृते भजे श्रुतिशिखोघुष्टां परां देवताम् ॥ ८४ ॥

धर्माधर्मविवेचनेऽप्यचतुरो दुर्मार्गगामी सदा
कर्मापेक्षफलप्रदाननुसरन शर्माप्नुयां किं कदा ।
नर्मालोकनमात्रतोऽस्तदुरितं निर्माय सर्वार्थदं
घर्मार्तोऽभ्रमिव व्रजामि शरणं भमाद्रिचापात्मजम् ॥ ८५ ॥

विन्ध्याद्रिस्मयहारिणा घटभुवा वन्ध्यावलेपाच्धिना
यं ध्यात्वाधिगता कला न यदि को रुन्ध्यादतोऽन्यः पुमान् ।
सन्ध्याकारिमहागिरिं जलनिधिं बन्ध्या गणेशेदृशं
तं ध्यायेम भवान्धिमद्य भगवन् रुन्ध्याशु नागानन ॥ ८६ ॥

श्रुत्वा दैत्यगणावृतं त्रिभुवनं मत्वा परावध्यतां
गत्वा काश्यपसूनुतां युगबलाद्धत्वा रिपूनञ्जसा ।
हृत्वा भूमिभरं सुरान् स्थिरपदान् कृत्वा प्रथामागम-
त्तत्त्वातीतममुं गणेशमसकृन्नत्वा भवेयं कृती ॥ ८७ ॥

पूर्वाद्रेः शिखरोदितस्य रुचिरश्रीर्वासराधीशितु-
गौर्वारिण्यमले विभाति तु यथा दूर्वाग्रभागस्थिते ।
गीर्वाणेशखगेश मौक्तिकमणि श्रीर्वाव्जरागद्युतिः
शार्वापत्य तवाकृतिः स्फुरतु धीकार्वाहिता मेऽनिशम् ( ? ) ॥ ८८ ॥

तुच्छात्यल्प सुखावहेषु विषयेष्विच्छानुरोधाद्भूमन् कच्छ। पेतभवात्रवान्तरनिशप्रच्छादितात्मा चिरात् । इच्छातीत फलप्रदं गणपतिं गच्छामि देवं गतिं चिच्छायामतिदिश्य संदिशतु मे तच्छाश्वतं वैभवम् ॥ ८९ ॥ स्वं त्रातुं न भवाम्बुधौ निपतितं तन्त्रादिना पारये मन्त्रा भाव्यमतोऽन्तकस्य च मया संत्रासनस्यान्तिके । 1. ਸੰ == हेम

श्रीगणेशशतकम् यन्त्रारूढमिवावशं भ्रमति यन्मन्त्राज्जगत्तं विना कं त्रातारमुपैमि को नु भवभीतं त्रातुमीष्टे च माम् ॥ ९० ॥

सारासारविचारदूरमनसं घोरार्तिसन्दायिसं-
साराहिश्क्षतिजातमोहमगदं कारान्तरानाश्रितम् ।
तारानाथकलाधराय न चिरादाराच्छर ण्यार्थिनं
स्फारापारकृपामृतार्णवरसेऽदूरान्निमग्नं कृथाः ॥ ९१ ॥

॥ इति श्रीनतिपद्धतिः ॥ श्रीसंप्रार्थनापद्धतिः

काशाप्रस्थिततूलजालचपलान् लेशान् सुखानां भजन्
आशा वेशवाद्गणेश विवश: क्लेशानजस्रं वहन् ।
ईशापत्य चिरात्त्वदीयचरणाभ्याशावतीर्णोऽस्म्यहं
पाशानाशु विमुच्य मे दिश गतिं या शासिता शाश्वती ॥ ९२ ॥

निर्मायावनिमण्डले जनिमदाः कर्माधिकारं ततो
धर्मादुद्गतिमप्यधोगतिमथाधर्माद्ददन्न्यायतः ।
दुर्मायावशमेत्य दारसुतभूभर्मादिलुब्धं कृतः
शर्माभासरतं कृथाः कलितनीतिर्माधिकाराच्च्युतम् ॥ ९३ ॥

वेधा मामककर्मसंक्रमवशादाधाज्जनिं यां तु तां
त्रेधा पुत्रकलत्रवित्तममताबाधादद श्रीकृताम् ।
मेधासञ्जननेन भञ्जय जवादेधांसि वह्निर्यथा
स्वे धामन्यभिरञ्जयाद्य विषयेष्वाधावितं मे मनः ॥ ९४ ॥

बुद्धिप्रेरणतक्षणेन फलदात् सिद्धिप्रवर्षं जना
त्वद्धि प्रापुरबोधसन्तमसजां तद्धि [जातद्धी ] क्षयादञ्जसा ।
यद्धित्वा शरणं न मेऽस्ति भुवने तद्धि त्वदङ्घ्रिद्वयं
विद्धि प्राप्तमिमं जनं गणपते सिद्धिप्रदो मे भव ॥ ९५ ॥

तापं भौतिकमुख्यमेत्य बहुविक्षेपं भजन्मानसं
कोपं दुर्धनिनां मदोद्धतमधिक्षेपं सदा मर्षयन् ।
भो पञ्जास्यसुत त्वमेव गतिरित्यापं भवन्तं परं
रूपं दर्शय मेऽधुना त्वमखिलव्यापन्नरक्षाक्षमम् ॥ ९६ ॥

द्वेधा कर्मणि चिन्तिते मयि कृपासाधारणी चेन्महो- त्सेधापारभवाम्बुधेरसपदि मां बाधाकरादुद्धर ।

રૂંઢ श्रीगणेशस्तोत्रेषु क्रोधावेशवशोऽथ चेन्मयि तदा मेधाशिलासन्दितं वोधागाधमहार्णवे झटिति मामाधाय तुष्टो भव ॥ ९७ ॥

ईहामात्रतपोभरानविरतं गेहातिसंपीडिता -
नूहापोहविचारणास्त्रकुशलानाहारमात्रार्थिनः ।
माहाभाग्यदयादृशा यदि तु नः स्नेहादुदीक्षेस्तदा
का हानिर्भवतो गणेश भविता नेहायमस्मानव ॥ ९८ ॥

अत्यन्तार्तिपरम्परोपहितसंसृत्यम्बुधौ चित्तवै-
मत्यं प्राप्य विवेचनैरविदितौचित्यं निमग्नं चिरात् ।
नित्यं मोहशतापविद्धमवशं गत्यन्तरानाश्रितं
भृत्यं मां गणनायकोद्धर तवौन्नत्यं च सत्यं कुरु ॥ ९९ ॥

अक्तं मोहमहाञ्जनेन विषयासक्तं प्रवृत्तं दिवा-
नक्तं वित्तसुतादिभिर्हढपरिष्वक्तं च मां मायया ।
सक्तं पुण्यकणेन पापपटलीयुक्तं निषिक्तं मले
भक्तं पादनखप्रभासलिलनिर्णिक्तं गणेश क्रियाः ॥ १०० ॥

ज्यावल्लीव सरीसरीति धमनी यावत्तनौ चार्मणी
सावधी विनिश्वसत्यविकलैर्मे वश्यभावं गतैः ।
तावन्मत्करणैरकुण्ठगतिभिः स्वे वर्त्मनि स्थीयतां
जीवत्यागभयेऽप्यपैतु न मतिर्भावत्कपादाम्बुजात् ॥ १०१ ॥

॥ इति श्रीसंप्रार्थनापद्धतिः ॥ 1. श्रीमनस्तृप्तिः

प्रस्तात्मानमपारदुःखनिचयैर्ध्वस्ता खिलातिं तु मां
कस्तावद्रचयिष्यतीति न हि मे प्रस्तावना कापि यत् ।
यस्तादृक्षभवाब्धिमग्नजनता हस्तावलम्बप्रदो
'बस्तारूढ भवाग्रजोऽत्र भवति न्यस्ता समस्तापि धूः ॥ १०२ ॥

कंसारातिचतुर्मुखेन्दुशकलोत्तंसादयोऽपीश्वरा
यं सामान्यजनैः सहात्मदुरितध्वंसाशयोपासते ।
तं साक्षात्कलयिष्यसे किमिति चेत् संसारिणामप्रणी-
स्तं साधारणमागमा जगुरतः संसाधयामीप्सितम् ॥ १०३ ॥

बस्तारूढो मेषवाहनोऽग्निः ।

श्रीगणेशशतकम्

मोहाख्याम्बुनिधौ विचित्रविषयग्राहाकुले निर्भरो-
त्साहादल्पतररातिनश्वरसुखालेद्दात्प्रनष्टायुषः ।
ऊहातीतपुराणसत्कृतपरीणाहादिदानीममी
नीहाराचलकन्यकातनुभुवं गाहामहे चेतसा ॥ १०४ ॥

बालेन क्षणभङ्गुरेऽपि विषये लोलेन यद्यप्यस-
च्छीले नाघमुपार्जितं तदुदिताभीले समासेदुषि ।
काले पादयुगे मनो व्यरचयं बालेन्दुमौलेर्यदि
प्रालेयानि रविर्यथैव विदहेज्ज्वालेव तूलं शुचेः ॥ १०५ ॥

सुत्रामप्रमुखैश्च यत्पदयुगं सत्राशनैः सेव्यते
पित्रा पुत्र इव प्रपच इह चामुत्रापि येनेक्ष्यते ।
चित्राकारमिदं विभाति सकलं यत्राहितं भित्तिवत्
सत्रात गणेश्वरस्त्रिजगदाधित्राणदक्षः स्वयम् ॥ १०६ ॥

निद्रालस्यवशान्निशा दिवसयोर्भद्राय होनोद्यमः
क्षुद्रानित्य सुखाशया धुरि दधन्मुद्रां दरिद्राहिताम् ।
स्वद्रधिष्ठसुखावहं श्रितजनाघद्रावणं हा चिरा-
दद्राक्षं गणनाथमद्रितनया रुद्रात्मजातं विभुम् ॥ १०७ ॥

हूतिर्देवगणस्य साधुषु मखे भूतिर्भवत्वस्य ते-
ष्वीतिर्नश्यतु षडिधा भुवि यथा स्फीतिर्भवेत् सम्पदाम् ।
जातिः स्वे चरिते युतास्तु न च दुर्नीतिर्नृपाणां न च
ज्ञातिर्ब्रह्यतु ते गणेश कृपया भीतिः कचिन्मा स्म भूत् ॥ १०८ ॥

फलश्रुतिः अष्टप्रासयुतं विशिष्य पठतामिष्टप्रद देहिनां कष्टक्लेशविनाशनं बहुविधानिष्टत्रजच्छेदनम् । नष्टस्वार्थिसमर्पणं सरसविस्पष्टप्रमेयं गणे-

शाष्ट [शस्य ] श्लोकशतं चिरं विजयतां तुष्टः स च स्याद्विभुः॥ १०९ ॥ कविनाम

प्रातः पद्यशतं पठेद्यदि पुमान् जातस्पृहः प्रत्यहं
ख्यातः पुत्रकलत्रमित्रविभवोपेतश्चिरं मोदते ।
चेतस्येष यदीहते पदमदो यातच नातः पते
गीतः सिद्धगणैर्गणाधिपपदं नीतः सुखं विन्दते ॥ ११० ॥

श्रीगणेशस्तोत्रेषु पद्धतिक्रमः

शम्भावाहितचेतसो मुनिमणेः कुम्भादुदीताकृतेः
कुम्भादुद्गतया कवेरसुतया सम्भावित श्रेयसि ।
कुम्भाधीरपुरे वसन् मधुरवाग्गुम्भातिमान्यः सुधी-
जम्भारातिरचीकरच्छतमिदं श्रीयज्ञवेदेश्वरः ॥ १११ ॥

श्रीमत्कुम्भपुरे सता गणपतेर्धाम स्वयं ध्यायता
प्रेम ख्यापयता कृतं सुकविना धीमद्धुरस्वामिना ।
क्षेमस्थेमकरं गणेशशतकं नाम प्रसिद्धिं भज-
त्वामन्वन्तरमार्णवं च तदिदं कामप्रदे देहिनाम् ॥ ११२ ॥

आदौ मङ्गलशंसनं विनयवाग्गुम्भो मनोनिग्रहो
निर्वेदो विरतिः स्वरूपगुणचारित्रं नतिः प्रार्थना ।
चेतस्तुष्टिफलाभिघानकविनामानीति भिन्नक्रमं
रम्यं पद्यशतं दशाधिकमिदं भूयाद् बुधानां मुदे ॥ ११३ ॥

॥ इति श्रीविश्वामित्रकुलकलशपारावारराकासुधाकर श्रीमद्रत्नखेट श्रीनिवास- मखिवरसन्तानपल्लवेन श्रीबालचन्द्रार्यतनूजेन यज्ञवेदेश्वरेण कृतं गणेशाष्टोत्तरशतं [गणेशशतकम् ] सम्पूर्णम् ॥

॥ अथ श्रीशिवस्तोत्राणि ॥

१. ॥ अथ श्रीशिवमङ्गलस्तोत्रम् ॥

मङ्गलं भगवान् शम्भुर्मङ्गलं पुरशासनः ।
मङ्गलं सोमसूर्याग्निलोचनो मम मङ्गलम् ॥ १॥

यन्मङ्गलं कुमारस्य गिरिजाकल्पयत् पुरा ।

तारकं जेतुकामस्य तन्मे भवतु मङ्गलम् ॥ २ ॥
मङ्गलं पार्वतीनाथो मङ्गलं जाह्नवीधरः ।
11
मङ्गलं गिरिजा देवी मङ्गलं सर्वमङ्गलम [ला] ॥ ३ ॥

गिरीन्द्रस्य च मेनायास्त्रैलोक्यस्य तपःफले ।
पार्वत्या जन्मदिवसे तन्मे भवतु मङ्गलम् ॥ ४ ॥

त्रिपुरं हन्तुकामस्य दिधक्षोरन्धकासुरम् ।
भवान्या यत्कृतं भर्तुस्तन्मे भवतु मङ्गलम् ॥ ५ ॥

ईश्वराज्ञानुयातस्य वीरभद्रस्य शूलिना ।
यत्कृतं मङ्गलं कार्यं तन्मे भवतु मङ्गलम् ॥ ६ ॥

हारभूषणकेयूरलीलाभुजगभूषयोः ।

शिवयोः सदृशोद्वाहे तन्मे भवतु मङ्गलम् ॥ ७ ॥
यः शिवो नामरूपाभ्यां या देवी सर्वमङ्गला ।
तयोः संसरणात् पुंसां सर्वतो जयमङ्गलम् ॥ ८ ॥
॥ इति श्रीशिवमङ्गलस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

२. ॥ अथ श्रीशिवस्तवगद्यम् ॥

त्रैलोक्यस्य भवानेव निग्रहानुग्रहक्षमः ।
श्रीविश्वेश्वर मां पाहि महेश्वर निरीश्वर ॥

जय जय श्रीरुद्र वीरभद्र । विरिश्चिपञ्चमशिरः खण्डन यज्ञपुरुष- शिरःखण्डन दक्षप्रजापतिशिरः खण्डन देवेन्द्रशिरः खण्डन पूषादित्यदन्तप्रहरण खगादित्यनेत्र संहारक गीर्वाणजननीनासिकाच्छेदक सरस्वतीनासिकाच्छेदक हव्यवाहनजिह्वासमुत्पाटक ईशानादिदिक्पालकप्राणोत्पाटन पादाङ्गुष्ठातिनिष्ठुर- प्रपीडित रोहिणीवल्लभ चरणदलशिरोविघातन प्रसादित गौतमकश्यपाङ्गिरस- पुरोगममुनिवल्लभ पुण्डरीकलोचनोत्तमाङ्गविनिपातितसमस्त देवता विघातन 1. गि 3

श्रीशिवस्तोत्रेषु नारायणभुजस्तम्भन बादरायणभुजस्तम्भन कन्दर्पदपरुविपिनदावानल त्रिपुरपयो- राशिवाडवानल सनत्कुमारगर्वपर्वत भस्मसात्करणकारण नरसिंहदर्पप्रविमर्द- नकारण ब्रह्मविष्णुमदाभिमाननिदानविघातन विद्युत्समानाद्यवसानक महादहन जटिलितमहितोरुलिङ्गविग्रह कालकूटानुग्रह देव ॥ १ ॥ लीलावलोकन ललाटलोचनप्रज्वलनज्वालावली भस्मीभूतनन्दादिगोमात्र- समूहदूरीभूतभक्तजनमलयातिसंहारकारणप्रवाह देव ॥ २ ॥ विद्युन्मालिकासुर - तारकासुर - अन्धकासुर - जलन्धरासुर-लालासुर भस्मासुर- जाटासुर - रावणासुर - व्यत्रासुर - गजासुरादिनानाजगत्कण्टकमहासुरमदप्रभञ्जन प्रेतपतिमद्भञ्जन सहस्रलोकसाधारणजन्मजरामरणनिवारण । अपि च देव ॥ ३ ॥ - श्रीमन्महादेवी श्रीपर्वतप्रिय कैलासप्रिय अविमुक्तप्रिय केदारप्रिय पार्वतीप्रिय कुमारप्रिय विनायकप्रिय नारायणप्रिय नन्दिकेश्वरप्रिय महाकालप्रिय कालरुद्रप्रिय वीरभद्रप्रिय भृङ्गीरिटिप्रिय चण्डेश्वरप्रिय चण्डकीर्तिप्रिय गोकर्णभद्रकर्ण- लम्बकर्णकुम्भकर्णवराहकर्ण गजकर्णघण्टाकर्णप्रिय महालय महाव्रत माहेन्द्र महाबाहुप्रिय अतिहासाट्टहास गुहावास गुहेश्वर हाटकेश्वर भस्मेश्वर अर्धनारीश्वर प्रिय - श[त ] जिह्व - शतोदर सहस्रोदर - वत्रमध्योदर - जिह्मोदर - लम्बोदर - कुम्भोदरप्रिय हव्यवाहनसिंहूर्तकसंवर्तक मेघावर्तकप्रिय कुन्दतरुमुदक- पिंपलपिङ्गलमधुपिङ्गलप्रिय विश्वरूप-विरूपाक्ष-पञ्चाक्ष- शताक्ष- सहस्राक्षप्रिय प्रपञ्चान्तक लोकान्तक यमहर मृत्युहरप्रिय यशस्वि भास्कर दक्ष भास्कर काष्टकाल- कूटधूमकेतुप्रिय यमेहान्दोलक नीलकोकिल पूर्णभद्रसद्योजात ब्रह्मभक्षण विष- भक्षण भृगुजटिलमुण्डधर शिखण्डधरप्रिय केशमहा केशीज्वलन सूर्यवर्ण सोमवर्ण सूर्याक्ष सोमाक्ष सूर्यपेषण चन्द्रपेपण इन्द्रेन्द्र यमेन्द्र मेरुपातन- विन्ध्यपातनप्रिय शतमाय महामाय लिङ्गाक्ष पिङ्गलाक्ष पर्वतास्य पिशाचास्य प्रकुन्दकुन्ददन्तराद्रिसुन्दर सर्वभूतविजृम्भणप्रिय अर्धमुण्डार्धवक्त्रार्धनासिकार्ध- देहसार्धं घटनार्ध भगललाट भगनन्दन भगनासिक भगनेत्र हरप्रिय वारिवाह- वराहपिप्पलायुधाङ्गारकभक्षण द्विशिखत्रिशिखपञ्च शिख दीर्घ ह्रस्व स्थूलसूक्ष्म गुरु- लघु वज्रपाणिचक्रपाणिप्रिय श्रेष्टविक्रमाद्रिसोम नन्दिनारायण श्रीधर श्रीपतिसर्वाङ्ग- शिरश्छेद नारद नागदन्तपुष्पदन्तप्रिय ओंकारवषट्कारसुगमसूत्र पीठनलोक सारयज्ञहर दक्षहर यूपोत्पाटनाग्निजिह्वा समुत्पाटन निकुम्भक्षेत्रज्ञ क्षेत्रभानु कम्पप्रिय असितवामदेवचक्रायुधकूश्माण्डकङ्कणकाकपाद - कालविमर्दनप्रिय कट- कटकङ्कटसङ्कटप्रिय एकवक्त्र- बहुवक्त्रास्यवक्त्र सिंहवक्त्रशार्दूलवक्त्र - हरि- णवक्त्र- कोकिलवक्त्र- वक्त्रोलकवक्त्रानेकवक्त्रप्रिय शिष्टाष्टपुष्टविश्वंभरादिकष्ट- विमर्दनप्रिय खण्डरुण्डाभरण चण्डाभरण फणिभूषण नानाप्रमथ- गणनायकप्रिय कुञ्जरमुखप्रिय षडाननप्रिय ऋभूपमन्यु वागास्य श्वेत- मुनिमार्कण्डेय प्रिय सनकसनन्दनसनत्कुमारप्रिय विभूतिप्रिय रुद्राक्षप्रिय पञ्चामृतप्रिय पञ्चगव्यप्रिय चन्दन कुङ्कुमगोरोचनप्रिय नीलोत्पलरक्तोत्पलमहो-

श्रीशिवस्तोत्रम्

गीतप्रिय वाद्यप्रिय त्पलप्रिय महिपाक्षगुग्गुलुधूपप्रिय कर्पूर दीपप्रिय कृष्णाष्टमीप्रिय कृष्णचतुर्दशीप्रिय अवधूतप्रिय भोजराजप्रिय मलय राजप्रिय श्रीदण्डीप्रिय मेधाविरुद्धप्रिय भट्टवाणप्रिय उद्भटप्रिय केशिरालप्रिय दास- मय्यप्रियवरगुण्डप्रिय अण्डवरदप्रिय मल्हणप्रिय बल्लाडप्रिय कुमरगुण्डय्यप्रिय अखिलभुवनजभक्तजनप्रिय देव ॥ ४ ॥ सुरपतिप्रमुखनिखिलप्रार्थित प्रधानपरमेश्वर देव नमस्ते नमस्ते नमस्ते नमः ॥ ५ ॥

श्रीमन्माहेश्वरः शिष्यो मल्लिकार्जुनपण्डितः ।
श्रीमुखदर्शनगद्यं हृद्यं प्रथितवान् [मुदा] ॥

3. ॥ इति श्रीशिवस्तव गद्यम् ॥ ॥ अथ श्रीशिवस्तोत्रम् ॥

जय जय शम्भो गिरिजाबन्धो शिव शिव शङ्कर भूतपते ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्वर धीर कृपाजलधे ॥ १ ॥

शिव सुरनायक मङ्गलविग्रह कुरु कुरु मङ्गलमाशु विभो ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ २ ॥

शरणं यामश्चरणद्वन्द्वं तव यत् कमलापतिमृग्यम् ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ ३ ॥

तव पदकमलादमलादन्यच्चिन्तितमपि न हि चेतसि [ शं] भो ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ ४ ॥

नामैवोत्तम तब पदममलं मङ्गलदायकमङ्गलदम् ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ ५ ॥

शिव वयमशिवं न भजामस्त्वयि सति सशिवे शिवमूर्ती ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ ६ ॥

भगवन् भवता भवतापहृता न हृतं दुरितं किं नु कृतम् ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ ७ ॥

सकृदपि तव हर नामस्मरणं कृतमघकुलहर मतिशुभदम् ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ ८ ॥

स्मृतमपि तव हर चरणद्वन्द्वं हरति विषादं किमु दुष्टम् ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ ९ ॥

2. वेलम् 1. पद

श्रीशिवस्तोत्रेषु

हर यद्यस्मत्कृतमपराधं विविधं कृपया हरसि तथा ।
गिरिश महापज्जलवेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलवे ॥ १० ॥

सुतमपराधिनमपि कृतशिक्ष जनकः पालयतीश यथा ।
गिरिश महापज्जलवेरस्मानुद्धर धीर कृपा जलधे ॥ ११ ॥

भवता सृष्टं जगदिव सृष्टानस्मानयि भव पालय नित्यम् ।
गिरिश महापज्जलवेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलवे ॥ १२ ॥

जगतामेको जनकस्त्वमतो वयमपि जगतो न हि भिन्नाः ।
गिरिश महापज्जलघेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलवे ॥ १३ ॥

न हि जानीमो भवदन्यं शंकर धीरं पातारम् ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ १४ ॥

देव गजासुरपरिहृतविभवानस्मान् [भयद] सभवानव सदय ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ १५ ॥

शरणं भव भव शरणं भव भव भव शरणं त्वं करुणाब्धे ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ १६ ॥

नसुता वयमपि तव किमु शम्भो जनको न भवानस्माकम् ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलवे ॥ १७ ॥

भवता सृष्टाः सकला लोका वयमपि तद्वद्धर सृष्टाः ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मामुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ १८ ॥

भव भवदन्यं न वयं यामः सकृदपि शरणं भरणे वा ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ १९ ॥

निरवधिकरुणापारावारस्त्वमतो हर हर भवदुःखम् ।

गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ २० ॥
भव भवदीयानस्माननिशं कुरु गतदुःखानतिदुःखान् ।
गिरिश महापज्जलधेरस्मानुद्धर धीर कृपाजलधे ॥ २१ ॥
॥ इति श्रीशिवस्तोत्रम् ॥

४. ॥ अथ श्रीशिवशतकम् ॥

शिवं गौरीष्टिं सुरविटपिमूलस्थितमहं
सुवर्णाभं पद्मासनसहितमर्धेन्दुशिरसम् ।
कुठारत्रासानुग्रहवरगंदालङ्कृतकरं
त्रिणेत्रं संसेवे गुहगजमुखोत्सङ्गमनिशम् ॥ १ ॥

श्रीशिवशतकम्

मनोभूसन्दोहादपि सुवपुषं मन्दहसित-
प्रभारतोमस्थे मद्विगुणितमुखाम्भोजसुषमम् ।
वृषारूढं प्रौढामर निकर कोटीरविलस-
त्पदद्वन्द्वं सेवे परमशिवमार्यासहचरम् ॥ २ ॥

शिवं शाणोलीढस्फटिकमणिशोभं शशिकला-
शुभोत्तंसं हंसादृतपदयुगं श्यामलगलम् ।
उमाश्यामाधांङ्गं भुजगपतिभूषं सुवपुषं
जटाजूटक्रोड भ्रमदमरगङ्गं शुभवृषम् ॥ ३ ॥

निरीहं निर्मायं निरवधिसुखं निर्मलतरं निरासङ्गं नीर। गनियमनिषेव्यं निरुपमम् । निरातङ्कं नित्यं निखिल गुर्णानर्मुक्तमगदं निराधारं नीडं निखिलजगतां तद्भज मनः ॥ ४ ॥

तव स्तोतुं शम्भो गुणमगणनीयं सुरगणाः
स्वतोभातश्रुत्याद्यखलवचनार्था न कृतिनः ।
ममास्मिन्नज्ञस्याधिकृतिरहह क्काच्युतसरो-
भवापत्याभ्यामप्यविदितपदाम्भोजमकुट ॥ ५॥

तथापि त्वां स्तोतुं सपदि यतते शर्व रसना
मदीया नेदीयस्सरसिरुह जन्मप्रणयिनीम् ।
प्रसाद्य प्राग्जन्माचरितसुकृतालेपसरसां
निरासाय त्रासाद्यखिलविपदां मृत्युविजयिन् ॥ ६ ॥

कथं ते वाग्गुम्भः कथमपि च वाणीचरणयोः
प्रसादः प्राचीनत्रतिजनतपोरा शिसुलभः ।
भवेदित्थं प्रश्नस्तव यदि वदाम्युत्तर महं
भवत्पादद्वन्द्वस्मरणमघहारिन् हृदि न किम् ॥ ७ ॥

तव भ्रान्ता जन्मान्तरकृतसरूपोदयजुषः
प्रगल्भन्ते शम्भो परमसुख साम्राज्य विमुखाः ।
न विज्ञातुं द्रष्टुं भुवि कथयितुं श्रोतुमपि वा
जनाः सर्वे यत्किञ्चिदपि महिमाम्भोनिधिकणम् ॥ ८ ॥

अविद्यावैशद्यप्रकटनपराभूतमतयो विरिञ्चादीनञ्चन्त्यहह शिव सृष्ट्या त्वयि विभो ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु प्रपञ्चान् किञ्चित्त्वां स्मरणपदवीं चापि न जडा नयन्ति त्वां हित्वा तरतु भवमेषां कथय कः ॥ ९॥

न जानेऽहं शम्भो सकृदपि भवन्तं श्रुतिगिरा-
मभूमिं संसारभ्रमण विधिना मोहितमनाः ।
अथाप्यद्यास्तिक्यं मम बहु समीक्ष्य प्रभुमणे
प्रसीद क्षिप्रं मे निरवधिककारुण्यनिलय ॥ १० ॥

स्वकर्माद्यैः शम्भो दुरवगमतामर्थमनसां
नराणां सर्वेषां शिव तव निशम्यैव यतयः ।
निरासङ्गास्तुङ्गं श्रुतिशिखरिणां शृङ्गमभितो
गवेषन्ते त्वां ते कलुपधिपणोऽहं भुवि कियान् ॥ ११ ॥

कथञ्चित् कामारे कलुपमतयः केचन विभो
विभूतीर्भावत्का विधिशतमखाद्या मृतिजुपः ।
उपास्यैव प्रायः शिथिलितमहा मोहकणिका
भवन्तं वेदान्ताध्वनि समधिगन्तुं सुकुशलाः ॥ १२ ॥

पुरारे कर्माणि प्रतिजनि शतं प्राकृतजनाः
श्रमात कारंकारं कथमपि भुवश्चादिवमिमे ।
समुद्गम्यापत्याथ भुवमपि वा क्लेशजलधौ
निमज्जन्ति त्यागात्तव पदसमालम्बनविधेः ॥ १३ ॥

त्वदानन्दं लब्धुं त्रिपुरहर कर्मादिमभिदं [धिकमिदं ]
निदानं तज्ज्ञात्वा सुकरमिति सर्वेऽपि विजहुः ।
बहुश्रद्धाभक्तिद्रविणविरहात्तेऽपि भवतः
पदाम्भोजं स्मृत्वा सकृदिह सुखं भूरि दधते ॥ १४॥

निषिद्धस्य ज्ञानं भवति विहितस्यापि च न हि
श्रुतिस्मृत्यज्ञानान्मम पुनरपीषन् पशुपते ।
कथं तत्र श्रद्धा यतनमपि वा प्रत्युत कृति-
घटिष्यत्यत्यन्तं शरणमहह त्वं जडमतेः ॥ १५ ॥

पुलिन्दः किं विद्वानुत विहितकर्माचरणवा-
नुतविद्वेदादिप्रकटितनिपेधादुपरतः ।
स तावद्भक्तानां प्रथमपदवीं त्वत्करुण्या
प्रणीतस्तस्मादण्यहमिह भवन्तं शिव भजे ॥ १६ ॥

श्रीशिवशतकम्

कलाहीनं दीनं कलुषहृदयं कामसचिवं
शशाङ्कं निःशङ्कं शिरसि च परं गूढवपुषम् ।
विधत्से यत्तस्मादविहितविधानप्रणयिनो
ममापीश श्रीस्तुत शरणमेकः पशुपते ॥ १७ ॥

यया लोकाः शोकाद्यखिलभवपीडापरिभवं
सहन्तो विभ्रान्ताः पुनरपि पुनः फल्गुविषये ।
रसभ्रान्त्या श्वानो विगतरुधिरक्रव्यशकले
विमुह्यन्तीवास्थिन्यहह हर मायां पशुपते ॥ १८ ॥

प्रसीद एवं प्राह्णेतनतपनभानुव्यतिकर-
स्फुटाम्भोजौपम्यं वहति हृदये मे पशुपते ।
यथा रूढं नान्यद्भवति भवदयम्बुजमृते
तथा धूतद्वैतप्रचुरतरदुर्वासनमिह ॥ १९ ॥

निरासङ्गेऽद्वैते त्वयि विरचितं शङ्कर विभा
वनीशैर्ब्रह्माद्यैर्जगदखिलमारोप्य कुधिया ।
महास्वप्ने सृष्ट्वा भुजगमिव भीत्याद्यनुभवाः
प्रलभ्यन्ते लोकैर्हृदयगतदुर्वासनतया ॥ २० ॥

दुरालोकं लोकैर विकलह पी कैर्नियमिभिः
कियान् द्रष्टुं श्रोतुं कथयितुमहं शङ्कर विभो ।
भवन्तं पीयूषद्युतिममरपीतं च पुनर-
प्युदीतं को वान्यो रसयितुमधीशोऽत्र सकलम् ॥ २१ ॥

मृकण्डोः सत्पुत्रं चरमसमयत्रस्तमनसं
कृतान्ताज्ञाचीटीं शिरसि विदधानैः पटुभटैः ।
द्रुतं संरक्ष्यान्यानवितुमिव भूयोऽपि चरणं
समुद्यम्याद्यापि प्रहतशमनं भर्ग जयसि ॥ २२ ॥

सुधादिभ्यः शम्भो रुचिरतरमाम्नायजलधेः
समुत्पन्नं नामामृतमखिलपेयं तव विभो ।
पुरारे कालारे कुसुमविशिखारे नियमिनः
पिबन्स्युर्व्या भावज्वरभरनिरासप्रणयिनः ॥ २३ ॥

महामूढः किं वा विगलति हगादीन्द्रियगणे क़फाविद्धे कण्ठे चरमपवने चोजिगमिषौ ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु वपुः क्लेशे सत्यप्यहह गहने चाप्यवसरे करिष्यत्यद्यैव व्रजतु शरणं भर्गचरणम् ॥ २४ ॥

सुराणां प्राथम्यं वहसि यदनङ्गाहित विभो
ततस्ते दुग्धाच्चेः प्रथमभवमस्तु ध्रुवमिति ।
करालं सद्योऽपाययदसुरहन्ता स भगवान्
महाक्ष्वेलं तापग्लपितनिखिलस्त्रान्तकमलम् ॥ २५ ॥

शिवत्वात्ते शम्भो भवदुपनतानामशिवता
कुतः सर्वज्ञत्वादपि कुश [कृश ] तराज्ञानमपि वा ।
मृडत्वाच्चासौख्यं शमनशमनत्वाच्च शमनात्
भयं दारिद्यं वा धनपतिसखत्वाच्च भगवन् ॥ २६ ॥

त्वदाख्यायामुग्र स्मृतिमुपगतायां विषमही -
रुहisहरसङ्घाख्यः सपदि परितो म्लायतितराम् ।
गलायं श्लिष्यन्त्यां ज्वलति सममामूलमचिरात्
रसज्ञां प्राप्तायामपि भुवि नृणां शाम्यतितराम् ॥ २७ ॥

या ते यत्किञ्चित् कृतमपि सपर्यादिकरणं
बहु ज्ञात्वा विप्रनुवमिममवाद्यैव कृपया ।
कुबेर स्निग्ध त्वं किमवसि न च स्माऽऽस्यगलितं
फलं तोयं धृत्वा शिरसि च पुलिन्दं वनभुवि ॥ २८ ॥

महत्त्वं कीदृक् ते मदनमथन क्षोणिपतयो
धनाद्यं यत् किञ्चित् शतधृतिमहेन्द्रप्रभृतयः ।
पदं स्वीयं शम्भो भवदुपकृतास्त्वच्चरणयोः
कृतासङ्गाः सन्तः सपदि ददते मुक्तिमपि ते ॥ २९ ॥

क्रियासु श्रौतीषु स्मृतिसमुदितासु त्वदभिधां
गृणन्तः सेवन्ते शतधृतिपदं च प्रतिपदम् ।
समुद्यद्वैकल्यक्षपणविधिहेतोः शिव विभो
किमु त्वत्सायुज्यं सपदि भगवन्नाम भजतः ॥ ३० ॥

दुराशान्धो जीवो जठरतलमन्धोरिव विशन्
महामोहाख्यस्य भ्रमति नतबन्धो यमरिपो ।
परिक्रन्दन्नित्याः सपदि भवतो नैव करुणा
भवेच्चेल्लोकोऽयं तरतु कथमार्तीः सुमहतीः ॥ ३१ ॥

श्रीशिवशतकम्

यदालम्बादम्बा त्रिभिरपि गुणैः स्थावरचरं
प्रपञ्चं सृष्ट्वास्मिन् पशुसुत कलत्रादिवशताम् ।
प्रणीय प्रायस्तद्विषयगतदुःखानुभवतो
मनुष्यादीन् जन्तून् ग्लपयति स मेऽस्त्वत्र शरणम् ॥ ३२ ॥

गिरीश स्वामिंस्ते त्रिगुणगुणिते दामनि महाऽ-
विवेकाख्ये बद्धाः पशव इव मर्त्याश्च विषयान् ।
तृणस्तम्बान् भुक्त्वा जहति सुखमात्यन्तिकमहो
प्रमत्ता आयत्ताः कुधनमदिरोन्मत्तमनसाम् ॥ ३३ ॥

हृषीकाणि प्रायो विषयवशगानि प्रतिपदं
विधाय स्वान्तरस्थं गिरिश मृगयन्ते जडधियः ।
बहिस्त्वाम ज्ञानस्तब कितमहा मोहतिमिराः
समन्तादालम्ब्य त्वहह गलचामीकरनयम् ॥ ३४ ॥

इदं जन्म ब्राह्मं कथमपि समासाद्य भगवन्
महामोहरे व व्यवहितमनाः पश्चिमदिने ।
भवान् ध्येयो मत्वेत्यनुपदमसून् मुञ्चति जनः
कदा वा सन्तीर्णो भवति भवसिन्धुर्जनिता ॥ ३५ ॥

त्वदाविर्भावेन त्रिपुरमथन स्वान्तविषये
जरीजृम्भन्तेऽमी शममुखगुणाः सम्प्रति सताम् ।
विभो शम्भो कामप्रभृतिरिपवो धिक्कृतबला:
पलायन्ते चिन्ताद्यखिलपरिवारैः कचिदिमे ॥ ३६ ॥

पिशाचोऽहङ्कारो हृदय तरुमासाद्य ममता-
पिशाची संविष्टो विषयरुधिरान्मोहनिशि च ।
निपीयेमं जीवं जनिषु बहुधाद्यापि कलयन्
त्वयि प्राप्ते चिंत्त त्रिपुरहर धावत्यहह सः ॥ ३७ ॥

प्रसादात्ते सत्त्वः प्रभवति गुणः शङ्कर भव-
त्यनेनास्मिञ्जीवः कथमपि विमुक्तः पशुपते ।
अविद्याकाराया विगलितसमीहाख्यनिगलो
हृषीकैः स स्वान्तैरमृतविषयस्तोमकबलः ॥ ३८ ॥

विधिर्वा शक्रो वा विविधमपि भाग्यं दिशतु मे महारोग्यं वान्तःकरणगत मोहस्तु भवता ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु महादेव क्षय्यस्तिमिर निकर स्तिग्ममहसा निवार्यो निश्शेषं पिहितशशिनक्षत्रमहसा ॥ ३९ ॥

पुरारे कालारे कुसुमविशिखारे त्वदितरे
सुराः सर्वे स्वर्वासिन इह समुद्धर्तुमधिनम् ।
यदीत्थं जायन्ते तदिदममितव्वान्तहरणं
कुहूरात्र्या खद्योतकिरणसहस्रैः प्रसृमरैः ॥ ४० ॥

महेश त्र्यक्ष त्वचरणशरणा वीक्षणकणैः
कृपासान्द्रैरिच्छां प्रणतजनतायाः फलवतीम् ।
प्रकुर्वाणाः स्रष्टुस्त्रिभुवनपतेर्जङ्गजयिनो
महीपालस्यापि प्रतिभटपटुत्वं विधते ॥ ४१ ॥

अभिव्याप्य त्रैलोक्यमपि वसतस्ते शिव विभो
शिरो धाता द्रष्टुं कथमपि समारुह्य भगवन् ।
दिवं क्षीणाटोपोऽरहयदलघुत्वं हि तरसा
कुतो वाहङ्कारी न भजति पराभूतिमधिकात् ॥ ४२ ॥

पुरस्तिस्रो लक्ष्यं शरधिरुदधिर्माधव इy-
महामेरुश्चापः क्षितिरपि रथः सारथिरभूत् ।
विधिर्वेदव्यूहो हयवरसमूहः स भगवान्
पिनाकी मे भूयात् सपदि विपदां भङ्गविधये ॥ ४३ ॥

पदान्ते शोभन्ते परिणतशुभानां पशुपते किरीटानि ब्रह्माद्यखिल सुमनोव।हुजनुषाम् । विपद्भङ्गायैव ह्ययमपि तवाग्रे शरणमि- त्यजस्रं साष्टाङ्गं सदय शतकृत्वः प्रणमति ॥ ४४ ॥

स्मितं ते नीहाराचलपरसुतानायक विभो
शरज्ज्योत्स्नापूर प्रसृमर महापाण्डिमसमम् ।
अहो सन्तापन्नं शिशिरतर मेकान्तमनसां
कथं वाभ्रव्यापि त्रिपुरमदहत् क्षिप्रमहह ॥ ४५ ॥

विना यं वा लोको गुणिनमवनीपं स च शची-
पतिं हस्तोदस्तस्वरुमपि विना सोऽपि च विना ।
विधिं दैत्यत्रासापनयघटकं सोऽपि न लसे-
द्विना त्वामीशानाखिलभुवनजन्मादिकरणे ॥ ४६ ॥

श्रीशिवशतकम्

चरित्रं ते चित्रं पुरहर पवित्रं नियमिनां
प्रवेकः सत्रादौ कलहजनिरुद्गायति सदा ।
महत्या संजातोत्पुलक मुकुलालीकखचित-
स्वकीयाङ्गं बाष्पस्तबकितदृगम्भोजयुगलम् ॥ ४७॥

पिनाकिन्नद्यापि प्रकटयसि किं विक्रमरमां त्वदीयं स्थानं मे हृदयमरयो निर्दयमिमे । समाक्रम्यैधन्ते सरभसहृषीका लिपृतना- गृहीत प्रस्त्यायद्विषयकबला हर्षशबलाः ॥ ४८ ॥ (?) भवद्भक्त्या शम्भो कबलितमह । मोहतिमिर- स्तपस्वी यं पूर्वं विषयसमुदायं सुखकरम् । विजानीते स्मेमं गरलमधुना तत्त्रिभुवनं ससत्यं चासत्यं तदपरमिवात्मानमपि च ॥ ४९ ॥

द्विजोत्तंसश्रीमद्धनदधनदा मोघकरुण
त्रिणेत्र त्वां को वा विरहयतु भावश्रमभरः ।
द्विजन्मापि भ्रान्त्वा भुवनमभितः श्रान्तहृदयः
श्रुतिस्मृत्याद्यर्थावगतिनिपुणः प्राणिषु महान् ॥ ५० ॥

विनाङ्घि जङ्घालो दृशमपि विना दर्शनपटु-
विना वाचं वक्ता श्रुतिमपि विना श्रोतृनिपुणः ।
विना पाणि सर्वग्रहणनिपुणो घ्राणरहितः
समाघ्राता शम्भुर्मम हृदयसौधे विहरताम् ॥ ५१ ॥

सुराणां सर्वेषां निरवधिकमाहात्म्यविषये
तव स्थाणो शम्भो न किमपि मनाक् संशयपदम् ।
यतः कालानङ्गत्रिपुरगरला दुस्सहतराः
पराभूतास्त्राता द्रुहिणमुखदेवाश्च भवता ॥ ५२ ॥

त्वया दत्तं तेजः सरसिरुहबन्धुः प्रतिदिनं
भ्रमन् मेरोः सानौ घटयति पटुत्वं जनदृशाम् ।
ततश्चन्द्रस्तारागणहुतभुजौ रात्रिषु महो
गृहीत्वा लोकानां त्रयमपि सचक्षुर्विदधते ॥ ५३ ॥

पदाम्भोजं शम्भो यदि मनसि मे पुण्यपुरुषा- धिरूढप्रौढिम्ना किमु विभवलाभेन करयोः ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु सकृत्किश्चिन्मुद्रा यदि च विषया मे नयनयो- चिदा [ता] किं शूली चेन्मम किमु विवस्वत्सुतजयैः ॥ ५४ ॥ ( ? )

अहंभाव : शम्भो यदि सुमनसां त्वत्परतरा
इति ब्रह्मादीनां वयमिह मृकण्डोः प्रियसुतम् ।
ररक्षुः किं कालात् कुसुमविशिखं वा किमजयन्
पुरस्तिस्रो हासैर्युधि किमहरन्नैव भगवन् ॥ ५५ ॥

स्मितेन द्वैगुण्यं गिरिश तव शोभा श्रितवती दधाना देवाद्यैर्मथितकलशाम्भोधिजनुषाम् । श्रियं डिण्डीराणामपि झटिति साक्षान्नयतु मे पुराजा तेदानीन्तनदुरितपङ्कं पशुपते ॥ ५६ ।

तवैवेच्छा हेतुः सकलकरणे सर्वहरणे
समस्तत्राणे वा यद्भजत सर्वं च करणम् ।
पुरां दाहे शैलद्रढिमगुणभाजामपि शुचि-
स्मितं त्यक्त्वेतरदिपुमुखस्ये ड्यपदवीम् ॥ ५७ ॥

मनोऽरण्ये भ्रान्ताः प्रसृमररजोधूसरतराः
परित्रस्यज्जीवा विगलितविवेकाः पृथुतराः ।
मनोमत्तेभा भवथ विजिताः संप्रति मया
यतो मे पञ्चास्यो हृदि विहरते पिङ्गनयनः ॥ ५८ ॥

कृपावानयुग्रो धनदधनदो वीतवसनः
सुमेषुप्रद्वेषी वपुषि धृतयोषिच्छुभगुणः ।
महास्तेयी शुद्धः शशिविधिशिरोभूषितवपुः
शिव त्वद्वैरूप्यं सुखमिह परत्रापि दिशतु ॥ ५९ ॥

पुरा जन्मस्वेनः कृतमनुभवामीह जनने
विदित्वापि प्रायः पिहित इव पापानि कुरुते ।
यथायं मे भिन्तां द्रुततरमहन्तां सविषया-
मशान्तां संहन्ता स सपदि पुराणामपि विभुः ॥ ६० ॥

शरः शेते सिन्धौ शरधिरपि भक्तेन तरसा
निपीतश्चापाग्रे वसति सुमनोवृन्दमखिलम् ।
शताङ्गे सन्दोहो नरतरुमुखानामसुमतां
वसत्यास्तां यस्य त्रिपुरविजयी मे स हृदये ॥ ६१ ॥

श्रीशिवशतकम्

सहायीकृत्यास्मान् कृसुमशरहा चाट्टहसितै-
रसौ भस्मीचक्रे त्रयमपि पुराणामिति हरिः ।
हिया शेते निद्राण इव निगमान्ताभिनिरतो
विरक्तो वा ब्रह्मा विदधति सुराः शैलवसतिम् ॥ ६२ ॥

मनोजन्माऽनङ्गाः कृत इति ललाटाक्ष भवता
दिवा गच्छन् सिन्धौ निशि चरति भीत्या स्मरसखः ।
नभस्वाम्भोजं पयसि तदिषुर्मज्जतितरां
समूहो मेर्व परिचरति तत्प्रेरणकृताम् ॥ ६३ ॥

गजस्कन्धा रूढो हरिरपि वृषारूढ नमति
प्रणौति श्रीदोऽपि प्रवणहृदयो दिक्पटवर ।
तपस्वी निध्यायत्यपि विधिशिरश्छेदनपटो
महत्त्व को ज्ञास्यत्यहह भगवन्नीदृशमिति ॥ ६४ ॥

महात्मानः शम्भो तव चरणदासाः कृतदिवा-
करापत्यानी किन्यधिपमकुटी भङ्गविधयः ।
न मां दासं त्यक्ष्यन्त्यशरणशरण्या न च तथा
यदि प्रायस्तेऽपि श्रुतिरपि भवद्भागनृतगीः ॥ ६५ ॥

अधीता नाम्नायाः सकृदपि तदर्था न विदिता
न कर्माणि स्वीयान्यपि विरचितानि क्षितितले ।
तथाप्यन्ते शम्भो मनुजपशुनोच्चार्य भगवन्
तवाख्यामुत्तीर्णो भवसरिदधीशो भवति हि ॥ ६६ ॥

अहो पञ्चास्य त्वं कथमिभमुखं लालयसि वा
पिशाचानां नाथ त्वमवसि कुमारं कथमिव ।
श्मशानावासी त्वं नियमिजनतां पावयसि च
प्रपन्नानां कामान् वितरसि कथं कामविजयिन् ॥ ६७ ॥

तपस्तप्त्वा घोरं चिरमसुकरं भूधरसुता
महान्तं भर्तारं रमयितुमहो गोत्रविकलम् ।
अतातं तं स्थाणुं स्थविरतरदोषाकरधरं
भवन्तं संप्राप्ता कथमिह भुजङ्गैर्बलयितम् ॥ ६८ ॥

विरिञ्चाद्याः सर्वे हरसदृशतां वाञ्छथ यदि प्रकामं दुग्धाब्धिं पुनरपि विमध्याद्य पिबत ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु महाक्ष्वेलं चन्द्रं धरत भजतापीषदुपमा- श्रियं नो चेत् वासौ क नु खलु भवन्तः पशुसमाः ॥ ६९ ॥

तवोपान्ते शम्भो सरसिरुहपीठोऽनृतमुखः
शिरोदेशालोके स्वयमनुभवन् गर्हणदशाम् ।
अनर्हत्वं लोकेष्वपि भजति को वा धुरि सतां
मृषावादी सौख्यं क नु भजतु वेदान्तविदपि ॥ ७० ॥

भुजङ्गालङ्काराम्बुजभवशिरोमण्डिततनो कपालिन्नेकोक्षाश्रय गरलपायिन् सुमनसाम् प्रणेतारस्ते त्वां शरणमुपसंगम्य च दिशा- 1 मधीशत्वं प्राप्ता जगति विजयन्ते हरिमुखा: ॥ ७१ ॥

गिरीश त्वज्जायावदनसमताभावनभव-
न्मनश्शल्यस्तुल्याधिकविरहिताहा निजरुजः ।
सुधांशुः सौरीभिर्द्युतिभिररुणाभिर्हृदि कृत-
प्रतापोत्थं लक्ष्मावहति हरिणाधीश कपटात् ॥ ७२ ॥

चिराधीताम्नाय श्रवणमननाद्यैरुपचितै-
भवज्ज्ञानैः शम्भो विघटिततमः सत्त्वरजसाम् ।
मुनीनां सन्दर्शः कथमिति भवेन्मे जडमते:
प्रसीद दायाद्य प्रणतिमसकृन्मे पशुपते ॥ ७३ ॥

शरीरं कल्पान्तस्थमिति परमात्मानमिति च
प्रविज्ञायापत्याद्यखिलममताबन्धयमिताः ।
मनोराज्यं जीवाः प्रतिपदविपत्सङ्कुलहृदः
शिव त्वां सेवन्ते सकृदपि न चाहो यमरिपो ॥ ७४ ॥

पुरा देहं चात्मेत्युपचयदशायां पशुपते
शरीरं तत्पश्चादपचयदशायां विगणयन् ।
अपीषत्तस्मिंश्चाध्यसनमधुनाप्युज्झति यया
न चायं मायां तां परिहर सुख प्रापय च माम् ॥ ७५ ॥

त्वया शम्भो भक्ताः शमनदमन प्राकृतगुणै- विमुक्ता भासते त्वमपि भगवन् राजसितराम् । 1. [ परमात्मेति च मुधा ]

श्रीशिवशतकम् विना [सङ्गं] सर्वान्नानाविधवहुलसङ्कल्परहितैः सदा तैरापन्नार्तिहर इति चात्मा विभुरिति ॥ ७६ ॥

श्रुतीनां तात्पर्यं पुरहर भवन्तं नृपशवः
परिज्ञातुं भक्त्यौपनिषदविचारौ हि करणम् ।
तथा सत्यज्ञानान्नयमुखमहाशास्त्रनिचयं
म्रियन्तेऽधीयाना विदधति च कर्माण्यपि सदा ॥ ७७ ॥

न कर्तुं किञ्चिद्वा विहितमपि कर्म प्रभुरहं
समस्तस्वाध्यायाध्ययनतदनुष्ठानविषये ।
कियान् किचित् किचित् सकृदपि तथापीश्वर विभो
त्वदाख्यां संजल्पाम्यथ भवदधीनं मदवनम् ॥ ७८ ॥

कलत्रापत्याभ्यां स्वजनसमवायेन च मुहु-
र्ज्वराद्यै रोगैश्च व्यथितमनसो दुर्गतमणेः ।
ऋते त्वां मर्त्यस्याः क इह शरणं यक्षनृपति-
प्रियास्तापस्मारासुर शमितवैवस्वतमद् ॥ ७९ ॥

अकुर्वन् सत्कर्माविहितमपि कुर्वन्ननुपदं समुद्यद्दारिद्र्यान्तकभयनि । सैकहृदय । कथङ्कारं शम्भो तव चरणदासोऽत्र भगवन् भविष्यामि त्वं वेत्स्यमपि कृपावत्परिवृढ ॥ ८० ॥

महाघोरः कालः कटुरटितवाचाटितहरि-
टव्यूहाटोप प्रकटितनिजाटीकन इह ।
कथङ्कारं पश्येत् पशुमपि दृशोरञ्चलरुचा
मृकण्डूत्पन्नत्रायक धृतिमिति प्राप्य विहरे ॥ ८१ ॥

कुटुम्बी पार्वत्या गुहगजमुखाभ्यां तनयवान्
भुजङ्गैर्भूषावान् सितमणि किरीटीन्दुकलया ।
भवेन्मे जङ्गालो धवलवृषभेण / न्तकजय-
श्रियायुष्मान् सोऽयं यमभयनिरासाय भगवान् ॥ ८२ ॥

पुरा मारंमारं जननमतिमात्रं श्रितवता मया किं किं पूर्वं कृतमिति न जाने यमरिपो ।

1. मर्त्यस्य आः इति च्छेदः ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु इदानीं वारभ्यामृतरुचिकलोत्तंस भगवन् भवत्पादाम्भोजस्मरणनिपुणं मां विरचय ॥ ८३ ॥

यथा वा चित्ते यमरिपुमनाराध्य कुमते
महासंसाराब्धिभ्रमणपरिखिन्न क्षणमपि ।
किमर्थं यागं वा सततमुपवासादिनियमं
करोषि ग्रावा विपिनभुवि वेश्मन्यपि च वा ॥ ८४ ॥

सुरापं ब्रह्मन्नं गुरुजनकलत्रस्पृशमपि
प्रकामं स्वर्णस्तेयिनमपि स्वर्ण त्वमथ वा ।
यतश्चण्डालं वा नयसि हर निर्वाणपदवीं
समालम्बे साम्बाविरतमविलम्वं यमरिपो ॥ ८५ ॥

जगत्संहारिन् संहर मम पुराण्यद्य कृपया
[ तथा ] ते संहर्तुं ह्रियमतितरां मा गम इह ।
महाकामक्रोधप्रमृतिपरिपूर्ण त्रयमतः
पुराणां किं भस्मप्रचयमकरोर्ना हसितैः ॥ ८६ ॥

चरित्रं श्रोत्राभ्यां त्रिपुरहर पीत्वाहमनिश
न चालम्बे साम्ब श्रुतिचयपुराणस्मृतिगतम् ।
यतो गङ्गाचन्द्रोरगभसित चर्माब्जजशिर-
समावेशोऽयं ते वदति महिमानं गुरुतरम् ॥ ८७ ॥

प्रयाणारम्भेषु त्रिपुरहर मे प्राणमरुतां

८
भजन्तां कर्णौ त्वद्वषभगलघण्टामणिरवाः ।
कृतान्तप्राग्भागप्रसृमरविनर्दइटघटा-
पिशाचानामुच्चाटनपटुतरश्रौतमनवः ॥ ८८ ॥

निजावासं शैलं भुजपरिघदण्डैश्चलयतः
पुरा पौलस्त्यस्य स्तुतिभिरमितैः सामभिरपि ।
स्वयं तुष्टस्तस्मै प्रमथगणवर्यत्वमदिशो
जवात्त्वं कारुण्यान्मम निरपराधस्य किमुत ॥ ८९ ॥

अनाराध्येषत्त्वां कुजनिषु पुराणे यमरिपो
कलत्रेणापीहाधिकमवमतः किं नु कुरुताम् ।
इति क्रन्दत्यस्मिन्ननतिसुलभां दीर्घकरुणां
निवेश्य त्वं त्रायस्व यमभयतो दुर्गतिभयात् ॥ ९० ॥

श्री शिवशतकम्

भवद्भक्तिं त्यक्त्वा भवभयनिरासप्रणयिनीं
जडाः शम्भो कुम्भोद्भवशमधनोद्गीतमहिमन् ।
ऋतुं भूयो भूयो जनिमृतिनिदानं विदधते
समादायान्यस्माद्भूनमधमतो वा बत विभो ॥ ९१ ॥

भवद्भक्तिं त्यक्त्वा भवभयनिरासप्रणयिनीं
स्मरारे सक्लेशं गुरुजनमुखादागममुखाः ।
अधीत्येमे विद्या बत कुधनिनां कुट्टिमतले
कुटुम्वत्राणाय प्रकटितरदा विभ्रतिशुचम् ॥ ९२ ॥

श्रुतीनां तात्पर्यं शिव तव महिम्नीति कतिचित्
विदित्वापि त्वामीदपि दधते नैव मनसि ।
इति त्वं मा कुप्येत्रिपुरहर मे याति समतां (?)
परिज्ञायाख्यान्ते जडमतिरहं सोऽपि कथये ॥ ९३ ॥

भवद्भक्तिर्ह्यका यदि दृढतरा साम्ब भगवन्
भवाम्भोधित किमिह करणैश्चापि बहुभिः ।
महादारिद्याधि बहुलदुरितक्ष्वेलकलिलं
परिज्ञाय प्रायस्तव चरणमेवच्छेति मनः ॥ ९४ ॥

सुषुप्तौ स्वप्ने वा शिव तव च जाग्रत्यहमिह
ब्रवीम्युच्चैर्नाम प्रशमसमुपेतैर्मुनिगणैः ।
प्रगीतं सर्वाघक्षरणकरणं सङ्गरतले
जितारातेर्भेरीनिनदमिव धात्रीबलरिपोः ॥ ९५ ॥

सुतौ तावुत्सङ्गे गुहगजमुखाख्यौ वपुषि च
प्रियां गौरीं गङ्गामपि शिरसि पार्श्वे परिचरान् ।
विधायातिस्निग्धं शुभवृषभमारुह्य भगवान्
पिनाकी रक्षायै मम भवतु भीतस्य यमतः ॥ ९६ ॥

जगन्नाथश्रीशप्रभृति सुरसेव्य त्रिपुरजित्
स्मरारे कालारे श्वशुरमखहारिन् पशुपते ।
गजारे भूतेश प्रमथगणनाथाद्य भगवन्
इतीह क्रन्दन्तं परमकृपया पालय विभो ॥ ९७ ॥

सुधाभानूत्तं सस्मितमुखशरच्चन्द्रवदन प्रणम्रापद्भङ्गप्रवणहृदयाम्भोजनयन । 4

श्रीशिवस्तोत्रेषु मृड श्रीश स्निग्धालिकनयन शुभ्राङ्ग भगवन इतीह क्रन्दन्तं परमकृपया पालय विभो ॥ ९८ ॥

नगाधीश त्र्यक्षाखिलशुभद गङ्गाधर विभो
शिव क्ष्वेलग्रीव मणिशशभृद्वह्निनयन ।
महादेव स्वच्छस्फटिकमणिसच्छाय भगवन
इतीह क्रन्दन्तं परमकृपया पालय विभो ॥ ९९ ॥

निरासङ्ग श्रीमन निरवधिककारुण्यनिलय
प्रणामप्रीतान्तःकरणमुनिवृन्दैकशरण ।
वृषारूढ प्रौढप्रमथगणनाथाद्य भगवन
इतीह क्रन्दन्तं परमकृपया पाल्य विभो ॥ १०० ॥

भूयोभूयः शरणं भूतेशोऽसौ भवाधिमन्नस्य ।
अबलम्ब हीनमनसो हा हेति क्रोशतो ममेदानीम् ॥ १०१ ॥

दुर्गाधीश ममेदं दौर्गत्यं दूरतो निरस्यैव ।

तव नामकीर्तनं मे तारकमेकं सदा दिशानन्दम् ॥ १०२ ॥
सहजमहाराजपुरप्रामनिवासी विवेकिमूर्धन्यः ।
श्रीवीरराघवाख्यः सङ्ख्यावान् स्तोत्रमेतदतनिष्ट ॥ १०३ ॥
॥ इति श्रीशिवशतकं सम्पूर्णम् ॥

५. ॥ अथ श्रीशिवस्तोत्रम् ॥

अमरतटिनीतरङ्गमरीचिका-
चयक्रमपाटलीभवत्कचकलाप ।
समराङ्गणविवर्जितमरुद्विपत्कोप
कमलसम्भव मुख्यगणविनुतबहुरूप ॥ १ ॥

भूधरतनूजा पयोधरतटीगन्ध-
माधुर्यमाधुर्यसाधुवचन ।
श्री वराशिव कलानाथराजत्कलाश्रीधरा-
विनिभरा[ऽऽविर्जला]म्भोधरसमानगल ( ? ) ॥ २ ॥

भक्तजनपालनव्यक्तकारुण्यरस- चित्तविपुलकटाक्षश्रुतिनियुक्त ।

श्रीशिवोत्कर्षसाक्षिपञ्चकम् मुक्तामणीमहास्रक्ततोद्यद्देह- दिक्ताण्डवोत्सव सक्तचतुराङ्ग (?) ॥ ३ ॥

पावनाकार पुलपर्तिगोपालसख
गोवाहन भुजङ्ग कुलविभूष ।
भावभवहरण मां पालय कृपानिधे
कोविदस्तवपात्र गुम्पपुरिसोमेश ॥ ४ ॥

॥ इति श्रीशिवस्तोत्रम् ॥

६. ॥ अथ श्रीशिवोत्कर्षसाक्षिपश्चकम् ॥

गायत्रीवल्लभत्वाद्दशरथतनयस्थापिताराधितत्वात्
शौरेः कैलासयात्रात्रमुदिततयाभीष्टसन्तानदानात् ।
नेत्रेण स्वेन साकं दशशत कमलैर्विष्णुना पूजितत्वात्
तस्मै चक्रप्रदानादपि च पशुपतिः सर्वदेवप्रकृष्टः ॥ १ ॥

कन्दर्पध्वंसकत्वाद्गरलकबलनात् कालगर्वापहृत्त्वात्
दैतेयावास भूतत्रिपुरविदलनाद्दक्षयागे जयित्वात् ।
पार्थस्य स्वास्त्रदानान्नरहरिविजयान्माधवे स्त्रीशरीरे
शास्तुः सम्पादकत्वदपि च पशुपतिः सर्वदेवप्रकृष्टः ॥ २ ॥

वाराणस्यां च पाराशरिनियमिभुजस्तम्भनात् प्राक्पुराणां
प्रध्वंसे केशवेनाश्रितवृषवपुषा धारितक्ष्मातलत्वात् ।
अस्तोकैर्ब्रह्म शीर्ष र निशगलगतालङ्कृताऽऽभूषितत्वात्
दानात् प्रज्ञानमुक्त्योरपि च पशुपतिः सर्वदेवप्रकृष्टः ॥ ३ ॥

भूमौ लोकैरनेकैः सततविरचिताराधितत्वादमीषा-
मैश्वर्यप्रदानाद्दशविधवपुषा केशवेनार्चितत्वात् ।
हंसक्रोडाङ्गधारिद्रुहिण मुरहरान्विष्टशीर्षाङ्घ्रिकत्वात्
जन्मध्वंसाद्यभावादपि च पशुपतिः सर्वदेवप्रकृष्टः ॥ ४ ॥

वैशिष्ट्ये योनिपीठायितमुररिपुसंश्लिष्टभावेन शम्भोः
स्वस्यैकार्धप्रतीकायितहरिवपुषालिङ्गितत्वेन यद्वा ।
अप्राधान्याद्विशिष्टाद्वयसमधिगमे दानवानामरातेः
शम्भोरुत्कृष्टभावादपि च पशुपतिः सर्वदेवप्रकृष्टः ॥ ५ ॥

॥ इति श्रीशिवोत्कर्ष साक्षिपञ्चकं सम्पूर्णम् ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु ७ ॥ अथ श्रीरुद्रमङ्गलाशंसनम् ॥

श्रीमहादेवाय सेवकामरद्रुमाय
सोमशेखराय दिव्यसुन्दराय ।
भीमभुजवलाय दैत्यभीकराय
द्रहिणशैलजा मनोनलदिनेशाय मङ्गलम् ( ? ) ॥ १ ॥

मङ्गलं कैलासमन्दिराय चारुसा-
रङ्गधृतकराय भक्तरञ्जनाय ।
भृङ्गिनाट्यप्रियाय त्रिपुरदानवान्तकाय
गङ्गानदीभुजङ्गाय मङ्गलम् ॥ २ ॥

साम्बशङ्कराय हेमशैलजा [चा ]पधारणाय
शम्बरासुरारिगर्व संहराय ।
अम्बुजासनादिवन्द्यनित्यताण्डव डम्बराय
नीलकण्ठाय मङ्गलम् ॥ ३ ॥

पुण्यपूरुषाय सर्वभूतिदायकाय
कारुण्यमानसाय निटिललोचनाय ।
गण्यगुणगणाय कलुषगहनकीलाय
लावण्यदेहाय शर्वाय मङ्गलम् ॥ ४ ॥

अन्तकान्तकाय प्रत्यहं नमः शिवाय
सुमहदन्तरङ्गवासिने दिगन्तादिने ।
चिन्तितार्थदायिने भसितविलेपनाङ्गाय

शान्ताय श्री गिरीशाय मङ्गलम् ॥ ५ ॥
मङ्गलं मङ्गलं मङ्गलं जयमङ्गलाय भवते ।
अङ्गजारिभुजङ्गभूषण लिङ्गवृषभतुरङ्ग जय जय ॥ ६ ॥
॥ इति श्रीरुद्रमङ्गलाशंसनम् ॥

८. ॥ अथ श्रीशिवषडक्षरस्तोत्रम् ॥

ओंकारसञ्जातसमस्तवेदपुराणपुण्यागमपूजिताय ।
ओंकारवर्णप्रतिपादिताय ओंकाररूपाय नमः शिवाय ॥ १ ॥

नगाधिवासाय निरामयाय भस्माङ्गरागाय भयापहाय ।
देवादिदेवाय दिगम्बराय तस्मै नकाराय नमः शिवाय ॥ २ ॥

श्रीशिवदण्डकम्

मत्तेभचर्माम्बरभूषणाय मारान्तकाराय महेश्वराय ।
चन्द्रार्कवैश्वानरलोचनाय तस्मै मकाराय नमः शिवाय ॥ ३ ॥

शिवाय गौरीवदनारविन्दसूर्याय दक्षाध्वरनाशनाय ।
श्रीनीलकण्ठाय शिवाप्रियाय तस्मै शिकाराय नमः शिवाय ॥ ४ ॥

वागीशकुम्भोद्भवगौतमादिमुनीन्द्रवन्द्याय मुनीश्वराय ।
त्रैलोक्यनाथाय पुरान्तकाय तस्मै वकाराय नमः शिवाय ॥ ५ ॥

यज्ञस्वरूपाय जटाधराय पिनाकहस्ताय सनातनाय ।
नित्याय शुद्धाय निरञ्जनाय तस्मै यकाराय नमः शिवाय ॥ ६ ॥

षडक्षरमिदं स्तोत्रं यः पठेच्छिवसन्निधौ ।
शिवलोकमवाप्नोति शिवेन सह मोदते ॥ ७ ॥

प्रातःकाले शिवं दृष्ट्वा निशापापं विनश्यति ।

मध्याह्ने कृतमाजन्म सायाह्ने सप्तजन्मसु ॥ ८ ॥
मेरुकाञ्चनदत्तानां गवां कोटिशतैरपि ।
पञ्चकोटीतुरङ्गानां तत्फलं (शिव) लिङ्गदर्शनम् ॥ ९ ॥
॥ इति श्रीशिवषडक्षरस्तोत्रम् ॥

९.

॥ अथ श्रीशिवदण्डकम् ॥

जय जय जगदीश काशीपुराधीश केशीकृताकाश संपूर्णलोकेश सुत्राम- कीनाशहस्तोल्लसत्पाश निश्शेषवित्तेश मुख्यामराधीश संसारदुष्पाराजा लावलीनाश- पूर्वत्वदभ्याशवासप्रद श्रीमदुद्यद्यशोधाम फालोल्लसत्सोम देवद्विषां भीमवर्मा- वहन् काभदेहं दहन् काममापूरयन् कामदेवस्त्रिया वामनेत्रालसद्वामगात्रा- सुरस्तोमवित्रासनोमा कलत्रानडुन्नाथपत्रारविन्दाभनेत्रातिमात्रं पवित्रं गुणग्रामपात्रं वदाम्येष गोत्रं मदीयं च गोत्रं यथा स्यात्पवित्रं तथाधेहि शम्भो प्रपन्नोऽह- मम्भोजपत्राक्ष दम्भोलिभर्नापि जम्भो हतोऽभूददम्भोक्तिनुत्यास्मि [नुत्योऽसि] डिम्भोऽस्मि ते देव कुम्भोद्भवस्तुत्य किं भोगिभूषामणे मय्युपेक्षां करोषि त्वमेतन्न जानासि किं दुःखपाथोधिमग्नं हृपीकौट्य [कौघ भुग्नं भवत्पादलग्नं मदीयाघबृन्देन दूरीकृतोऽसि त्वमेतद्वचस्ते न युक्तं महादेव हा दैवमेतन्मदीयं यतः सर्वदेवैकवन्द्यादपि श्रैष्ठयमेनोगणस्येति यन्नामजापाद्यानां ततीनां विनाशोऽथ निन्द्यप्रचण्डापि चण्डालजाति: शिवेत्युक्तिमात्रेण निर्धूतनिस्सीमपापत्रजा स्यात् तया संवदेत् संवसेचेति वैदानि वाक्यान्यपि

श्रीशिवस्तोत्रेषु व्यर्थतामापुरित्यादिवाहुल्यमत्या हितस्यास्य कात्यायनीकान्त भृत्यावन ब्रूहि सत्यानि चेद्वेदवाक्यानि कस्मादथ त्वं ममैनस्समूहेन दूरीकृतः केऽपि लोके न चेदुद्धृताः स्युस्त्वया नैव याचेऽहमप्यप्रसिद्धेस्तदा कुम्भजः कौशिको गीष्पतिर्भार्गवो नन्दसूनुः शुको रावणारिर्दधीचो मृकण्डोः सुतो गौतमः शक्रदुर्वास मुख्या अमी शैवमुख्याः पुराणे प्रसिद्धास्त्वयैवोद्धृता मां कुतो नोद्धरस्युम चेद्यत्र सूर्यो न भात्येष चन्द्रो न तारा न विद्युत् कुतो ह्यनिरुद्यत्प्रभा- मण्डलव्याप्तसूर्यावलीकोटिकोटिप्रकाशं पदं तत्कथंकारमीष्टे भवान् द्रष्टुमित्यस्ति ते चेतसि, श्रूयतां तत्र लोके न केपामपि श्रीपदं दृष्टिगं स्यान्न चापीष्टमापादनं तद्यतः सर्वलोकैरदृष्टस्य सद्भाव एव व्यलीको भवेन्नैव मे तद्यतो ब्रह्मविष्ण्वा- दिभिर्दृश्यते चेत्पदं केन तत्कारणेनेति पृच्छामि तत्तप्यमानं तपस्तत्र चेत्कारणं किं तपस्तद्यदाचक्ष्व चान्द्रायणं तप्तकृच्छ्रे तथा सप्ततन्तु जो भूरिवर्षेषु निर्भोजनं तत्र पृच्छामि सर्वेषु तेषु स्वकीयं मनोऽसंनिरुध्य स्थितं चेत्कुतस्तप्यमानै- स्तपोराशिभिर्नो फलं जायते चित्तरोधोऽपि चेत्तत्र हेतुस्तदा कुत्र रोधस्तदाचक्ष्व चेत्त्वत्स्वरूपे न रूपं मनोगोचरो नापि वेदोऽपि निर्वक्तुमी यतस्तत्र रूपं रसो नापि गन्धो न च स्पर्शशब्दौ न चक्षुर्न कर्णो न मूर्धा न वक्त्रं न जिह्वा न पाणी न पादौ न कुक्षिर्न वक्षो न कक्षो न कण्ठो न पीनं कृशं नापि दीर्घं न खर्वं न नीचं न चोचं न नारी न पण्डो न नानापि नाना न चैकं न सन्नाप्यसत्त[त्त]दीदृक् स्वरूपं कथं चित्तरम्यं कथं वेद्गम्यं ततः सर्वधर्मान् परित्यज्य नाम त्वदीयं सदा जप्यमेतस्य धर्मस्य सर्वेऽपि धर्माः कलां षोडशीमप्यतिक्रान्तुमीशान यद्यप्यनीशा न शम्भो महादेव शूलिन् पिनाकिन् विभो नीलकण्ठ त्रयोगम्य शीतांशुमौले भवानीकलत्र त्रिलोकीपते देवचूडामणे ! ॥ १ ॥ पुरहर हर साम्ब गङ्गाधर त्र्यम्बक क्षेमकारिन कपर्दिन हरे दक्षयज्ञ- प्रणाशिन् पुरारे विरूपाक्ष दन्तावलारे शिवेत्यादिनाम्नां न चान्तोऽस्त्यथापि त्वदीयैकनाम स्मरन् वापि मुक्तिं व्रजत्येव तत्ते शिवेति स्मरन्तं कथं मां पदं नेतुमीशान सन्देग्धि भूयो भवानेतदाचक्ष्व कश्चित् समस्ते समस्तेऽपि भूमण्डले नास्ति तस्मान्नमस्ते करोमि प्रसीदानुकम्पालवाल प्रभो कालकालावनी - पालसंघान...... लकील......जटाजाल नेत्रस्फुरज्ज्वाल गौरीपते बालचन्द्र- स्फुरत्फाल मुण्डावलीमाल भूतावलीपाल कालानलप्रख्य हालाहलस्फीत- कोलाहलान्नाकपालादिकान लोकपालानभित्यक्तमन्थानकान् दग्धढक्कानकान् शुष्कवक्त्राम्बुजान् त्यक्तपित्रग्रजान् दानवैस्ताडितान दानवैस्ताडितान निर्भरं पीडितान् गारलात्साध्वसात् प्रत्नरत्नान्यपि त्यक्तुमिच्छन पुनः स्वीयदारानपि त्यक्तुमिच्छून् निजप्राणसंरक्षणैक प्रवीणान कृतं कर्म पूर्वं निजं निन्दतस्तात मातर्मम भ्रातरत्र

श्रीशिवदण्डकम्

स्थितं मां विहायैव किं धावसे पश्य दीनं विषज्वालजालावृतं तात तातेति विक्रोशतोऽपि स्वकान् त्यक्तुकामान् भृशं धावमानान् विसृष्टावमानान् सुरान् भूसुरान् यक्षरक्षोगणानत्र हाहा कथं नो गतिः स्यादकूपाररूपादमुष्मात् कथं कालकूट।द्वयं याम पारं परं चिन्तयानानदः प्राह देवाधिदेवो हरिर्भो सुरा भूसुरा भूतनाथो भवो भक्तिभाजां भयं हन्त्यभीष्टं च भूयो ददाति स्वतः शङ्करम्याङ्घ्रिसत्पङ्कजातं नृणां शंकरं मन्मुखैः कौङ्कुमैश्चन्दनैः पङ्किलैर्निर्मित पङ्कबृन्दघ्नमुट्टङ्कनं मूलतः संकटस्यातिवैशंकटस्यापि तत्कंकटीकाङ्घ्रियुग्मंकुरुध्वं हृदि वेलकीलावलीजालनाशाय गोपालवाचामृतं तन्निशम्यैव ते संनिधिं ते विभो चिन्तयन्तः सुरा अन्तरङ्ग विषैः संतपन्तो मखस्यान्तकारिन् तव द्वारमागत्य सद्वारपालानृतं वारयोषिद्गणैः कीरवाग्भिर्युतं मारहन्तुर्गणैर्वीरभद्रादिभिर्दूरदूरे समुत्सारयद्भिः सुरास्तारयास्मानकूपारमध्यान्न इत्यारवं कुर्वतस्तारतारेण ते गारदावाग्निसन्तारणं नः कथंकारमेतद्भवेदित्यभिज्ञाय निःसारसंसारपारप्रदं नाम विज्ञाय कंजातसंजातमुख्यामरा जंजपूका विभो साम्ब शम्भो मृड त्वं प्रसीद पदब्धेरमुष्मान् झटित्युद्धरेति स्थितास्तत्परिज्ञाय सर्वान्तरङ्गज्ञ दृष्ट्रातिकां दशामप्यमीषां कृपालो तदैवाविरासीद्भवांस्तत्र काकोल संज्वाल- जालावलीलीढ साद्रिद्रुमद्वीपपाथोधिमुर्वी सफट् फडूवं संस्फुटन्तीं भुवर्मुख्य- लोकाधिपान कीलमालापरिम्लानवक्त्रारविन्दानपि प्रेक्ष्य वीक्षाकटाक्षामृतेनैव संशाम्य तत् क्ष्वेलबृन्दं करे बिन्दुसंकाशमावेश्य तद्भक्षयन् निर्जरान् पालयन् नीलकण्ठादिशब्दैरकुण्ठौजसा भूरिवैकुण्ठनाथादिवृन्दारकौघेन तोष्टूयमानो निजं धाम कैलाससंज्ञं तदा निर्गतस्तादृशस्यापि चापत्समूहस्य नाशो भवन्नाममात्रेण जातः शिवातस्त्वदीयेन नाम्नैव सम्यक् स्मृतेनापदम्भोदयो गोष्पदत्वं भजन्ते महादेव तत्तादृशं नाम शम्भो शिवेत्यादि तेऽनारतं वासकृद्वोच्चरामीति निर्धूतपापे मयि त्वं दयां धेहि भो ॥ २ ॥ इति यदि शिव शङ्कसे कञ्चिदन्यं प्रपद्यस्व मत्तोऽधिकं त्वद्गतेः संप्रदातेति तत्रापि चेदं समाधानमाकर्णय त्वं यथाबुद्धि वक्ष्यामि शम्भो मदीयेन वाक्येन कोपो न तेऽस्तु त्वमेवाधिनाथस्त्वमेवासि तातस्त्वमे- वासि माता त्वमेवासि बन्धुरत्वमेवासि मित्र त्वमेवाखिलं यच्च भूतं च भव्यं तदित्यब्जमौले रुषा वच्मि किञ्चित्तदीश क्षमस्वेति विज्ञापयाम्यादि- तस्त्वत्त ईशान को वा त्रिलोक्यां महानस्ति तुल्योऽपि च व्यर्थमेत- द्वचस्तथ्यभिन्न कुतो भाषसे दंधनेनामुना (?) नात्र कोऽपि भ्रमात्त्यक्तुमीष्ठे पदाम्भोरुहे ते महादेव नैतादृशोऽहं सुरहादिनीमुख्यसे त्वन्तमानीयपायी तोऽस्मि स्थितिर्वा मृतिर्वा भवत्वीश संसाधयाम्येव पादारविन्दद्वयं न

श्रीशिवस्तोत्रेषु त्यजाम्येव चेद्दाक्षिणात्यो भवेयं त्यजेयं पुनर्विद्धि मामौत्तराहं ततस्त्वं परामृश्य दुर्दन्धनेनैव (?) मा वञ्चयस्व प्रभो किं च चार्वाकृते पञ्च- वक्त्राणि ते सञ्चितानि त्वया चंचदुद्यन्महञ्चञ्चलाक्षीदृशामञ्चलैरीपदुत्कुञ्चितै राजितैश्चञ्चरीकालिवत् पञ्जवक्त्राम्बुजान्यञ्चितानीश चेत् न्यचतां 1 मादृशानां चिरं कूजतां दीनवाक्यानि किं कर्णमायान्ति ते स्वर्ण- रेतस्सदापर्णयालिङ्गिताभ्यर्ण गांस्त्वद्गणान् वर्णयानान स्फुरद्वर्णवाणीन् नरां- स्तूर्णमायाहि चाकर्णयैषां वचः पूर्णमीशान ते पूर्णता हीयते किं मया याचितस्य प्रदानेन तद्बन्धनेनैव वाग्बन्धनं हंसि मद्रन्धनं नेक्षसेद्यन्ध एवासि किं गन्धदन्तिद्विपन् अन्धतामिस्रहन सत्यमेतद्वचो नेति चक्षुर्द्वयं पूर्वमुक्तं मयैवेति यद्वा सहस्राक्षशब्देन संस्तूयसे किञ्च पञ्चोत्तरा पङ्क्तिरक्षणां तवेति त्रिनेत्रेति साहस्रशीर्षत्वतस्त्वीक्षणानां सहस्रत्रयं दृश्यते तन्मिथो वेदवाचां विरोधस्तवानेत्रतामन्तरा युज ... स्तत्र कप्रत्ययः शिष्यते लुब्धकत्वं तु ते सुप्रसिद्धं विभो तत्र साक्षी पुनरसव्यसाची भवद्भक्तियुक्ताग्रगण्योऽस्ति हा देव हा हा वलीयोऽसि यो मेऽधिनाथः पिता तात तातश्च तस्यैव वाधिर्यधर्मेतरित्वान्ध्यमृकत्वलुब्धत्व- मुख्येन दोषत्रजेनावृतिः साम्ब दुःखादिदं चचिम कोपो न ते कार्य इत्युक्तमेवास्ति भूयः शृणुष्वेश मे भाषितं वस्तुतस्त्वं भवान्निस्तुलः सद्गुणैरस्ति को वा दरो यस्तुलां तावकीं गन्तुमीशो मरुत्वन्मुखो देवतानां गणो विष्णुरेकोऽस्ति वेदैकवेद्यो विभुः सोऽपि धातुः क्षुतान्निर्गतस्य क्षुपाख्यस्य भूमिक्षितः पक्षपातं दधानो दधीचर्षिणा साम्बभक्तेन युद्धं चकाराथ चक्रेण नारायणास्त्रेण तं ताडयामास सर्वेऽपि देवा हरेश्चित्ततोपाय रोषाविलास्तं निजैरखजातैर्मुहुस्ताडयामासुरेतत् परिज्ञाय विप्रो गृणन्नाम यौष्माकमादाय दर्भस्य मुष्टिं शिवेत्युच्चरन् क्रुद्ध एकैकदर्भेण सर्वान्त्रजातं निजन्ने हरेरत्रजातं तु हुंकारमात्रेण संस्तम्भयामास पश्चान्मुकुन्दो निजादेहतः शम्भुवृन्दानि लालाट- नेत्राणि चन्द्रार्धमौलीनि काकोलकण्ठानि देवासुराणां गणानप्यजो निर्ममे तन्निरीक्ष्येश भक्तस्तव स्वीयदेहाद्दाशङ्खचक्राम्बुजाभासि हरतानि सत्कौस्तु- भोद्भासिवक्षस्स्थलानीन्दिरालिङ्गितानि स्वयं दर्शयामास गोविन्दवृन्दानि वेधो- मुखान्निर्जराणां गणानप्यदो वीक्ष्य नारायणो निर्जितो लज्जितस्तं ननाम स्तुवन् सक्षुपोऽपि स्वकीयां प्रतिज्ञां [ सकृ]व्यर्थभूतां समुद्वीक्ष्य सख्ये स्थितः किं च विष्णोर्विवेरप्यभूत् संविवादो महानुत्तमत्वे हरिर्वक्त्यहं श्रेष्ट इत्यब्जयोनिस्त्वहं श्रेष्ठ इत्याह तद्वादशान्त्यै कृपाकन्द तत्राविरासीद्भवानुत्तमत्वं 1. अत्र मातृकायां ग्रन्थपातः

श्रीशिवशतकम्

मयीत्यूचिवान् तन्निशम्यैव तौ क्रुद्धरूपावभूतां भवन्मायया मोहितौ वेदबृन्दं प्रतिप्रष्टुमिच्छू गतौ तत्र वेदैश्चतुर्भिः पृथक् शम्भुरेवोत्तमः किं वृथा कत्थनं वामिति प्रोक्तमेतन्निशम्यैव तौ जातबोधौ परिभ्रष्टमोहौ भवत्पाद - युग्मेऽञ्जसा पेततुः किंच कृष्णः पुराणप्रणेता पुरा नैमिशे प्राह मौने सदस्यूर्ध्वबाहुर्हृषीकेश एवोत्तमो न त्रिनेत्रायो निर्जरा इत्थमाकर्ण्य वैयासिकं वाक्यमाहुर्द्विजा गच्छ वाराणसीं व्यास ते विभ्रमस्तत्र विभ्रंशमेष्यत्यहो इत्यदो वाक्यमाकर्ण्य वाराणसीमागतस्तत्र पूर्वोक्तवाक्यं मुनिर्व्याहरत् तत्क्षणादेव सर्वे द्विजा यौगपद्येन तं भर्त्सयामासुरध्येष नन्दी भवत्पार्श्वगो निर्गतः स्तम्भयामास बाहुं तदीयं तथैवाविमुक्तात् बहिः कारयामास गौरीपतेर्नीचतावादिनामत्र वासो न युक्तो यतो मुक्तिदेयं पुरी मुक्तिबाद्यास्तु तेऽथो स सन्तप्तचित्तोऽस्तवीत् त्वां ततः सोऽनुजग्राह नन्दीश्वरस्तद्भवन्तं विनान्यं न पश्यामि कंचित्परं काशिकाधीश विश्वेश्वरा- लोकय त्वं कृपार्देक्षणैः ॥ ४ ॥ ॥ इति श्रीभास्कररायकृतं शिवदण्डकं सम्पूर्णम् ॥

१०. ॥ अथ श्रीशिवशतकम् ॥

न्यस्तो दस्तादसीयप्रपद्गुरुभरन्यञ्चितोदश्चितोर्वी-
'प्रख्यात क्षीरसिन्धुच्छलन मुकुलनान्दोललीलाकलाभिः ।
प्रस्फारस्वापसौख्यप्रसररभसिनः शेषशय्याशया लो-
राशास्या शश्वदास्तां विषमशरमुषः श्रेयसे लास्यलीला ॥ १ ॥

चूडापीडोडुवोढस्फुटनिटिलतटीचत्वरोदित्यरोचै-
लाजाज्वल्यमानं गलकलितमहानीलपाषाणशीलम् ।
सर्वाङ्गालिङ्गिरिङ्गन्निरुपमसुषमं वेददुर्वेदभेदं (?)
किञ्चिचिद्वस्तु वास्तूभवतु हृदि महानन्दसन्दोहसान्द्रम् ॥ २ ॥

आकृत्या कूर्ममर्माविधमखिलनखज्योत्स्नयोत्सारयन्तं
पुंसां हिंसातमिस्रं किसलयममलच्छायया तुच्छयन्तम् ।
बद्धस्पर्धे च सार्धं गिरिदुहितृवपुर्मार्दवोल्लासिकाभिः
वन्दे पादं विभोस्तत्कटकतटनटन्नूत्नरत्नैः सयत्नम् ॥ ३ ॥

शैवोऽयं शीघ्रमङ्घ्रिर्विघटयतु सदानन्दनस्यन्दनेऽस्मिन् गाढोन्मीलत्पदातिद्युतिकबहुतमोवारणे भव्यवाहे । 1. सिन्धूच्चलनू

श्रीशिवस्तोत्रेषु सर्वाङ्गेणानवद्ये प्रकृति सुमधुरेऽम्भोजसाम्राज्यभाजि भ्राजिष्णौ सत्सहाये जयति यतिमनोमण्डलं द्रागरीणाम् ॥ ४ ॥

ध्येया माधुर्यधारा विभुपदमधुनो ये यदास्वादवन्तः
सन्तः सन्तोषवन्तो मुहुरमृतभुजां लाव्यभाग्यद्विभाजाम् ।
तेषां पुंसां मते सा स्वगुणशत सुधावाधिका साधुरम्भा-
रम्भस्त्रीविम्बविम्बाधरमधुरविधा कल्पतेऽल्पानुकल्पम् ॥ ५ ॥

तद्भद्राण्युद्रणत्कु[द्दणातु ] प्रभुवरचरणं नूनमोशोऽपि यस्मि -
न्नेवंकारं वराभीत्यनवरकरयुग्ख्याजतो व्याजहार ।
ये सर्वं खर्वयन्तः प्रविशत शरणं मामकेऽस्मिन् शरण्ये
वैकुण्ठेऽकुण्ठकण्ठीरव इव खलु ते विक्रमेण क्रमध्वम् ॥ ६ ॥

पादौ तान्धकारे हृदि वहत ययोः प्राज्यराजीवराज्यं
द्वैराज्ये नोदवात्सीत्तदुपचितखिदेवात्र निद्रादरिद्रे ।
भृङ्गा झङ्कारकोलाहलमुख रदिशोऽभ्येत्यग [चा ]न्तर्विशन्तः
कल्येऽप्युद्यन्मरन्दाभिधविविधधनान्यात्तवन्तोऽपयान्ति ॥ ७ ॥

अन्योन्योद्यद्गुणौघोभयसदृशतया विभ्रदन्योन्यरागं
पादद्वन्द्वं पुरारेः सुखयति निखिलं दूरविच्छेदतुच्छम् ।
यस्मादुत्पद्यमानं प्रथितप्रथुगुणैः पुष्पितं तत्त्रिवर्गी
मुक्तिश्चेति द्विकन्यं स्वयमिह वृणुते भोगिनं योगिनं च ॥ ८ ॥

शर्वाणी प्राणबन्धोः प्रणमत चरणं प्राणितप्राणिवर्गे लक्ष्मीलीला निवासायितनिजकट के राजराजाधिसेव्ये । नानानीत्या समुद्यत्तरसुजनपदे यत्र राजीवराजे न स्थाने हन्त जाने विविधगुणनिधौ भक्तमात्रेऽप्यपेक्षा ॥ ९ ।

योऽसावात्रानुरक्तस्त्रिजगति भजते सोऽतिमात्रं विरक्तिं
तस्मात् सर्वोत्तमं तत्पदनलिनयुगं त्रायतां सर्वशत्रोः ।
सेवा हेवाकभाजां युगपदुपनमद्दिक्पतीनां दशानां
नैतत् सीमाविभागं किमकृत कृतकादङ्गुलीनां दशानाम् ॥ १० ॥

मध्येऽध्वानं निदध्याद्धरचरणयुगं निर्यदाश्चर्यचर्यं
यस्याकृत्यां स्फुरन्त्यां मनसि मुनिजनो द्रानिराकारभूयम् ।
विन्देतानन्दसान्द्रं त्रुटितगुणगणो यद्गुणे भाव्यमाने
यागे वीतरागः समभवदपि चाप्राकृतो यत्प्रकृत्याम् ॥ ११ ॥

श्रीशिवशतकम्

एशौ पादप्रवालौ हृदयपरिसरे ज्ञानवृद्धावलीनां
संक्रीडतां सहेलोल्ललितसुललितौ पथ्यनेपथ्यवन्तौ ।
यौ मुग्धस्निग्धरूपावतिमृदुलतरौ सस्पृहं दर्शनीया-
व स्वे निक्षिपन्ती परिचरति चिरं श्रीमदम्बाविलम्बात् ॥ १२ ॥

भूयो भूयो विभाव्यं त्रिभुवनविभवद्वैभवस्याङ्घ्रियुग्मं
निष्कामायात्तकामाय च वितरति यत्प्रार्थितं निर्विशेषम् ।
तत्राद्यः शुद्धबुद्धां धियमथ सहजां प्रेयसा [सी ] मर्पयित्वा
यस्मै सर्वानपास्य श्रयति हि तदसावान्तरोऽन्यस्तु बाह्यः ॥ १३ ॥

कल्यं यत्पल्लवं तत्स्वशिरसि विभृयादुच्चलच्छोणशोभं
श्रीरुद्रस्यान्तरुद्यद्वितततर सिराभङ्गिभागूर्ध्वरे खम् ।
मुग्धस्निग्धेन येन श्रुतियुवतिरतिप्रेमबन्धानुबद्धा
प्रीत्या प्रत्यादिशन्ती निखिल सुमनसः स्वं शिरः संस्करोति ॥ १४ ॥

शम्भोभो भूत्यै पदमिदमधिकं मञ्जुमञ्जीरनील-
ग्राव्णो जाग्रत्करायैस्तरुणतृणगणैः शाद्वलोर्जस्वलाभम् ।
गावो वीक्षा क्षुधार्ता अतिकृतियतिनां तृष्णयास्मिंश्चरन्तः
तस्थुः सुस्थास्तदैव द्रुतगलितपयः पूरनिर्व्यूढभासः ॥ १५ ॥

आस्तां गत्यै पदं तन्मम भृशविपदो भूरिपादस्य शम्भोः भक्तेभ्यः किं न पौनर्भवविभवभरं स्वे समादाय सम्यक् । नु तेभ्योऽपौनर्भवद्धिं वितरति नितरां तां यदेतत्तथापि स्वाभेदेनैव चित्रं पुनरपि हि भवं संलभन्ते परं ते ॥ १६ ॥ भर्गास्तुङ्गभावं विमृशत मनसा दुर्गमे पुष्पवद्भयां येनारोहीह यत्नात् स्थिर सुदृढपदं तस्य वैकुण्ठधाम । हस्तप्राप्यं किलाष्टापदगिरिरमुना लोष्टवद्द्दष्ट आस्ते

तस्याधस्तात् समस्तं जगदपि वलते सोऽपि सर्वोपरि स्यात् ॥ १७ ॥

वन्दे शम्भोः पदे ते यमनियममहाभास्करैः शुष्कपङ्के
नक्षुण्णे वैरिषट्कैः सवन नियमनाशुष्मणोष्मायमाणे ।
दोषौघैर्दूरशून्ये हृदयपरिसरे पारिकाङ्क्षीश्वराणां
मन्ये मान्ये किमेते चिरपथिकतयारुण्यतारुण्यपूर्णे ॥ १८ ॥

चण्डीशस्याङ्घ्रिकुण्डं दहतु मदशुभं यत्र रुक्कन्दलीभिः प्राज्यैराज्यैः समिद्धेऽरुणमणिकिरणज्वालजिह्वालशीले ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु मञ्जीरोदचिनीलोपलकरलहरीचातुरीभूमधूमे योगी योगस्रुवेणोद्धतषडरिमयीराहुतीः सञ्जुहोति ॥ १९॥

कान्तप्राग्भारभारीसुरमुकुट त टीष्व इमरश्मिच्छटानां
भोगाभोगोज्झितानां प्रमदयतु मनः श्रीगिरीशस्य पादः ।
सत्त्वोद्रिक्ते विविक्ते सबलहरिगुहासादिते यत्र षड्भ्यः
शत्रुभ्यः संत्रसन्ती विशति यतिमतिः सर्वतो वीतभीतिः ॥ २० ॥

संसारारण्यजन्यज्वलनकबलनोत्तालतापाकुलानां
निर्वाणाय क्षमाया निगमवनखिदां कल्पतेऽनल्पतृप्त्यै ।
अस्यां ये स्नान्ति सन्तः सपदि विरजसस्ते वभुः सा गिरीश
श्रीमत्पादाग्रजाग्रन्नखरकरझरीनिर्भरं नः पुनातु ॥ २१ ॥

पुंसां संसारजीर्णालयगतविषयाकारशङ्कारवारै-
रत्यन्तं धूसराणां तदनुशयवतां माष्ये कल्यतुल्याः ।
अङ्घ्रावारोहणोद्यन्मुनिजनमनसे सम्पतत्तल्पकल्पाः
कल्पान्तप्रान्तभाजो नखरशिशिररुग्रोचिपां पान्तु वीथ्यः ॥ २२ ॥

संसारग्राव रोहत्तर सुख शिखरिस्वैर सञ्चारभाजं
चेतो गम्भीरवेदिद्विपमपि शनकैः शिक्षया संविनीय ।
यस्मिन् बध्नाति यत्नाद्यनुप[मसु ] गुणैर्योगधारा धुरीणः
श्रेयस्स्स्रुत्यै श्रयेताश्रितविबुधतरोश्चारुमूरुप्रकाण्डम् ॥ २३ ॥

यद्रक्षामीति साक्षादभिलपति दिवश्चक्रवर्ती यतीनां
शक्रः संसारचक्रं भृशमपवदते यच्च निध्याय बुद्धया ।
चक्रीशो मूर्ध्नि धत्ते यदपि च भगवानात्तचक्रोऽप्युपास्ते
शार्वे सर्वेच्चचक्रे जघनमिति मते मानसं संपृणक्तु ॥ २४ ॥

योगिप्रज्ञाप्यकामा समभिसृतवती दुर्गमे योगमार्गे
चञ्चत्काञ्चीव्युञ्चन्मणिरजनिकरद्योतदीप्ते विविक्ते ।
यस्मिन् कृच्छ्राद्विशन्ती प्रियमिह तु समासादि सद्यो विनोद्य
स्वैरं नैव व्यरंसीज्जघनसुपुलिनं दीनबन्धोरुपाध्वम् ॥ २५ ॥

शम्भोर्गम्भीरनाभीस रसिगतरसस्यातिशीर्यद्भवान्धोः
पङ्कैः स्रक्चन्दनाद्यैः कलुषितवपुषः साधु गाहध्वमद्धा ।
यस्यात्रस्यन्महेन्द्रोपलपटलबलच्छुङ्खलोच्छुकुलोत्र-
स्त्रोतः प्रोतस्य रोमावलिरूपरि परीवाहशोभामुवाह ॥ २६ ॥

श्रीशिवशतकम्

मोहकुल्लोभदावज्वलजगदट्टवी व्याकुली भूतचेतः
सारङ्गोत्तालजालायितविषयचयच्छेदने शस्तशस्त्री ।
ध्यानाध्वश्रान्तधावन्नियम[नसु ] कृशस्यावलम्बाय यष्टि:
स्वेष्टयोत्तिष्ठतां मे शिव तव विमला श्यामला रोमराजिः ॥ २७ ॥

भाव्यास्मिन् रोमराजिर्भवगद विपदे यौषधीवल्लिरास्ते शाम्यन्त्या अह्नि पुण्ये सुकृतिषु... खलिनीषु ज्वलन्त्याः (?) । एतस्याः काञ्चिरोचिर्मयसलिलभृत।चालवाल।भनाभि-

निष्का निष्कासिभासोऽप्युपरि पगिलसत्स्वच्छ गुच्छायमानाः ॥ २८ ॥

श्यामा रोमावली ते मृड मृडयतु मां नाभिकासारसारे
निर्मज्जत्सज्जनान्तःकरणवहिरिता तामसी रेखिकेव ।
काञ्चीरोचिः सभङ्गोदरसरसि सरत्कान्तकान्तिप्रवाहे
सौन्दर्योद्यत्प्रतिष्ठे मरकतघटितन्यस्तयूपाभिरूपा ॥ २९ ॥

रक्षेत् त्र्यक्षस्य वक्षस्तदखिलजगतीसावकाशाधिवास-
प्रोद्दामद्योतमानोदरकुहरपुरीगोपुरोद्यत्कवाटम् ।
स्याच्छुद्धा बुद्धिरेतत्प्रभुवरकृपया स्यान्तरानन्तरायां
योगीन्द्राणां विशेच्चेत् प्रतिगुडकमसौ लोकतेऽशेषलोकम् (?) ॥ ३० ॥

शम्भोः सर्वागमेषु प्रसृमरमहिमा बाहुकल्पद्रुमाली
सापर्णाभोगभूमि र्हढविहितपदं रोष्यतां स्वान्तसीम्नि ।
आक्रामद्भिः शनैः स्वं त्रुटतु कलिरथो षड्भिरुच्चैरमित्रैः
विश्राम्येदेव जीवोऽपि च परमसुखं प्राप्य संत्यक्ततापः ॥ ३१ ॥

बाहाः स्युर्भद्रवाहा मदनविजयिनो हृत्तटीव्याजभाजः
संसारक्षार सिन्धुप्रतरणतरणेः पुण्यलावण्यवाराम् ।
स्रोतस्यन्तस्तरन्त्या मणिगणकिरणैस्तन्तुसन्तानकल्पै-
तोतानुबद्धा अविरतमभितः पातुकाः के निपाताः ॥ ३२ ॥

लुण्टाकाः कण्टकानां दनुतनुजनुषां श्रेयसामायुषां वा
निश्रेणिश्रेणिरुच्चैर्दुरधिगमतमाकुण्ठवैकुण्ठधाम्नाम् ।
गीर्वाणग्रामणीनामभयमुपयतां निर्भरं निर्भिदुर्गाः
चत्वारो बाहवस्ते रतिपतिमथितुर्मङ्गलं बंहयन्तु ॥ ३३ ॥

यानालम्ब्यैव योगात् परमगतिविदः सत्पथाद् स्खलन्तः प्रज्ञाचक्षुः पुमांसोऽप्यनवधिविरुधः षद्विषो दण्डयन्ति ।

દર श्रीशिवस्तोत्रेषु दण्ड।दण्डीति युद्धं विदधति च यमेनोग्रदण्डेन तस्मा- दुद्दण्डैर्वाहुदण्डैर्मम मदनमुषो दण्ड्यतां पापपण्डम् ॥ ३४ ॥

ताम्राननांशुपात्रं करमनिशमसावृर्मिकांश मिंकार्ण:-
पूर्ण गृह्णन्नशीर्णाक्षतवलयवलदारुडा इमोस्रदभैः ।
युक्तं कीर्तिप्रसूनैः सुरभितमभितोऽनल्पसङ्कल्पितार्थो -
त्सृष्टयै कृत्स्नस्य सङ्कल्पयति भयभुजः श्रीभुजं तं भजेत ॥ ३५ ॥

शेषाधीशस्य शय्यायुगयुगलस्यानुरूपस्वरूपा
देहव्यूह प्ररोहा इव भुजगिभुजा भावनीया विनीतैः ।
स्वाराजो गर्वसर्वस्वपरिपणचतुर्दन्तद्न्तीन्द्रशुण्डा-
दण्डाश्चत्वार एते तत इयमुचिता पुष्कर श्रीर्यदन्ते ॥ ३६ ॥

क्रोडक्रीडन्मृडानी गलत लमिलिताः पुण्डरीकस्रगाभा
ज्ञानोन्मीलन्मुनीनां नयननिपतिताः साधु सौधप्रवाहाः ।
रूक्षोद्यद्राक्षसान्तः किरणपरिसरे कल्यशल्यायमाना
दोषो भूपाविशेषांशुभिरसमदृशोऽतीव पीवान ईड्याः ॥ ३७ ॥

वर्णानां यच्चतुर्णां युगपदपि चतुर्वर्गमुत्सर्गसिद्धं
चक्रे शक्रेडितास्तरुणितकरुणं तच्चतुष्पाणि पातु ।
आमृष्टत्रै पुरस्त्रीनिटिलतलमिलत्सान्द्र सिन्दूरबिन्दो
रागैर्मत्वेव जुष्टं वलयसितशिलाः स्वैः करैर्यन्मृजन्ति ॥ ३८ ॥

आक्रीडकोडलोभप्रभृति गजगणो यूथनाथायमानं
मोहाहानं महेभं रयभवविधुरद्राविसत्त्वे मदीये ।
अन्तः कान्तारमध्ये चिदभिधविबुधानोकहोन्मूलनोचै-
र्मूलं प्रोदञ्चि पञ्चानननखरसृणिश्रेणयः स्राक् शृणन्तु ॥ ३९ ॥

आम्नायानातधाम्नो निगमपरिपणं तौ पणायेत पाणी
बिभ्राणौ यौ वरं चाभयमुभयमुभौ प्राणिनां प्रीणनाय ।
ऊर्ध्वं चाधः स्थितानां सुरनरफणिनां वीक्षणक्लेशभाजां
निर्व्याजं सज्जमानौ किमु नयनपथे पुण्यकारुण्यवेगात् ॥ ४० ॥

कण्ठः श्रीकुठारो मघवनघनीभूततां जङ्घनीता-
द्रक्षाविख्यातदीक्षां सततधृतवतः श्रीविभो रोषवह्नौ ।
योऽयं हेतासमेता सुरवरशिरसां सत्पुरोडाशभासां
हाहावाहाकृतीनां विदधदथ जगत्स्वच्छयत्येव सत्यम् ॥ ४१ ॥

श्रीशिवशतकम् m. ફ

हस्तोद्रिङ्गत्कुरङ्गः कृपयतु स विभोरीदृशा लिङ्गभङ्गया
यो माने चापमाने समद्दगनिवसन् संसरनेक एव ।
पुण्येऽरण्ये तरण्यंशुभिरपि जलमुग्घोरधाराभिरारात्
ताड्योऽप्यस्यद्विकारः स हि भगवदुपादेय इत्यादिशत्किम् ॥ ४२ ॥

श्रीशम्भोः कण्ठव. म्बुर्भवतु भवभिदे पूतमाम्नायवर्णैः पूर्ण लावण्य पूरैर्मनसि मुनिजनो यन्निधायार्घ्यपात्रम् । स्वस्मिन् संगृह्य तस्मादमृतदृग । लोक कल्लोलसेकैः संस्कुर्वन् पूज्यवस्तून्यपि निकटचरप्रोक्षणीपात्रमास्ताम् ॥ ४३ ॥

तत्कण्ठोद्भट्टनोत्थज्वलन कणगणैरुल्बणं यस्तडित्वान्
तत्कान्तानां समन्तात् सकरुणरुदितैरूर्जितं चातिगर्जन् ।
तासामस्त्रं च वर्षन्ननवधिपरशोः संस्मरामः स्मरारे-
रुग्रक्रव्यादवर्गे प्रसयजलधरस्येव घोरायितानाम् ॥ ४४ ॥

श्री श्रीकण्ठस्य कण्ठं परिचरत चिरं साधु लेखाभिलेख्यं व्यानद्धं कालपाशैर्गरगिलन मिलच्छ्रय। मलिम्नश्छलेन । वात्सल्योत्सेकदर्श निजभजनयुजां कालपाशावलीनां योऽजस्रं स्वेन विस्रंसयति जगति तेऽस्मादपाशाः प्रथन्ते ॥ ४५ ॥

आद्याविद्याज्वरात बहुविषयरसैर्निर्भरं पूर्णगर्भाः
प्रोद्यन्मिथ्याद्यपथ्याहितपरिणतयोऽनर्थवाचो विमूढाः ।
यां पीत्वा चित्तपात्रैरथ विगततृषस्त्यक्ततापाः स्त्वतिष्ठन्
श्रीकण्ठस्याश्रये तां भवभयभिषजः कण्ठकालोललक्ष्मीम् ॥ ४६ ॥

ग्रीवां श्रीवामदेवीं स्वहृदि कलयता ध्याननिध्यानभाजां
मध्यश्यामापदेशात् कलिकलुषमिवाच्छिद्य हृद्यावहन्तीम् ।
उद्यन्नानामतेनाङ्गजविततिभृता निर्विरोधं त्रिरेखा
चातुर्वेदेन यास्यां निजजनकभुवि स्वस्य सीमा विभक्ता ॥ ४७ ॥

तं कण्ठं शूलपाणेर्नम समुपनमन्मार्गणेऽनर्गलेन
द्रानिर्गच्छत्त्रिवर्गप्रसरणसरणीराददानं त्रिरेखाः ।
त्रय्या रज्ज्वा गुणानां चरणशरणिनां बन्धनं मोचयित्वा
स्वात्मन्येतां गृहीत्वा वसति किमु पुनर्बन्धनाशङ्कया यः ॥ ४८ ॥

कण्ठे तिष्ठेत मुक्त्यै मदनमदभिदः प्राङ्निलिम्पानुकम्पा - संपातैः पारवश्याद्गरलमिव गिलन् क्षुब्धदुग्धाब्धिलब्धम् ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु भक्ताधीनोऽधुनैषां विषयविपरसान् यो भवाच्धेः प्रसूता- नत्तीतीदं गराणां गिलनगुणनिकापाटवज्ज। घटीति ॥ ४९ ॥

कण्ठः सोत्कण्ठशक्तेः परिलुठतु हठाच्चित्तपीठोपकण्ठे
कम्बोः किं वानुविम्बः किमसमसुषमासीमविश्रामधाम ।
आलेख्यालेखरेखात्रयरुचिररुचाभूषि भूषाविशेषो
मध्योद्यच्चारुगारुत्मतमणिसमरुक्कोमलश्यामलो यः ॥ ५० ॥

गौरीगाढोपगूढैः प्रतिफलितमिदं शस्तकस्तूरिकायाः
पङ्कं शङ्के शशाङ्काभरणगलमिलन्नीलिमा शीलनीयः ।
रोलम्बानां कदम्बं मुनिनयननिभं संततामोदलाभे
लोभाद्यस्मिन् पतित्वा न खलु पुनरुपावर्तितुं कष्टमीष्टे ॥ ५१ ॥

शम्भोः शं भो दिशेट्ठो भवदवविधुराः कण्ठरुग्वकाभ्रं
मुक्तास्रक्सगुलाकेऽनवरतविलसत्पुण्यलावण्यनीरे ।
ग्रैवेयव्यग्रनानामणिकिरण गणैरिन्द्रचापाभिरूपे
द्वास्ते गिरिदुहितृपरीरम्भसंरम्भिबाहुः ॥ ५२ ॥

गुच्छावल्यन्तरच्छच्छविविभवमहानीलौलोपले [मे] यां
मध्ये कण्ठस्य कुण्ठेतरतरुणघनश्यामशोभां प्रतीमः ।
यो योगोद्योगभाजां विपद भरनसन्दिग्धदुग्धोपलब्धेः (?)
स्वान्तस्यान्तर्निलीनोऽधिगमयति निजाकार साकारभावम् ॥ ५३ ॥

भस्मस्मेरत्रिपुण्ड्रोज्ज्वलनिटिलतटं बिम्ब संवादकोष्ठं
निर्नीकाभस्वनासाश्वसन बहुगुणं जैत्रनेत्रत्रयीकम् ।
अम्भोजाभ्यर्णचूर्णद्भ्रमरपरिकर भ्रान्तिभृच्छ्मश्रुलेखं
भो भोः शम्भोर्मुखाम्भोरुहमनुरहसं चेतसा चिन्तनीयम् ॥ ५४ ॥

ग्रैवेयोदग्रजाग्रन्मणिघृणिभिरथो मौलिमूलोपलानां
रोचिर्वीचिप्रपञ्चैः परिधिविधिरधिष्ठीयते यन्मुखेन्दौ ।
बिभ्रद् भ्रविभ्रमाङ्कं स्मितसितलसित प्रांशुदन्तांशु राशीन्
वर्षन पीयूषवर्ष दिशि दिशि दिशतादेष हर्षप्रकर्षम् ॥ ५५ ॥

स्वेनासीम्ना महिम्ना यदिदमुडुपतेर्मण्डलं मक्षु जित्वा
जीवग्राहं गृहीत्वा तमथ सुरसरिल्लोलकल्लोलपूरैः ।
भालाक्ष्णो ज्वालजालैरपि विषमतमे (?) कुत्रचित् स्थापयित्वा
कामं कामं क्रमेण क्रशयति तदिहोपास्यतामैशमास्यम् ॥ ५६ ॥

श्रीशिवशतकम्

पात्रं नित्यापचित्या अथ कमलवनोज्जासनो विप्रयोगे
यो यं भास्वत्स्वरूपो वहति किल सदा यामिनी रूढभासः ।
तत्तादृक्तारकान्तः परमहिततरोऽप्यन्धकारातिरोची
राजद्वक्त्राच्छधामा स महिमभरितस्ते मुद्दे द्रागुदे ॥ ५७ ॥

अवेद्यः पञ्चकं तत्सुमतिरतिमहच्चैव वक्त्राम्बुजानां क्वासीत्तस्य वसन्ती शिर उपरि नरीनृत्यते पञ्चता सा । संचंचत्पंचकं तद्भृशवशमयते चेद्धतामिन्द्रियाणां

दुस्साराणां शराणां तदपि शिवरिपोर्निर्जिहीते तदन्तम् ॥ ५८ ॥

स्मर्या बालेन्दुमौलेर्विशदतरसरत्सुस्मितस्यन्दि चन्द-
त्पीयूषासारसङ्गाद्विगुणमधुरताधोरणी साधरस्य ।
आस्वाद्यैनां मुनीनां सवनजममृतं यज्वभोज्यं परं य-
द्दिव्यैराद्यं द्वयेऽस्मिन्नरुचिरुदयते तोपलेशावभासे ॥ ५९ ॥

तां दन्तश्रेणिमुक्तास्रजमसमदृशो हस्तसादेव कृत्वा
भक्त्यात्युच्चैर्जपन्ती मुनिवरजनता साधयेन्मोक्षलक्ष्मीम् ।
निध्यायाध्यास्यमानां हृदयपरिसरे संयमोच्चैर्धनानां
यां तत्तद्रत्नवृन्दं चपलतरमनो लज्जया निर्जिहीते ॥ ६० ॥

घोणावंशोऽस्य शस्यस्तिलकुसुम तुलामाददानोऽयमेवं
वादो लोकापवादो न हि तिलकुसुमैराप्यतेऽमुष्य गन्धः ।
यस्याम्नायात्मकानां श्वसितसुमरुतां भव्यसौरभ्यलोभाद्
यत्ता रोलम्बमाला भृशमसृणमषीचीर्णवर्णायितास्ते ॥ ६१ ॥

दृष्टिर्भव्याय भाव्या सरभसपतितां यां विभोर्भक्तिगात्रे
दृष्ट्रानन्दादमन्दोद्यतनयनजलैः कण्टकैः संकटे च ।
नार्हन्तीं क्वापि गन्तुं बुधविबुधशस्त्रत्र साजात्यहार्दा-
द्धस्तग्राहं निनीषादरभरभरिताः संभ्रमात्सम्पतन्ति ॥ ६२ ॥

देव श्रेणीषु गौरीवदन इव तमोनोद ने मोदमाना-
स्तस्याश्चञ्चद्व्युचत्कुच इव सुचिरं लोलुपा भक्तपङ्क्तौ ।
किञ्चित्संचारिचेलाञ्चल इव जघनेऽकिञ्चने व्यग्रतोग्रा
नानाभावेन भव्यास्त्रिपुरहरदृशो निर्भरं भावनीयाः ॥ ६३ ॥

या सोदर्येव तौल्यान्महिमनि चतुरो वर्गसर्गान् स्वसंख्या- वैषम्येणाविभज्यान् जनकचिरचितद्रव्यवत्पाल्यमानान् । 5

2 ઉદ્દે 41 श्रीशिवस्तोत्रेषु साधारण्यादनास्थं वितरति नितरामग्रतः स्थायुकेभ्योऽ- न्योन्यस्पर्धाभिगर्धादिव मदनमुषः सास्तु जैत्री त्रिणेत्री ॥ ६४ ॥

श्यामोद्यन्मध्यसीमारुणिमतरुणिमालिङ्गितापाङ्गरङ्गं
स्मर्तव्यं तत्परत्रोल्लसितसितरुचा रोचमानं त्रिचलः ।
एकैकेन त्रिलोकीकृति भृतिविहती : कर्तुमादायि मूर्त
त्रैगुण्यं किं नु मन्ये नयनविलसिताधीनसर्वक्रियस्य ॥ ६५ ॥

गावो भावोपरक्तं झटिति पशुपतेः साधुबोधाधिरोधात्
शष्पैर्दुर्वासनाभिः किल कलिलतमे मामकान्तश्चरन्तु ।
अत्यच्छान् भक्तवत्सान् स्थिर सुदृढतरं यत्र संनह्य चोहे
या दुग्धानीव दुग्धा विविधमभिमतं योगदग्धैर्विदग्धैः ॥ ६६ ॥

दृष्टिं तां विश्वसृष्टेरतिशयललितां ध्यायतामात्मबुद्धया
बद्धा देवेषु सिद्धादिषु च बहुचिरं संभ्रमाद्या भ्रमन्ती ।
मूर्छामृच्छत्यतुल्यां निजजनजनकाङ्के विशङ्कं पतित्वा
तत्र प्रीत्यातिहर्षाश्रुभिरथ सुखिता प्यायते प्यायतेऽच्छम् ॥ ६७ ॥

शोभाब्धेरुज्जिहानां चिरमुपचरितां चामरालीमरालै-
र्भक्तस्वान्तर्मिलिन्दस्वदितसुरचितामन्दचन्दन्मरन्दाम् ।
उच्चैर्वाचंयमानां विषयविसृमरज्ञानधारामृणालां
चक्षुर्नालीकपालीं हृदि वहत विभोस्तापशान्त्यै नितान्तम् ॥ ६८ ॥

लक्ष्मीवत्पक्ष्मलेखं श्रय विषमदृशोऽनुक्षणेनेक्षणं त-
त्सुस्निग्धश्यामधामोत्तरलतरपरिष्कारकृत्तारकं यत् ।
भास्वत्सिन्दूरकेन्दीवरवरविधया श्वेतरक्तासितेति
त्रैवर्णोदीर्णजन्यद्युतिततिविततं सर्ववर्णाश्रयोऽपि ॥ ६९ ॥

शम्भोर्नम्येत वामेतरनयनमजस्रं भवोद्दामधामा घर्मांशुः स्वेतरैस्तैस्तरणिभिरननुष्ठेयमेवानुतिष्ठन् । स्वेषामन्तर समन्ताद्वितततमतमोमर्मनिर्मन्थकर्मा शिष्टानां विष्टपानां त्रयशयविषयान् व्यश्चयत्यञ्जसा यः ॥ ७० ।

दृष्टिर्भाव्यापसव्या तरणिरियमहो कर्णधारत्वमस्याः
पश्यासौ पारतीरं भवनिभजलधेः पारकांक्षित्वभाजः ।
नित्यानित्यादिसक्तानुपहृतभजनैकाग्रताकल्य मूल्यान्
धन्यानन्यानपेक्षं गमयति निगमप्रान्तराश्रान्तपान्थान् ॥ ७१ ॥

T

श्रीशिवशतकम्

लीलालोलाञ्चलाल्पारुणिमधवलिमद्राक्चलन्निश्चलेन्द्र-
स्वाराज्यं प्राज्यधामादिभिरभिलषितस्निग्धमुग्धावलोकम् ।
रक्षेत्त्रयक्षेन्दुनेत्रं निजजनममृतेनोक्षयाप्याययद्य-
द्योगीन्द्रानन्दसिन्धुं स्थगयति भृशमध्यात्मलेशोदयेन ॥ ७२ ॥

चण्डाग्मिं दृष्टिकुण्डे स्मर निटिलतटीमण्टपे हिण्डमानं
कल्पान्तान्त्येष्टियज्वा समुदितजगतीसामिधेनीसमिद्धम् ।
यस्य ज्वाल ह्वजिह्वामनु मदनमयोदीर्णपूर्णाहुतीनां
जुह्वत्प्रह्वातिभासां निजपरुषरुषां शान्तिकर्मान्तरोऽभूत् ॥ ७३ ॥

कामक्रोधादिबाधादुदियदुरुमरुद्वेपमानोऽतिमज्जन्
संसारापारवारांनिधिषु चिरमघादुच्चरदोक्तिः ।
जाड्येनाव्यंभविष्णुर्यदुपगमवशादस्तजाड्यादिरास्ते
सुरथः स श्रेयसे स्तान्निटिलनयनतामाश्रयन्नाश्रयाशः ॥ ७४ ॥

लालाटी दृष्टिरिष्टं झटिति घटयतु द्रष्टृपंक्तौ सुखाना-
मद्वैतं भोक्तुमिच्छौ निजसुकृत परीपाकपात्रानुरूपम् ।
भूयः प्रेङ्खत्कटाक्षामृतमतिविषमं व्युत्क्रमेणादधत्याः
अत्याश्वर्यं तथापि स्थितिरतितपना जागरूकास्ति यस्याः ॥ ७५ ॥

कल्पान्तोत्तालकालानलकुटिल चलज्ज्वालजिह्वाकरालं
तापार्ते शीलशीलं सजलजलमुचां शीलयद्यत्तथापि ।
तार्तीयीकेक्षणं तत्स्मरति मखमुषो दग्धकामादमुष्मा-
दाश्वर्यं वीतकामाः स्वयमपि मुनयः पूर्णकामा भवन्ति ॥ ७६ ॥

ज्योतिः सर्वातिशायिप्रभुनिटिलतटीलक्ष्मणोऽभीक्ष्णमक्ष्णो
बुद्धया दध्यादमुष्मिन् यतिवरदहरव्योमनि भ्राजमाने ।
क्व क्लेशार्कप्रकाशोऽपसरति विषयज्योत्स्नया वाक्यलीनं
किं वान्यद्यस्य पश्चादनुसरदवचोगोचरं ज्योतिरास्ते ॥ ७७ ॥

रौद्रे भालाक्ष्ण्यभिख्या मदनपितृवने भैरवी भावनीया
सिध्यादद्वैतवेदागमसुगममतिर्भक्तिमार्द्वीकमद्यैः ।
जीवं यस्यै निवेद्यामृतमथ किमपि प्राश्य दूरे च कृत्वा
प्रावृत्याक्षेपमेतद्विषयसमुदयं विस्मरन्नेव माद्येत् ॥ ७८ ॥

अग्र्यैरुत्रैः स्ववर्यैर्व्यवहितकृपणानुग्रहव्यप्रभाव- प्रादुर्भावाय याभूत् किल तदितरयोर्नेत्रयोरूर्ध्वमास्ते । ဖ

श्रीशिवस्तोत्रेषु केनानाम्नायधाम्ना ज्वलति जगति च श्रीप्रभो चोपमौलि प्राह्मा सा भालदृष्टिः कृपयतु भवतो भीतभीतान् भवार्तः ॥ ७९ ॥ भैमं भालाक्षि भाव्यं मुनिजनमनसां भक्तिसाम्राज्यभाजा- माजन्माखण्डदण्डायितसुकृतज्ञतेनाप्यमध्यू पुषां यत् श्वेतच्छत्रायमाणा शिशिरकरकला कोटिकोटीरहीर- ज्योतिश्चन्द्रातपाभश्चलविततकरे कुण्डले चामरे द्वे ॥ ८० ॥

खद्योतद्योतवद्योऽहनि बत विशतां शीततामागतोऽसौ
क्रूरः कालाग्निकीलो भव विभवनिभो यस्य वीर्यादशीर्यत् ।
संवर्तोद्वर्तनृत्यद्धुमणिघृणिघृणां प्रस्तुवन्तं वितन्त्रं
चन्द्रापीडे तमीडे कटुतरकुटिलं नैटिलाक्ष्णः कृशानुम् ॥ ८१ ॥

चण्डीकान्तस्य गण्डस्थलममलतलं राजतादर्शदृश्यं
नामास्तां दर्शनीयं हृदि बत यदहो यत्र योगीन्द्रचित्ते ।
यद्यासीत्सांमुखीनं क्षणमिदमुदरे देशतः कालतो वा
सोत्कर्ष विप्रकर्षन्नपि विपयचयः प्रत्यहं प्रत्यफालीत् ॥ ८२ ॥

सत्रध्रुट्श्रोत्रकूपं कलयत ललितं सा मनीषा मुनीनां
यत्प्रावीण्येन पूर्वं तटनिकटचरीसंसृतेः खिन्नखिन्ना ।
चातुर्यप्रेर्यमाणा यमनु निपतिता न त्यजेद्यत्समाधिं
कृत्वा कलिं तत्रिजगति विदितं दीर्घदर्शित्वमस्याः ॥ ८३ ॥

बालेन्दुं चन्द्रमौलेः स्मर सततमसौ शाम्भवोऽस्मीत्यहंयुः
प्रोद्यन्नास्ते ममास्तेऽप्ययमिति सरणावीयया कर्शितांशुः ।
मुक्तिद्वाराधिकारं तदधिकमतनोद्वादशात्मा स चासी-
नानात्मा स्यामितीच्छुः स्वनतिततिकृतश्चन्द्रचूडानकार्षीत् ॥ ८४ ॥

स्वर्गाद्गङ्गाप्रवाहः सगरसुतचिताप्यायनायायमानोऽ-
शंक्यं तत्साहसिक्यं त्विमिति विमृशन्नध्वमध्येऽप्यधीत्य ।
सन्तप्ताप्यायनं यत्सविधमधिवसन् कृत्यकृत्यै समागात्
सांहःसङ्घातहत्यै रजनिकरकला शाम्भवी बोभवीतात् ॥ ८५ ॥

न व्याधिव्याधबाधा न च भवदवजा ज्वालमाला नवाला
वालाह्वा वागुरा वेति च विमृश मनःकीर रे नीडयास्याम् ।
सांनिध्यात्सिद्धसिन्धोरतिशयसुभगं भावुका भावुकानां
मूलं नानाफलानां प्रलयनटजटाजूटकूटाटवीयम् ॥ ८६ ॥

श्रीशिवशतकम्

भाव्या भावाः कपर्दाः मुकुटपुटनटद्धेमरुग्वल्लिकल्पा
योगीन्द्रस्येन्द्रियाणामुपयमनकृते रज्जवः सज्जमानाः ।
ध्यानाध्वन्यध्वनीनाः क्वचिदपि न कदा संशयानाशयानां
दुः सर्पा एत एवं यदुदभवदहो नित्यनिर्बाधबोधः ॥ ८७ ॥

सर्वाखर्वाघसङ्घक्रथनकृतिकृते हैमनाराचधारा
स्फोटत्कोटीरकोटिर्नटतु पटुतरं हृत्तटे धूर्जटेर्मे ।
नाडीनामेकधाटी यदियमृषिततेः प्राणसन्धारणीना-
मस्यां पश्यन्ति विश्वे प्रतिनियतमतो जीवनस्यानुबद्धम् ॥ ८८ ॥

यक्षे जूटकूटे विहरतु हृदयं ब्रह्मवद्यन्नमेयं
तत्ताद्दब्रह्मलोकादपि परमसुखस्यास्पदं च प्रतीमः ।
यद्भक्त्या ब्रह्मलोकात् त्रिदशसरिदुपागत्वरी सत्वरेण
स्वच्छन्दं स्यन्दमाना चिरमिह परतो गन्तुमीहामहासीत् ॥ ८९ ॥

अध्यारोहन्तु तेऽन्तःकरणतरुवरं प्राणिसत्कर्मराजी
बीजात्सञ्जायमानाः पुरविजयिजटाकल्पवल्लीमतल्ल्यः ।
यासामाबाललीलावलिशशिकलया याश्व सङ्कल्पपूर्त्यै
कल्पन्ते निर्विकल्पं सकलसुमनसां चाश्रयाः सत्फलानाम् ॥ ९० ॥

श्रीपक्षीन्द्रध्वजेनादृतमहिमतते रक्षण क्लेशपक्षो
हंसोत्तंसाधिकारं मनसि बहुचिरेणेप्सितं वीप्सयामि ।
भक्त्या यं पक्षयित्वा गतिविदथ गणोऽपक्षतीनां यतीनां
धिक्कृत्वा षड्रिपक्षान् सुखतरमयते तत्पदं तादृगुच्चम् ॥ ९१ ॥

ब्रह्मज्योतिर्विवर्तायितनिजसलिले जह्रुजे स्वाभिशीर्ष्णा
सीमोपस्कारकारिण्यधिनिरयरयो वार्यतामार्यवर्ये ।
यत्त्वं दुर्बोधतत्त्वे भगवति भवतीं ये नमन्तीह सन्त-
स्तेषां मूर्धानमारोहसि तव तदयं दुर्विभावः स्वभावः ॥ ९२ ॥

आरोढुं ब्रह्मधाम स्फटिकमयमहोत्तान सोपानपाली ब्रह्माण्डे ब्रह्मणा या श्रुतिसुरसुरभेर्दुग्धदुग्ध । यमाना । सम्पद्यन्ते यदेते विभुमुकुटमणे देवि ते वामदेवे सम्बन्धस्यानुबन्धात्फलमखिलमिदं जह्रुकन्येऽद्य मन्ये ॥ ९३ ॥ यो योऽपूप्मन् सुतप्तं निजघनवृजिनैनिर्भरं दुर्भरत्वा- दूर्ध्वं ते यान्ति धौताखिलमललघवो यत्पृषत्स्पर्शलेशात ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु आनन्दाद्वैतपद्या पथिकनिजजनो ब्रह्म सत्रह्मचारी गाङ्गः पूरः पुनीतां प्रभुतनुरुचये नित्यदत्तस्वहस्तः ॥ ९४ ॥

सा त्रिस्रोताः पुनीतां त्रिभुवनजनतापावनी जीवनीया
वैकुण्ठे तन्निनीपारभसपरवशत्वाद्वहिर्भूय तस्मात् ।
ये जिह्मं ब्रह्मलोकं प्रतिजिगमिपवस्तादृशानां महेश-
स्याङ्ग्रेर्मूलं हि मूलायतनमिति मतेर्नूनमत्रागतास्ते ॥ ९५ ॥

गौरीभर्तुः शरीरं विमृशत सुषमासीमरत्नाकरेऽस्मिन
संमीलद्धृष्टदृष्टिश्वसनततितदेकाग्रजाग्रन्नितान्तम् ।
मज्जन्तो दासवर्या हृषिततनुरुहाः कम्पसम्पन्नदेहा
लब्ध्वा चिन्नूत्नरत्नं कथमपि सुचिरेणैव निर्वान्ति हन्त ॥ ९६ ॥

शश्वत्कस्मैचिदस्मै दुरधिगमतमैश्वर्यभाजे नमस्ते
गौरीजानेऽर्धजाने कियदभिलपतेऽकिञ्चनानां चयाय ।
यत्त्वं सायुज्यचर्यां वितरसि तरसा सर्पकोटीकरोटी-
मालाहालाहलाद्यैर्धनवत इह ते दुर्गतत्त्वं हि बीजम् ॥ ९७ ॥

मुक्तिश्चाधूलिकेलिप्रथमसहचरीचास्ति यस्याश्च वश्या
दासीवासीत्त्रिवर्गी विधिवधुपदवी साधुसैरन्ध्रिकेव ।
त्यक्त्वातङ्कं यदङ्के दुहितृवदनिशं चेष्टते चाष्टभूतिः
सा भक्तिर्भक्तबन्धौ जगदशिवशिवे श्रीशिवे नित्यमास्ताम् ॥ ९८ ॥

पायादायासखेदक्षुभितफणिफणारत्ननिर्यत्ननिर्य-
च्छायामायापतङ्गद्युतिमुदित वियद्वाहिनीचक्रवाकम् ।
अभ्रान्तभ्रान्तचूडातुहिनकर कलालीकनालीकनाल-
च्छेदामोदानुधावद्द्रुहिणरथखगं धूर्जटेस्ताण्डवं वः ॥ ९९ ॥

शीर्षाणि न्यचि किंञ्चित्वयि विदधति ये तेष्ववाञ्चेद्विरिञ्चि-
यस्तावत् स्तावकस्ते तममरपरिषद् व्यस्तमस्ता स्तुवीतात् ।
धत्ते चित्ते प्रमत्ते य इह तव पदं तं च मध्ये समाधि
ध्यायेद्योगीन्द्रवृन्दं प्रणतसुरतरो तं भवन्तं प्रपद्ये ॥ १०० ॥

नाट्यं खट्टाङ्गपाणेर्मनसि नटयताद्विभ्रमेण भ्रमीणा-
मामूलच्छिन्नबन्धभ्रमदखिलजगद्दारुणं प्रस्तुतेऽस्मिन् ।
घूर्णचक्रघृष्टोत्कटकमठ महापृष्ठ नैष्टुर्यनिष्टा-
निष्ठ्यताच्छिन्नधारज्वलन कणकणैर्दी पिकाकृत्यमासीत् ॥ १०१ ॥

श्रीशिवस्तुतिः उन्मीलत्कम्पसम्पच्चलदचलमिथः स्पष्टसंघट्टरुग्ण- ग्राव्णां निर्घोषदैयैः पटुपटहरवाडम्बरोऽपि व्यडम्बि । उद्बलोद्वेल्लब्धेः समसमयवलल्लोलकल्लोलतालै- रुत्तालाताळलील।भयसमुपनमद्ब्रह्मकाच गीतिः ॥ १०२ ॥ ॥ इति श्रीशिवशतकं सम्पूर्णम् ॥

११. ॥ अथ श्रीशिवस्तुतिः ' ॥

त्रैलोक्यं सकलं त्रिकालविषयं सालोकमालोकितं
साक्षाद्येन यथास्वयं करतले रेखात्रयं साङ्गुले ।
रागद्वेषभयप्रियान्तकजरालोलत्वलोभादयो
नालं यत्पदलङ्कनाय स महादेवो मया वन्द्यते ॥ १ ॥

दग्धं येन पुरत्रयं शरभुवा तीत्रार्चिषा वह्निना योऽपानृत्यति मत्तवत् पितृवने यस्यात्मजो वा गुहः । सोऽयं किं मम शङ्करो भयतृषारोषा र्तिमोहक्षयं कृत्वा यः स तु सर्ववित्तनुभृतां क्षेमंकरः शंकरः ॥ २ ॥ १

यत्नाद्येन विदारितं कर रु है दैत्येन्द्रवक्षस्थलं
सारथ्येन धनञ्जयस्य समरे योऽमारयत्कौरवान् ।
नासौ विष्णुरनेककालविषयं यज्ज्ञानमव्याहतं
विश्व व्याप्य विजृम्भते स च महाविष्णुर्विशिष्टो मम ॥ ३ ॥

यो जग्ध्वा पिशितं समत्स्यकबलं जीवन्ती शून्यं पदं (?)
कर्ता कर्मफलं न भुंक्त इति यो वक्ता स बुद्धः कथम् ।
यज्ज्ञानं क्षणवर्तिं वस्तु सकलं ज्ञातुं न शक्तं सदा
यो जानन् युगपज्जगत्त्रयमिदं साक्षात्स बुद्धो मम ॥ ४ ॥

पूर्वस्यामुदपादि रागबहुलं चेतो यदीयं पुनः
पात्रं दण्डकमण्डलुप्रभृतयो यस्याकृतार्था स्थितिम् ।
आविर्भावयुतं भवन्ति स कथं ब्रह्मा भवेन्मादृशं
क्षुत्तृष्णाश्रमरागरोषरहितो ब्रह्मा कृतार्थोऽस्तु नः ॥ ५ ॥

1. इयं स्तुतिः शिव विष्णुब्रह्मबुद्धपरा, अनन्वितपदार्था च भवति ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु

ब्रह्मा चर्माक्षसूत्रीसुरयुवतिरसावेशविभ्रान्तचेताः
शम्भुः खद्वाङ्गधारी गिरिपतितनयापाङ्गलीलानुबद्धः ।
विष्णुश्चक्राधिपः सन् दुहितरमगमद्गोपनाथस्य मोहा-
दस्मिन् विश्वस्तरागो जितभयमरणः कोऽयमेष्वाप्तनाथः ॥ ६ ॥

यो विश्वं वेद वेद्या जनभजलनिधेर्भङ्गिनः पारदृश्वा (?)
पौर्वापर्याविरुद्धं वचनमनुपमं निष्कलङ्कं यदीयम् ।
तं वन्दे साधु वन्द्यं सकलगुणनिधिं ध्वस्तदोषं द्विपन्तो
बुद्धं वा वर्धमानं शतदलनिलयं केशवं वा शिवं वा ॥ ७ ॥

ईशः किं छिन्नलिङ्गो यदि विगतभयः शूलपाणिः कथं स्यात्
नाथः किं भैक्षचारी यतिरिति स कथं सङ्गनः सात्मजश्च ।
आद्राजः किं त्वजन्मा सकलविदिति किं वेत्ति नात्मान्तरायं
संक्षेपात्सम्यगुक्तं पशुपतिमपशुः कोऽत्र धीमानुपास्ते ॥ ८ ॥

नाहङ्कारवशीकृतेन मनसा न द्वेषिणा केवलं
नैरात्म्यं प्रतिपद्य नश्यति जने कारुण्यबुद्धा मया ।
राज्ञः श्री हिमशीतलस्य सदसि प्रायो विदग्धात्मनो
बौद्धौघान् सकलान् विजित्य सघटः पादेन विस्फाटितः ॥ ९ ॥

॥ इति श्रीशिवस्तुतिः सम्पूर्णा ॥

१२. ॥ अथ श्रीशिवपञ्चचामरस्तोत्रम् ॥

सुवर्णपद्मिनीतटान्त दिव्यहर्म्यवासिने
सुपर्णवाहनप्रियाय सूर्यकोटितेजसे ।
अपर्णया विहारिणे फणाधरेन्द्रधारिणे
सदा नमः शिवाय ते सदाशिवाय शम्भवे ॥ १ ॥

सुतुङ्गभङ्गजहुजासुधांशुखण्डमौलये
पतङ्गपङ्कजासुहृत्कृपीटयोनिचक्षुपे ।
भुजङ्गराजकुण्डलाय पुण्यका लिबन्धवे
सदा नमः शिवाय ते सदाशिवाय शम्भवे ॥ २ ॥

चतुर्मुखाननारविन्दवेदगीतभूतये चतुर्भुजानुजाशरीरशोभमानमूर्तये ।

श्रीशिवपञ्चचामरस्तोत्रम् चतुर्गुणद्विरष्टकप्रकारचित्रकेलये सदा नमः शिवाय ते सदाशिवाय शम्भवे ॥३॥

शरन्निशाकरप्रकाशमन्दहासमञ्जुला-
धरप्रवालभासमानवक्त्रमण्डलश्रिये ।
करस्फुरत्कपालमुक्तविष्णुरक्तपायिने
सदा नमः शिवाय ते सदाशिवाय शम्भवे ॥ ४ ॥

सहस्रपुण्डरीकपूजनैकशून्यदर्शना-
सहस्वनेत्रकल्पितार्चनाच्युताय भक्तितः ।
सहस्रभानुमण्डलप्रकाशचक्रदायिने
सदा नमः शिवाय ते सदाशिवाय शम्भवे ॥ ५ ॥

सहस्रहल्लवीरभद्रसिंहनादगर्जिता

श्रुतिप्रभेददक्षयागभो... रमना ।
सदा नमः शिवाय ते सदाशिवाय शम्भवे ॥ ३ ॥

रसारथाय रम्यपत्रभृद्रथाङ्गपाणये
धराधरेन्द्रचापशिञ्जिनीकृतानिलाशिने ।
सुसारथीकृतानुजानु वेदरूपवादिने
सदा नमः शिवाय ते सदाशिवाय शम्भवे ॥ ७ ॥

मृकण्डुसूनुरक्षणावधूतदण्डपाणये
सुखण्डमण्डलस्फुरत्प्रभा जितामृतांशवे ।
अखण्डभोगसम्पदर्थ लोकभावितात्मने
सदा नमः शिवाय ते सदाशिवाय शम्भवे ॥ ८ ॥

मधुरिपुविधुशक्र मुख्य देवै-
रपि नियमार्चितपादपङ्कजाय ।
कनकगिरिशरासनाय तुभ्यं
रजतसभापतये नमः शिवाय ॥ ९ ॥

॥ इति श्रीशिवपञ्चचामरस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

१३. ॥ अथ श्रीअरुणाचलाष्टकम् ॥

दर्शनादसदसि जननात्कमलालये ।
काइयां तु मरणान्मुक्तिः स्मरणादरुणाचले ॥ १॥

करुणा पूरितापाङ्गं शरणागतवत्सलम् । तरुणेन्दुजटामौलिं स्मरण।दरुणाचलम् ॥ २ ॥

समस्तजगदाधारं सच्चिदानन्दविग्रहम् ।
सहस्ररथसोपेतं(?)स्मरणाद्रुणाचलम् ॥ ३ ॥

काञ्चनप्रतिमाभासं वाञ्छितार्थफलप्रदम् ।
मां च रक्ष सुराध्यक्ष स्मरणादरुणाचलम् ॥ ४॥

बद्धचन्द्रजटाजूटमर्धनारीकलेबरम् ।
वर्धमानदद्याम्भोधिं स्मरणादरुणाचलम् ॥ ५॥

काञ्चनप्रतिमाभासं सूर्यकोटिसमप्रभम् ।
बद्धव्याघ्रपुरीध्यानं स्मरणादरुणाचलम् ॥ ६॥

शिक्षयाखिलदेवारिभक्षितक्ष्वेलकन्धरम् ।
रक्षयाखिलभक्तानां स्मरणादरुणाचलम् ॥ ७॥

अष्टभूतिसमायुक्तमिष्टकामफलप्रदम् ।
शिष्टभक्तिसमयुक्तान् स्मरणादरुणाचलम् ॥ ८ ॥

विनायकसुराध्यक्षं विष्णुब्रह्मेन्द्र सेवितम् ।
विमलारुणपादाब्जं स्मरणाद्रुणाचलम् ॥९॥

मन्दारमल्लिकाजातिकुन्दचम्पकपङ्कजैः ।

इन्द्रादिपूजितां देवीं स्मरणादरुणाचलम् ॥ ९० ॥
सम्पत्रं पार्वतीशं सूर्यचन्द्राग्निलोचनम् ।
मन्दस्मितमुखाम्भोजं स्मरणादरुणाचलम् ॥ ११ ॥
॥ इति श्रीअरुणाचलाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

१४.

॥ अथ श्री अरुणाचलस्तोत्रम् ॥

वन्दे शम्भुमुमापतिं सुरगुरुं वन्दे जगत्कारणं
वन्दे पन्नगभूषणं मृगधरं वन्दे पशूनां पतिम् ।
वन्दे सूर्यशशाङ्कवह्रिनयनं वन्दे मुकुन्दप्रियं
वन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ १ ॥

वन्दे सर्वजगद्विहारमतुलं वन्दे करित्वग्धरं
वन्दे देवशिखामणि शशिनिभं वन्दे हरेर्वल्लभम् ।
वन्दे नागभुजङ्गभूवणधरं वन्दे शिवं चिन्मयं
वन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ २ ॥

वन्दे सोममचिन्त्यमद्वयमजं वन्देऽर्कदर्पापहं
वन्दे निर्मलमादिमूलमनिशं वन्दे मखध्वंसिनम् ।
वन्दे नित्यम शिवायमभयं वन्देऽतिशान्ताकृतिं
वन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ ३ ॥

वन्दे भूरथमम्बुजा विशिखं वन्दे त्रयीघोटकं
वन्दे शौलशरासनं फणिगुणं वन्देऽब्धितूणीरकम् ।
वन्दे पद्मजसारथिं पुरहरं वन्दे महावैभवं
वन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ ४ ॥

वन्दे पञ्चमुखाम्बुजं त्रिनयनं वन्दे ललाटेक्षणं
वन्दे व्योमकचं जटासुमकुटं वन्देन्दु [Sब्ज ] गङ्गाधरम् ।
वन्दे नागभरं त्रिपुण्डनिटिलं वन्देऽष्टमूर्त्यात्मकं
वन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ ५॥

वन्दे तारकपर्वताग्रनिलयं वन्दे सुराधीश्वरं
वन्दे शङ्करमप्रमेयमतुलं वन्दे यमद्वेषिणम् ।
वन्दे कुण्डलिराजकुण्डलधरं वन्दे सहस्राननं
वन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ ६ ॥

वन्देऽनन्तशशिप्रकाशमतुलं वन्देऽर्कतेजोमयं वन्दे पद्मजविष्णुगर्व कुलिशं वन्दे परब्रह्म ओम् ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु वन्दे शोणगिरीश्वरं स्वरमयं वन्दे त्रिमूर्त्यात्मकं वन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ ७ ॥

वन्दे कालहरं हरं वृषधरं वन्दे मृडं धूर्जटिं
वन्दे सर्वजगत्त्रयामृतनिधिं वन्दे नृसिंहापहम् ।
वन्दे विप्रसुरासुरार्चितपदं वन्दे भगाक्षापहं
वन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ ८ ॥

वन्दे सूक्ष्ममनन्तमाद्यमनघं वन्देऽन्धकारापहं
वन्दे रावणबाणभृङ्गिविनुतं वन्दे सुपर्णावृतम् ।
वन्दे शैलसुतार्धभागवपुषं वन्दे त्रियम्बात्मकं
वन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ ९ ॥

वन्दे हंसमतीन्द्रियं स्मरहरं वन्दे विरूपेक्षणं
वन्दे भूतगणेशमव्ययमजं वन्देऽर्थराजप्रियम् ।
वन्दे सुन्दर सौरभेन्द्रगमनं वन्दे त्रिशूलायुधं
यन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ १० ॥

वन्दे मन्दकटाक्षलब्ध[दत्त ] विभवं वन्दे विरिञ्चस्तुतं
वन्देन्द्रा[ऽब्जा ]च्युतपूजिताङ्घ्रिकमलं वन्दे वृषेन्द्रध्वजम् ।
वन्दे हाटकरत्नभूषणधरं वन्दे भवानीप्रियं
वन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ ११ ॥

वन्दे पावनमम्बरात्मममलं वन्दे महादैवतं
वन्दे भक्तवराश्रयामरतरं वन्दे नताभीष्टदम् ।
वन्देऽपीतकुचाम्बिकेशमनिशं वन्देऽरुणाधीश्वरं
वन्दे भक्तजनाश्रयं च वरदं वन्दे शिवं शङ्करम् ॥ १२ ॥

शान्तं जम्भवरापहं शुभकरं धर्मार्थकामप्रदं
धन्यं श्रेयः [ पुण्य ] फलप्रदं शुचिकरं दारिद्र्यदुःखापहम् ।
भूतप्रेतपिशाचराक्षसहरं पा[पन्न ] मायुष्करं
नित्यं शोणगिरेः स्तवं पठति यो मोक्षं लभेच्छाश्वतम् ॥ १३ ॥

॥ इति श्री अरुणाचलस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥ 1. र्थराजो सखम्

१५. ॥ अथ श्रीमलयराजस्तुतिः ॥

यो न धियामधिगम्यस्तस्य कुतः सम्भवो गिरां वृत्तेः ।
स्तौमि तथापि भवन्तं मनोरथो यात्यभूमिमपि ॥ १ ॥

यामि मनोवाक्कायैः शरणं करुणाकरं जगन्नाथ ।
जन्मजरामरणार्णवतरणकरण्डं तवाङ्घ्रियुगम् ॥ २ ॥

सर्वत एव श्रुतिमान् सर्वगतश्चेति गीयसे सद्भिः ।
अत इदमर्हसि भगवन् स्थाणो कृपणाद्वचः श्रोतुम् ॥ ३ ॥

शरणमसि संश्रयो ह्यसि गतिरसि नाथोऽसि सर्वभूतानाम् ।
भूतेश तेन ते मयि विज्ञायातिक्षमा कार्या ॥ ४ ॥

येनाष्टधा विभज्य प्रजासु हितहेतुना तनुर्धत्ता ।
कस्तादृशं न यायात्त्वामिह करुणाकरं शरणम् ॥ ५ ॥

प्रणतजनरक्षणेन क्षणमेकं कालकाल वामेन ।
त्रिनयन समप्रदर्शिन् दासजनं चक्षुषा पश्य ॥ ६ ॥

पातालं दिवमथ वा गच्छामि पलाय्य यदि दिगन्तं वा ।
तत्रापि त्राता मे मृत्योर्नान्यस्त्वयैव विना ॥ ७ ॥

कालव्याधो धावति भगवन्नासन्नमेव हन्तुं माम् ।
क्रन्दामि त्वामीशं पाशच्छेदाय तेनार्तः ॥ ८॥

आसन्नमरणमशरणमुन्मार्गभ्रमणखिन्नमवसन्नम् ।

त्रायस्व शिव समाश्रितमन्धमधस्तात्पतितं माम् ॥ ९ ॥
परिलुलितकमलदलगतजललवचलमेतदायुरपयाति ।
त्वद्भक्तिश्च न सुलभा पुनरिति मत्वा प्रसीद विभो ॥ १० ॥
प्राणैर्वियोज्य जन्तुं त्यजति रिपुर्जगति पापशीलोऽपि ॥

मृतमपि न विमुवति यस्त्रायस्व ततोऽरिषड्वर्गात् ॥ ११ ॥

गायन्तं च रुदन्तं शान्तं कृपणं हसन्तं च ।
रक्ष विभो मामार्तं गृहीतमाशापिशाचिकया ॥ १२ ॥

भवमदमार्गभ्रमणश्रान्तस्य शिव प्रसीद दीनस्य ।
स्वयि [व] मानसे प्रसन्ने शाम्यति तीव्रा हि मे तृष्णा ॥ १३ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु

यस्मिन्निपतितमेव ग्रसते रागोरगो महाभोगः ।
देहि विभो भवकूपे त्रियम्बकालम्बनं पततः ॥ १४ ॥

येनैकमेव सर्व द्वैतेन त्वां महेश पश्यामि ।
सद्दृष्टिप्रतिबन्धं छिन्धि ममाज्ञानतिमिरं तत् ॥ १५ ॥

भगवंस्त्रिभुवनभयकृत्कृतान्त कृष्णाहिदंष्ट्रया दष्टः ।
तृष्णाभिधानया यस्त्वमेव तन्निर्विषीकुरुषे ॥ १६ ॥

मोहमहाव्याधिमिमं देव चिकित्सस्व दुश्चिकित्सं मे ।
भिषजं भैषज्यं च त्वां हि महान्तः प्रशंसन्ति ॥ १७ ॥

तं देवनरकहुतवहबहुलज्वालाकलापसन्तापम् ।
त्वदृष्टिर्वृष्टिरिव प्रशमयतु शिव प्रसीद विभो ॥ १८ ॥

देव महाकारुणिक प्रसीद करुणार्द्रया दृशा पश्य ।
शाम्यति यया मनो मे दुःसहदुःखानलज्वलितम् ॥ १९ ॥

शिव शिव भगवन् भगवन् अन्धमनाथं च रक्ष रक्ष विभो ।
तव पादपीठलग्नं हरति हठादेव मृत्युर्माम् ॥ २० ॥

अतिकृपणमार्तमशरणमाक्रन्दन्तं वशीकृतं पाशैः ।
आक्रान्तमन्तकभटैर्मा शिव शरणागतं रक्ष ॥ २१ ॥

शरणागतानशरणान् मरणभयाभिद्रुतान् द्रुतं दयया ।
रक्षाम्यहमिति मय्यपि कुरु प्रतिज्ञां विभो सफलाम् ॥ २२ ॥

परमात्मन् परमेश्वर वेत्थ ममान्तस्स्थमेव देव त्वम् ।
यदि तव चरणाम्बुजयोः स्वप्नेऽप्यहमन्यथाचेताः ॥ २३ ॥

सर्वेश सर्वशक्ते सर्वग सर्वज्ञ शर्व सर्वात्मन् ।
त्यक्तस्य देव भवता भविता नान्यो मम त्राता ॥ २४ ॥

कमपरमधुना याचे कच क्रन्दामि मन्दपुण्योऽहम् ।
कमशरणः शरणं वा व्रजामि देव त्वया त्यक्तः ॥ २५ ॥

दीनेषु दया कार्येत्यार्येषु कृता त्वयैव मर्यादा ।
आर्य त्वं त्वय्येव हि दैन्यं मय्येव हि पर्याप्तम् ॥ २६ ॥

किं त्यजसि मामनाथं नाथ कथं ते दया न मयि दीने ।
पापिनमपि शरणागतमशरणमुज्झन्ति न महान्तः ॥ २७ ॥

श्रीमलयराजस्तुतिः

त्रातरि सर्वगते त्वयि शिवनामनि नाम परमकारुणिके ।
देव दिशः कथमेताः संजातास्त्राणशून्या मे ॥ २८ ॥

उभयमसम्भाव्यमिदं सुखमिह दुःखं त्वदाश्रितेऽन्यत्र ।
कः श्रद्दधाति तुहिनं दहने दाहं च शीतांशौ ॥ २९ ॥

क्रन्दन्तमेव देव त्वमपि यदीशान संश्रितं त्यजसि ।
तदशरणं शरणागतवत्सलतां हन्त निहन्त्येव ॥ ३० ॥

अभ्यर्थितः प्रसीदसि भगवन्नित्यपि ममैष कुविकल्पः ।
जगदर्थमर्थितस्त्वं कुर्वन् बहुधा तनुं केन ॥ ३१ ॥

सुचिरं मया न सेवितमिति शिव न त्रायसे न तद्घटते ।
किं सद्य एव पीतं नामृतमजरामरं कुरुते ॥ ३२ ॥

परितुष्टे किल भगवन् स्वात्मनि तुष्टिं ददासि लोकानाम् ।
तुष्टेऽपि त्वयि दुःखं न श्रुतपूर्व कदाचिदपि ॥ ३३ ॥

त्वयि निखिलदुःखहन्तरि हृदयगते दुःखितुं न युक्तं मे ।
उदिते भगवति भास्वति तिमिरमनष्टं व वादृष्टम् ॥ ३४ ॥

क्षणमपि यत्र महान्तो वसन्ति तत्रापदो विनिघ्नन्ति ।
वससि सदा मम हृदये दुःखित्वं किमिदमाचर्यम् ॥ ३५ ॥

मे

दारयति दारुणमिदं दुःखं दहतीव मे हृदयम् ।
विफलीभवति बहुफलो यद्यत्सङ्कल्पकल्पतरुः ॥ ३६ ॥

यस्येच्छयैव गच्छति जगदखिलं सम्भवं च नाशं च ।
तत्र त्वय्यपि शम्भो सति दुःखं हा हतोऽस्मि ततः ॥ ३७ ॥

तव चरणशरणगमनान्नो भग्ना नापदः सपदि यच्च ।
आत्मा तेन ममायं भगवन्निन्द्यस्त्ववन्द्यश्च ॥ ३८ ॥

चिन्तामणिमपि लब्ध्वा कष्टमभव्यो दरिद्र एवास्मि ।
शिवमपि शरणं गत्वा मरणभयाद्यन्न मुक्तोऽस्मि ॥ ३९ ॥

त्रिभुवनमप्युद्धर्तुं त्वद्भक्ताः शक्ततां गताः सर्वे ।
अहमिह पुनरवसन्नः पापी स्वयमेव संसारे ॥ ४० ॥

1. श्रीशिवस्तोत्रेषु व्यग्रः समग्रशक्ते दासजनानुग्रहः कासौ । भवतो यतो न मां प्रति संप्रति करुणायते चेतः ॥। ४१ ॥

श्वेतहिताय कृतान्तं कृतवानसि भस्मसाद्यया सहसा ।
सा तव भगवन् करुणा निष्करुणा मयि कथं जाता ॥ ४२ ॥

पापाः पापन्नानां कृपणाः करुणार्द्रचेतसां सततम् ।
तरुणाः करुणाक्षेत्रं भवादृशां मादृशा एव ॥ ४३ ॥

दीनं दयार्द्रहृदयात्रायन्ते भवादृशा उपेत्य विभो ।
त्वं तु मयि याचमाने न त्राता चित्रमेतदहो ॥ ४४ ॥

नैषा कृपा कृपावन् परमेश विशेषवृत्तिना [ता ] येयम् ।
दीनेषु दयावन्तः सन्तः साम्येन वर्तन्ते ॥ ४५ ॥

तव दासभावमपुनर्दास्यायैवं वदन्ति यदि सन्तः ।
लोभहतकस्य दास्यं तदिह ममाद्यापि नाथ कथम् ॥ ४६ ॥

अद्य वो वा मरणं त्राणं त्वत्तो न मेऽस्ति गतिरन्या ।
भ्राम्यति ताम्यति त्रुट्यति मुह्यति शुष्यति च मम चेतः ॥ ४७ ॥

धरणितलेन कलेबरमेतन्मे काष्ठवद्यावत् ।
तावत्प्रसीद सीदति न हि ते शरणागतो जगति ॥ ४८ ॥

आविशति विवशमेतच्चेतो यावन्न मोहपातालम् ।
तावत्प्रसीद सीदति न हि ते शरणागतो जगति ॥ ४९ ॥

धनिनो धनेन धन्याः सेवन्ते त्वां गुणैश्च गुणिनोऽपि ।
एतत्तु भक्तिमात्रं सर्वस्वं मे गृहाण विभो ॥ ५० ॥

पापात्मकोऽयमिति मयि विजुगुप्सां मा कृथा जगन्नाथ ।
जगति न तदस्ति पापं हरति न यत्तेऽङ्घ्रिसंस्मरणम् ॥ ५१ ॥

हुतवहनिचयो हिमतां तुहिनं दहनत्वमेतु कदाचिदपि ' ।
न तु तव चरणस्मरणं मोघममोघस्मृतेर्भवति ॥ ५२ ॥

दिवमधिरोहतु धरणी तारानिकरोऽपि लुठतु भूमितले ।
न तु तव चरणस्मरणं मोघममोघस्मृतेर्भवति ॥ ५३ ॥

च कदाचित् 1

श्रीमलय राजस्तुतिः

मुखकमलमभिमुखं कुरु देहि वचो जलदनादघनघोषम् ।
यत्त सदाभयदानं भीतेवोच्चैः समुच्चरसि ॥ ५४ ॥

विज्ञापयामि किं वा नाथ बहु त्वां कृतान्तभयभीतः ।
नाज्ञानं ते किञ्चित् मद्भक्तेरात्मशक्तेश्च ॥ ५५ ॥

इति तरुणकरुणमुच्चैः कृपणस्याक्रन्दितं ममाकर्ण्य ।
नाथ तथा कुरु कृपया कृपणेषु यथोचितं त्वत्तः ॥ ५६ ॥

जगति तव शक्तितुला सकलजगद्भस्मरा रयात्सपदि ।
कामोऽपि लीलयैवं नयनानलशलभतां यातः ॥ ५७ ॥

कुलिशं कुसुमति दहनस्तुहिनति वारां निधिः स्थलति ।
शत्रुर्मित्रति विषमप्यमृतति शिव शिवेति प्रलपतो भक्त्या ॥ ५८ ॥

आर्तमनाथमशरणं दुस्तरभवभङ्गसागरे मनम् ।
उद्धर रक्ष विलोकय परिपालय मां जगन्नाथ ॥ ५९ ॥

यदिदमनुचितं दयालो नाथ मयाक्रन्दितं कृतान्तभयात् ।
एतत् क्षमस्व भगवन्नार्ततया किमपि न क्रियते ॥ ६० ॥

स्वल्पाभोगा भोगा भङ्गी प्रियसङ्गमो गलत्यायुः ।
चलमखिलमित्यवेक्ष्य व्रजति जनः शङ्करं शरणम् ॥ ६१ ॥

आर्तेन मलयनाम्ना विज्ञप्तस्त्वं मया जगन्नाथ ।
शर्वः सर्वार्तिहरस्तेन स्यात्सर्वलोकानाम् ॥ ६२ ॥

शशभृदिव शीतलत्वे शिव देव शिवस्वभाव एव त्वम् ।
अभ्यर्थ्यतां प्रयातः कष्टं मन्मन्दपुण्यतया ॥ ६३ ॥

11

या कुपितकृतान्तमुखत्रस्तानां जगति भवति गतिरेका ।
तां भक्तवत्सल विभो नमामि शम्भो भवद्भक्तिम् ॥ ६४ ॥

त्वन्नाम यथा सुलभं भगवन् भूतेश मादृशस्यापि ।
मच्चेतः प्रार्थयते त्वामेतां दुर्लभां भक्तिम् ॥ ६५ ॥

विद्या यौवनमायुः प्रियस्य सङ्गो विभूतिरारोग्यम् ।
युगपदपि सुलभमेतन्न पुनरुदारा भवद्भक्तिः ॥ ६६ ॥

तेन त्वामेव विभो याचे तां दुर्लभां भवद्भक्तिम् ।
विफला दातरि न त्वयि वाञ्छा वल्लीव कल्पतरौ ॥ ६७ ॥

6

श्रीशिवस्तोत्रेषु

जातस्य दिव्यभवने तिर्यग्योनौ मनुष्ययोनौ वा ।
सा मे सदैव भूयात्त्वयि भक्तिरचञ्चला भगवन् ॥ ६८ ॥

षडुर्गविपिनकृन्तनसन्निशितकुठारधारया सततम् ।
सा मे सदैव भूयात्त्वयि भक्तिरचञ्चला भगवन् ॥ ६९ ॥

या परमज्ञानाङ्कुरसम्पद्धनविमलबहुलजलधारा ।
सा मे सदैव भूयात्त्वयि भक्तिरचञ्चला भगवन् ॥ ७० ॥

शैवजननयनमणिनिष्यन्दनचन्द्रधारा या ।

सा मे सदैव भूयात् त्वयि भक्तिरचञ्चला भगवन् ॥ ७१ ॥
इति रचयति स्म भगवत इन्दुकला शेखरस्य मलयाख्यः ।
भक्त्या भक्तिस्तोत्रं भवे भवे भक्तिरेवास्तु ॥ ७२ ॥
॥ इति श्रीमलयराजस्तुतिः सम्पूर्णा ॥

१६. ॥ अथ श्रीमातृभूतेश्वरस्तोत्रम् ॥

प्रसन्नवक्त्रमेकदन्तमादिपूज्यमीश्वरं
सुरासुरेन्द्रसेव्यमानपादपद्ममव्ययम् ।
समस्तशोकनाशकारणं सुखप्रदं नृणां
उमासुतं नमामि तं समस्तविन्नशान्तिदम् ॥ १ ॥

अजायमानमप्यनेकधा सुजायमानमुं ( ? )
पुराणमप्यहं युवानमादिकारणं शिवम् ।
अपाणिपादमप्यनेकपादपाणिचक्षुषं
नमामि मातृभूतसाम्बमूर्ति मेव सन्ततम् ॥ २ ॥

अनन्तरूपनामधेयमप्यनामरूपकं
कपालभिक्षमप्यशेषलोकसर्वकामदम् ।
अनाथमप्यशेषलोकनाथमीशमच्युतं
नमामि मातृभूतसाम्बमूर्ति मेव सन्ततम् ॥ ३ ॥

अजीवमप्यनन्तजीवरक्षकं सुजीविनं
महान्तमप्यणुं हृदि स्थितं न दृश्यमीडितम् ।
बहिःस्थितं नरामरैः स्वभक्तनेतृगोचरं
नमामि मातृभूतसाम्बमूर्ति मेव सन्ततम् ॥ ४॥

श्रीमातृभूतेश्वरस्तोत्रम्

उमावचः प्रतिप्रभाषणाज्ञमप्यधीश्वरं
सुवाग्मिनामपि प्रियं जितेन्द्रियोत्तमं रतौ ।
अजय्यमप्युमामुदे सुमेषुणा विनिर्जितं
नमामि मातृभूतसाम्बमूर्ति मेव सन्ततम् ॥ ५ ॥

कुरङ्गलोचनाऽगजाविलासहर्षमानसं
गजास्यशौरिबालकेलिदर्शनातिविस्मितम् ।
सुनन्दिबाणभृङ्गिचण्डिरावणादिपूजित
नमामि मातृभूतसा म्वमूर्ति मेव सन्ततम् ॥ ६ ॥

सुमृत्तिका शिलादिपूधियामपीष्टदायकं ( ? )
सुपुत्रनीलकण्ठनामधेयवक्तुरिष्टदम् ।
मृगं हरेषुमाहरेति वक्तुराशु मुक्तिदं
नमामि मातृभूतसाम्बमूर्ति मेव सन्ततम् ॥ ७ ॥

समस्तलोकदग्धुकामकालकूट भक्षकं
भिषग्वरं त्रिविष्टपस्य मातृभूतमीश्वरम् ।
मृकण्डुसूनुरक्षणाय मृत्युदर्पभञ्जकं
नमामि मातृभूतसाम्बमूर्ति मेव सन्ततम् ॥ ८ ॥

अनाथगर्भिणीस्त्रियः शिशोः सुतस्य मे सदा
सुखप्रदं सुमातृवत् शरण्यमेव नान्यथा ।
कृपारसार्द्र मानसेशमच्युतप्रियं शिवं
नमामि मातृभूतसाम्बमूर्ति मेव सन्ततम् ॥ ९ ॥

सुगन्धि कुन्तलाम्बिकासमेतमद्रिवासिनं
समीपवर्तिरङ्गनाथजम्बुकेश्वरप्रभुम् ।
अनाथगर्भिणीवधूसुखप्रसूतिकारकं
नमामि मातृभूत साम्बमूर्ति मेव सन्ततम् ॥ १० ॥

इयं समस्त कामदा नवप्रसून मालिका
नृणामशेषकर्मजन्यशोककक्षपावका ।
सुदर्शनाख्यपण्डितेन भक्तियुक्तचेतसा
विलिख्यते शिवप्रसादलेशला भवैभवात् ॥ ११ ॥

या कृपा गर्भिणीत्राणे या कृपा मुनिनन्दने । मातृभूतेश्वर क्षिप्रं सा कृपा मयि दीयताम् ॥ १२ ॥ ·

e श्रीशिवस्तोत्रेषु

या कृपा मुनिसंत्राणे या कृपा कपिनायके ।

या विभीषणरक्षायां सा कृपा मयि दीयताम् ॥ १३ ॥
अतः पृष्ठतश्चैव पार्श्वतश्च महाबलौ ।
'आकर्णपूर्णधन्वानौ रक्षेतां रामलक्ष्मणौ ॥ १४ ॥
॥ इति श्रीमातृभूतेश्वरस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

१७. ॥ अथ श्रीनमस्कारदशकस्तोत्रम् ।

नमः शिवाभ्यां जगदीश्वराभ्यां
जगत्पतिभ्यां जयविग्रहाभ्याम् ।
जम्भारिमुख्यैरभिवन्दिताभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ १ ॥

नमः शिवाभ्यां जटिलालकाभ्यां
जरामृतित्राणविचक्षणाभ्याम् ।
जनार्दनाब्जोद्भवपूजिताभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ २ ॥

नमः शिवाभ्यां कलिना शकृद्भयां
कारुण्यकल्याणवपुर्धराभ्याम् ।
कैलासशैलाख्यनिकेतनाभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ ३ ॥

नमः शिवाभ्यां वृषवाहनाभ्यां
विरिश्चिविश्वंभरपूजिताभ्याम् ।
विभूतिपाधीरविलौचनाभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ ४ ॥

नमः शिवाभ्यामति सुन्दराभ्याम्
अत्यन्तमासक्तवपुर्धरराभ्याम् ।
अशेषलोकैकशिवङ्कराभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ ५ ॥

1. अधश्चोर्ध्वं च रक्षेतां रामकृष्णौ धुनुधरा इति वा पाठः

1 श्रीवालिशैलाधिनाथत्रयम्

नमः शिवाभ्यां रविलोचनाभ्यां
रवीन्दुवैश्वानरलोचनाभ्याम् ।
राकाशशिस्तोममुखाम्बुजाभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ ६ ॥

नमः शिवाभ्यां शशिशेखराभ्यां
समस्तसम्पत्परिपूरिताभ्याम् ।
समस्त विद्याभिरुपासिताभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ ७ ॥

नमः शिवाभ्यां नयनोत्सुकाभ्यां
नमस्कृताभीष्टवरप्रदाभ्याम् ।
नारायणेनार्चितपादुकाभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ ८ ॥

नमः शिवाभ्यां नवयौवनाभ्यां
परस्पराश्लिष्टवपुर्धराभ्याम् ।
नगेन्द्रकन्यावृषकेतनाभ्यां
नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ' ॥ ९ ॥

नमः शिवाभ्यामशिवापहाभ्यां
अशेषकल्याण विशेषिताभ्याम् ।
असम्भवाभ्यां श्रुतिसम्भवाभ्यां

नमो नमः शङ्करपार्वतीभ्याम् ॥ १० ॥
नमस्कारात्मकं स्तोत्रं व्यासेन परिकीर्तितम् ।
यः पठेच्छावयेद्भक्त्या सर्वान् कामानवाप्नुयात् ॥ ११ ॥
॥ इति श्रीवेदव्यासकृतं नमस्कारदशकस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

१८. ॥ अथ श्रीवालिशैलाधिनाथत्रयम् ॥

अजं वेदसारं भुजङ्गेन्द्रहारं
निजारा धनोद्यत्प्रजाहृद्विहारम् ।
गजेशार्चितं शैलजा चित्तचोरं
भजे शङ्करं वालिशैलाधिनाथम् ॥ १ ॥

1. श्रीमच्छङ्करभगवत्पादकृत सौन्दर्यलहर्यामादिमः श्लोकोऽयम् ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु

जटामण्डले नानटद्दिव्यगङ्गा-
झरीतुङ्गवीचिच्छटा दीप्यमानम् ।
पटीभूतकृत्तिं नटालीवरेण्यं
भजे शङ्करं वालिशैलाधिनाथम् ॥ २ ॥

दलत्कुन्दमन्दारकर्पूरगौरं
गलद्भस्मरेखाविजृम्भल्ललाटम् ।
बलारिस्तुतं बालवालेन्दुमौलि
भजे शङ्करं वालिशैलाथिनाथम् ॥ ३ ॥

॥ इति श्रीवालिशैलाधिनाथत्रयं सम्पूर्णम् ॥

१९. ॥ अथ श्री वीरभद्राष्टकम् ॥

दक्षाध्वरध्वंसविधानदक्षं
दम्भोलितुल्यायतबाहुवृन्दम् ।
फालोज्ज्वलन्नेत्रहुताशनेन
भस्मीकृतारिं भज वीरभद्रम् ॥ १ ॥

कङ्कालदण्डं कठिनोग्रदंष्ट्रं
कपालमाë[ला]कमनीयहारम् ।
कन्दर्पदर्पापहसर्पहारं
भस्माङ्गलेपं भज वीरभद्रम् ॥ २ ॥

भूतेशमीशं भुजगाभिरामं
भस्मीकृताशेषपुरप्रतापम् ।
उन्निद्रपद्मायतनेत्रपद्मं
श्री वीरभद्रं भज वीरभद्रम् ॥ ३ ॥

कालाञ्जनश्यामलकोमलाङ्गं
कण्ठान्तरस्थापितकालकूटम् ।
भागीरथी चुम्बितमौलिभागं
फालाग्निनेत्रं भज वीरभद्रम् ॥ ४ ॥

1. कृत्यं

श्रीअगस्त्याष्टकम्

निशाटकोटीपटुसेव्यमानं
नीलाञ्जनाभं निहतारिलोकम् ।
पाटीरवादं वटमूलवासं
भद्राक्षमालं भज वीरभद्रम् ॥ ५ ॥

जगत्प्रवीरं जगतामधीशं
बालेन्दुजूटं फणिराज भूषम् ।
सहस्रबाहुं सनकादिवन्द्यं
चक्राभिरामं भज वीरभद्रम् ॥ ६ ॥

मञ्जीरपुञ्जारवमञ्जुपादं कुञ्जामराम्भोजमणीन्द्रहारम् । ( 2 ) कञ्जातसञ्जातविराजमानं विकासिनेत्रं भज वीरभद्रम् (?) ॥ ७ ॥

कालस्य कालं कनकाद्रिचापं
वीरेश्वरं निर्विषयान्तरङ्गम् ।
निरीह मेकं निगमान्तमृग्यं
निर्वाणहेतुं भज वीरभद्रम् ॥ ८ ॥

भद्राष्टकं [ पापहरं ] पठेद्यः प्रभातकाले पितृसूतिकाले । सुखी भवेत्सम्पदवान् सुभोगी सुरूपवान् सुस्थिरपुद्धितस्य । [ बुद्धियुक्तः ] ( ? ) ॥ ९ ॥ ॥ इति श्रीवीरभद्राष्टकं सम्पूर्णम् ॥

२०. ॥ अथ श्रीअगस्त्याष्टकम् ॥

अद्य मे सफलं जन्म अद्य मे सफलं तपः ।
अद्य मे सफलं ज्ञानं शम्भो त्वत्पाददर्शनात् ॥ १ ॥

कृतार्थोऽहं कृतार्थोऽहं कृतार्थोऽहं न संशयः ।
अद्य ते पादपद्मस्य दर्शनाद्भक्तवत्सल ॥ २ ॥

शिवे भक्तिः शिवे भक्तिः शिवे भक्तिर्भवे भवे ।
सदा भूयात्सदा भूयात्सदा भूयात्सदा मम ॥ ३ ॥

आजन्ममरणं यस्य महादेवो न दैवतम् । मा जनिष्ठा न नो वन्ने जातो वाग्निं प्रपद्यताम् ॥ ४ ॥ ( ? )

૨૮ श्रीशिवस्तोत्रेषु

जातस्य जायमानस्य गर्भस्थस्यापि देहिनः ।
मा भून्मम कुले जन्म यस्य शम्भुर्न दैवतम् ॥ ५ ॥

वयं धन्या वयं धन्या वयं धन्या जगत्त्रये ।
आदिदेवो महादेवो यदस्मत्कुलदैवतम् ॥ ६ ॥

हर शम्भो महादेव विश्वेशामरवल्लभ ।

हरिकेश विरूपाक्ष त्राहि मां पापसंहर [पापसञ्चयात् ] ॥ ७ ॥
अगस्त्याष्टकमिदं पुण्यं यः पठेच्छिवसंनिधौ ।
तस्य मृत्युभयं नास्ति शिवेन सह मोदते ॥ ८ ॥
॥ इति श्रीअगस्त्याष्टकं सम्पूर्णम् ॥

२१. ॥ अथ श्रीगिरीशाष्टकम् ॥

क्षीराम्भोराशितूणं धृतपरशुधनुः शूलदीव्यत्कृपाणं
गौरीकान्ताभिरामं निटिलहुतवहज्वालनिर्दग्धकामम् ।
तारक्ष्माभृद्विहारं सकलभुवनभृन्नागराट्कण्ठहारं
वीरं रौद्राधिदैवं शरणशिवकरं श्रीगिरीशं भजेऽहम् ॥ १ ॥

सत्यानन्दस्वरूपं कनकमणिगणप्रस्फुरन्मे रुचापं
कृत्याकृत्यादिदूरं चिदमृतसरसीवीचिकान्तर्विहारम् ।
श्रुत्यन्तस्तूयमानं नतजनसदनासन्नचञ्चन्निधानं
प्रत्यद्रि क्रीडमानं प्रणवमयरथं श्रीगिरीशं भजेऽहम् ॥ २ ॥

कैलासग्रावतुल्योज्ज्वलवृष भकुलाध्यक्षसन्नद्धकेतुं
लोलदुग्धप्रवाहार्गलम कुटतटीवेष्टिताहीन्द्रसेतुम् ।
पञ्चाशद्वर्णधातुं हरिकमलभवोत्पत्तिनिष्पत्तिहेतुं
पञ्चास्यं श्रुत्युपास्यं निरवधियशसं श्रीगिरीशं भजेऽहम् ॥ ३ ॥

भीमं सोमं शिवं शङ्करमभवमजं विश्वलोकैकबीजं
रुद्रं मुद्रीकृताधं पशुपतिगमनं वीरभद्रं विनिद्रम् ।
शवं सर्वसहामण्डलमहितरथं सत्पथं निर्विरोधं
नादं वेदाविभेदं वरदमभयदं श्रीगिरीशं भजेऽहम् ॥ ४ ॥

ज्योतीरूपं दुरापं विलयजलधरोद्दण्डचण्डाट्टहासं विद्युद्वल्लीमतल्लीरुचिरपटुजटानद्धमुग्धेन्दुखण्डम् । i

श्रीवीरभद्र भुजङ्गप्रयातस्तोत्रम् प्राग्द्वारे भृङ्गिलासं [लास्य ] प्रतिदिशगण कोलाहला पूर्ण कर्ण वर्णप्रकारमध्यस्थितमणिसदनं श्रीगिरीशं भजेऽहम् ॥ ५ ॥

चिद्विद्यामूलकन्दं रदनरुचिपरिष्कासितारण्यकुन्दं
मृद्वीगोक्षीरपूरामृतरसमधुराम्नायगेयं यजेय ।
विद्वत्पालीसदा पूजितपदकमलं निर्मलं निर्विकल्पं
व्यालाकल्पं चिरायुर्मुनिसुतविनुतं श्रीगिरीशं भजेऽहम् ॥ ६ ॥

षट् त्रिंशत्तत्त्व शृङ्गोत्तरपदविचरत्सूक्ष्मचित्स्थाणुरूपं
सप्ता धोलोक बाह्यान्तर कुहरतमः खण्डनोद्दण्डहासम् ।
सौम्यं गम्यादिगम्यं शरणजनमनोहारिशय्यान्तरस्थं
सम्यक्सौभाग्यरेखाञ्चितपदयुगलं श्रीगिरीशं भजेऽहम् ॥ ७ ॥

न्यग्रोधक्ष्माजमूले स्फटिकमणिमयस्वच्छपीठाधिवासं
सर्वज्ञं भक्तबन्धुं प्रविमलकरुणासारव दुग्धसिन्धुम् ।
प्रत्यक्षादृष्टमूर्तिं दशदिगधिपतिं विश्वकृद्दिव्यमूर्ति

ज्योतिर्लिङ्ग निरङ्गं निरवधिमपरं श्रीगिरीशं भजेऽहम् ॥ ८ ॥
गिर्यष्टकमिदं पुण्यं यः पठेत्सततं नरः ।
शिवलोकमवाप्नोति शिवेन सह मोदते ॥ ९॥
॥ इति श्रीगिरीशाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

२२. ॥ अथ श्रीवीरभद्रभुजङ्गप्रयातस्तोत्रम् ॥

गुणदोषभद्रं सदा वीरभद्रं
मुदा भद्रकाल्या समाश्लिष्टमुग्रम् ।
स्वभक्तेषु भद्रं तदन्येष्वभद्रं
कृपाम्भोधिमुद्रं भजे वीरभद्रम् ॥ १ ॥

महादेवमीशं स्वदीक्षागताशं
विबोध्याशुदक्षं नियन्तुं समक्षे ।
प्रमाष्टुं च दाक्षायणीदैन्यभावं
शिवाङ्गाम्बुजातं भजे वीरभद्रम् ॥ २ ॥

सदस्यानुदस्याशु सूर्येन्दुबिम्बे
कराङ्घ्रिप्रपातैरदंतासिताङ्गौ[ङ्गे] ।
कृतं शारदाया हृतं नासभूषं
प्रकृष्टप्रभावं भजे वीरभद्रम् (?) ॥ ३ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु सतन्द्रं महेन्द्रं विधायाशु रोषात् कृशानुं निकृत्ताग्रजिह्वं [ प्रधाव्य ] । 2 . कृष्णवर्णं बलाद्भासभानं प्रचण्ड हासं भजे वीरभद्रम् ॥ ४ ॥ न रक्षोऽधिकः सप्ततन्तौ समुद्रं पुरोडाशभागं प्रदेशे . ... कृतं तन्त्रभूतं भजे वीरभद्रम् ॥ ५ ॥

जलाधीश्वरोऽसौ कृशानुप्रदेशे
यथा वर्तते चेत्तथाग्निः प्रशान्तः ।
भवेदित्यलं वार्धि
.. विक्षिप्य हृष्टं भजे वीरभद्रम् ॥ ६ ॥

प्राण [T]शाधिपानां प्रपञ्चे
महान्तं मृगारूढमुक्त्वा सरोषम् ।
कुवेरं च वैरूप्यदृष्टिं च कृत्वा
सपाण्डुङ्गमीशं भजे वीरभद्रम् ॥ ७ ॥

तथान्यान् दिगीशान सुरानुग्रदृष्टया
ऋषीनल्पबुद्धीन् धरादेववृन्दान् ।
विनिर्भत्स्यै हुत्वानले त्रिगणौधै-
रघोरावतारं भजे वीरभद्रम् ॥ ८ ॥

विधातुः कपालं कृतं पानपात्रं
नृसिंहस्य कार्य (?) च शूलाङ्गभूषम् ।
गले कालकूटं स्वचिह्न च धृत्वा
महौद्धत्यभूषं भजे वीरभद्रम् ॥ ९ ॥

महादेव मद्भाग्यदेव प्रसिद्ध [ प्रसीद ]
प्रकृष्टारिबाधामलं संहराशु ।
प्रयत्नेन मां रक्ष रक्षेति यो वै
वदेत्तस्य देवं भजे वीरभद्रम् ॥ १० ॥

महाहेतिशैलेन्द्र

धिकास्ते
कर सक्तशूलासिबाणासनानि ।
शरास्ते युगान्ताशनिप्रख्यशौर्या
भवन्तीत्युपास्यं भजे वीरभद्रम् ॥ ११ ॥

S श्रीषडर्णमन्त्राष्टकम् यदा त्वत्कृपापात्रजन्तुस्वचित्ते महादेव वीरेश मां रक्ष रक्ष । विपक्षानमून भक्ष भक्षेति यो वै वदेत्तस्य मित्रं भजे वीरभद्रम् ॥ १२ ॥ ·

अनन्तश्च शङ्खस्तथा कम्बलोऽसौ
वमत्कालकूटश्च कर्कोटकाहिः ।
तथा तक्षकञ्चारिसङ्घान्निहन्या-
दिति प्रार्थ्यमानं भजे वीरभद्रम् ॥ १३ ॥

गलासक्तरुद्राक्षमालाविराज-
द्विभूतित्रिपुण्ड्राङ्क फालप्रदेशः ।
सदा शैवपञ्चाक्षरीमन्त्रजापी
भवे भक्तवर्यः स्मरन् सिद्धिमेति ॥ १४ ॥

भुजङ्गप्रयातैर्महारुद्रमीशं
सदा तोषयेद्यो महेशं सुरेशम् ।
स [ भूत्वा ] धरायां समग्रं च भुक्त्वा
विपद्भयो विमुक्तः सुखी स्यात्सुरः स्यात् ॥ १५ ॥

॥ इति श्रीवीरभद्रभुजङ्गप्रयातस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

२३. ॥ अथ श्रीषड्डूर्णमन्त्राष्टकम् ॥

धनुर्धरित्रीधरसार्वभौमः
मौर्वी च दवकर सार्वभौमः ।
शरस्तु सर्वामरसार्वभौमः
पायात्स नो दैवत सार्वभौमः ॥ १ ॥

वेदान्ततत्त्वमथितं नवनीतसारं
चिद्रपदृक्परमशैव रहस्यमन्त्रम् ।
ज्योतिर्मयोज्ज्वलनिरञ्जनरूपमन्त्रं
वन्दे षडक्षरसदाशिवनाममन्त्रम् ॥ २ ॥

अश्रान्तदुष्कृतिसमुद्रतरीशमन्त्रं
पापाम्बुराशिबडबानलतुल्यमन्त्रम् ।
ब्रह्माच्युतेन्द्रसुरमौनिजपैकमन्त्रं
वन्दे षडक्षरसदाशिवनाममन्त्रम् ॥ ३ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु

कामादिवर्गविपिनप्रलयाग्निमन्त्र
दुर्दोषशैलकुलिशाधिकभीममन्त्रम् ।
मायान्धकारपरिशोषित [ शोषण ] भानुमन्त्रं
वन्दे षडक्षरसदाशिवनाममन्त्रम् ॥ ४ ॥

अत्रष्ट योऽष्टपुरवायुविकारकोश- क्लेशाष्टपाशबहुदुःखविनाशमन्त्रम् । (?) दुश्चिन्तदुर्व्यसनधातुविभेदमन्त्रं (?) बन्दे षडक्षरसदाशिवनाममन्त्रम् ॥ ५ ॥

पचप्रसादमहिताक्षरबीजमन्त्रं
मन्त्राग्रगण्यभुवनस्तुतमन्त्रराजम् ।
सर्वोऽपि मन्त्रजनक प्रणवात्ममन्त्रं
वन्दे (?) षडक्षरसदाशिवनाममन्त्रम् ॥ ६ ॥

ओंकार बिन्दुसहिताधिकशक्तिबीजं
पञ्चाक्षरत्रितयवर्णकमेकवर्णम् ।
एकादशाक्षरसमन्वितहंसमन्त्रं
वन्दे षडक्षरसदाशिवनाममन्त्रम् ॥ ७ ॥

श्रीसज्जनात्मबहिरन्तर वित्कटाय
क्ष्माभागर्जितनिरन्तर घोषमन्त्रम् ।
षट्चक्रमण्डप विहारविशुद्धमन्त्रं
वन्दे षडक्षरसदाशिवनाममन्त्रम् ॥ ८ ॥

षड्वर्णमन्त्राष्टकमद्भुतार्थ
सर्वागमप्रोक्तजगत्प्रकाशम् ।
यः संपठेन्मुक्तिसमस्तभोगान्
प्राप्नोति सत्यं सति सिद्धमन्त्रम् ॥ ९ ॥

॥ इति श्रीषडर्णमन्त्राष्टकं सम्पूर्णम् ॥

२४. ॥ अथ श्रीनमश्शिवाष्टकम् ॥

संसारदावानलशामकाय
मृत्युंजयायामितविक्रमाय ।
सुरासुरौघार्चितपादुकाय
शिवासमेताय नमः शिवाय ॥ १ ॥

श्रीनमशिवाष्टकम्

कुन्देन्दुशङ्खस्फटिकोपमाय
महेश्वरायाश्रितवत्सलाय ।
श्रीनीलकण्ठाय यमान्तकाय
शिवासमेताय नमः शिवाय ॥ २ ॥

भुजङ्गचक्राधिपभूषणाय
नानामणिभ्राजितकुण्डलाय ।
कर्पूरगौराय सुरेश्वराय
शिवासमेताय नमः शिवाय ॥ ३ ॥

घोराधिकाघौघनिवारणाय
स्वर्गापवर्गादिफलप्रदाय ।
निरामयायान्धकसूदनाय
शिवासमेताय नमः शिवाय ॥ ४ ॥

त्रिकाकालाय मनोन्मनाय
त्रियम्बकाय त्रिपुरान्तकाय ।
कालाग्निरुद्राय जगन्मयाय
शिवासमेताय नमः शिवाय ॥ ५ ॥

दयासमुद्राय निधीश्वराय
धनेशमित्राय सुधामयाय ।
कारुण्यरूपाय मनस्कराय
शिवासमेताय नमः शिवाय ॥ ६ ॥

ब्रह्मेन्द्रविष्ण्वादिसुरार्चिताय
देवादिदेवाय दिगम्बराय ।
अनन्तकल्याणगुणार्णवाय
शिवासमेताय नमः शिवाय ॥ ७ ॥

वेदान्तवेद्याय जगन्मयाय
कैलासवासाय शिवाधराय ।
शिवस्वरूपाय सदाशिवाय

शिवासमेताय नमः शिवाय ॥ ८ ॥
इति स्तुत्वा महादेव सर्वव्यापिनमीश्वरम् ।
पुनः पुनः प्रणम्याथ स्कन्दस्तस्थौ कृताञ्जलिः ॥ ९ ॥
॥ इति श्रीनमश्शिवाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

२५. ॥ अथ श्रीनमशिवाष्टकम् ॥

आद्याय सर्वजगतामखिलेष्टदाय
नित्याय निर्जितसुरासुरवैभवाय ।
कुन्देन्दुगौरवपुषे कुसुमात्रहन्त्रे
देवाय भक्तवरदाय नमः शिवाय ॥ १ ॥

गङ्गाधराय गरुडध्वजवन्दिताय
गौरीसखाय करूणा मृतसागराय ।
उद्गातने (?) कुसुमकर्बुरकन्धराय
पूर्णाय पुष्करकचाय नमः शिवाय ॥ २ ॥

संसारसागरसमुत्तरणष्प्लवाय
सोमानलार्कनयनाय सुरार्चिताय ।
दुष्कर्मधर्मजलदाय दुरासदाय
दुष्टात्मनां पुरहराय नमः शिवाय ॥ ३ ॥

वेदाय वेदनिलयाय विदां वराय
विज्ञानमात्रवपुषे विविधात्मकाय ।
यज्ञान्तकाय यजतामभयप्रदाय
यज्ञार्चिताय गिरिशाय नमः शिवाय ॥ ४॥

यन्नाम जन्तुरवशोऽपि गृणन् कदाचित्
यामीं न याति भयदामिह यातनालिम् ।
तस्मै जरामरणजन्मभयातिगाय
गन्धर्वगीतयशसेऽस्तु नमः शिवाय ॥ ५ ॥

नान्तं च मध्यमथवादिमजः स चाहं
विष्णुस्तथैव यमितेन्द्रियचेतसोऽपि ।
जानन्ति सन्मुनिवराश्च तथामरेशाः
गन्धर्वगीतयशसेऽस्तु नमः शिवाय ॥ ६ ॥

भूतेश्वराय भुजगेन्द्रविभूषणाय
भूतियाय भुवनाधिपवन्दिताय ।
पीताम्बरप्रियसखाय पिनाकदोष्णे
नानाविचित्र गतयेऽस्तु नमः शिवाय ॥ ७ ॥

श्रीनमरिशवाय रगडा

रुद्राय भद्रचरिताय महोक्षगाय
शूलाभयानि मृगचर्मपराङ्कुशाय ( ? ) ।
पादानतार्तिदलनाय पलाशिहन्त्रे
मृयुंजयाय विजयाय नमः शिवाय ॥ ८ ॥

॥ इति श्रीनमशिवाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

२६. ॥ अथ श्रीनमः शिवाय रगडा ।

श्रीकराय दन्ति चर्मचेलिने नमः शिवाय ।
भाकराय भक्तलोकपालिने नमः शिवाय ॥ १ ॥

कारणादिकारणात्मकाय ते नमः शिवाय ।
दारुणासुरेन्द्रगर्वेदाय ते नमः शिवाय ॥ २ ॥

भूतनायकाय लिप्तभूत ते नमः शिवाय ।
सूतकार्यकृत्पयोजसूत ते नमः शिवाय ॥ ३ ॥

पाहि मां महेश शर्व भर्ग ते नमः शिवाय ।
वाहनाय मानवेदवर्ग ते नमः शिवाय ॥ ४ ॥

साम्ब नीलकण्ठ देवशरण ते नमः शिवाय ।
साम्बजनकवन्द्यमानचरण ते नमः शिवाय ॥ ५ ॥

काशिनाथ वरद रक्षकाय ते नमः शिवाय ।
काशमल्लिका प्रकाशकाय ते नमः शिवाय ॥ ६॥

राजताच लेन्द्रमन्दिराय ते नमः शिवाय ।
राजखण्डभृच्छिखान्तराय ते नमः शिवाय ॥ ७ ॥

मोक्षदायकाय धन्य [दैव ] मुख्य ते नमः शिवाय ।
साक्षिमात्रकाय [विष्णुसख्य ] ते नमः शिवाय ॥ ८ ॥

भृङ्गिताण्डवप्रियाय भीम ते नमः शिवाय ।
गाङ्गवारिमस्त वीथिकाण्ड [ वीतकाम ] ते नमः शिवाय ॥ ९ ॥

जातरूपभूत रुद्र [ भूधरेन्द्र ] चाप ते नमः शिवाय ।
सूतकालहस्तिवरदरूप ते नमः शिवाय ॥ १० ॥

गिरिश वारिवाहमार्गकेश ते नमः शिवाय ।
गरलकण्ठ सत्य चित्प्रकाश ते नमः शिवाय ॥ ११ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु

अम्बराम्बराय भुजगहार ते नमः शिवाय ।
अम्बुजाक्षधीरताप्रहार ते नमः शिवाय ॥ १२ ॥

पङ्कजोदरा चनाई पाद ते नमः शिवाय ।
किङ्किणीकृतप्रदानकाद ते नमः शिवाय ॥ १३ ॥

सुरसरित्तरङ्गसङ्गिजूट ते नमः शिवाय ।
गुरुशिरोधिसंस्थ कालकूट ते नमः शिवाय ॥ १४ ॥

दक्षसवनहरणकार्यदक्ष ते नमः शिवाय ।
पक्षिवाहनेत्रगर्भपक्ष ते नमः शिवाय ॥ १५ ॥

वारणासुरारिवस्त्रशर्म ते नमः शिवाय ।
सारघोरतरहरास्त्रशस्त्र ते नमः शिवाय ॥ १६ ॥

करसरोरुहप्रभासकमल ते नमः शिवाय ।
गरुडवाहनेत्रपादकमल ते नमः शिवाय ॥ १७ ॥

हरिणभानुलपनमन्दहास ते नमः शिवाय ।
वरमुनीन्द्रहृदयपद्मवास ते नमः शिवाय ॥ १८ ॥

दारुका वीविटप्रदार[प्रचार ] ते नमः शिवाय ।
तारकेश्वरार्धचन्द्रधार ते नमः शिवाय ॥ १९॥

आजवन्द्यवदनदावहारिणे नमः शिवाय ।
काजलाभिषेकसौख्यकारिणे नमः शिवाय ( ? ) ॥ २० ॥

दासदोषदुःखगहनदहन ते नमः शिवाय ।
वासदुदर[वासवादि ]लोकजालवहन ते नमः शिवाय ॥ २१ ॥

कञ्जभवकपालमालिकाय ते नमः शिवाय ।
कञ्जभवभवादिगीतकाय ते नमः शिवाय ॥ २२ ॥

रतिरलीशकोटि सुन्दराय ते नमः शिवाय ।
नतसुरारिभिद्विरिञ्चनाय ते नमः शिवाय ॥ २३ ॥

निरतकृतनिशा मुखोरुनृत्य ते नमः शिवाय ।
धरधरीगुहास्तदुष्टदैत्य ते नमः शिवाय ॥ २४ ॥

हर शिवाभवान्धकापहार ते नमः शिवाय ।
दुरितजननमरणदुःखदूर ते नमः शिवाय ॥ २५ ॥

शैवचित्पुरस्थपारिजात ते नमः शिवाय ।
सावधानतादितेयजात ते नमः शिवाय ॥ २६ ॥

श्रीनमश्शिवायरगढा

हंसकोटिकोटिसुप्रभाङ्ग ते नमः शिवाय ।
कंसवैरिसेव्यमस्तकाङ्ग ते नमः शिवाय ॥ २७ ॥

श्रीदमित्रपुरसुरारिशिक्ष ते नमः शिवाय ।
'साधकामृतस्फुरत्कटाक्ष ते नमः शिवाय ॥ २८ ॥

दिनकरेन्दुवह्निमुख्यदेह ते नमः शिवाय ।
वनजभवमुखादिवृषभवाह ते नमः शिवाय ॥ २९ ॥

नीरजाप्तवहिसोमनेत्र ते नमः शिवाय ।
नीरदोपमान कृत्तिनेत्र ते नमः शिवाय ॥ ३० ॥

श्वेतभीतभीतिमेघवात ते नमः शिवाय ।
भूतपञ्चकादिहेतुभूत ते नमः शिवाय ॥ ३१ ॥

शीतपातचन्द्रिकावदात ते नमः शिवाय ।
शातशूलहस्तवारिजात ते नमः शिवाय ॥ ३२ ॥

भूरिकलुषकाण्डवातपोत ते नमः शिवाय ।
स्मेरमुख गणादिसुतसमेत ते नमः शिवाय ॥ ३३ ॥

दुरितहरण परमहंसरूप ते नमः शिवाय ।
तरुणहरिणलाञ्छनावतंस ते नमः शिवाय ॥ ३४ ॥

पार्वतीनिवासवामभाग ते नमः शिवाय । पूर्वनाथदत्त योग्यभोग्य ते नमः शिवाय ॥ ३५ ।

भावसम्भवावलेपभङ्ग ते नमः शिवाय ।
सावधानहृदयहृदयसङ्ग ते नमः शिवाय ॥ ३६॥

सुजनहृदयवारिजातसूर ते नमः शिवाय ।
भजनशीलभवसमुद्रपार ते नमः शिवाय ॥ ३७ ॥

भल्लहाभिधानदारबाल ते नमः शिवाय । सल्ललितकपित्थकान्तिजाल ते नमः शिवाय ॥। ३८ ॥

वरकरारविन्दहरिण 'पाक ते नमः शिवाय ।
सुरगिरीन्द्रनिलय वीतशोक ते नमः शिवाय ॥ ३९ ॥

सुरुचिराद्रिजामनोऽर्धचोर ते नमः शिवाय ।
परिहृतानघालिभेदभार ते नमः शिवाय ॥ ४० ॥

1. सादरा 7. 2. वाक

श्रीशिवस्तोत्रेषु कम्बलाश्वतरविचित्रगान ते नमः शिवाय । साम्ब जूटबन्ध जलबिहार ते नमः शिवाय ॥। ४१ ॥ अभयवरदटङ्कपरशुहस्त ते नमः शिवाय । सभयपूर्वदेवताप्रशस्त ते नमः शिवाय ॥। ४२ ॥

पटुविलासरजतकाण्डभाण्ड ते नमः शिवाय ।
कटिविराजमानचर्मखण्ड ते नमः शिवाय ॥ ४३ ॥

चटुलमस्तघटितबालचन्द्र ते नमः शिवाय ।
चटुलभुवनकीर्तिसान्द्रचन्द्र ते नमः शिवाय ॥ ४४ ॥

शमदमादियुक्तभक्तसक्त ते नमः शिवाय ।
प्रमथवचनरचनसानुरक्त ते नमः शिवाय ॥ ४५ ॥

उरुतराश्वभावगतमहोक्ष ते नमः शिवाय ।
परितभरमपूर्ण गरलभक्ष ते नमः शिवाय ॥ ४६ ॥

अम्बुराशिमेखलाचिताङ्ग ते नमः शिवाय ।
शम्बहस्त सुरवरप्रसङ्ग ते नमः शिवाय ॥ ४७ ॥

कपट नाटकप्रबोधकाय ते नमः शिवाय ।
तपनमण्डलान्तरस्थिताय ते नमः शिवाय ॥ ४८ ॥

अजगवाख्यचापसङ्ग्रहाय ते नमः शिवाय ।
कजभवादिसेव्यपादुकाय ते नमः शिवाय ॥ ४९ ॥

सकलनिष्कला मृतद्रुसाल ते नमः शिवाय ।
प्रकटवीतिहोत्रनीलफाल ते नमः शिवाय ॥ ५० ॥

नलिनबन्धुकदनभञ्जनाय ते नमः शिवाय ।
कलितवीरभद्र नामकाय ते नमः शिवाय ॥ ५१ ॥

अखिलजनभयङ्कराट्टहास ते नमः शिवाय ।
अखिलसेवकौघसुखदहास ते नमः शिवाय ॥ ५२ ॥

लयविलूनपवनमित्ररसन ते नमः शिवाय ।
लयभयामृतामराप्तरसन ते नमः शिवाय ॥ ५३ ॥

नरहरि प्रकृष्टगर्वहरण ते नमः शिवाय ।
शरभसालुवस्वरूपभरण ते नमः शिवाय ॥ ५४ ॥

श्री बाणाष्टकम्

श्रीपञ्चाक्षरमन्त्रमष्टशतसङ्ख्याकस्तवं सर्वदा
ये शृण्वन्ति पठन्ति पावनजनास्तेषां तु रोगौषधम् ।
वेदान्तोद्भवचिद्विशिष्ट' वचसामप्यूहतां दुर्लभं
विन्दन्तीन्दुकलाधरं च सुतरां सायुज्यमुक्तिं मुदा ॥ ५५ ॥

॥ इति श्रीनमश्शिवायरगडा सम्पूर्णा ॥

२७. ॥ अथ श्रीबाणाष्टकम् ॥

श्रीमत्कपर्दितटिनीतटशोभनाय शीतांशुरेखपरिकल्पित शेखराय । नित्याय निर्मलगुणाय निरञ्जनाय नीहारहारधवलाय नमः शिवाय ॥। १॥

डिण्डीरपिण्डपरिपाण्डुरविग्रहाय
दीव्यज्जटापटलमण्डितमस्तकाय ।
नागेन्द्र कृत्तिवासनाय निरामयाय
नारायणप्रियतमाय नमः शिवाय ॥ २ ॥

दर्वीकराकलितकुण्डलमध्यमानं [ मण्डयमान ]
गण्डाय चण्डसुरशात्रवदण्डनाय ।
आखण्डलादिसुरमण्डलमध्यमान [ वन्द्यमान ]
पादाम्बुजाय वरदाय नमः शिवाय ॥३॥

कालान्तकाय कमलासन पूजिताय
कल्याणशैलपरिकल्पितकार्मुकाय ।
कन्दर्पदर्पदहनाथ कलाधराय
कारुण्यपुण्यनयनाय नमः शिवाय ॥ ४॥

विश्वेश्वराय बृषभोत्तमवाहनाय
विध्वस्तदक्षविहरा[विहिता ] ध्वरविभ्रमाय ।
गङ्गाधराय गजदानवमर्दनाय
दोर्दण्डदण्डविभवाय नमः शिवाय ॥ ५ ॥

सोमानलार्क परिकल्पितलोचनाय
सोमार्कवह्निमुनिपुङ्गव सेविताय ।
भूतेश्वराय भुवनत्रयनाय काय
भूत्यङ्गरागशुभदाय नमः शिवाय ॥ ६ ॥

1. मनसामप्यूह्यतां

श्रीशिवस्तोत्रेषु

नानाविधागमरहस्यविबोधकाय
स्वीयानुभावपरिकल्पित भावनाय ।
भक्ताय भक्तिविवशान्मलनाशनाय
स्वर्गापवर्गसुखदाय नमः शिवाय ॥ ७ ॥

लोकत्रयाध्व[घ]हरणोत्सुकमानसाय
लोकत्रयार्चितपदाय जगन्मयाय ।
श्रीभट्टबाणकविसूक्तिविराजिताय
कैवल्यदाननिपुणाय नमः शिवाय ॥ ८ ॥

॥ इति श्रीबाणाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

२८. ॥ अथ श्रीमल्लिकार्जुनस्तोत्रम् ॥

श्रीकण्ठादिसमस्तरुद्रनमितो वामार्धजानिः शिवः
प्रालेयाचलहारहीरकुमुदक्षीराब्धितुल्यप्रभः ।
विष्वक्सेनविघातमस्तमकुटीरत्नप्रभाभास्वरः
श्रीमत्पर्वतमल्लिकार्जुनमहादेवः शिवो मे गतिः ॥ १ ॥

इन्द्राद्यामरयातुधानकरवल्लीवेल्लिताशीविषा- धीश कर्षितमन्दरागमथिताम्भोरा शिजातस्फुर- त्कीला संहितविस्फुलिङ्गगरलग्रासैकशाम्यद्भयः श्रीमत्पर्वतमल्लिकार्जुनमहादेवः शिवो मे गतिः ॥ २ ॥

उद्यद्भासुरकासरासुरभुजादर्पाद्रिदम्भोलिभृ-
परामरधेनुनायकककुद्विन्यस्तहस्ताम्बुजः ।
नीहाराचलकन्यकावहनपादद्वन्द्वपादोरुहः
श्रोमत्पर्वतमल्लिकार्जुन महादेवः शिवो मे गतिः ॥ ३ ॥

नीरेजासन मुख्य निर्जरशिरः प्रच्छन्नपादद्वयः
सर्वज्ञत्रिपुरासुराहितगणाम्भोदौघझञ्झानिलः ।
मार्कण्डेय महामुनीश्वरनुत प्रख्यातचारित्रकः
श्रीमत्पर्वतमल्लिकार्जुनमहादेवः शिवो मे गतिः ॥ ४ ॥

सद्भक्तावलिमानसाम्बुरुहचञ्चचञ्चरीको मृड:
क्रीडाबन्धुरपाणिहृत्कमलपोतः कर्णगोकर्णराट् ।
चक्री चक्रसमस्त भूषणगणः कोलासुरध्वंसकः
श्रीमत्पर्वतमल्लिकार्जुनमहादेवः शिवो मे गतिः ॥ ५ ॥

श्रीमार्कण्डेयेश्वरेशस्तवः

कल्याणाचलका र्मुकप्रथितदुग्धाम्भोधिकन्यामनः-
कञ्जातभ्रमरायमाणविलसद्गोविन्दसन्मार्गणः ।
धात्री स्यन्दनभासमाननलिनीजात [प्त ] त्रयीसैन्धवः
श्रीमत्पर्वतमल्लिकार्जुन महादेवः शिवो मे गतिः ॥ ६ ॥

गोराजोत्तमवाहनः शशिकलालङ्कारजूटः सदा
पद्मानायकसायकस्त्रिभुवनाधीशः पशूनां पतिः ।
भक्ताभीष्टफलप्रदान चतुरः कारुण्यपाथोनिधिः
श्रीमत्पर्वतमल्लिकार्जुन महादेवः शिवो मे गतिः ॥ ७ ॥

पातालामरवाहिनीवरजलक्रीडासमेतः सदा
रम्भाकननवाटिकाविहरणोद्युक्तत्रयीगोचरः ।
फालाक्षो भ्रमराम्बिकाहृदयपङ्केजातपुष्पन्धयः
श्रीमत्पर्वतमल्लिकार्जुनमहादेवः शिवो मे गतिः ॥ ८ ॥

॥ इति श्रीमल्लिकार्जुनस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

२९.

॥ अथ श्रीमार्कण्डेयेश्वरेशस्तवः ॥

सर्वेषां दैवतानां सकलसुखफलप्राप्तये पूजकानां
कार्याधीशो गणेशो नगवरतनयानन्द चेष्टाभिरामः ।
यस्य श्रीशेश्वरस्य प्रथितगुणगणालङ्कृतस्यात्मजस्तं
मार्कण्डेयेश्वरेशं पशुपतिमनिशं पार्वतीशं भजेऽहम् ॥ १ ॥

वैकुण्ठाधीशमायामय सुखगवधूरूप संदर्शनाद्यो
मोहात्सम्भ्रान्तमान[म्यमाण ] स्सहगमनकला चातुरीयुक्तचित्तः ।
तन्मायास्त्रीशरीरे वटुकमजनयद्भासते यः शिवस्तं
मार्कण्डेयेश्वरेशं पशुपतिमनिशं पार्वतीशं भजेऽहम् ॥ २ ॥

यस्याङ्गे[ग्निः ] फालभागे सुललितनयनं सव्यभागे भवानी
हस्ते ब्रह्मोत्तमाङ्गं सगरलसुगले ब्रह्मशीर्षालिमाला ।
अङ्गेऽनङ्गाङ्गभूतिः पदकमलयुगे विष्णुनेत्राम्बुजातं
मार्कण्डेयेश्वरेशं पशुपतिमनिशं पार्वतीशं भजेऽहम् ॥ ३ ॥

यस्य श्रीमौलिभूषा कुमुदहित कलाभासमानोत्तमाङ्गे विद्युत्कान्ते विलसित सुजटामण्डले व्योमगङ्गा । कण्ठे वज्रासिनीलोपलनिभगरलं भासते यः शिवस्तं मार्कण्डेयेश्वरेशं पशुपतिमनिशं पार्वतीशं भजेऽहम् ॥ ४ ॥ --

श्रीशिवस्तोत्रेषु

हस्ताब्जे भासमानैर्निशितमुखयुतैः शूलमुख्यायुधैः सं-
दीप्ताङ्गः सर्वशत्रून् खररणसमये निर्जयन् यो बलाढ्यः ।
मार्ताण्डाग्नीन्दुनेत्रत्रययुतसुमुखैः पञ्चभिः संयुतस्तं
मार्कण्डेयेश्वरेशं पशुपतिमनिशं पार्वतीशं भजेऽहम् ॥ ५ ॥

शान्तं चन्द्रायुताभं शशियुतमकुटं पद्मवक्त्रं त्रिनेत्रं
भास्वत्केयूरहाराङ्गदकटकमुखाशेषभूषाभिरामम् ।
गौरीगङ्गासमेतं प्रमथगणयुतं स्कन्दविघ्नेशसेव्यं
मार्कण्डेयेश्वरेशं पशुपतिमनिशं पार्वतीशं भजेऽहम् ॥ ६ ॥

मार्कण्डेयर्षिवर्यः शमनभटभयाद्यस्य पादारविन्द-

:
द्वन्द्वं संश्रित्य भक्त्या शिव भव शरणं ते नमः पालयेति ।
उक्त्वा मृत्युं वि[च]जित्वा चिरमतुलसुखं प्राप्तवांस्तं यमारिं
मार्कण्डेयेश्वरेशं पशुपतिमनिशं पार्वतीशं भजेऽहम् ॥ ७ ॥

सर्वैर्देवासुरेन्द्रैः प्रमथितकलशाम्भोधिमध्ये फणीन्द्र-
स्यास्यानी के सुरोषाद्विगलितगरलं रुद्रनेत्राग्नितुल्यम् ।
लोकानीकावनार्थं 'कबलितसुमतिर्यो महेशः शिवस्तं
मार्कण्डेयेश्वरेशं पशुपतिमनिशं पार्वतीशं भजेऽहम् ॥ ८ ॥

ब्रह्माद्यैर्लोकपालैः प्रणमितचरणाः प्रार्थनाकृष्टचित्त-
स्तान् कारुण्येन वीक्ष्य त्रिपुरदितिसुतानेकबाणेन दग्धुम् ।
सर्वोपायैः समर्थः ससुररिपुपुरीदाहको यः शिवस्तं
मार्कण्डेयेश्वरेशं पशुपतिमनिशं पार्वतीशं भजेऽहम् ॥ ९ ॥

नन्दीशानन्दनाट्यप्रियमखिलकलाकोविंदं सर्वविद्या-
साम्राज्यानन्दपीठस्थितपरमशिवं सुन्दरं मन्दहासम् ।
छन्दोगुह्यार्थतत्त्वात्मकमभयमजानन्दकन्दं मुकुन्दं
मार्कण्डेयेश्वरेशं पशुपतिमनिशं पार्वतीशं भजेऽहम् ॥ १० ॥

मार्कण्डेयेश्वरस्य स्तवमिदमघतूलाद्रिवैश्वानराभं नित्यं यो भक्तियुक्तः पठति स पुरुषः पापसङ्घाद्विमुक्तः ।

सद्भूमौ सर्वभोगैरनवरतसुखं प्राप्तवान् [प्राप्नुयात् ] सर्वदेवैः ।
सन्मान्यः श्लाघनीयः स भवति भगवान् श्रीगुरोः सत्प्रसादात् ॥ ११ ॥

1. क्रवलयति ॥ श्रीमार्कण्डेयेश्वरेशस्तवः सम्पूर्णः ॥

३०. ॥ अथ श्री अष्टप्रासाष्टकम् ॥

शक्राद्यामरसंनुताङ्घ्रियुगलं चक्रायुधाद्यर्चितं
नक्रग्रस्तशिशु प्रदान चतुरं शुक्राविसोमाक्षिकम् ।
विक्रान्तं श्रुतिमस्तकेषु चरणाब्जाक्रान्तयम्याशयं
चक्रारिष्टर साशताङ्गसुमहच्चक्रं ? महेशं भजे ॥ १॥

अष्टात्मानमपारसंसृतिदवप्लुष्टात्मनां शान्तिदं
शिष्टान्विष्टपदारविन्दमुमया श्लिष्टाङ्गमत्याशया ।
दिष्टान्तानभियुक्तमौ नितनयं कष्टापहं सेवता-
मिष्टं सज्जन संहतेर्विधिसमादिष्टात्मकाङ्घ्रि भजे ॥ २ ॥

शृङ्गारामितलोलमद्रिसुतया सङ्गं वृषे गामिनं गङ्गाचन्द्रजटाविर । जमकुटं पिङ्गाननातिप्रियम् । अङ्गासङ्गितमन्मथा बहुकृपापाङ्गं त्रिशूलायुधं लिङ्गार्चापरदत्तसर्वपुरुषार्थं गेयवीर्यं भजे ॥३॥

कुण्ठं भक्तजनाहितस्य परमोत्कण्ठास्पदं स्वस्त्रियः
कण्ठालङ्कृतनागमाशुगि [ जि ] तवैकुण्ठाधिपं शङ्करम् ।
कण्ठस्थापितकालकूट विषमुत्कण्ठादिषट्कापहं
कुण्ठात्मानभिगम्यमानचरितं कण्ठातिनीलं भजे ॥ ४ ॥

अण्डानामखिलस्य नाथमुडुराट्कुण्डं कृपासागरं
शुण्डावक्त्र मुखोपाण्ड्यजनकं दण्डायुधारिं शिवम् ।
काण्डाकारित वेदफेरु[रूप] ममरोद्दण्डं पुरद्वेषिणं
चण्डीप्राणपतिं सुधाशनपतेः शुण्डावदर्यं भजे ॥ ५ ॥

हिक्का मुख्य गदा धितापपटली धिक्कारिदिव्याह्वयं
ढक्कादुन्दुभिकाहलाद्यविरमसृक्काबृहत्कुक्षिखम् (?) ।
ढक्कामदुहमीशितारमतसी सृक्कालिग्रीवमुं
त्वक्कायच्छदमीदृशं खनिजभान्यक्कारिदेहं भजे (?) ॥ ६ ॥

भर्गाख्यं परमेश्वरं त्रिजगतां सर्गादिहेतुं मृडं
दुर्गाधीशमनन्तमेकमजरं दुर्गापहं ध्यायताम् ।
गर्गागस्त्य वसिष्ठमुख्यसुतपद्वर्गान्तरङ्गालयं
स्वर्गानोकहमर्थिनां पशुपतिं स्वर्गाभिवन्द्यं भजे ॥ ७ ॥

ここ

श्रीशिवस्तोत्रेषु

वित्ताधीशसखं विशालनिटिलं सत्तामयं शाश्वतं
चित्तादत्म्यदिव्यनामविभवं चित्ताधिजाताहितम् ।
मत्ताने कपगामिनं प्रणवसंवित्तास्वरूपं भवं

मत्ताहीनसुबोधगोचरमलं मत्तापाङ्घ्रि भजे ॥ ८ ॥
अष्टप्रासाष्टकं शम्भोरिष्टं भक्त्या पठन्ति ये ।
इष्टा भवन्ति श्रीगन्ध पुष्टिकाननवासिनः ॥ ९॥
॥ इति श्रीअष्टप्रासाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

३१. ॥ अथ श्रीत्यागराजाष्टकम् ॥

चन्द्रार्धचूडाय सदाशिवाय साम्बाय लक्ष्मीपति सेविताय ।
भक्तानुरक्षा[क्ता ]य महेश्वराय त्यागाधिराजाय नमः शिवाय ॥ १ ॥

सुमेरुचापाय सुशोभनाय ब्रह्मेन्द्रनारायणवन्दिताय ।
वाचामतीताय मनोन्मनाय त्यागाधिराजाय नमः शिवाय ॥ २॥

देवादिदेवाय जगत्त्रयाय जन्मादिहीनाय निरञ्जनाय ।
राजाधिराजाय सुरेश्वराय त्यागाधिराजाय नमः शिवाय ॥ ३ ॥

वेदान्तवेद्याय विभूषणाय विराजमानाय सुरस्मिताय ।
शुद्धान्तसूक्ष्माय सुरार्चिताय त्यगाधिराजाय नमः शिवाय ॥ ४ ॥

रत्नादिभूषाय जटाधराय कल्पान्तहीनाय कलाधराय ।
कालान्तकायाखिलनायकाय त्यगाधिराजाय नमः शिवाय ॥ ५ ॥

पञ्चाननाय फणिराजविभूषणाय
स्वर्गापवर्ग फलदाय विमोक्षदाय ।
मीमांसकादिभुवनत्रयपालकाय
त्यागाधिराजरसिकाय नमः शिवाय ॥ ६ ॥

मुक्ताय लोकस्य परात्पराय पञ्चाक्षरीपाठक[जापक] मोक्षदाय । 1 त्रेताधिरूपाय जगज्जनित्रे त्यागाधिराजाय नमः शिवाय ॥ ७ ॥

सिंहासनस्थाय दिगम्बराय शीतांशुवर्णाय जटाधराय ।

श्रीपार्वतीशाय सदाशिवाय त्यागाधिराजाय नमः शिवाय ॥ ८ ॥
नमः शिवायेति सकृज्जपित्वा [ जपेन ] पापं महद्वोरमुपैति नाशम् ।
भूम्यन्तरिक्षात्परिपूर्णकाष्ठं स्वल्पाग्निना दग्धमुपैति नाशम् ॥ ९ ॥
॥ इति श्रीत्यागराजाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

३२. ॥ अथ श्रीअगस्त्येशलिङ्गाष्टकम् ॥

श्रीमत्पर्वत पुत्रिकाश्रितलसद्वामाङ्गमिन्ज्ज्ज्वल- कोटीरं कनकाद्रिकार्मुकधरं कल्पद्रुमालावली- सक्तोरःस्थलमन्तकान्तकमनन्ताहीन्द्रसद्भूषणं श्रीगुण्टू रिपुराधिवासमतुलागस्त्येशलिङ्गं भजे ॥ १॥

भक्ताभीष्टफलप्रदं भवहरं पापौघविच्छेदनं
शक्राद्यष्ट दिगीशसंनुतपदं शुम्भद्गणाधीश्वरम् ।
गङ्गोत्तङ्गतरङ्गिणीयुतजटाजूटं मुनीन्द्रार्चितं
श्रीगुन्टूरि पुराधिवासमतुलागस्त्येशलिङ्गं भजे ॥ २ ॥

मार्कण्डेयमुनीन्द्ररक्षणमजं मृत्युञ्जयं शाश्वतं
मत्तामर्त्यविरोधिगर्वनगगीदम्भोलिधारायितम् ।
वित्ताधीशसखं वियत्तललसत्केशं त्रिलोकेश्वरं
श्री गुण्टू रिपुराधिवासमतुला गस्त्येशलिङ्गं भजे ॥ ३॥

भूम्यपोऽग्निसमीरणाम्बरलसत्सोमार्कयज्वा 'भिधै-
रष्ठैरिष्ट्रवरप्रदानचतुरैः स्पष्टैः स्वरूपैः सदा ।
भास्वन्तं जगतीतले गजहरं कर्पूरगौरं शिवं
श्रीगुण्टू रिपुराधिवासमतुलागस्त्येशलिङ्गं भजे ॥ ४ ॥

सूर्यानीन्दुविलोचनं सुरवरं फालाग्निभस्मीकृत- प्रद्युम्नं परमेश्वरं गुरुवरं कालाग्निरुद्रं हरम् कण्ठ(कल्पविलास भासुरमहाहालाहलं शङ्करं श्री गुण्टू रिपुराधिवासमतुला गस्त्येशलिङ्गं भजे ॥ ५ ॥

श्रीमद्भूमिरथं विरिञ्चि विलसत्सूतं नगाधीशस-
चापं विष्णुशरं रथाङ्गयुगलीभूतार्कचन्द्रं शिवम् ।
पूर्वामर्त्यपुरत्रयान्तकरणोद्युक्तं शिवालिङ्गितं
श्री गुण्टू रिपुराधिवासमतुलागस्त्येशलिंङ्गं भजे ॥ ६ ॥

दक्षाक्षुद्रमखागतामरगणान् तत्रत्यऋत्विग्वरान्
चन्द्रं तच्छुशुरं भगं मुनिगणानग्निं च दक्षं लसत् ।
स्वेदोद्भूतविनीलदेहरुचिना वीरेण संत्रासितं [ त्रासकं ]
श्री गुण्टू रिपुराधिवासमतुलागस्त्येशलिङ्गं भजे ॥ ७ ॥

1. प्रभञ्जना 2. स्वात्मा

श्रीशिवस्तोत्रेषु

श्रीलक्ष्मीशविरिश्चिपूजितपदं शुभत्त्रिशूलायुधं
श्रीमद्भृङ्गिकुमारनन्दिगणप श्रीवीरभद्रादिभिः ।
सर्वैर्भक्तियुतैर्महागणवरैः संसेव्यमानं सदा
श्रीगुण्टूरपुराधिवासमतुलागस्त्येशलिङ्गं भजे ॥ ८ ॥

श्रीकोप्पराजकुलवार्धिनिशाकरेण स्तोत्रं कृतं जगति सुब्बयनामभाजा- गस्त्येश्वरस्य निजभक्तजनावनस्य यो वै पठेल्लभति सोऽपि सदा विमुक्तिम् ॥ ९ ॥ ॥ इति श्रीअगस्त्येशलिङ्गाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

३३. ॥ अथ श्री दशश्लोकी ॥

यद्यत्प्रसादविमुखेन पुरा न लब्धं
लब्धं यदद्य च गुरो भवतः प्रसादात् ।
विज्ञापयामि तदिदं कुतुकातिरेक-
संप्रेरितः परशिवाद्वयबोधनाख्यम् ॥ १ ॥

न त्वां स्मरामि न भजामि यजामि नान्त-
न वा बहिर्न च शिवं न च दैवमन्यत् ।
नाहं भवामि न च नाहमहं भवामि
किं वा भवामि तदहं न हि वक्तुमीशे ॥ २ ॥

साक्षादहं स परमः शिव एव जातो जातोऽधुना स परमोऽपि शिवोऽहमेव । आवां पुरा चिरमभूव तमः प्रकाश- क " " परस्परयु . .. पयसे इवाद्य ॥ ३ ॥

मत्तस्तदेतदखिलं जगदाविरस्ति
मत्तश्च जीवति लयं च तथा [ तथैव ] मतः ।
मत्तः स्थिरो भवति मुक्तिमुपैति मत्तो
मत्तो न चैतद्मुतोऽपि च नाहमन्यः ॥ ४ ॥

आधारये क्षितिरहं सततं पयोऽहं
संप्लावये परिपचामि च पावकोऽहम् ।
आन्दोलयामि पवनोऽहमिहावकाशं
मुखामि चाम्बरमहं स्थितये ममैव ॥ ५ ॥

श्रीचिदम्बरनटनम्

मायामरुद्भिरभितः क्षुभितो भवामि
ब्रह्माण्डखण्डनवबुद्बुदजाललोलः ।
संहृत्य सर्वमथ शक्तितरङ्गडोला-
केलिक्षयादहमसौ स्तिमितश्चिदब्धिः ॥ ६ ॥

लोकास्त्रिविष्टपमुखा निरयावसाना
ये सर्व एव त [इ] मे मम केलिरेखाः ।
नैवाहमेषु मम केतुवशं वदन्ति
मद्धानि नार्कशशिनौ न च पावकोऽयम् ॥ ७ ॥

यस्यां वसामि च स किं ननु नैव काशी
विश्वेश्वरः स च यमीशधिया स्पृशामि ।
यद्व्याहरामि सकलं प्रणवस्तदेव
मुक्ताश्च ते सहचरन्ति मया क्षणं ये ॥ ८ ॥

निर्बन्धनोऽपि निजरूपमवेक्ष्य बद्धो
मुच्येत् किलैतदथ वीक्ष्य च नित्यमुक्तः ।
धामत्रयातिचकितो गतिभोक्तृभोग्य-
भोगान्वयोऽस्मि स परः शिव एव सोऽहम् ॥ ९॥

इत्थं भवाब्धिमतिलङ्घ्य भवत्प्रसादात्
धन्यस्य मे यदुदभूच्छिवसामरस्यम् ।
आपिण्डविच्युति गुरो सुखमेतदीयं
दिव्यं त्वदङ्घ्रिसरसीरुहसात्करोति ॥ १० ॥

॥ इति श्रीविद्याधर चक्रवर्तिरचिता दशश्लोकी सम्पूर्णा ॥ .

३४. ॥ अथ श्रीचिदम्बरनटनम् ॥

सदचितमुदचितनिकुचितपदार्पितंजलञ्झलितमज्जुकटकं
पतञ्च लिह गञ्चनमचञ्चलपदं जननभञ्जनकरं गलरवम् ।
कदम्बरुचिमम्बरवसं परममम्बुदकदम्बकविडम्बनकरं
चिदम्बुधिमणि बुधहृदम्बुजरविं वरचिदम्बरनटं हृदि भजे ॥ १ ॥

हरं त्रिपुर [भञ्जनमनन्तकृत ] कङ्कणमखण्डद्यमन्तरहितं
विरिञ्चिसुरसंहति पुरन्दरविचिन्तितपदं तरुणचन्द्रमकुटम् ।
परं परमखण्डितयमं भसितमण्डिततनुं मदनभञ्जनकरं
चिरन्तनमिमं प्रणतसञ्चितनिधिं वरचिदम्बरनदं हृदि भजे ॥ २ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु

अनन्तनवरत्नविलसत्कनककिङ्किणिझलझलझलझलवं
मुकुन्द विधिहस्त गतिमद्दललयध्वनिधिमिद्धिमितनर्तनपदम् ।
शकुन्तरथबर्हिरथदन्ति मुखनन्दि मुखभृङ्गिनट सङ्घ निकटं
सनन्दसनकप्रमुखवन्दितपदं वरचिदम्बरनदं हृदि भजे ॥ ३ ॥

अनन्त महसं त्रिदशवन्द्यचरणं मुनिहृदन्तरवसन्तममलं
कबन्धवियदावनिकगन्धवहवह्निमखिचन्द्ररविमञ्जुवपुषम् ।
अनन्तविभवं त्रिजगदन्तरमणि त्रिणयनं त्रिपुरखण्डनपरं
सनन्दननिनन्दितपदं सकरुणं वरचिदम्बरनटं हृदि भजे ॥ ४॥

अचिन्त्यम लिवृन्दरुचिबन्धुगलमन्तकभुजङ्गमविहङ्गमपतिं
मुकुन्दसुरवृन्दबलहन्तृकृतवन्दनलसन्त महि कुण्डलधरम् ।
अकम्पमनुकम्पनरतिं गलनिपङ्गिगरलं भवमतङ्गजहरिं
पतञ्जलिधनं प्रणतसञ्चितनिधिं वरचिदम्बरनटं हृदि भजे ॥ ५ ॥

अवन्तमखिलं जगदभङ्गगुणतुङ्गमवतंसितविधुं सुरसरि-
त्तरङ्गनिकुरुम्बवृतलम्बनजटं शमनडम्भहरणं भवहरम् ।
शिवं दशदिगन्तर निरन्तरविजृम्भितकरं करलसन्मृगशिशुं
भवं शशिधनञ्जय पतङ्गनयनं वरचिदम्बरनटं हृदि भजे ॥ ६ ॥

परं पुरहरं सुरवरं पशुपतिं जनितदन्ति मुखषणमुखविभुं
मृडं कनकपिङ्गलजटिं सनकपङ्कजरविं शमितसंयमिशुचिम् ।
शिवं कलभचर्मवसनं जलधिजन्मगरलं कबलयन्त ममलं
दृढं प्रणवकन्दमभयं करपदं वरचिदम्बरनटं हृदि भजे ॥ ७ ॥

अजक्षितिरथं भुजगपुङ्गवगुणं कनकशृङ्गधनुषं करलस-
त्कुरङ्गपृथुटङ्कपरशुं रुचिरकुङ्कुमरुचिं डमरुकं च दधतम् ।
मुकुन्दविशिखं प्रणतवृन्दफलदं निगमतुङ्गतुरगं निरुपमं
सुगन्धितमहं झटिति संहृतपुरं वरचिदम्बरनटं हृदि भजे ॥ ८ ॥

अनङ्गपरिपन्थिनमजं क्षितिधुरंधरमलं करुणयन्त ममलं
ज्वलन्तमनलं दधतमन्तकरिपुं सततमिन्द्रसुरवन्दितपदम् ।
उदचितरवह्निरुचिगन्धमरविन्द कुलबन्धुरुचिसङ्घवपुषं
पतञ्जलिधनं प्रणतसञ्चितनिधिं वरचिदम्बरनटं हृदि भजे ॥ ९॥

अखण्डविधुमण्डलमुखं डमरुमण्डितकरं कनकमण्डपगृहं स्वगण्डतलकुण्डलितकुण्डलिपमण्डलितमण्डलपिचण्डमतुलम् ।

श्रीचिदम्बरेशस्तुतिः

मृकण्डुसुतचण्डतरदण्डधरलुण्ठनपरं हृदयमण्डपरशुं शिखण्डशशिखण्डमणिमण्डनपरं वरचिदम्बरनटं हृदि भजे ॥ १० ॥

भस्मानि पान्तु परमेश्वरदिव्य देह-
सम्पर्क सौरभ पवित्रकराणि चास्मान् ।
रोगारिपापभय?
रक्षाकराण्यखिललोकवशीकराणि ॥ ११ ॥

॥ इति श्रीचिदम्बरनटनं सम्पूर्णम् ॥

३५. ॥ अथ श्रीचिदम्बराष्टकम् ' ॥

चित्तजान्तकं चित्स्वरूपिणं चन्द्रमृगधरं चर्मप्रिय [ चर्मभी ] करम् ।
चतुरभाषणं चिन्मयं गुरुं भज चिदम्बरं भावना स्थितम् ॥ १ ॥

दक्षमर्दनं दैवशासनं द्विजहिते रतं दोषभञ्जनम् ।
दुःखनाशनं दुरितशासनं भज चिदम्बरं भावनास्थितम् ॥ २ ॥

बद्धपञ्चकं बहुलशोभित बुधवरैर्नृतं भस्मभूषितम् ।
भावयुक्स्तुतं बन्धुभिः स्तुतं भज चिदम्बरं भावनास्थितम् ॥ ३ ॥

दीनतत्परं दिव्यवचनदं दी [र] क्षितापदं दिव्यतेजसम् ।
दीर्घशोभितं देहतत्त्वदं भज चिदम्बरं भावनास्थितम् ॥ ४ ॥

क्षितितलोद्भवं क्षेमसंभवं क्षीणमानवं क्षिप्रसद्यवम् ।
क्षेमदात्रवं क्षेत्रगौरवं भज चिदम्बरं भावनास्थितम् ॥ ५ ॥

तक्षभूषणं तत्त्वसाक्षिणं यक्षसागणं भिक्षुरूपिणम् ।

भस्मपोषणं व्यक्तरूपिणं भज चिदम्बरं भावनास्थितम् ॥ ६ ॥
यस्तु जापिकं चिदम्बराष्टकं पठति नित्यकं पापहं सुखम् ।
कठिनतारकं घटकुलाधिकं भज चिदम्बरं भावनास्थितम् ॥ ७ ॥
॥ इति श्रीचिदम्बराष्टकं सम्पूर्णम् ॥

३६. ॥ अथ श्रीचिदम्बरेशस्तुतिः ॥

कल्याणमूर्तिं कनकाद्रिचापं
कान्तासमाक्रान्त निजार्धदेहम् ।
कालान्तकं कामरिपुं पुरारिं
चिदम्बरेशं हृदि भावयामि ॥ १ ॥

1. सप्तैव श्लोकाः मातृकायां सन्ति ।

: +: :

श्रीशिवस्तोत्रेषु

विश्वाधिकं विष्णुमुखैरुपास्यं
त्रिलोचनं चन्द्रकलावतंसम् ।
उमापतिं पापहरं प्रशान्तं
चिदम्बरेशं हृदि भावयामि ॥ २ ॥

विश्वेश्वरं नित्यमनन्तरूपं
बालेन्दुचूडं सुरवन्द्यपादम् ।
पतिं पशूनां हृदि सनिविष्टं
चिदम्बरेशं हृदि भावयामि ॥ ३ ॥

विशालनेत्रं परिपूर्णगात्रं
गौरीकलत्रं सुरवैरिशत्रुम् ।
कुबेरमित्रं जगदेकपात्रं
चिदम्बरेशं हृदि भावयामि ॥ ४ ॥

कैलासवासं जगतामधीशं
मुरारिमित्रं पुरुहूतवन्द्यम् ।
. महेशमूर्ति सुरसेव्यमानं
चिदम्बरेशं हृदि भावयामि ॥ ५ ॥

कर्पूरगात्रं कमनीयपात्रं
कंसारिमित्रं कमलेन्दुवक्त्रम् ।
कन्दर्पशत्रुं कमलेशमित्र
चिदम्बरेशं हृदि भावयामि ॥ ६ ॥

त्वमेव बन्धुस्त्वयि भाति सर्वं
अनेकरूपं परमन्त्रमेकम् ।
पिनाकपाणिं भयनाशहेतुं
चिदम्बरेशं हृदि भावयामि ॥ ७ ॥

कृपासमुद्रं सुमुखं त्रिणेत्रं
जटाधरं पार्वतिवामभागम् ।
सदाशिवं रुद्रमनन्तरूपं
चिदम्बरेशं हृदि भावयामि ॥ ८ ॥

॥ इति श्रीचिदम्बरेशस्तुतिः सम्पूर्णा ॥

३७. ॥ अथ श्रीचिदम्बरपश्चचामरस्तोत्रम् ॥

कदम्बकाननप्रियं चिदम्बया विहारिणं
मदेभकुम्भगुम्फित स्वडिम्भलालनोत्सुकम् ।
सदम्भकामखण्डनं सदम्बुवाहिनीधरं
हृदम्बुजे जगद्गुरुं चिदम्बरं विभावये ॥ १ ॥

समस्तभक्तपोषणस्वहस्तबद्धकङ्कणं
प्रशस्त कीर्ति वैभवं निरस्तसज्जनापदम् ।
करस्थमुक्तिसाधनं शिरः स्थचन्द्रमण्डनं
हृदम्बुजे जगद्गुरुं चिदम्बरं विभावये ॥ २ ॥

जटा किरीटमण्डितं निटाललोचनान्वितं
पटीकृताष्टदिक्कटं पटीरपङ्कलेपनम् ।
नटौघपूर्व भाविनं कुठारपाशधारिणं
हृदम्बुजे जगद्गुरुं चिदम्बरं विभावये ॥ ३॥

कुरङ्गशाबशोभि[तं] चिरं गजाननाचिंत
पुराङ्गानाबिचारदं वराङ्गरागरञ्जितम् ।
खराङ्गजातनाशकं तुरङ्गमीकृतागमं
हृदम्बुजे जगद्गुरूं चिदम्बरं विभावये ॥ ४ ॥

अमन्दभाग्यभाजनं सुमन्दहाससन्मुखं
सुमन्दमन्दगामिनीगिरीन्द्रकन्यकाधवम् ।
शमं दमं दयालुताममन्दयन्तमात्मनो
हृदम्बुजे जगद्गुरुं चिदम्बरं विभावये ॥ ५॥

करीन्द्रचर्मवाससं गिरीन्द्रचापधारिणं
सुरेन्द्र मुख्यपूजितं खगेन्द्रवाहनप्रियम् ।
अहीन्द्रभूषणोज्ज्वलं नगेन्द्रजाविलासिनं
हृदम्बुजे जगद्गुरुं चिदम्बरं विभावये ॥ ६ ॥

मलापहारिणीतटे सदा विलासकारिणं
बलारिशापभञ्जनं ललामरूपलोचनम् ।
लसत्फणीन्द्रहारिणं ज्वलत्त्रिशूलधारिणं
हृदम्बुजे जगद्गुरूं चिदम्बरं विभावये ॥ ७ ॥

शशाङ्कभानुवीतिहोत्रराजितत्रिलोचनं विशालवक्षसं सुदीर्घबाहुदण्डमण्डितम् । ✓.)

1. श्रीशिवस्तोत्रेषु दिगम्बरोल्लसद्वपुर्धरं धरारथान्वितं हृदम्बुजे जगद्गुरूं चिदम्बरं विभावये ॥ ८॥

सदन्तरङ्गसज्जनौघपापसङ्घनाशने
मदान्धयुक्तदुर्जनालिशिक्षणे विचक्षणः ।
चिदम्बराख्यसद्गुरुस्वरूपमेत्य भूतले
सदाशिवो विराजते सदा मुदान्वितो हरः ॥ ९ ॥

चिदम्बराख्यसद्गुरोरिदं सदा विलासिनं
नुदा लिखन्ति ये सकृत् सदोपमानमष्टकम् ।
सदा वशे[ से ] तदा लये हरिप्रिया तदानने
विधिप्रिया च निश्चला जगद्गुरोरनुग्रहात् ॥ १० ॥

॥ इति श्रीचिदम्बरपञ्चचामरस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

३८. ॥ अथ श्रीताण्डवस्तोत्रम् ॥

नमस्कृत्य रामं महादेवदेवं
भवानीकटाक्षेक्षणानन्दजालम् ।
तदालोकलोलं महानृत्यलीलं भजे
पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ १ ॥

भवान्तं भजे तं हृदन्ते महान्तं भवाधि तरन्तेन्दुकुन्दावभासम् [भवाब्धेस्तरन्तीं दुकूलावभासम् ] । तमीशं रमेशार्चिताङ्घ्रि [द्वयाब्जं ] 1 भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ २ ॥

जटाजूटसोमं ललाटाक्षभीमं
नटाचार्यवामं सदा पूर्णकामम् ।
सदावामभामं हृदानन्दरामं
भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ ३ ॥

धराश्रीशवागीशनागेशमुख्यैः
सुरैः सेवितं तालवीणादिहस्तैः ।
पदाघातसङ्घातसघृष्टदैत्यं
भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ ४ ॥

तरन्ती = नौका ।

। श्रीताण्डवस्तोत्रम्

रणन्नूपुरद्वन्द्वहारि स्वकीयाङ्घ्रि-
पद्मद्वयाम्भोरुहापूर्णविश्वम् ।
नमन्मध्यसाचीकृतस्वाङ्घ्रिपद्मं
भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ ५ ॥

शिवाशेषबन्धो कृपापूर्णसिन्धो
शिवानन्दसन्दोहसन्धानबन्धो ।
महाश्चर्यनृत्योल्लसत्पादपद्मं
भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ ६ ॥

कटिप्रान्तसम्बन्धिसौवर्णसूत्रं
प्रलम्ब प्रकीर्णोरुघण्टा निनादम् ।
महासिंहनादं प्रभिन्नाब्दजालं
भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ ७ ॥

भ्रमद्वाहुदण्डं गदा पूर्णरत्नं
प्रभो क्षिप्तमार्ताण्डकोटि प्रकाशम् ।
महाहीशभूषं सुरेशं महेशं
भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ ८ ॥

महानृत्यसंजात भीमाट्टहासं
महायोगिहृत्पद्मकोशावभासम् ।
महानागयज्ञोपवीतावभासं
भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ ९ ॥

भवानीश भूतेश भर्गासुरारे
भवारे पुरारे सुरेशार्चिताङ्घे ।
न जानाति युष्मत्स्वरूपं जनोऽयं
भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ १० ॥

मुकुन्दाब्जहस्तोल्लसत्त्रासनादं [ द्वेत्रनादैः ]
नमद्देवबृन्दं सुहृद्योगिबृन्दम् ।
लसत्कुन्ददन्तं शिवानन्द कन्दं
भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ ११ ॥

जटाजूटगङ्गातरङ्गोर्मिचश्च- त्सहस्रांशु[म्बु]जाताघृताकाशमीशम् । 8 '११३

श्रीशिवस्तोत्रेषु शरच्चन्द्रहासं सुकर्पूरभासं भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ १२ ॥ स्फुरन्मुद्रिकारत्नराजत्कराङ्घ्रि रणत्स्वर्णकोटीरर।जभुजौघम् । लसन्मध्यसम्बद्धपट्टाभिरामं भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ १३ ॥

स्फुरन्तं नदन्तं महान्तं दिगन्तं
वसन्तं महाश्चर्यवासो नितान्तम् ।
अनन्तं भवान्तं भवनीहृदन्तं
भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ १४ ॥

महादेव देवादिदेवेश शम्भो
भवन्तं विना देवमन्यं न जाने ।
क्षणाराधनेनाशुतोषं महेशं
भजे पार्वतीशं महाताण्डवेशम् ॥ १५ ॥

नमस्ते नमस्ते शिवानन्दकीर्ते
नमस्ते नमस्ते भवानन्दमूर्ते ।
नमस्ते नमस्ते शरण्यैकमूर्ते
नमस्ते नमस्ताण्डवाडम्बराय ॥ १६ ॥

नमस्ते नमस्ते जगज्जन्मकर्त्रे
नमस्ते नमस्ते नमः फालनेत्र ।
नमस्ते नमस्ते हरायाग[घ]हर्त्रे
नमस्ते नमस्ताण्डवा डम्बराय ॥ १७ ॥

नमः पार्वतीप्राणनाथाय तुभ्यं
नमः सर्वलोकैकनाथाय तुभ्यम् ।
नमो विष्णुहृत्पद्मकोशाय तुभ्यं
नमस्ते नमस्ताण्डव डम्बराय ॥ १८ ॥

नमो दिव्यकैलासवासाय तुभ्यं
नमो दिव्यरत्नाहिभूषाय तुभ्यम् ।
नमः सर्वयज्ञोपवीताय तुभ्यं
नमस्ते नमस्ते नमः शङ्कराय ॥ १९ ॥

श्री ताण्डवस्तोत्रम् नमः शम्भवे टङ्कवत्राङ्किताय नमो भक्तलोकैकपालाय तुभ्यम् ।

इदं धूर्जटेस्ताण्डवस्तोत्रराजं
[प्रभाते] पठन्ति प्रसन्नाञ्जनेकः [न्तरङ्गाः]।
सुरेन्द्रादिभोगानिहैवास्य भुक्त्वा
तदन्ते लभन्ते शिवानन्दलोकम् ॥ २० ॥

॥ इति श्रीताण्डवस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

३९. ॥ अथ श्रीताण्डवस्तोत्रम् ॥

चित्रं वटतरोर्मूले वृद्धाः शिष्या गुरुर्युवा ।
गुरोस्तु मौनं व्याख्यानं शिष्यास्तु च्छिन्नसंशयाः ॥ १ ॥

पदप्रचुरकिङ्किणीकिणिकिणिध्वनिभ्राजितं
हरिप्रमुख देवता हतलसन्मृदङ्गादिकम् ।
धिधिंधिमितधैतधैतधरवानुसारिक्रमं
सदा तिमिति मङ्गलं दिशतु शाम्भवं ताण्डवम् ॥ २ ॥

धिंधिमिधिमिधिमिशब्दैर्बन्धुरपदमन्दरं नटन्तम् ।
झंझणझणझणरवारञ्जितमणिमण्डनं शिव सेवे ॥ ३ ॥

तक्कतोधिक्कतोतातथातै तथै
तोंगदद्मांगधिन्नत्तशब्दान्मुहुः ।
उच्चरन् हासविन्यासचञ्चन्मुखः
संननर्त स्वयं श्रीभवानीपतिः ॥ ४ ॥

तापसांस्तापसानन्तरा देवता
देवता देवताश्चान्तरा तापसाः ।
एवमादृत्य वागीश्वरादिस्थितौ [धिष्ठितः ]
संननर्त स्वयं श्रीभवानीपतिः ॥ ५ ॥

॥ इति श्रीताण्डवस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

४०.

॥ अथ श्रीकालहस्तीश्वराष्टकम् ॥

श्रीलसद्विलासलोलशेषतल्पसायकं
शैलकन्यकास्यचन्द्रचन्द्रिकाचकोरकम् ।
फालनेत्रवह्निदग्धपञ्चवाणरूपकं
कालहस्तिनायकं सुखप्रदायकं भजे ॥ १ ॥

कालकूटभीकराग्निकण्ठमध्यधारणं कालकर्मखाम्बुकाशखण्डनोग्रहारिणम् । (?) कालमृत्युगर्ववल्लिकासमूलदारणं कालहस्तिनायकं सुखप्रदायकं भजे ॥ २ ॥

स्थूलसूक्ष्मनित्यसत्यशोभितं शुभोदितं
बालचन्द्रशेखरं कृपासुधारसाकरम् ।
लालितव्रतार्थिलोकबालकर्णमूलकं (?)
कालहस्तिनायकं सुखप्रदायकं भजे ॥ ३ ॥

बालिका वियोगियोगिभावपद्मवासितं
धालधल्यकोटिशीतधामसुप्रकाशितम् ।
कीलसंनिभाग्रशातशूलवृद्धगाशितं ( ? )
कालहस्तिनायकं सुखप्रदायकं भजे ॥ ४ ॥

भ्रूलतानिरीक्षणप्रभूतलोकजालकं
लोलताद्रिजालसत्कपोल[कन्धरं शिवम् ] ।
खेलसत्प्रकल्पितेन्द्रजालतन्त्र कीलकं
कालहस्तिनायकं सुखप्रदायकं भजे ॥ ५ ॥

व्यालमक्षिकाग्ररत्नमातृकाविभूषणं
कालसिन्धुकासुरारिपङ्क[रूप] भूषणम् ।
शीलवर्तनप्रयुक्तशिष्टभक्तपोषणं
कालहस्तिनायकं सुखप्रदायकं भजे ॥ ६ ॥

नीलदेहसेवितामरालदेहप्रापितं
मूलमन्त्रकर्णमूर्तिमोचनं त्रिलोचनम् ।
शूलिनं सुवर्णसिन्धुमौलिनं कपालिनं
कालहस्तिनायकं सुखप्रदायकं भजे ॥ ७ ॥

1. श्रीकालहस्तीश्वराष्टकम्

क्षालितप्रभक्तकर्मजातरोगकर्दमं
क्षालिकासनाथमिन्द्रशैलराजकर्दमम् ।
ज्वालितात्म रोष भीषकेलिदक्षनिर्दमं
कालहस्तिनायकं सुखप्रदायकं भजे ॥ ८ ॥

॥ इति श्रीकालहस्तीश्वराष्टकं सम्पूर्णम् ॥

४१. ॥ अथ श्रीकालहस्तीश्वराष्टकम् ॥

गङ्गाधराय गरुडध्वजसंनुताय
माङ्गल्यदाय महितोरगभूषणाय ।
सङ्गीतलोलहृदयाय सदाशिवाय
श्रीकालहस्तिनिलयाय नमः शिवाय ॥ १ ॥

कन्दर्पदर्पदहनाय कृपाकराय
'भन्दारसुन्दरसुरद्रुवरप्रदाय ।
मन्दारजप्रसवमञ्जुलमस्तकाय
श्रीकालहस्तिनिलयाय नमः शिवाय ॥ २ ॥

डिण्डीरडुण्डुभरपाण्डुरविग्रहाय
' चण्डासुरप्रहरणाय विशारदाय ।
कुण्डल्यधीशसमुदार्चित[समुदचित ] कुण्डलाय
श्रीकालहस्तिनिलयाय नमः शिवाय ॥ ३॥

हालाहलग्रहणलालसमानसाय
नीलाम्बुजाय निज [ जातनिभ ] संनुतकन्धराय ।
एलाधिपत्रिपुरराक्षससंह राय
श्रीकालहस्तिनिलयाय नमः शिवाय ॥ ४ ॥

लक्ष्मीभवाय[तनूभव ] हराय [शिवा ] युताय
दक्षाध्वराय विकलोत्कट वैभवाय ।
वक्षोविलम्बिसुमनोहर मौक्तिकाय
श्रीकालहस्तिनिलयाय नमः शिवाय ॥ ५ ॥

[मन्दारसान्द्रसुरवन्द्यवरप्रदाय ] 2. [ चण्डाशिरप्रकरणाय

श्रीशिवस्तोत्रेषु

चर्माम्बराय शरणागतरक्षणाय
धर्मासनाय धरणीपरिपूजिताय ।
धर्माङ्गकोटिसदृशाय ( ? ) कलाधराय
श्रीकालहस्तिनिलयाय नमः शिवाय ॥ ६ ॥

शूलायुधाय सुरसंनुतविक्रमाय
कालान्तकाय कमलासनवन्दिताय ।
भालाम्बकाय भवदुःखविनाशना [का] य
श्रीकालहस्तिनिलयाय नमः शिवाय ॥ ७ ॥

रामार्चिताय रजनीकरभूषणाय संभृत्यनाथकुलसंनुतकङ्कणाय । ( ? ) गौरीपयोधरयुगग्रहकार्मुकाय [कामुकाय ] श्रीकालहस्तिनिलयाय नमः शिवाय ॥ ८ ॥ कालहस्त्यष्टकं पुण्यं यः पठेच्छिवसन्निधौ । शिवलोकमवाप्नोति शिवेन सह मोदते ॥। ९ ॥ ॥ इति श्रीकालहस्तीश्वराष्टकं सम्पूर्णम् ॥

४२. ॥ अथ श्रीशङ्करकवचम् ॥

ऐश्वरं परमं तत्त्वमादिमध्यान्तवर्जितम् ।
आधारं सर्वभूतानामनाधारमविक्रियम् ॥ १ ॥

अनन्तानन्दबोधाम्बुनिधिमद्भुतविक्रमम् ।
अम्बिकापतिमीशानमनीशं प्रणमाम्यहम् ॥ २ ॥

एकदा मुनयः सर्वे द्वारकां द्रष्टुमागताः ।
वासुदेवं च सोत्कण्ठाः कृष्णदर्शनलालसाः ॥ ३॥

ततः स भगवान् प्रीतः पूजां चक्रे यथाविधि ।
तेषामाशीस्ततो गृह्य बहुमानपुरःसरम् ॥ ४ ॥

तैः पृष्टः कथयामास कुमारप्रभवं च यत् ।
चरितं भूमिभारनं लोकानन्दकरं परम् ॥ ५ ॥

मार्कण्डेयमुखाः सर्वे माध्याह्निकक्रियोत्थिताः ।
कृष्णः स्नानमथो चक्रे मृदक्षत कुशादिभिः ॥ ६॥

सूर्योपस्थानसन्ध्यां च स्मृतिधर्ममनुस्मरन् ।
शिवपूजां ततः कृष्णो गन्धपुष्पाक्षतादिभिः ॥ ७ ॥

-------

मार्कण्डेय:- श्रीशङ्करकवचम्

चकार विधिवद्भक्त्या नमस्कारयुतां शुभाम् ।
जय शङ्कर सोमेश रक्ष रक्षेति चात्रवीत् ॥ ८ ॥

जजाप शिवसाहस्रं भक्तिमुक्तिप्रदं विभोः ।
अनन्यमानसः शान्तः पद्मासनगतः शुचिः ॥ ९॥

ततस्ते विस्मयापन्ना दृष्ट्रा कृष्णविचेष्टितम् ।
मार्कण्डेयोऽवदत् कृष्णं बहुशो मुनिसंमितम् ॥ १० ॥

त्वं कृष्ण कमलाकान्तः परमात्मा जगद्गुरुः ।
भवत्पूज्यः कथं शम्भुरेतत्सर्वं वदस्व मे ॥ ११ ॥

श्रीकृष्ण उवाच -

साधु साधु मुने पृष्टं हिताय सकलस्य च ।
अज्ञातं तव नास्त्येव तथापि च वदाम्यहम् ॥ १२ ॥

दैवतं सर्वलोकानां सर्वकारणकारणम् ।
ज्योतिर्यत्परमानन्दं सावधानमतिः शृणु ॥ १३ ॥

विश्वसाधनमीशानं गुणातीतमजं परम् ।
जगतस्तस्थुषो ह्यात्मा मम मूलं महामुने ॥ १४ ॥

यो देवः सर्वदेवानां ध्येयः पूज्यः सदाशिवः ।
स शिवः स महादेवः शङ्करच निरञ्जनः ॥ १५ ॥

तस्मान्नान्यः परो देवस्त्रिषु लोकेषु विद्यते ।
सर्वज्ञः सर्वगः शक्तः सर्वात्मा सर्वतोमुखः ॥ १६ ॥

पठ्यते सर्वसिद्धान्तैर्वेदान्तैर्यो मुनीश्वर ।
तस्मिन् भक्तिर्महादेवे मम धातुश्च निर्मल ॥ १७ ॥

महेशः परमं ब्रह्म शान्तः सूक्ष्मः परात्परः ।
सर्वान्तरः सर्वसाक्षी चिन्मयस्तमसः परः ॥ १८ ॥

निर्विकल्पो निराभासो निःसङ्गो निरुपद्रवः ।
निर्लेपः सकलाध्यक्षो महापुरुष ईश्वरः ॥ १९ ॥

तस्य चेच्छाभवत् पूर्वं जगत्स्थित्यन्तकारिणी ।
वामाङ्गादभवं तस्य सोऽहं विष्णुरिति स्मृतिः ॥ २० ॥

जनयामास धातारं दक्षिणाङ्गात् सदाशिवः ।
मध्यतो रुद्रमीशानं कालात्मा परमेश्वरः ॥ २१ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु तपस्तपन्तु भो वत्सा अत्रवीदिति तान् शिवः ।

स्तुत्वा तु विधिवत् स्तोत्रैः प्रणम्य च पुनः पुनः ।
ततस्ते शिवमात्मानं प्रोचुः संयतमानसाः ॥ २२ ॥

ब्रह्मविष्णुरुद्रा ऊचुः —

तपः केन प्रकारेण कर्तव्यं परमेश्वर ।
ब्रूहि सर्वमशेषेण स्वात्मानं वेत्सि नापरः ॥ २३ ॥

महादेव उवाच-

कायेन मनसा वाचा ध्यानपूजाजपादिभिः ।
कामक्रोधादिरहितं तपः कुर्वन्तु भो सुराः ॥ २४ ॥

देवा ऊचुः-

त्वया यत्कथितं शम्भो दुर्ज्ञेयमजितात्मभिः ।
सौम्योपायमथो ब्रह्मन् वद कारुण्यवारिधे ॥ २५ ॥

शङ्कर उवाच-

शृणुध्वं सर्वपापन्नं भुक्तिमुक्तिप्रदं नृणाम् ।
सहस्रनाम सद्विद्यां जपन्तु मम सुव्रताः ॥ २६ ॥

यया संसारमग्नानां मुक्तिर्भवति शाश्वती ।
शृण्वन्तु तद्विधानं तु महापातकनाशनम् ॥ २७ ॥

पठतां शृण्वतां सद्यो मुक्तिः म्यादनपायिनी ।
ब्रह्मचारी कृतस्नानः शुक्लवासा जितेन्द्रियः ॥ २८ ॥

भस्मधारी मुनिर्मोनी पद्मासनसमन्वितः ।
ध्यात्वा मां सकलाधीशं निराकारं निरीश्वरम् ॥ २९ ॥

पार्वतीसहितं शम्भुं जटामकुटमण्डितम् ।
वसानं चर्म वैयाघ्रं चन्द्रार्धकृतशेखरम् ॥ ३० ॥

त्र्यम्बकं वृषभारूढं कृत्तिवाससमुज्ज्वलम् ।
सुरार्चितपदद्वन्द्वं दिव्यभोगं सुसुन्दरम् ॥ ३१ ॥

विभ्राणं सुप्रसन्नं च कुठारवरदाभयम् ।
दुरन्तं कमलासीनं नागयज्ञोपवीतिनम् ॥ ३२ ॥

विश्वकायं चिदानन्दं शुद्धमक्षरमव्ययम् ।
सहस्रशिरसं शम्भुमनन्तकरसंयुतम् ॥ ३३ ॥

श्रीशङ्करकवचम्

सहस्रचरणं दिव्यं सोमसूर्याग्निलोचनम् ।
जगद्योनिमजं ब्रह्म शिवमाद्यं सनातनम् ॥ ३४ ॥

दंष्ट्राकरालं दुष्प्रेक्षं सूर्यकोटिसमप्रभम् ।
निशाकरकराकारं भेषजं भवरोगिणाम् ॥ ३५ ॥

पिनाकिनं विशालाक्षं पशूनां पतिमीश्वरम् ।
कालात्मानं कालकालं देवदेवं महेश्वरम् ॥ ३६॥

ज्ञानवैराग्यसंपन्नं नित्यानन्दमयं परम् ।
शाश्वतैश्वर्य संपूर्ण महायोगीश्वरेश्वरम् ॥ ३७ ॥

समस्तशक्तिसंपन्नं पुण्यकार्यं दुरासदम् ।
तारकं ब्रह्म संपूर्णमणीयांसं महत्तरम् ॥ ३८ ॥

यतीनां परमं ब्रह्म यतीनां तपसः फलम् ।
संयमीहृत्समासीनं तपस्विजनसंवृतम् ॥ ३९ ॥

विधीन्द्रविष्णुनमितं मुनिसिद्धनिषेवितम् ।
महादेवं महानन्दं देवानामपि दैवतम् ॥ ४० ॥

शान्तं पवित्रमोङ्कारं ज्योतिषां ज्योतिरुत्तमम् । शंकरो मे शिरः पातु ललाटं फाललोचनः ॥। ४१॥

विश्वचक्षुर्दशौ पातु रुद्रः पातु भ्रुवौ मम ।
गण्डौ पातु महेशानः श्रुती रक्षतु पूर्वजः ॥ ४२ ॥

कपोलौ मे महादेवः पातु नासां सदाशिवः ।
मुखं पातु हविर्भोक्ता ओष्ठौ पातु महेश्वरः ॥ ४३ ॥

दन्तान् रक्षतु देवेशस्तालू सोमकलाधरः ।
रसनां परमानन्दः पातु शङ्खौ शिवाप्रियः ॥ ४४ ॥

चुबुकं पातु मे शम्भुः श्मश्रुं शत्रुविनाशनः ।
कुचं पातु भवः कण्ठं नीलकण्ठोऽवतु ध्रुवम् ॥ ४५ ॥

स्कन्धौ स्कन्दपतिः पातु बाहू पातु महाभुजः ।
उपबाहू महावीर्यः करौ विबुधसत्तमः ॥ ४६ ॥

अङ्गुलीः पातु पञ्चास्यः पर्वाणि च सहस्रपात् ।
हृदयं पातु सर्वात्मा स्तनौ पातु पितामहः ॥ ४७ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु

उदरं हुतभुक् पातु मध्यं मे मध्यमेश्वरः ।
कुक्षिं पातु भवानीशः पृष्टं पातु कुलेश्वरः ॥ ४८ ॥

प्राणान् मे प्राणदः पातु नाभिं भीमः कटिं विभुः ।
सक्थिनी पातु मे भर्गो जानुनी जनताधिपः ॥ ४९ ॥

जङ्घे पुररिपुः पातु चरणौ भवनाशनः ।
शरीरं पातु मे शर्वो बाह्यमाभ्यन्तरं शिवः ॥ ५० ॥

इन्द्रियाणि हरः पातु सर्वत्र जयवर्धनः ।
पूर्वे दिशि मृड: पातु दक्षिणे यमसूदनः ॥ ५१ ॥

वारुण्यां सलिलाधीश उदीच्यां मे महीधरः ।
ऐशान्यां पातु भूतेश आग्नेय्यां रविलोचनः ॥ ५२ ॥

नैर्ऋत्यां भूतभृत् पातु वायव्यां बलवर्धनः ।
ऊर्ध्वं पातु मखद्वेषी ह्यधः संसारनाशनः ॥ ५३ ॥

सर्वतः सुखदः पातु बुद्धिं पातु सुलोचनः ।

एवं न्यासादिकं कृत्वा साक्षाच्छम्भुमयो भवेत् ॥ ५४ ॥
नमो हिरण्यबाह्वादि पठेन्मन्त्रं तु भक्तिमान् ।
सद्योजातादिभिर्मन्त्रैर्नमस्कुर्यात्सदाशिवम् ॥ ५५ ॥
॥ इति श्रीशङ्करकवचं सम्पूर्णम् ॥

४३. ॥ अथ श्रीकालहस्तीश्वरस्तोत्रम् ॥

महेश्वरं महोन्नतं महेश्वरं सदानम-
गणेश्वरं गुणान्वितं गणेश्वरं जगन्नुतम् ।
अनीश्वरं वृषाश्वरंहसाव रुद्रगामिनं ( ? )
सदा भजामि कालहस्तिसाम्ब मूर्तिमीश्वरम् ॥ १॥

निटालविस्फुटै कटक्तट । लवह्निचिच्छटा- लस ध्वनिप्रकृज्जटालनिष्ट हैमनम् । घटीभवादिमौ निहृत्कुटी भवत्पदं त्रिशुं [विभुं ] सदा भजामि कालहस्तिसाम्बमूर्तिमीश्वरम् ॥ २ ॥

श्रीअपराधस्तवः

घनाघनादियज्ञभुग्घनाघनप्रचारकृद्-
द्युनाघनामहरु सुहृद्दृढासुहृद्धनुरस्वनम् ।
घनाघनव्यपेटिकाघनाघनप्रभञ्जनं
सदा भजामि कालहास्तिंसाम्बमूर्तिमीश्वरम् ॥ ३ ॥

जटाकुटीरधन्यधुन्यभङ्गभङ्गसङ्घटा-
घुमंघुमंधुमं घुमद्ध्वनिध्वनद्दरीस्फुटम् ।
कटीतटी घटीकृतोत्कटाजिनं ककुप्पटं
सदा भजामि कालहरित साम्ब मूर्तिमीश्वरम् ॥ ४ ॥

सुधाशनाधिराट्पुरीसुगह्वरीजमञ्जरी -
स्फुरन्मरन्दनिर्झरीधुरा धुराधुरीणगीर्गणम् ।
विराट्तुरङ्गमार्गणं विशेषविष्णुमार्गणं ( ? )
सदा भजामि कालहस्ति साम्ब मूर्तिमीश्वरम् ॥ ५॥

॥ इति श्रीकालहस्तीश्वरस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

४४. ॥ अथ श्रीअपराधस्तवः ॥

शम्भो शङ्कर शान्त शाश्वत शिव स्थाणो भवोमापते
भूतेश त्रिपुरान्तक त्रिनयन श्रीकण्ठ कालान्तक ।
शर्वोग्राभय भर्ग भीम जगतां नाथाक्षय श्रीनिधे
रुद्रेशान महेश्वरेश्वर महायोगीशतुभ्यं नमः ॥ १ ॥

स्वामिन् सर्वजगद्गुरो हर महालीलाक्षमाक्षेत्रस-
च्चिद्रपा खिलभूतभाव्यजगतां नाथ प्रपन्नार्तिहन् ।
पापनाशुभपाशदुःखभयहृद्भक्तेष्टद् ज्ञानद
श्रीदति षडङ्ग मोक्षण महायोगीश तुभ्यं नमः ॥ २ ॥

क्रूरं कष्टतरं विनष्टहृदयं भ्रष्टं शठं निष्ठुरं
निर्लज्जं कृपणं कृतघ्नमशुचिं बह्वाशिनं हिंसकम् ।
आशापाशशतप्रबद्धमनसं दुष्कीर्तिभाजं जडं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३ ॥

मूर्ख बालमतिं स्वधर्मरहितं धर्मार्थहीनं खलं कामान्धं क्षणिकं कदर्थनपरं दौरशील्यजन्मस्थलम् ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु अज्ञं लुब्धमसत्यनिष्ठमधमं प्रज्ञायशोवजितं कारुण्याकरवारिधे भवपितर्दोपाकरं पाहि माम् ॥ ४ ॥

क्षुद्रं दुर्भगमल्पसत्त्वमलसं भग्नत्रतं रागिणं
भीरुं डाम्भिकमीर्ण्यकं व्यसनिनं पापात्मकं सूतकम् ।
आधिव्याधिनिपीडितं जडधियं सद्भिः सदा निन्दितं
कारुण्य करवारिधे भव पितर्दोपाकरं पाहि माम् ॥ ५ ॥

आकाङ्क्षाश्रयमार्यवर्ति विमुखं क्षीणं गुणद्वेषिणं
धूर्त दुर्गुणमत्यशुद्धहृदयं सर्वत्र संदेहिनम् ।
दीनं पापरतं समस्त विषयेष्वासक्तमन्यायिनं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोपाकरं पाहि माम् ॥ ६ ॥

अश्रद्धं गतपौरुषं कुपथगं जाज्वल्यमानं हृषा
संसारार्णवमग्नमूर्मितरलं नीचप्रियं निर्दयम् ।
बैराग्यानतिदानयोगनियमद्वेष्टारमुन्मादिन
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ ७ ॥

द्वन्द्वग्रस्त समस्तवृत्तिकुशलं सत्सङ्गविद्वेषिणं
दुः सङ्गप्रियमप्रतिष्ठवचनं कामातुरं तस्करम् ।
शैत्रज्ञानपराङ्मुखं खलजनव्यापारपारङ्गतं
कारुण्या करवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ ८ ॥

दुर्मत्यावमतिप्रवृद्धरजसं सद्वृद्धसेवा रिपुं
सद्धर्मेष्वसमुत्सुकं गुरुजने मान्येषु चात्युद्धतम् ।
शिष्टा शिष्टकरप्रियं च सततं दुष्टस्य तुष्टिप्रदं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि मान् ॥ ९ ॥

स्मप्नेऽप्युत्तम गन्धपुष्पनिकरैरीशाचे नावर्जितं
ध्यानाध्यानविचारणागुणरिपुं तुच्छं मदोच्छङ्गलम् ।
दारिद्र्यास्पदमात्मवैरिवशगं तापत्रयस्याश्रयं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ १० ॥

आत्मातिस्तुतिकारिणं परमहा निन्दाकरं निन्दितं लुण्टाकं पतितं विपर्ययगतस्वान्तं सदा याचकम् । व्याक्रोश । द्विहतस्वकार्यनिचयं सर्वापदां सञ्चयं कारुण्य करवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ ११ ॥ :

1 श्रीअपराधस्तवः

कृत्याकृत्यविचारवर्जितमतिं व्रात्यं महावश्चकं
दुर्बुद्धिं मदमानमत्सरनिधिं दुर्वृत्तवृत्त्याश्रयम् ।
मिथ्याज्ञानिनमार्यकण्टकमलं लोकत्रये दूषितं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ १२ ॥

दुष्कर्मप्रचये प्रहृष्टहृदयं क्लेशैव संपीडितं
चार्वाकं कुमतिं कुचेलमलसं कार्पण्यजन्मस्थलम् ।
भार्यापुत्रगृहादिसक्तमनसं गाम्भीर्यधैर्यच्युतं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ १३ ॥

चित्तक्षोभकरं कलङ्कहृदयं शोकास्पदं लोलुपं
सारासारविचारहीनमनसं नीचप्रियं नीरसम् ।
मत्तोन्मत्तनिकृष्टनष्टचकितं शून्यं हृदालापिनं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ १४ ॥

आत्मज्ञानविहीनमात्मविमुखं सर्वात्मभावद्विषं
सङ्कल्पैर्बहुभिर्विभिन्नहृदयं दैत्यप्रसक्तं सदा ।
मर्माविद्वचनं कठोरहृदयं मित्रद्रुहं चुम्बकं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ १५ ॥

वेदोक्ताचरणाशिवात्मचरितं स्वेच्छाप्रवृत्तिं सदा
सच्छास्त्रेष्वपरागिणं प्रियतमालक्ष्मीगुणावेष्टितम् ।
दाक्षिण्यप्रतिपन्नताविरहितं स्वार्थैकदृष्टिं सदा
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ १६ ॥

सत्यत्यागद्याक्षमाशमदमाद्यर्थानभिज्ञात्मकं
देवब्राह्मणगोव्रजातिथिपितृज्ञानात्मकापूजकम् ।
विश्वस्तेष्वपकारवञ्चनपरं मैत्रीरिपुं दुर्जनं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषकरं पाहि माम् ॥ १७ ॥

कृत्वा धर्ममतिं कथंचिदपरः को मत्समोऽस्मिन्भवे -
दित्येवं बहुजल्पिनं कुपुरुषं भ्रान्त्याश्रयं राक्षसम् ।
दृष्टादृष्टसुखैषिणं बत मुदा मुक्त्वा शिवाराधनं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ १८ ॥

मार्जाला खुबकाश्वकुक्कुटक पिक्रोडा हिवृत्तिं सदा तीर्थध्वाङ्क्षमनर्थकं परसुखे सन्तापिनं दुःसहम् । - १२५

श्रीशिवस्तोत्रेषु त्यक्तोपायममेयकाङ्क्षिणमहो शुण्ठं च चोरोपमं कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ १९ ॥

अस्पृश्यं विकलं कुधैर्यमखिले दोपे स्वकीये गुणं
पश्यन्तं चलमात्मकार्यनिरतं पूज्यं विषादात्मकम् ।
चिन्ताशोकपरीतचेतसमलं सर्वाशुभानां पदं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ २० ॥

दुष्पूरस्वककुक्षिपूरणपरं भारं भुवः केवलं
दासीमेषखरस्वभावमपटुं संमानने भाजने ।
रिक्तं बालकदीर्घसूत्रिणमलं हृच्छल्यशीलं सदा
कारुण्याकर वारिघे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ २१ ॥

अत्या देशिनमुत्तमस्थितिमतां संत्यागिनं नास्तिकं
रन्ध्रान्वेषिणमन्धमूकबधिरं शम्भोस्तु विश्वात्मन: ।
माहात्म्य श्रवणस्तुतीक्षणविधौ माहेश्वरा वत्सलं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ २२ ॥

दुष्कार्यालघुभारवाहनपशुं तृष्णा तृणग्राहिणं
संसारार्णवदुःखपङ्कपतितं यान्तं सदाधो भृशम् ।
स्वत्वाहन्त्वममत्वमोहमकरैराकृष्यमाणं सदा
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ २३ ॥

भ्रष्टं सर्वजुगुप्सितं परहितव्याघातिनं तामसं
संभ्रान्तं चपलं विधानविहितव्यापारविद्वेषिणम् ।
शम्भो त्वत्पदभक्तिहीनमदृढं संमूढमात्मद्विषं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ २४ ॥

ज्येष्ठावासमतिप्रमादितमतिं क्षुत्तृड्जराद्यर्दितं
स्वप्नेऽप्यन्यपरोपकाररहितं सर्वाहितं दुर्लभम् ।
लोके सत्परिहार्यनिन्दितमहो दुःखप्रदेशक्रियं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् २५ ॥

त्वक्चुक्लान्त्रसिरातनूरुहमयं काराख्यरन्ध्रस्थितं
नानापायपतिष्णु कालशिखिना पापच्यमानं भृशम् ।
दृष्ट्वापि स्वकलेबरं कृशतरं तत्रापि रक्तं पं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ २६ ॥

श्री अपराधस्तवः

किं वाचा बहुविस्तरेण भगवन् मत्संनिभो भूतले
नाभून्नास्ति च नो भविष्यति पुमान् निर्भाग्यचूडामणिः ।
तस्मादीदृशमात्मवचकमहो त्रैलोक्य चूडामणे
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ २७ ॥

सर्वश्रेष्ठ गुणैकभाजन विभो सत्त्वोत्तमेषूत्तमा-
संख्येयावगुणैकभाजनमलं कष्टातिकष्टक्रियम् ।
श्रीशा श्री शमतीन्द्रियेन्द्रियवशं निस्सङ्गिनं सङ्गिनं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहिमाम् २८ ॥

विण्मूत्रकृमिमांसशोणितमयं मेदोऽस्थिमज्जात्मकं
निर्गन्धैकनिधिं जरापरिगतं वातादिदोषात्मकम् ।
दृष्ट्वा तु स्वशरीरमत्र तु सदा वैराग्यहीनं पशु
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि मात् ॥ २९ ॥

विष्ठामूत्रजन्त्वनिष्टमशुभं स्वाभाव्यतो नश्वरं
कृष्णक्षेण्यविषूचिकाज्वरशिरश्शूलादिरोगास्पदम् ।
ज्ञात्वा तु स्वशरीरमत्र तु सदा वैराग्यहीनं पशुं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३० ॥

पगुत्वान्ध्यजरित्वमौर्यखलता बाधिर्यजन्मस्थलं
क्लेद्यच्छेद्यविशोष्यदाह्यकृशतास्थौल्यस्वभावात्मकम् ।
संपश्यन्नपि दोषमत्र तु सदा संप्रीतियुक्त प
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३१ ॥

देहक्षालनलेपनादिविधिना संस्पर्शयोग्यं त्वचा
दन्नं (?) क्लिन्नमहार्णवं व्रणमुखैर्नित्यं स्रवन्तं मलम् ।
तं दृष्ट्वाप्यविरागिणं च नरके शूनं सरागं पशुं
कारुण्याकरवारिधे भव पितर्दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३२ ॥

॥ इति श्रीअपराधस्तवः सम्पूर्णः ॥

४५. ॥ अथ श्रीचन्द्रमौलिपञ्चकम् ॥

सदा मुदा मदीयके मनः सरोरुहान्तरे
विहारिणेऽघसञ्चयं विदारिणे चिदात्मने ।
निरस्ततोय तोयमुन्निकायकायशोभिते
नमः शिवाय साम्बशङ्कराय चन्द्रमौलये ॥ १ ॥

नमो नमोऽष्टमूर्तये नमो नमानकीर्तये
नमो नमो महात्मने नमः शुभप्रदायिने ।
नमो दयार्द्रचेतसे नमोऽस्तु कृत्तिवाससे
नमः शिवाय साम्बशङ्कराय चन्द्रमौलये ॥ २॥

पितामहाद्यवेद्यकस्वभावकेवलाय ते
समस्तदेववासवादिपूजिताङ्घ्रिशोभिने ।
भवाय शक्ररत्नसद्गलप्रभाय शूलिने
नमः शिवाय साम्बशङ्कराय चन्द्रमौलये ॥ ३॥

शिवोऽहमस्मि भावये शिवं शिवेन रक्षितः
शिवस्य पूर्णवर्चसः समर्चये पदद्वयम् ।
शिवात्परं न विद्यते शिवे जगत् प्रवर्तये
नमः शिवाय साम्बशङ्कराय चन्द्रमौलये ॥ ४ ॥

मरन्दतुन्दिलारविन्दसुन्दरस्मिताननो-
न्मिलन्मिलिन्दबृन्दनीलनीलकुन्तलां शिवाम् ।
कलाकलापसारिणीं शिवां च वीक्ष्य तोषिणीं [णे ]
नमः शिवाय साम्बशङ्कराय चन्द्रमौलये ॥ ५ ॥

॥ इति श्रीचन्द्रमौलिपञ्चकं सम्पूर्णम् ॥

४६. ॥ अथ श्रीचन्द्रमौलिपञ्चकम् ॥

शिवाननारविन्दसन्मिलिन्दभावभाङ्मनो-
विनोदिने दिनेशकोटिकोटिदीप्ततेजसे ।
स्वसेवलोकसादरावलोकनैकवर्तिने
नमः शिवाय साम्बशङ्कराय चन्द्रमौलये ॥ १ ॥

श्रीमहादेवस्तुतिः

जटातटीलुठद्वियद्धुनीधलद्धलध्वन-
द्वनौघगर्जितोत्थबुद्धिसंभ्रमच्छिखण्डिने ।
विखण्डितारिमण्डलप्रचण्डदोस्त्रिशूलिने
नमः शिवाय साम्बशङ्कराय चन्द्रमौलये ॥ २ ॥

प्रहृष्टहृष्टतुष्टपुष्टदिष्टविष्टपाय सं-
नमद्विशिष्टभक्तविष्टरार्त[ ] येऽष्टमूर्तये ( ? ) ।
विदायिने धनाधिनाथसाधुसख्यदायिने
नमः शिवाय साम्बशङ्कराय चन्द्रमौलये ॥ ३ ॥

अखर्वगर्वदोर्विजृम्भदम्भकुम्भदानव-
च्छिदासदाध्वनत्पिनाकहारिणे विहारिणे ।
सुहृत्सुहृत्सुहृत्सुहृत्सुहृत्स्मयापहारिणे
नमः शिवाय साम्बशङ्कराय चन्द्रमौलये ॥ ४ ॥

अखण्डदण्डबाहुदण्डदण्डितोग्रडिण्डिम-
प्रधिं धिमिंधिमिंधिमिध्वनिक्रमोत्थताण्डवम् ।
अखण्डवैभवाहिनाथमण्डितं चिदम्बरं
नमः शिवाय साम्बशङ्कराय चन्द्रमौलये ॥ ५ ॥

॥ इति श्रीचन्द्रमौलिपनकं सम्पूर्णम् ॥ ४७ ॥ अथ श्रीमहादेवस्तुतिः ॥

रुद्राय शितिकण्ठाय सुरूपाय सुवर्चसे ।
कपर्दिने करालाय हर्यक्ष्णे वरदाय च ॥ १ ॥

सृष्णे (?) पूष्णे दशभिदे देवानामधिपाय च ।
क्षेम्या [य] हरिनेत्राय स्थाणवे पुरुषाय च ॥ २ ॥

हरिकेशाय मुण्डाय क्रोधायोत्तारणाय च ।
भास्वराय सुतीर्थाय देवदेवाय रंहसे ॥ ३ ॥

उष्णीषिणे सुवक्त्राय पशुहस्ताय पार्षिणे ।
हिरण्यबाहवे राजन्योप्राय पतये दिशाम् ॥ ४॥

पशूनां पतये चैव भूतानां पतये नमः ।
वृषाय मातृभक्ताय सेनान्ये मध्यमाय च ॥ ५ ॥

9

श्रीशिवस्तोत्रेषु

महात्मने चानङ्गाय सर्वाङ्गाय प्रमाथिने ।
तथा रुद्राणिपतये पृथवे कृत्तिवाससे ॥ ६ ॥

कपालभूषिणे नित्यं सुवर्णमकुटाय च ।
महादेवाय कृष्णाय त्र्यम्बकाय हराय च ॥ ७ ॥

क्रोधनायानृशंसाय मृत्यवे बाहुशालिने । दण्डिने दृप्ततपसे तथैवाक्रूरकर्मिणे ॥ ८ ।

सहस्रशिरसे चैव सहस्रचरणाय च ।
विरूपाय सुरूपाय महारूपाय दंष्ट्रिणे ॥ ९॥

पिनाकिनं महादेवं महाभोगिनमव्ययम् ।
त्रिशूलपाणिं वरदं त्र्यम्बकं भुवनेश्वरम् ॥ १० ॥

त्रिपुरनं त्रिणयनं त्रिलोकेशं महौजसम् ।
प्रभवं सर्वभूतानां धातारं धरणीधरम् ॥ ११ ॥

ईशानं शङ्करं शवं शिवं विश्वेश्वरं भवम् ।
उमापतिं पशुपतिं विश्वरूपं महेश्वरम् ॥ १२ ॥

विरूपाक्षं दशभुजं विष्यद्गङ्गं वृषध्वजम् ।
उग्रं स्थाणुं शिवं घोरं शवं गौरीशमीश्वरम् ॥ १३ ॥

शितिकण्ठमजं शुभ्रं पृथं विधुहरं हरम् ।
विश्वरूपं विरूपाक्षं बहुरूपमुमापतिम् ॥ १४ ॥

प्रणम्य शिरसा देवं नागाङ्गदधरं हरम् ।
शरण्यं शरणं यामि महादेवं चतुर्मुखम् ॥ १५ ॥

विरोचमानं वपुषा दिव्याभरणभूषितम् ।
अनाद्यन्तमजं शम्भुं सर्वव्यापिनमीश्वरम् ॥ १६ ॥

नित्रैगुण्यं निरुद्योगं निर्मलं निधिमोजसाम् ।
प्रणम्य प्राञ्जलिः शर्वं प्रयामि शरणं हरम् ॥ १७ ॥

निष्कलं निर्मलं नित्यमकारणमलेपनम् ।
अध्यात्मवेदमासाद्य प्रयामि शरणं मुहुः ॥ १८ ॥

यस्य नित्यं विदुः स्थानं मोक्षमध्यात्मचिन्तकाः ।
योगीशं तत्त्वमार्गस्थाः कैवल्यपदमक्षरम् ॥ १९ ॥

श्रीज्ञानामृतरसायनम्

यं विदुः सङ्गनिर्मुक्ताः सामान्यं समदर्शिनः ।
तं प्रपद्ये जगद्योनिमयोनिं निर्गुणात्मकम् ॥ २० ॥

असृजद्यस्तु भूतादीन् सप्तलोकान् सनातनान् ।
स्थितः सत्योपरि स्थाणुं तं प्रपद्ये सनातनम् ॥ २१ ॥

भक्तानां सुलभं तं तु दुर्लभं दूरपातिनाम् ।

अदूरस्थममुं देवं प्रकृतेः परतः स्थितम् ।
नमामि सर्वलोकस्थं व्रजामि शरणं शिवम् ॥ २२ ॥

॥ इति श्रीमहाभारते आश्वमेधिके पर्वणि संवर्तमरुत्तसंवादे मञ्जव गिरिवास महादेवस्तुतिर्नाम सप्तमाध्यायः सम्पूर्णः ॥

४८. ॥ अथ श्रीज्ञानामृतरसायनम् ॥

श्रीपार्वत्युवाच -

भगवन् देवदेवेश सर्वपापप्रणाशनम् ।
सर्वकामफलस्तोत्रं ज्ञानामृतरसायनम् ॥ १ ॥

महेश्वरं महादेवमीशानं शङ्करं हरम् ।
रुद्रं भद्रं शिवं विष्णुं नीलकण्ठं पितामहम् ॥ २ ॥

उग्रं भीमं शिवं स्थाणुं स्वयम्भू शम्भुशूलिनम् ।
पुरुषं गौरीश्वरं चन्द्रं चन्द्रमौलिं जटाधरम् ॥ ३॥

उमापतिं पशुपतिं विरूपाक्षं वृषध्वजम् ।
वृषं गङ्गाधरं शङ्करं[शर्वं ] श्रीकण्ठं वृषवाहनम् ॥ ४॥

पिङ्गाक्ष जटिलं कृत्तिवाससं गृहाधरम् [च गुहाशयम् ] ।
ऊर्ध्वनेत्रं सहस्राक्षं सहस्रभुजशीर्ष[क]म् ॥ ५ ॥

मृगाङ्कचिह्नं भस्माङ्गं दशबाहुं त्रिलोचनम् ।
त्रिनेत्रं त्रिषु लोकेषु त्र्यम्बकं त्रिपुरान्तकम् ॥ ६ ॥

कालं कामाङ्गदहनं मन्त्रकं दैत्यघातकम् ।
[ब्रह्मणः ] पञ्चमशिरोदक्षयज्ञविनाशनम् ॥ ७ ॥

पूषदन्तहरं साक्षात्तारका स्यनिपातनम् ।
ऊर्ध्वलिङ्गं महालिङ्गं चारुलिङ्गं त्रिलिङ्गिनम् ॥ ८ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु

वाचस्पतिं दिव्यचक्षं ब्रह्मस्कन्धाय देशिकम् ( ? ) ।
ऊर्ध्वरेतं वीतरागं ततो धर्मदृढत्रतम् ॥ ९ ॥

जर्झरीडिण्डिमुण्डं च त्रिदण्डिलकुलीजटम् ( ? ) ।
गजचर्मपरीधानं पललाजिनवाससम् ॥ १० ॥

विश्वाननं महावासं मृतवासं चतुष्कलम् ।
चर्यारूढं [वि]मानस्थं वानप्रस्थं च शूलिनम् ॥ ११ ॥

कपालखट्वाङ्गहस्तं कङ्कमालाशिरोधरम् ।
व्यालोपवीतनिलयं महाकुण्डलिनृपुरम ॥ १२ ॥

महादंष्ट्रं महाकायं महाशीर्पसुशोभनम् ।
महासिद्धं महावीरं सन्नद्धं वीरवन्दितम् ॥ १३ ॥

अघोरं घोरसंशिष्टं घोरादोरतरं तथा ।
हिरण्यवर्णं देवादि ब्रह्मण्यमभवं भवम् ॥ १४ ॥

पञ्चाक्षरं पञ्चवीजं पञ्चवक्त्रं सदाशिवम् ।
षड्वक्त्रं महागुह्यं कालाग्नि रुद्रतेजसम् ॥ १५ ॥

अष्टधा नवधा चैवं दशधा शतधा स्मृतम् ।
बहुरूपं महारूपं विश्वरूपं जगद्गुरुम् ॥ ॥ १६ ॥

कलितं . . . . कालोत्पत्तिकुलेश्वरम् ।
धन्वन्तरिं ब्रह्मविंद पुण्डरीकं प्रजापतिम् ॥ १७ ॥

वेद्यवेदविधार्थं योगज्ञानविचक्षणम् ।
ध्यानं ध्येयं च तत्पूज्यं परस्य ज्ञानमुत्तमम् ॥ १८ ॥

स्वाहास्वधावषट्कारं [ हेमपार्श्व ] हुताशनम् ।
यज्ञतीर्थं . सर्वतोमुखम् (?) ॥ १९ ॥

सकलं निष्कलं शून्यं स्थूलं सूक्ष्मं परापरम् ।
अनन्तं ध्येयरहितं तारद्वारवधान्तिकम् ॥ २० ॥

बिन्दुनाद कलाक्रान्तं प्राणापानप्रवाहनम् ।
परिपूर्ण हताराति मूर्ध्वमध्यव्यवस्थितम् ॥ २१ ॥

मात्रार्थकं मात्रपदमदध्वाध्वा परापरम् (?) ।
अस्वतन्त्रो स्वतन्त्रोऽयमस्तु नास्तु जयापरम् ( ? ) ॥ २२ ॥

अविदित्वा तु विदितमप्रमाणप्रमाणकम् ।
निस्संशयं निरापेक्षं निधानस्थं निरेपनम् ॥ २३ ॥

श्रीज्ञानाभृतरसायनम्

निर्विकल्पं निष्प्रपञ्चमद्वैतं केवलं प्रभुम् ।
व्योमातीतं मनुश्चार्यमनन्तमजमव्ययम् (?) ॥ २४ ॥

अष्टोत्तरं द्वादशान्तं धनाख्यं शून्यवाचकम् ( ? ) ।

विष्णुधर्मं विनिष्ठान्तं निस्तरङ्गं निरामयम् ॥ २५ ॥
नकिचित् किञ्चिदानन्दं परमात्मानुलेपनम् ।
१३३
पराभ्यां रत्नमारूढं [पराभ्यन्तरमारूढं] अधिकं तत्परापरम् ॥ २६॥

देवानां परमं देवं प्रणमेयं महेश्वरम् ।
संसारदुःखदहनमायुरारोग्यनिर्मितम् ॥ २७ ॥

सर्वपापक्षयकरं सर्वरोगनिबर्हणम् ।
सन्ततं शृणु तं ह्यस्तु ज्ञानामृतरसायनम् ॥ २८ ॥

तीर्थकोट्यस्तु यज्ञानां मन्त्रको यस्तु यज्ञकम् । (?) ... व्रतं पुण्यं स्वाध्यायं मन्त्रनायकम् ॥ २९ ॥

विश्वेशं च त्रिकालज्ञमणिमादिगुणाष्टकम् ।
परापरं परावाप्तिस्वर्गमोक्षप्रदायकम् ॥ ३० ॥

अमृताक्षं मृत्युजयमनाढ्यं तं शुभं वृषम् (?) ।
परमाक्षरमोङ्कारं षडङ्गं मन्त्रनायकम् ॥ ३१ ॥

अवाप्तं मन्त्रदेश।ख्यं व्योमरुध्यचतुष्कलम् । दशबीजं महावं वैदिकं रौद्रवैष्णवम् ॥ ३२ ॥

आरूढं तौडिकं सौरं भैरवं पापदक्षिणम् ।
गोपितं संह्यलं मन्त्रः सर्वमन्त्रप्रवर्तकम् ॥ ३३ ॥

एकं पञ्चाशद्वर्णानां मूलकं वर्णभेदकम् (?) ।
पञ्चमात्रस्थूल भेदमेकाशीतिदलास्तकम् ॥ ३४ ॥

अष्टात्रिंशत्कलाधारं त्रिषष्टिभेदसंस्थितम् ।
अनाहतं चतुष्षष्टिकलाभिश्चैकमक्षरम् ॥ ३५ ॥

नित्यस्थितं हंसगर्भ शिवभक्तिं शिवात्मकम् ।
आद्यन्तमध्यनिलयं स्तुतिं मिश्रामनोपमम् ॥ ३६ ॥

जाग्रत्स्वप्रसुषुप्तिस्थं पूरकं कुम्भरेचकम् ।
अविभक्तमनेकैकं नाभूतं च पृथक् पृथक् ॥ ३७ ॥

अनेकाधारवदनं मन्त्रशास्त्राङ्गमालयम् ।
इच्छाज्ञानंक्रियाशक्तिमन्त्रशक्त्यात्मनोदयम् ॥ ३८ ॥

दक्षिणोत्तरमध्यस्थं श्रीशिवस्तोत्रेषु हेमकोटस्तु यो दद्यात्कपिलाकोटयो ददेत् ॥ ३९ ॥

महीं काञ्चनसम्पूर्णां रत्नानां सप्तसागरात् ।
कुरुक्षेत्रे कनखले चन्द्रसूर्यग्रहे वरे ॥ ४० ॥

एतत्सर्वेषु दानेषु यत्पुण्यं फलते फलम् ।

तत्फलं लभते मर्त्यः स्तवस्यास्यानुकीर्तनात् ॥ ४१ ॥
कुलकोटिं समुद्धृत्य शिवलोके महीयते ।
सर्वपापविशुद्धात्मा मुक्तिरेव न संशयः ॥ ४२ ॥
॥ इति श्रीज्ञानामृतरसायनं सम्पूर्णम् ॥

४९. ॥ अथ श्रीअवोरस्तवः ॥

सकलभुवननाथं सर्वं सर्ववन्द्यं
सहमनु मनुनाथं पूजयित्वा सशक्तिम् ।
परमशिवमघोरास्त्राख्यमन्त्राधिराजं
परिमितविषयाभिर्वाग्भिरभ्यर्चयामः ॥ १ ॥

यत्पाशसंहृतिषु पाशुपतं महाखं
ग्रन्थिप्रभेदनविधौ क्षुरिकात्रमाहुः ।
विघ्नस्तुतौ च शकलीकरणे शिवा
वन्दे तदत्रमहमैशमधोरसंज्ञम् ॥ २ ॥

यस्ते विभर्ति निजमूर्धनि मन्त्रचक्रं
यो वा बिभर्त्यवयवेषु तदक्षराणि ।
[ सोऽयं 1] निरस्य निखिलग्रहभूतरोगान्
जित्वात्रनायकरिपूनतिवृद्धिमेति ॥ ३ ॥

वज्रं शक्तिर्दण्डखडगाहिपाशान् [:]
वायोरलं सा गढ़ा ... च त्रिशूलम् ।
पद्मं चक्रं साधयन्ति स्वकृत्यं
वाज्ञां ते दिग्भृतामायुधानि ॥ ४ ॥

न भवति विपपीडा नारिपीडा न चाधि: न खलु निखिलरोगा नापि भूतग्रहार्तिः । न धनहरणभीतिर्नाभिचारस्य तेषां 1. हेयं सकृदपि भुवने त्वां येऽखराजं स्मरन्ति ॥ ५॥

श्रीअधोरस्तवः

मन्त्री जपाकुसुमसंनिभभीममूर्ति
त्वां घोरमूर्धपरिपिङ्गलकेशपङ्क्तिम् ।
दंष्ट्राकरालवदनं तटिदाभ जिह्वं
व्यात्ताननं रविशशिज्वलनोग्रनेत्रम् ॥ ६ ॥

नागेन्द्रभूषणकपालकृताङ्कमाला-
शोभान्वितं भ्रुकुटिभङ्गकरालवक्त्रम् ।
धूम्राम्बरं मुखरनू पुरमष्टबाहुं
ध्यायन् प्रसिध्यति झणत्कणकिङ्किणीकम् ॥ ७ ॥

त्वां दक्षिणैः करतलैरसिशूलमूल-
शक्तिं[क्तीः] डमडुमरुकं चषकं दधानम् ( ? ) ।
खेटं त्रिशूलनृकपालसुरेन्द्रशखा-
ण्यारब्धयात्रमरिमर्दनमाश्रितोऽस्मि ॥ ८ ॥

कर्णद्वये करयुगे भुजयोश्च युग्मे
पार्श्वद्वये पदयुगे कटिमण्डले च ।
कुक्षौ गले शिरसि नाथ चतुर्दशाहीन्
तत्तद्विभूषणकृतात्मतनूर्बिभर्षि ॥ ९ ॥

वामे शूलदले स्थितस्तव हरिः श्रीनीलरुद्रः पुन-
मध्ये दक्षिणतो विधिः सुफलके गौरी गुहः कुम्भ ।
दण्डा गणनायको दिनकरो दण्डेऽस्य मूले स्मरः
तेनाघाहि गलग्रहोन्मदरिपूनस्त्रेश निर्नाशय ॥ १० ॥

त्वां सात्त्विकं धवलरूपमुपास्य मोक्षं
संप्राप्नुवन्ति मनुजाः सुखसंनिविष्टम् ।
आरक्तवर्णमद [थ ] राजसमुद्धताङ्ग-
मा[साद] यन्ति सकलाभिमतार्थसिद्धिम् ॥ ११ ॥

शत्रुक्षयाय सकलामयनाशनाय
सर्वोपसर्गहतये च तवातिरौद्रम् ।
कृष्णं कृपानिलयतामसमेव शस्तं
यानोद्यतं यतिवराः कथयन्ति रूपम् ॥ १२ ॥

यद्वा दमहमरुका सिपिशाचशूल- मूलानि दक्षिणकरैरवरैः कपालम् ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु त्वां खेटकेन वरघण्टिकया च शूल- मध्यं दधानमहमभुजं नमामि ॥ १३ ॥

आकर्षणे निखिलरोगहतौ रिपूणां
स्तम्भे वशीकरणमोहनदीपनेषु ।
युद्धोद्यतं तव पुर [ वपु ] स्तटिदंशु भीमं
स्मृत्वोग्रदंष्ट्रमचिरेण फलं लभन्ते ॥ १४ ॥

कृष्णप्रभं त्रिनयनं त्रिभुजं त्रिपादं
भीमं महाशनिरवं विकटाट्टहासम् ।
त्वां सूचिमुष्टिहननैरहिभूषिताङ्गं
ध्यायन्ति धावनपरं रिपुमारादौ ॥ १५ ॥

त्वां षड्भुजं त्रिनयनं शशिकान्तरूपं
पद्माननं विधृतभूषणमूर्धकेशम् ।
वामे कपालधनुषी दधतं सखेटं
शूलं शरं च परतः प्रणतोऽस्मि सासि ॥ १६ ॥

व्याधादरि[ वरि] प्रमथने सति भूमिकम्पे
दाहे दिशां प्रचुरवृष्टिषु चण्डवाते ।
पापक्षये सकलवृद्धिषु शान्तिका दौ
भीतौ च देव तव रूपमिदं स्मरन्ति ॥ १७ ॥

सजलघनघनाभं भीमदंष्ट्रं त्रिनेत्रं
भुजगधरमघोरं रक्तवस्त्राङ्गरागम् ।
परशुडमरुखडगान् खेटकं बाणचापौ
त्रिशिखनरकपाले बिभ्रतं भावयामि ॥ १८ ॥

शूलं मूलं पिशाचं शरमसिसृणियुक्टङ्कयुग्भिण्डिपाल
वज्रं तत्स्थूलमध्यं डमरुकमपरैर्घण्टिकां चापखेटौ ।
पाशं चक्रं च दण्डं भुजगमनलकं दक्षिणैर्बाहुदण्डै-
ये त्वां विद्युदाभं विजयिनमनिशं घोरनाथं भजामः ॥ १९ ॥

केऽप्यष्टकाधिकसहस्रकरं विदुस्त्वा - मन्येऽपि चाष्टशतहस्तमतयैवेषम् । 1

श्री अधोरस्तवः केचिद्विपञ्चकरमष्टभुजं परेऽपि केचिच्चतुर्भुजयुतं कतिचिद्विबाहुम् ॥ २० ॥

केचिद्वदन्ति धृतषोडशबाहुदण्ड-
मन्ये पुनर्द्विनवसङ्ख्यकरारविन्दम् ।
त्वां सर्वतः प्रसृतपाणिपदं तु शैवं
तेजः सुदुस्सहतरं वयमामनामः ॥ २१ ॥

त्वां बाहुमूलवलयीकृततक्षका हिं
तन्मध्यवेष्टितमहादृढपूर्वपद्मम् ।
पादाब्जसंस्थकुलिकं करपद्मशोभं
दण्डे कटी घटितवासुकिमेखलाङ्कम् ॥ २२ ॥

त्वां शङ्खपालभुजगेन्द्रकृतोपवीतं
जानुद्वयस्फुरदनन्तमहोरगेन्द्रम् ।
लूतादिवृश्चिकविराजिविराजिताङ्गं
कर्कोट काहिपरिभूषित कण्ठभागम् ॥ २३ ॥

त्वां प्रस्फुरच्छिखिनिभोर्ध्वकचं स्फुरन्तं
घोराननं विकृतघोरतरा हिभूषम् ।
वन्दामहे वरतनुं वररूपशोभं
वक्षोल्लसच्चटचटारवरुण्डमालम् ॥ २४ ॥

आम्रेडितप्रयुतसङ्ख्य तटित्कृतास्थि-
मालाधरं कहकहारवभोगिभूषम् ।
भूयो वमज्ज्वलनदीप्तललाटनेत्रं
त्वां हुंकृतेन मम घातय घातयारीन् ॥ २५ ॥

चक्रोद्धृतप्रणव फट्कृतसंपुटं ते
मन्त्रोत्तमं जपति यः सममङ्गमन्त्रैः ।
अस्मात्परं मनुशतैः किमिहाल्पसारै-

रायातमिष्टमनिशं त्वयि सिद्धिमेति ॥ २६ ॥
यः पञ्चषभिर्द्विदशाष्टयुग्मैर्वर्णैर्मनोज्ञैः परिकल्पिताङ्गः ।
१३७
ऋष्यादिकं बीजसशक्तिकीलयुक्त्या तिसञ्चिन्त्य जपेत्स धन्यः ॥ २७ ॥

यो मस्तकेऽलिकतले नयनद्वये च मध्ये वास्तव मनोरिह नासिकायाम् ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु कर्णद्वये हनुयुगे द्विजपङ्क्तियुग्मे कण्ठेऽसयोश्च जठरे स्तनयोः क्रमेण ॥ २८ ॥

वर्णान्निवेशयति वक्षसि नाभिदेशे
बाहुप्रकोष्टतलपाणिषु वामतश्च ।
स्फिज्यूरुजानुतलतश्चरणेषु तद्व-
त्पायौ सलिङ्गपणे चरमाङ्गदेशे ॥ २९ ॥

पार्श्वद्वये हृदि च तालुनि साधकेन्द्रः
पूजाविधौ जपविधौ च सुसम्प्रदायः ।
[ सोऽयं निरस्य ] निखिलार्तिम ने कसौख्या-
न्यासादयत्यनिमिषैरपि पूज्यमानः ॥ ३० ॥

त्वां शेषक्लृप्तवलयाङ्कितपाणिपद्मं
कर्कोटका हिपरिभूषितदामशोभम् ।
वक्षःस्थलाभरणतक्षकनागशोभं
पद्माख्यनागपरिकल्पितहारभूषम् ॥ ३१ ॥

सुश्वेतपद्मपरिक्लृप्तललाटशोभं
मध्याङ्गलग्न कुलिकोदरबन्धनागम् ।
केचित्कटीघटित भूषितशङ्खपालं
कर्णावतंसवरवासुकिमामनन्ति ॥ ३२ ॥

चर्मासिचापशरवज्रपरश्वथाङ्ग-
शूलादिमध्य सृणिदण्डधरैश्च हस्तैः ।
पञ्चाननं धवलदंष्ट्रमगाधनेत्रं
त्वामञ्जनाभमरिभीषणमाश्रयामः ॥ ३३ ॥

हस्तैरभीवरपरश्वथकृष्णसार-
युक्तैश्चतुर्भिरभिशोभितमाननैश्च ।
त्वां पूजयन्निह सहस्रदलाब्जसंस्थ
वाञ्छां व्रजेद्दशभिरावरणैरुपेतम् ॥ ३४ ॥

काल्याद्याभिः परिवृततनुं शक्तिभिर्दिग्गताभि-
स्तन्मध्यस्यैः परिचिततनुं भीषणाद्यैश्च रन्धैः ।
ब्राह्मयाद्याभिर्दिशि दिशि तनुं [वृतं] मातृभिर्लोकपालैः
साङ्गं ध्यायन् जपति सुमतिर्भूतले यः स धन्यः ॥ ३५ ॥

कृत्वा चक्रं रजोभिस्तव तदनुगुणैः कर्णिकाकेसराढ्यं मध्ये च द्वादशारं कृतनियमविधिः षोडशारं च बाह्ये ।

अघोरस्तवः

मध्ये त्वां पूजयित्वा दिशि दिशि परितः केसरेष्वष्टशक्ती- रिच्छादिद्वादशारेष्वथ यजति महास्त्राणि चत्वारि दिक्षु ॥ ३६ ॥

शेषारेष्वष्टरुद्रान्विदिगुदिततनून् भीषणाभीषणादीन्
बाह्येऽस्त्रैरात्मदिक्स्थैः सह कुलिशमुखै भौतिकादीनि चाष्टौ ।
तस्याधिव्याधिनाशः सकलमभिमतं शत्रुनाशश्व सद्य:-
शान्तिः पुष्टिश्च विद्या धनमपरिमितं क्षेत्रसम्पत्तिरन्ते ॥ ३७ ॥

यस्त्वां युद्धोद्यताङ्गं यजति कृतमतिर्भास्कराद्यैर्गणेशैः
क्षेत्रेशैः कोणसंस्थैः त्रिदशपतिमुखैरष्टरुद्रैः परीतम् ।
आद्ये तज्ज्ञानरूपप्रभृतिभिरपरे वीरघोषादिरुद्रै-
स्तद्वाह्यस्थैश्चतुर्थद्रविणपतिमुखैः पञ्चमे कालमुख्यैः ॥ ३८ ॥

षष्ठे चोच्छुष्ममुख्यैरनिशमभिमुखैः सप्तमे विष्णुमुख्यै-
रन्यस्मिन् तीक्ष्णदंष्ट्रप्रभृतिभिरमरेशादिभिश्वापरस्मिन् ।
आधारे लोकपालैर्दिशि दिशि दशमे सायुधैः सेव्यमानं
भोगानास्वाद्य सर्वान् भुवि तनुविर मे मोक्षमाप्नोति सोऽयम् ॥३९॥

चक्रं स्रग्वज्रशक्तीर्डमरुपरशुघण्ट (हिखड्गप्रखेट।न् बिभ्राणं दण्डपाशौ ध्वजनरशिरसी चापबाणौ भुजैश्च । दोर्भ्यां द्वाभ्यां महास्त्रं नियुतरविनिभं लूतमुण्डा हि भूषं चार्काभिं कुण्डलाढ्यं कुमतविहतये घोरनाथं भजामः ॥ ४० ॥

विद्युन्मालानलाभं भुजगपरिवृतं भीषणं निम्ननेत्रं
शूलं पाशं च घण्टामनलम सिमह खेटकौ प्रज्वलन्तौ ।
सव्येऽभीशक्तिचापान् शरपरशुरुजा दक्षिणे घोरवक्त्रं
पार्श्वे घोरास्त्रमेवं नियमितमनसा संयजे सर्व सिद्धधै ॥ ४१ ॥

वायुतं [तव मनूत्तम ]मिष्ट [मङ्ग ]युक्तं
हुत्वा सहस्र [मपकृत्य ] मपाकरोति ।
संध्यासु चाष्टसहितं शतमत्र जप्त्वा
ध्यायन् कुबेरसदृशं श्रियमेति मर्त्यः ॥ ४२ ॥

आधारनाभिहृदये च गले च तालु-
भ्रूमध्य मूर्न्यखिलशक्तिपदेषु देवम् ।
तेजोमयं सरति यः क्रमशश्च मोक्षं
यो व्युत्क्रमेण स नरः पुनरेति भोगम् ॥ ४३ ॥

+ J : :

श्रीशिवस्तोत्रेषु

यद्वैभवं तव महास्त्रमहानुभावं
स्तोतुं न मन्त्रपतयस्तदशेषमीशाः ।
का शक्तिरत्र वद तादृशमीदृशानां
देशगणको गणकीर्ति मेति ॥ ४४ ॥

एतामघोरास्त्रपदानुविद्धां
यः स्त्रोत्रमालां पठति त्रिसन्ध्यम् ।
विजित्य [निर्जित्य ] शत्रून् विगतामयोऽसौ
प्राप्नोत्यशेषानपि वाञ्छितार्थान् ॥ ४५ ॥

॥ इति श्रीअघोरस्तवः सम्पूर्णः ॥ .

५०. ॥ अथ श्रीअघोराष्टकम् ॥

कालाभ्रोत्पलकालगात्रमनलज्वालो के शोज्ज्वलं
दंष्ट्राद्यस्फुटदोष्टविम्बमनलज्यालोग्रनेत्रत्रयम् ।
रक्ताकोरकरक्तमाल्यरचितं[रुचिरं ] रक्तानुलेपप्रियं
वन्देऽभीष्टफलाप्तयेऽङ्घ्रिकमलेऽघोरास्त्रमन्त्रेश्वरम् ॥ १ ॥

जङ्घालम्बितकिङ्किणीमणिगणप्रालम्विमालाञ्चितं
[दक्षान्त्रं ] डमरु पिशाचमनिशं शूलं च मूलं करैः ।
घण्टाखेट कपालशूलकयुतं वामस्थिते विभ्रतम्
वन्देऽभीष्टफलाप्तयेऽङ्घ्रिकमलेऽघोरास्त्रमन्त्रेश्वरम् ॥ २ ॥

नागेन्द्रावृतमूर्ध्निज[र्धज] स्थित [श्रुति ] गलश्रीहस्तपादाम्बुजं
श्रीमद्दोःकटिकुक्षिपार्श्वमभितो नागोपवीतावृतम् ।
लूतावृश्चिक राजराजितमहाहाराङ्कितोरस्स्थलं
वन्देऽभीष्टफलाप्तयेऽङ्घ्रिकमलेऽघोरास्त्रमन्त्रेश्वरम् ॥ ३ ॥

धृत्वा पाशुपतास्त्रनाम कृपया यत्कुण्डलि [ यत्कृन्तति ] प्राणिनां
पाशान्ये क्षुरिकाखपाशदलितग्रन्थि शिवास्त्राह्वयम् ( ? ) ।
विघ्नाकाङ्क्षिपदं प्रसादनिरतं सर्वापदां तारकं
वन्देऽभीष्टफलाप्तयेऽङ्घ्रिकमलेऽघोरास्त्रमन्त्रेश्वरम् ॥ ४ ॥

घोरा घोरतराननं स्फुटदृशं संप्रस्फुरच्छूलकं प्राज्यां[ज्यं ] नृत्तसुरूपकं चटचटज्वालाग्नितेजः कश्चम् ।

श्रीबिल्हणस्तवः [ जानुभ्यां] प्रचटत्कृता [रिनिकरं ] स्रमुण्डमालान्वितं वन्देऽभीष्टफल।प्तयेऽङ्घ्रिकमलेऽघोरास्त्रमन्त्रेश्वरम् ॥ ५ ॥

भक्तानिष्टकदुष्टसर्पदुरितप्रध्वंसनोद्योगयुक्
हस्ताग्रं फणिबद्धहस्त चरणं प्रारब्धयात्रापरम् ।
स्वावृत्त्यास्थितभीषणाङ्कनिकरप्रारब्धसौभाग्यकं ?
वन्देऽभीष्टफलाप्तयेऽङ्घ्रिकमलेऽघोरास्त्र मन्त्रेश्वरम् ॥ ६ ॥

यन्मन्त्राक्षरलाञ्छितापघनवन्मर्त्याश्च[च] वज्रार्चिषो
भूतप्रेतपिशाचराक्षसकला निर्घातपाता इव [ दिव] ।
उत्सन्नाश्च भवन्ति सर्वदुरितप्रोच्चाटनोत्पादकं
वन्देऽभीष्टफलाप्तयेऽङ्घ्रिकमलेऽघोरास्त्रमन्त्रेश्वरम् ॥ ७ ॥

यद्ध्यानो ध्रुवपूरुषो[ध्यानोद्यतपूरुषो ]षितगृहग्रामस्थिरास्थायिनो
भूतप्रेतपिशाचराक्षस प्रतिहता निर्घातपाता इव ।
यद्रूपं विधिना स्मरन् हि विजयी शत्रुक्षयं प्राप्नुते
वन्देऽभीष्टफलाप्तयेऽङ्घ्रिकमलेऽघोरास्त्रमन्त्रेश्वरम् ॥ ८ ॥

॥ इति श्रीअघोराष्टकं सम्पूर्णम् ॥

५१. ॥ अथ श्रीबिल्हणस्तवः ॥

सन्तु सहस्रं देवास्तद्गुणदोषोक्तिभिः किमस्माकम् ।
शिवमेव वर्णयामः पुनरपि शिवमेव शिवमेव ॥ १॥

धत्से मूर्ध्नि सुधामयूखशकलं श्लाघ्ये कपालस्रजं
वक्षस्यद्रिसुताकुचागरुरजः सान्द्रं चिताभस्मा व ।
तद्वाणादिकविप्रणीतललित स्तोत्र प्रबन्धप्रिये
त्वत्कर्णे लभतामयं मम गिरां गुम्भोऽपि सम्भावनाम् ॥ २ ॥

पञ्चब्रह्म षडङ्गबीजमुखरप्रासादपञ्चाक्षर-
व्योमव्यापिपुरःसरेषु मनुषु प्रौढिः कुतो मादृशाम् ।
ओंकारादिनमोऽन्तमुद्रितभवन्नामावलीकल्पितं
सर्वं मन्त्रतया प्रभो परिणमत्यन्तर्बहिर्यागयोः ॥ ३ ॥

सर्वेषां हृदि विद्यसे शिव ततस्त्वद्ध्यानयोगेन किं
विश्वस्योपरि वर्तसे यदि ततस्त्वत्पादमूलेन किम् ।
त्रैलोक्यं त्वयि लीयते यदि तदा त्वत्प्राप्त्युपायैरलं
सर्व चापि तवैव तत्त्वमपरं दैवं न रोचिष्यते ॥ ४ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु

प्रासादैस्तव किं श्मशानवसतेः स्नानैः किमस्थिस्पृशः
किं वच दिगम्बरस्य भसितालेपस्य गन्धैश्च किम ।
किं धूमैः शवधूमधूम्रवपुषः किं कालकूटाशिनो
नैवेद्यैरपि भक्तिमात्रसुलभं त्वां देव सेवामहे ॥ ५ ॥

वदन्ति चेतश्च पलस्वभावं
जल्पन्ति दोषान् कवयो गुणाय ।
तद्यत्र कुत्रापि विलीयमानं
कदाचन त्वय्यपि धावतीति ॥ ६ ॥

एनांसि मानसिकवाचिककायिकानि कुर्मस्तथापि चरणं शरणं ददी [दे ]थाः । यो दोषवन्तमपि रक्षति रक्षितासौ को[किं ]वा न रक्षति निरागसमिन्दुमौले ॥ ७ ।

आयुषि महति विलम्बो भवति भवत्पादपङ्कजप्राप्तेः ।
ही भवदाराधन[ ]विघात इत्युभयथापि किं कुर्मः ॥ ८ ॥

पुंसामायुर्निटल फलकेष्वक्षरैर्विद्यमानै-
निश्चिन्वानो विधिवधिना पूर्यमाणं स लुम्पेत् ।
नैतत्कर्तुं प्रभवति मम त्वत्पदाम्भोजयुग्म-
प्रत्यासन्नक्षितिनति 'विसंघृष्टफालाक्षरस्य ॥ ९॥

श्मशाने भूतानां पतिरिति विजानन्नपि जनो नृणां भस्मान्यस्थीन्यपि किमिति तीर्थं नमयति [ गमयति ] । भवदेहाश्लेषं भवदपघनारोहणमपि "स्वयं लब्ध्वा स्वेषामकृतपरिपाकेन [ लब्धान्येषां सुकृत परिपको न ] भवति ॥ १० ॥ ?

प्रेतताममरतां च विभ्रतीं
त्वदभुजिष्यपदवीं लभामहे ।
दुष्कृतस्य सुकृतस्य चोभयो
नन्तरं तदपि धारयामहे ॥ ११ ॥

ब्रह्मोत्तमाङ्गलवितुर्नृ कपाल 'लेदुः श्रीकण्ठपादकमलं वरिवस्यतां ते । 1. किणामृष्ट 3. वोढुः 2. स्वयं लब्धानां कस्सुकृतपरिपाको नु भवति

1 श्री बिल्हणस्तवः हिंसाप्यशौचमपि नागसि कारणं नः स्वामी सेवकमिति प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ॥ १२ ॥

जटाजूटे गङ्गां निटलनिकटे शीतकिरणं
पुनर्देहे देवीं तुहिन गिरिपुत्रीं पवयसि ।
ततः शङ्के लोकत्रितयपरितापापहरणं
विधातुं संनाहो वरद भवता भावित इति ॥ १३ ॥

वित्तेशस्य कुबेरता न विरता नीहारभानोः क्षयो हेरम्बस्य महोदरं न गलितं दैत्यारिरुच्चैर्गदः । अङ्गं भृङ्गिरिटेश्च पाण्डु कृश [त ]मित्यास्ताममीषां कथा त्वं शूलीति विधीयसे कथमयं भक्तस्तव । नामयः ॥ १४ ॥ गृह्यन्तां वसनेषु चर्म भुजगो हारेषु यानेषु गा-

१४६
धुत्तरं कुसुमेषु नात्र रुदितुः किं तत्र [ रुदिमः किं त्वत्र] कम्पामहे ।
अन्धे: कौस्तुभ कामधेनुकमलाकल्पद्रमोञ्चैःश्रवः-
पीयूषादिषु सत्सु तात भवता यः कालकूटग्रहः ॥ १५ ॥

उत्तरङ्गमधिमस्तकगङ्गा-
वारि धारयसि वारिजगन्धि ।
किं पयश्चुलुकबिल्वदलैस्ते
भिक्षुरुज्झति कदापि न लाभम् ॥ १६ ॥

सस्यारोपणरक्षणाक्षमतया भिक्षाटनं निर्मितं
कच्छग्रन्थिविमोचनापटुतया : वासो दिशः कल्पिताः ।
शाणान्वेषणघर्षण लसतया भस्माङ्गरागः कृतो
विश्वोत्पादनपालनापहरणायासस्त्वया नेक्षितः ॥ १७ ॥

धुत्तराणि शिरःस्रजं पितृवनं वासं विषं भोजनं
गह्यन्याभराणि भस्म तिलकं वृद्धोक्षमारोहणम् ।
प्रेतान् पारिषदान् विधाय ममृजे दुर्मेधसो वेधसः
त्रैलोक्यानुपयोगिवस्तुरचना वैफल्य दोषस्त्वया ॥ १८ ॥

1. लोकाः 3. लसतया, पहतया 2. स्फुटयसि 4. सर्पाश्चाभरणानि

श्रीशिवस्तोत्रेषु

वाणी पङ्करुहासनस्य गृहिणीत्यास्थायि मौनव्रतं
लक्ष्मीः सागरशायिनः प्रियतमेत्यग्राहि भिक्षाटनम् ।
इत्थं स्वामिनिषिद्धसेवकवधूसम्भोगवीभत्सया
पञ्चासेविषत त्वया धृतिदद्यादान्तिक्षमामुक्तयः ॥ १९ ॥

भिक्षां देहि गृहाण कीदृशमभिप्रेतं प्रतिज्ञा दृढा
बाढं पृच्छ हिमाचलं न गृहिणी भिक्षां पतिं पृच्छति ।
तद्भिक्षुस्तनयामियं त्रिनयनायत्ता प्रतिज्ञा मृषे-
त्यन्तश्छद्मपरीक्षिताचलवधूभावाय तुभ्यं नमः ॥ २० ॥

स स्वामी जगतां सखा धनपतेः सेव्यः सुराणामिति
श्रुत्वा तुभ्यमुमां प्रतिश्रुतवती मेना मुनीनां पुरः ।
त्वामाशावसनं पिशाचसुहृदं प्रेतावृतं प्राङ्गणे
दृष्ट्वा चित्रशिखण्डिभिः प्रहसितं मेने 'नटैर्नाटितम् ॥ २१ ॥

शूलानि क्षिणु लोहकार डमरून् मातङ्गसिंहत्व चो
व्यालान् जाङ्गलिक प्रयच्छ शबर व्याघ्राजिनान्यानय ।
खट्वाङ्गान्यपि सूत्रधार घटयेत्युद्वाहकोलाहले
दण्ड्यन्ते हिमवत्पुरे भवदनुज्ञातैर्गणैः कारवः ॥ २२ ॥

वश्रूः सत्रीडमेषामिति न विहितः कङ्कणस्यापि मोक्षो
कोऽसावुद्धूलनस्यावसर इति भवान् मातृभिर्वारितोऽपि ।
निर्वृत्तो माधुपर्को विधिरिति गिरिजा सिद्धि सिद्धान्तवादी
निर्वाणस्य स्वपाणिग्रहणहुतभुजो भस्मलिप्तो ननर्त ॥ २३ ॥

गङ्गा केवलमम्बु शैलतनया पत्नीत्यमुष्याः पुरः
सा गुप्ता शिरसीति केलिकलिभिः सा दर्शितास्या इति ।
सा जूटेऽर्धवपुष्यसावपि धृतेत्ये कोऽनुकूलः शठो
धृष्टो दक्षिण इत्यजायत चतुर्भेदो भवान्नायकः ॥ २४ ॥

हारं त्यक्त्वाक्षसूत्रं श्रवसि मणिसरं चिह्नमौजीगुणायां
कट्यां श्रीखण्डपङ्कं विगलितभसिते कक्षतुम्बीकरण्डे ।
मौलो वृत्तां नरास्थिस्रजमपि मकुटं मुक्तभिक्षाकपाले
पाणौ शैलेन्द्रदत्तां शिव तव दधतो मुग्धता धूर्तता वा ॥ २५ ॥

1. नवैर्नाटितम 2. ग्रहणजहुतभुग्भस्म ।

1. 2. श्रीबिल्हण स्तवः

किं स्थानं 'च जगत्सु सप्तसु परं हे पद्मवासे कुतो
हे पद्मासन पद्ममीश्वरशिरोऽलङ्कारमा रोहताम [रोपितम् ] ।
इत्थं तन्नियमार्चनप्रणयिभिर्माहेश्वरै भक्तितो[र्भर्त्सितौ ]
मन्ये वार्धिशय स्वभाव भवता हृन्नाभिपद्मासनौ ॥ २६ ॥

त्वत्पादयोरव्जसहस्रपूजां
नेत्राजपूर्णां कृतवत्युपेन्द्रे ।
त्रिनेत्र नेत्राब्जसहस्रपूजां
कुर्वन्निवेन्द्रः प्रणतो विभाति ॥ २७ ॥

नेत्रानले कामकरीषदीप्ते
कृतान्तकाष्ठज्वलिते पिनाकिन् ।
मूलाहुतीस्त्रीणि पुराणि हुत्वा
पूर्णाहुतिं विश्वमिदं जुहोषि ॥ २८ ॥

आरोप्य वायुमपि खेचरतां लभन्ते
हुत्वा हुताशमपि वासवतां भजन्ते ।
शम्भो भवच्चरणपद्ममनचयन्तो
मर्त्याः कथञ्चिदपि नाश्नुवते भवन्तम् ॥ २९ ॥

छिन्धि ब्रह्मशिरो यदि प्रथयसे प्रेतेषु सख्यं यदि
क्षीबः क्रीडसि मातृभिर्यदि रतिं धत्से श्मशाने यदि ।
सृष्ट्वा संहरसि प्रजा यदि तथाप्याधाय भक्त्या मनः
त्वां सेवे करवाणि किं त्रिजगतीमान्यः स एवेश्वरः ॥ ३० ॥

व्यालेभ्योऽस्तु नमः पिशाचसदसि न्यस्तः प्रणामाञ्जलि -
नम्राः स्मो नृकपालदामनि चिताभस्मापि वन्दामहे ।
जानुभ्यां प्रणिपत्य चारुवचनैः सन्तोषयामो वृषं
किं कुर्मः परमेश्वरस्य चरितं विज्ञाय वर्तामहे ॥ ३१ ॥

धत्तां भारमनमङ्गरागमजिनं वस्त्रं [वस्तां] च तारक्षवं
कापाली स्रजमा बिभर्तु कटकं चाहेयमामुञ्चतु ।
भूयश्चापि शिवेतराणि भजतां देवस्तथापि स्वयं
सत्स्वन्येष्वपि दैवतेषु शिव इत्येकः समाम्नायते ॥ ३२ ॥

न जगत्सु स्य तत्र भवता स्य तावभवतां 10 વ

श्रीशिवस्तोत्रेषु

अपि कुशलिनी प्रेतावासस्थली सहवासिनः
प्रमथपतयः कचिज्जीर्णः सुखी किमु शक्करः ।
अपि च सुलभा भिक्षावृत्तिर्जगत्त्रयनाथ ते
न खलु शिथिलप्रान्तः किं ते गजाजिनकम्बलः ॥ ३३ ॥

भो भो कैतकपुष्प सौरभनिवे खेदं वृथा मा कृथाः
दृष्ट्वा मूर्ध्नि महेश्वरस्य रचितामर्कप्रसूनावलिम् ।
अस्थिष्वाभरणस्पृहां विदधतः क्षारा [भस्मा] नुलिप्ताकृतेः
नग्नीभूय च नृत्यतोऽस्य चरितं सर्वं सखे तादृशम् ॥ ३४ ॥

भवद्भवनदेहलीनिकटतण्डुदण्डाहति-
त्रुटन्मकुट कोटिभिर्मखवदादिभिर्भूयते ।
भजेम भवदन्तिकं प्रकृतिमेत्य पैशाचिकों
किमित्यमरसम्पदं प्रमथनाथ नाथामहे ॥ ३५ ॥

अर्थानर्थनिरूपणव्यसनितामाढ्य स्तुतिव्यग्रता-
मेणाक्षीकुचलालन प्रणयितामद्यापि वर्तामहे ।
त्वद्ध्यानव्यवधानहेतुषु मनस्त्वच्चाटुविघ्नेषु वा
त्वत्पूजाविधुरेषु कर्मसु करः श्रीकण्ठ नोत्कण्ठते ॥ ३६ ॥

वासः शुभ्रमृतुर्वसन्त समयः पुष्पं शरन्मल्लिका
धावन्तः [धानुष्कः] कुसुमायुधः परिमलः कास्तूरिकात्रं ( ? ) धनुः ।
वाणी तर्क सोज्ज्वला प्रियतमा श्यामा वयो यौवनं
मार्गः शाङ्कर एव पञ्चमलया गीतिः कविर्बिणः ॥ ३७ ॥

बिल्हणावीश्वरसम्प्रणीता-
मेतां स्तुतिं शिवमुदेऽन्वहमामनन्ति ।
ते प्राप्नुवन्ति पुरुषायुषमात्मविद्या-
मारोग्यमष्टतनयानखिलार्थसिद्धिम् ॥ ३८ ॥

एतद्ग्रन्थसहस्रशाणकषणत्रुस्चत्कलङ्कगिरा-
मुल्लासः कथयन्ति बिल्हणकविः तेष्वेव संनह्यति ।
बिन्दुद्वन्द्वतरङ्गिताग्निसरणिः कर्ता शिरोबिन्दुकं
कर्मेति क्रमशिक्षितान्वयकलाः ये के च तेभ्यो नमः ॥ ३९ ॥

॥ इति श्रीबिल्हणस्तवः सम्पूर्णः ॥ 1. भस्माङ्गरागाकृतेः, रक्षानुलिप्ताकृतेः । 2. प्राप्नुवन्तु 3. नायं श्लोकः बिल्हणस्य

५२. ॥ अथ श्रीमहादेव गद्यम् ॥

श्रीमन् महादेव सकलदेवता निस्तारक सामरूप सामवेद सर्वाङ्ग- भस्मारक[धारक] सनत्कुमारादिमुनिगणवन्ध सुन्दर त्र्यम्बक त्रिशूलधर इन्द्रादित्रयस्त्रिंशत्कोटि देवताराध्य अक्षर अनुपम अजात अपराण्ड प्रलयकाल - ताण्डवाडम्बर दिगम्बर निर्मल निरुपम नित्य जातकण्ठ [रूप] मदनान्तक प्रलयान्तक अनेककालकाल... ब्राह्मणराज (?) कपालमालिकाधर अन्धकासुरतारकासुरमहिषासुर कुक्कुटासुरव्याघ्रासुरगजासुरदुष्टदानव कोलाहल सकललोकोत्पत्तिस्थितिलय कालमूर्ते एकमूर्ते उग्रमूर्ते बहुमूर्ते शान्तमूर्ते मूर्तित्रय नेत्रत्रय कालत्रय नन्दिवाहन हिमकरशेखर नन्दिन् महाकाल वीरभद्र पुष्पधर-अण्डाभरण-रुण्डा भरण-डारुकरेणुक- वीरकर्ण-विजयाकर्ण-घण्टाकर्ण- गोकर्ण-लम्बकर्ण-उग्राक्ष - उग्र केश - शतमुख- सहस्रमुख प्रदीप्तवदन- उज्ज्वलनेत्र-भीम- रूप- क्रूररूप- क्रूरदंष्ट्र-अघोरमूर्ते श्रीमत्कैलासवास सूक्ष्मरूप स्थूलरूप अव्यक्तमार्ग आद्यन्तरहित परमात्मन् परंज्योति: भवानीवल्लभ भक्तवत्सल

शिवकर शिव नमस्ते नमस्ते नमस्ते नमः ।
॥ इति श्रीमहादेवगद्यं सम्पूर्णम् ॥

५३. ॥ अथ श्रीमहादेव गद्यम् ॥

ओं जय जय महादेव महाकाल महाकालास्पद महाकालगल नाकौः प्रत्यनीकनाशकर नारायणप्रिय नारदोपगीयमानशुभचरित नागेन्द्र- कृत्तिनिर्वर्तितोत्तरीय त्रिभुवनभवन तिमिरहरणविशददशशतकरनिकर विकसित- तरुणतरसरसिरुहदलसदृशनयन त्रिनयन त्रिवेदमय त्रिशूलधर त्रिपुरहर त्रिपथगाम्बुचुम्बितजटाजूटकोटीरभार त्र्यम्बक अम्बिका नितम्बबिम्बस्पर्शल- म्पटकराम्बुज मण्डलीभूताण्डजपतिकुण्डलमण्डितगण्डस्थल पुण्डरीक- चर्मखण्डवसन प्रचण्डमे रुकोदण्डप्रस्फुरणप्रहसित प्रलयकालताण्डवप्रसारि- तदोर्दण्ड सहस्रमण्डलाभीरक ब्रह्माण्डखण्ड पाण्डुराङ्ग चण्डीश्वर मृड अतुलबल - दशलपनपृथुलभुजतरुवनचलित रजत गिरिशिखर सदृशक कुदु रुशिततरवरवृषभललि- तगतिनिरत निशितपरशुधार शिशिरकरशकलशेखर शशिकाश सङ्काशभस्म स्निग्ध- सर्वाङ्गशरीर अनिशशिशुशरवणभव तात विश्व विश्वेश्वर शर्व शाश्वत कुशेशया सनसंस्तूयमानयशः, अक्षजाशुशिक्षणिभक्षितपञ्चबाणशरीर दक्ष- यज्ञनाशन भगाक्षहरण दक्षिणार्ह अहिमकरहुतभुहिम किरणधरणी गगनपवन-

पतिस लिलात्मक श्रीशिवस्तोत्रेषु सार्वभौम सकललोकपालमौलिमालालङ्कृतपादपङ्कज- पराग युगचतुष्टयप्रतिष्ठितजगत्त्रय कपटनाटकनटनपटुचा टुकर. पटुतरघनघटाक्रीडासक्त त्रयीविष्टपाय 1 सुरमणिमकुटकोटीररत्नसङ्घटित- हाटकपादपीठ कवाटवक्षःस्थल स्वकटितटगलदलित [ गलित] मद- जलमत्तमधुकरकुलकलरवगुणित [ करि] दलविदलनसरभसमृगपतिकर रुह विवर- लग्नस्थूलमुक्त।फलकुसुमावलीसुन्दर श्रीमत्कैलास निवास वासवारिनारीवैधव्यकर विबुधयुगपतिजनानन्दकर ( ? ) प्रणतदीनार्तिनाशन वरद वामदेव समस्त - लोकैकनाथ शिव शिव नमस्ते नमस्ते नमः ।

अपगतपापाय नमः कपिलजटामण्डलेन्दुखण्डाय नमः ।
द्विपचर्मपटाय नमस्त्रिपुरमखन्नाय देवदेवाय ममः ॥

॥ इति श्रीमहादेवगद्यं सम्पूर्णम् ॥ ॥ अथ श्रीलिङ्गपश्चविंशतिस्तोत्रम् ॥

श्रीमत्परमशिवामृत लिङ्गं
श्रीपतिदीन [द्रुहिण ] विलोकन लिङ्गम् ।
सृष्टिस्थितिलयकारणलिङ्गं
तं प्रणतोऽस्मि शमीचनलिङ्गम् ॥ १ ॥

श्रीगिरिजापरमाद्भुत लिङ्गं
श्रितजनतासंरक्षणलिङ्गम् ।
शृङ्गाराङ्गमखान्तक लिङ्गम्
तं प्रणतोऽस्मि शमीवनलिङ्गम् ॥ २ ॥

अखिलजगद्धितमनुपमलिङ्गं
सकलसुरासुरसेवितलिङ्गम् ।
अकलङ्कमल[अकलङ्कं च ] जटाधरलिङ्गं
तं प्रणतोऽस्मि शमीवन लिङ्गम् ॥ ३ ॥

रविशशिबाडबलोचन लिङ्गं
रमणीयाण्डजकुण्डललिङ्गम् ।
रतिपत्यङ्गविभङ्गसुलिङ्गं
तं प्रणतोऽस्मि शमीवन लिङ्गम् ॥ ४ ॥

1. अयः == शरणम्

1 श्रीलिङ्ग पञ्चविंशतिस्तोत्रम्

हरिहयमणिनिभकन्धरलिङ्गं
हरिनन्दनगर्वान्तकलिङ्गम् ।
हरमद्भुतमतिनिर्मललिङ्गं
तं प्रणतोऽस्मि शमीवनलिङ्गम् ॥ ५ ॥

अधिकसमान विवर्जितलिङ्गं
मधुरमनोज्ञसुभाषणलिङ्गम् ।
विधिचापापविवर्जित लिङ्गं (?)
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ ६ ॥

शरणागतसंरक्षणलिङ्गं
करुणारसमयलोचनलिङ्गम् ।
तरुणारुणचरणं भज लिङ्ग
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ ७ ॥

लोकालोक व्यापक लिङ्गं
काकोदरपतिकङ्कणलिङ्गम् ।
आकाशात्परचिन्मय लिङ्गं
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ ८ ॥

सामादिश्रुतिसंनुतलिङ्गं
सामजवाहनसेवितलिङ्गम् ।
दामोदशरदृतबललिङ्गं (?)
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ ९ ॥

अम्बरकेशमना [न] म्बरलिङ्गं
कम्बुग्रीवमगोत्रजलिङ्गम् ।
लम्बोदरगुहलालनलिङ्गं
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ १० ॥

पक्षापक्षविवर्जितलिङ्गं
दक्षाध्वरसंरक्षित [संहारक ]लिङ्गम् ।
अक्षात्परमजमक्षयलिङ्ग
सं प्रणतोऽस्मि शमीवनलिङ्गम् ॥ ११ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु

रत्नगिरीन्द्रशरासन लिङ्गं
रत्नमयोज्ज्वलभूषणलिङ्गम् ।
आत्मानन्द सुखास्पदलिङ्ग
तं प्रणतोऽस्मि शमीवनलिङ्गम् ॥ १२ ॥

तत्त्वंपदवाच्याधिकलिङ्ग
तारकयोगविधायकलिङ्गम् ।
चिन्मयनित्यनिरञ्जनलिङ्ग
तं प्रणतोऽस्मि शमीवनलिङ्गम् ॥ १३ ॥

दशदिग्वाससमनुपमलिङ्गं
दशकन्धरगानप्रियलिङ्गम् ।
पशुपाशत्वविमोचनलिङ्ग
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ १४ ॥

गौरी कुचकलशाङ्कितलिङ्ग
शौरीक्षणजलजाप्रण[र्पण ] लिङ्गम् (?) ।
वैरीन्द्रियनिवान्तकलिङ्ग
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ १५ ॥

भैरवबाहुबला करलिङ्गं
कैरवबन्धु कलाधरलिङ्गम् ।
कौरवशत्रुजनार्चितलिङ्गं
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ १६ ॥

किङ्करभयनाशङ्करलिङ्ग
कुङ्कुमपङ्कविलेपन लिङ्गम् ।
शङ्करमादिनिरङ्कुश लिङ्गं
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ १७ ॥

सनकसनन्दनसंनुतलिङ्ग-
मनघमनन्तमबाधितलिङ्गम् ।
मुनिजनमनुवनजस्थित लिङ्गं
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ १८ ॥

श्रीलिङ्गपञ्चविंशतिस्तोत्रम्

मननविहीनमनोन्मनलिङ्ग
विनुतविशुद्धसनातन लिङ्गम् ।
जननविनाशमनाकुललिङ्गं
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ १९ ॥

स्फुटतरमोद सुरेश्वरलिङ्गं
पटुतरहठयोगप्रियलिङ्गम् ।
वटतरुमूलतटालयलिङ्ग
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ २० ॥

उग्राकारमनुग्रहलिङ्ग
निग्रहरूपमनुग्रहलिङ्गम् ।
व्याघ्रपदार्चितमप्रजलिङ्गं
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ २१ ॥

ईक्षणदूरनिरीक्षण लिङ्ग सूक्ष्ममजरमनपेक्षित [क्षज ]लिङ्गम् ।

पञ्चाशात्मक पौरुषलिङ्गं
पञ्चीकरणविदा [धा ] यकलिङ्गम् ।
पञ्चाक्षरपञ्चाननलिङ्गं
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ २२ ॥

पाद [ पाप ] विदूरमहोन्नतलिङ्ग
पालितभुवन चतुर्दशलिङ्गम् ।
पातालेशसदाशिवलिङ्ग
तं भज विश्वेश्वर शिवलिङ्गम् ॥ २३ ॥

पशुपतितुरगारोहणलिङ्ग
परमपदादिशुभप्रदलिङ्गम् ।
परमशिवाश्रमपालनलिङ्गं
तं प्रणतोऽस्मि शमीवनलिङ्गम् ॥ २४ ॥

एतत्पञ्चविंशतिलिङ्ग-
श्लोकानि च यः पठति सकृद्वा ।
तस्य जरामृतिभयमपि न हि [ नास्ति ]
देहान्ते परशिवमाप्रोति ॥ २५ ॥

॥ इति श्रीलिङ्गपञ्चविंशतिस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

५५. ॥ अथ श्रीनीलकण्ठस्तवः ॥

नमो भूतनाथं नमो देवदेवं
नमः कालकालं नमो दिव्यतेजः ।
नमः कालभस्मं नमः शान्तशीलं
भजे पार्वतीवल्लभं नीलकण्ठम् ॥ १ ॥

सदा तीर्थसिद्धं सदा भक्तरक्षं
सदा शैवपूज्यं सदा शुभ्रभस्मम् ।
सदा ध्यानयुक्तं सदा ज्ञानतल्पं
भजे पार्वतीवल्लभं नीलकण्ठम् ॥ २ ॥

श्मशाने शयानं महास्थानवासं
शरीरं गजानां सदा चर्मवेष्टम् ।
पिशाच [[दिनाथं ] पशूनां प्रतिष्ठं
भजे पार्वतीवल्लभं नीलकण्ठम् ॥ ३ ॥

फणीनागकुण्ठे [कण्ठं ] भुजङ्गाद्यनेकं[ङ्गभूषं ]
गले रुण्डमालं महावीरशूरम् ।
कटिव्याघ्रचर्मं चिताभस्मलेपं
भजे पार्वतीवल्लभं नीलकण्ठम् ॥ ४ ॥

शिरशुद्धगङ्गं शिवावामभागं
वियद्दीर्घकेशं सदा मां [सहोमं ] त्रिणेत्रम् ।
फणीनागकण सदास्फाललचन्द्रं
भजे पार्वतीवल्लभं नीलकण्ठम् ॥ ५ ॥

करे शूलधारं मरा[महा ] कष्टनाशं
सुरेशं परेशं महेशं जनेशम् ।
धने चारु ईशं[ धनेशस्य मित्रं ] ध्वजेश गिरीशं
भजे पर्वतीवल्लभ नीलकण्ठम् ॥ ६ ॥

उदासं सुदासं सुकैलासवासं धरा निर्झरे संस्थितं ह्यादिदेवम ।

श्रीभृङ्गीस्तवः अजं हेमकल्पद्रुमं कल्पसेव्यं भजे पार्वतीवल्लभं नीलकण्ठम् ॥ ७ ॥

मुनीनां वरेण्यं गुणं रूपवर्ण (?)
द्विजा संपठन्तं [द्विजैः स्तूयमानं ] शिवं वेदशास्त्रैः ।
अहो दीनवत्सं कृपालुं शिवं हि [तं ]
भजे पार्वतीवल्लभं नीलकण्ठम् ॥ ८ ॥

सदा भावनाथं सदा सेव्यमानं
सदा भक्तिदेवं सदा पूज्यमानम् ।
महातीर्थवासं सदा सेव्यमेकं
भजे पार्वतीवल्लभं नीलकण्ठन् ॥ ९ ॥

॥ इति श्रीनीलकण्ठस्तवः सम्पूर्णः ॥

५६. ॥ अथ श्रीभृङ्गीस्तवः ॥

शम्भो शङ्कर शान्त शाश्वत शिव स्थाणो भवोमापते
भूतेश त्रिपुरान्तक त्रिनयन श्रीकण्ठ कालान्तक ।
शर्वोप्राभय भर्ग भीम जगतां नाथाक्षर श्रीनिधे
रुद्रेशान महेश्वरेश्वर महादेवेश तुभ्यं नमः ॥ १ ॥

स्वामिन् सर्वजगद्गुरो हर महालीलाक्षमक्षेत्रस-
च्चिद्रपाखिलभव्यभूतभवतां नाथ प्रपन्नार्तिहन् ।
पापन्नाशुभदुःखपाशभयद्भक्तेष्टद ज्ञानद
श्रीदति षडङ्गमोक्षद महायोगीश तुभ्यं ननः ॥ २ ॥

क्रूरं कष्टतमं विनष्टमनसं भ्रष्टं शठं निष्ठुरं
निर्लज्जं कृपणं कृतघ्नमशुचिं बह्वाशिनं हिंसकम् ।
आशापाशशत प्रबद्धमनसं दुष्कीर्तिभाजं जडं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३ ॥

मूर्ख बालमतं स्वधर्मचलितं धर्मार्थहीनं खलं
कामान्धं क्षणिक कदर्थनपरं दौः शील्यजन्मस्थलम् ।
अज्ञं लुब्धमसत्यनिष्ठमधमं प्रज्ञायशोवर्जितं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु

क्षुद्रं दुर्भगमल्पसत्त्वमलसं भग्नव्रतं रागिणं
भीरुं डाम्भिकमीयकं व्यसनिनं पापात्मकं सूचकम् ।
आधिव्याधिनिपीडितं जडधियं सद्भिः सदा निन्दितं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ५ ॥

आकाङ्क्षाश्रयमार्यवृत्तिविमुखं क्षीणं गुणद्वेषिणं
धूर्तं दुर्गुणमत्यशुद्धहृदयं सर्वत्र सन्देहिनम् ।
हीनं पापरतं समस्तविषयेष्वासक्तमन्यायिनं
कारुण्याकर भोपितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ६ ॥

अश्रद्धं गतपौरुषं कुपथगं जाज्वल्यमानं रुषा
संसारार्णवमग्न' मूर्मिनिहतं नीच क्रियं निर्दयम् ।
वैराग्यत्रतदानयोगनियमद्वेष्टारमुन्मादिनं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ७ ॥

द्वन्द्वग्रस्त मशस्तवृत्ति कुशलं सत्सङ्गविद्वेषिणं
दुःसङ्गप्रियमप्रतिष्ठवचनं कामातुरं तस्करम् ।
शैवज्ञानपराङ्मुखं खलजनव्यापारपारंगतं
कारुण्याकर भोपितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ८ ॥

स्वप्रेऽप्युत्तमगन्धपुष्पनिकरैरीशाचेनावर्जितं
ध्यानध्येयविचराणाकुलरिपुं तुच्छं मदोच्छुङ्खलम् ।
दारिद्र्यास्पदमात्मवैरिवशगं तापत्रयस्याश्रयं
कारुण्यकर भोपितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ९ ॥

दुर्मर्यादमतिप्रवृद्धरजसं सद्वृद्धसेवारिपुं
'सद्धर्माद्यसमुत्सुकं गुरुजने मान्येषु चात्युद्धतम् ।
शिष्टानिष्टकरक्रियापरिचितं दुष्टप्रतुष्टिप्रदं
कारुण्यकर भोपितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १० ॥

आत्मातिस्तुतिकारिणं परमहानिन्दाकरं निन्दितं
लुण्टकं पतितं विपर्ययगतस्वान्तं सदा याचकम् ।
वैफल्योपगतस्वकार्यनिचयं सर्वापदां सञ्चयं
कारुण्यकर भोपितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ११ ॥

1. हतभियं 2. ऊर्मितरलं 3. प्रियं 4. सद्धर्मेष्वसमुत्सुकं 5. दुष्टस्य तुष्टि

श्रीभृङ्गीस्तवः

कृत्याकृत्यविचारवर्जितमतिं व्रात्यं महा पातकं
दुर्बुद्धिं मदमानमत्सरनिधिं दुर्वृत्तिवृत्त्याश्रयम् ।
मिथ्याज्ञानिनमार्यकण्टकमलं 'लोकद्वये दुःखितं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १२ ॥

दुष्कर्म " प्रचयप्रभिन्नहृदयं क्लेशैश्च संपीडित
चार्वाकं कुमतिं कुचेल मलसं कार्पण्यजन्मस्थलम् ।
भार्या पुत्र गृहादिसक्तमनसं गाम्भीर्यधैर्य 'च्युतं
कारुण्यकर भोपितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १३ ॥

चित्तक्षोभकरं कलङ्कहृदयं शोकास्पदं लोलुपं
सारासारविचारहीनमनसं नीच प्रियं नीरसम् ।
मत्तोन्मत्तनिकृष्टकष्टचरितं शून्यं वृथालापिनं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १४ ॥

आत्मज्ञानविहीनमात्मविमुखं सर्वात्मभावद्विषं
सङ्कल्पैर्बहुभिर्वि भिन्नहृदयं दैत्य [न्य ] प्रसक्तं सदा ।
मर्मच्छिद्वचनं कठोरहृदयं मित्रद्रहं चुम्बकं
कारुण्याकर ओ पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १५ ॥

वेदोक्ताचरणे शिगा [धुगा ]त्मचरितं खेच्छ । प्रवृत्ति सदा सच्छास्त्रेष्वपरागिणं प्रियतमालक्ष्मीगुणैर्वेष्टितम् । दाक्षिण्यप्रतिपन्नताविरहितं स्वार्थैकनिष्ठं सदा कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १६ ॥

सत्यत्यागदयाक्षमाशमदमाद्यर्थानभिज्ञात्मकं
देवब्राह्मणगोत्रजातिथिपितृज्ञानात्मकापूजकम् ।
विश्वस्तेष्वप कारवञ्चनपरं मैत्रीरिपुं दुर्जनं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १७ ॥

कृत्वाधर्ममतिं कथञ्चिदपर: को मत्समोऽस्मिन् भवे-
दित्येवं बहुजल्पिनं कुपुरुषं भ्रान्त्याश्रयं राक्षसम् ।
दृष्टादृष्टसुखैषिणं बत मुधा मुक्त्वा शिवाराधनं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १८ ॥

1. वञ्चकम् 5. मलिनं 2. लोकत्रये दूषितम् 6. द्विषं 3. प्रचये प्रहृष्ट- 7. भ्रान्या स्थितं 4. संपिण्डितं

श्रीशिवस्तोत्रेषु

मार्जार खुबकश्वकुक्कुट कपिक्रोड हिवृत्तिं सदा
तीर्थध्वानमनर्थकं परसुखे सन्तापिनं दुःसहम् ।
त्यक्तोपायममेयकाङ्क्षिणमहो शुण्ठं च चोरोपमं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ १९ ॥

अस्पृश्यं विकलं कदर्यमखिले दोपे स्वकीये गुणं
पश्यन्तं चलमात्मकार्यनिरतं त्याज्यं विषादात्मकम् ।
चिन्ताशोकपरीतचेतसमलं सर्वाशुभानां पदं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २० ॥

दुष्पूरस्वककुक्षिपूरणपरं भारं भुवः केवलं
डासी [दासी] मेषखरस्वभावमपटुं सन्माननाभाजनम् ।
रिक्तं बालकदीर्घसूत्रिणमलं हृच्छल्यशीलं सदा
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहिमाम् ॥ २१ ॥

'कर्माख्यालघुभारवाहनपशुं तृष्णातृणग्राहिणं
संसारार्णवदुःखपङ्कपतितं यान्तं त्वधोऽधो भृशम् ।
स्वत्वाहंत्वममत्वमोहमकरैराकृष्यमाणं सदा
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २२ ॥

भ्रष्टं सर्वजुगुप्सितं परहितव्याघातिनं तामसं
संभ्रान्तं चपलं विधानविहितव्यापारविद्वेषिणम् ।
शम्भो त्वत्पदभक्तिहीनमदृढं संमूढमात्मद्विष
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २३ ॥

ज्येष्ठावासमतिप्रमादितमतिं क्षुत्तृड्जराद्यर्दितं
स्वप्नेऽप्यल्पपरोपकाररहितं सर्वाहितं दुर्बलम् ।
लोके सत्परिहार्यनिन्दितमहादुःखप्रदेकक्रियं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषा करं पाहि माम् ॥ २४ ॥

किं वाचां बहुविस्तरेण भगवन् मत्संनिभो भूतले
नाभून्नास्ति च नो भविष्यति पुमान्निर्भाग्यचूडामणिः ।
तस्मादीदृशमात्मवञ्चकमहो त्रैलोक्यचूडामणे
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २५ ॥

1. तिक्तं 2. दुष्कार्या

i श्रीभृङ्गीस्तवः

सर्वश्रेष्ठ गुणैकभाजन विभो सर्वोत्तमेषूत्तमा-
सङ्ख्येयात्रगुणैकभाजनमलं कष्टातिकटुक्रियम् ।
1 श्री शाश्री शमतीन्द्रियेन्द्रियवशं निःसङ्ग दुःसङ्गिनं
कारुण्यकर भो पितः पशुपते दोष करं पाहि माम् ॥ २६ ॥

विण्मूत्रमिमांसशोणितमयं मेदोऽस्थिमज्जात्मकं
दुर्गन्धैकनिधिं जरापरिगतं वातादिदोषात्मकम् ।
दृष्ट्वापि स्वशरीरमत्र तु सदा वैराग्यहीनं पशु
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहिमाम् ॥ २७ ॥

त्वक्शुक्लान्त्रसिरातनूरुहमयं कालास्यरन्ध्रस्थितं
नानापाय पतिष्णुकालशिखिना पापच्यमानं भृशम् ।
दृष्ट्ापि स्वकलेबरं कृशतरं तत्राविरिक्तं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २८ ॥

विष्ठामूत्रयुतं त्वनिष्टमशुभं स्वाभाव्यतो नश्वरं
कुष्ठक्षैण्यविषूचिकाज्वरशिरः शूलादिरोगास्पदम् ।
ज्ञात्वापि स्वशरीरमत्र तु सदा वैराग्यहीनं पशं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ २९ ॥

पङ्गुत्वान्ध्यजरित्वमौर्य खलता बाधिर्य जन्मस्थलं
क्लेद्यच्छेद्यविशोष्यदाह्य कुशता स्थौल्यस्वभावात्मकम् ।
संपश्यन्नपि दोषमत्र तु सदा संप्रीतियुक्तं प
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषा करं पाहि माम् ॥ ३० ॥

देहं क्षालनलेपनादिविधिना संस्पर्शयोग्यं त्वचा
छन्नक्लिन्नमहात्रणं नवमुखैर्नित्यं स्रवन्तं मलम् ।
तं दृष्ट्राप्यविरागिणं च नरके नूनं सरागं पशं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३१ ॥

लोकेऽत्यन्त पवित्रतामुपगतं यत्पञ्चगव्यादिकं यद्देहांशकमस्थिरोमरुधिरस्नाय्वादिसंस्पर्शतः । स्यादेवाशुचि तद्विबुध्य च सदा तद्देहसक्तं परी

कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३२ ॥ आत्माधारतया स्थितां निजतनुं बाल्ये तथा यौवने वृद्धत्वेऽपि बहुप्रकार विकृतिं प्राप्तां समीक्ष्यापि च । 1. श्रीशं, अतीन्द्रिय, निस्सङ्ग, इमानि सम्बोधनानि ।

श्रीशिवस्तोत्रेषु तत्रानात्मविरागिणं ह्यविकृते स्वात्मन्यसक्तं पशु कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३३ ॥

स्वस्थायुर्निचयस्य मध्यत इमौ नित्यं निशावासकां[वासरौ]
जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु स्थितिमतोऽवस्थात्रये खण्डशः ।
गच्छन्ताववबुध्य च स्वहितसत्कर्मण्यसक्तं पां
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३४ ॥

शुद्धान्नस्य निजास्यरन्ध्रत इहान्वास्य द्रवेणाघरे (?)
विण्मूत्रान्त्रकफासुगाद्यशुचिनिक्षेपो भवेद्भोजनम् ।
स्त्रीसङ्गोऽशुचिवर्गलेपनमहो तत्रापि रक्तं परां
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३५ ॥

सर्पिःखण्डपयोमधुप्रभृतिकं त्यक्त्वा तृणान्यत्ति गौ-
च्छाश्वतशान्त उत्तम [न्तिदोत्तम ] महानन्दानपेक्षं तथा ।
शम्भो वैषयिके सुखेऽतिविरसे तुच्छेऽतिसक्तं पशु
कारुण्याकर भोपितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३६ ॥

देवानामपि मारुतस्य च विभो गम्यं न यत्तत्र च
स्वैरं गच्छति मन्मनो न हि कदाचिद्वा तत्र श्रीपते ।
धर्तुं तच नियन्तुमत्र सुखदे नैत्रासमर्थ प
कारुण्यकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३७ ॥

गु कुङ्कुमगन्धकाङ्क्षिणमहो तोयार्थिन वा मरौ
तैलान्वेषिणमश्मचूर्णनिचये मैत्र्यर्थिनं दुर्जने ।
निर्बुद्धिं त्रिगुणात्मके मलविधौ क्षेत्रे सुखेप्सुं पुशं (?)
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३८ ॥

वेदैरप्यखिलैर्महेश बहुशो वेदान्तशास्त्रादिभि-
र्व्यापी चिन्मय एक ईश्वर इति प्रोक्तेऽत्र यत्त्वत्पदे ।
चित्तं धर्तुमशक्तमाप्तवचने विश्वासहीनं पशं
कारुण्यकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ३९ ॥

बुद्धिज्ञानदयाक्षमाशमदमासम्मोहयत्वा [ना] जैव-
ख्यात्यख्यातिभयाभया सुखसुखा हिंसादयस्तुष्टयः ।
भूतानां तु भवत्त एव विविधा नित्यं भवन्ति प्रभो
कारुण्यकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४० ॥

श्रीभृङ्गीस्तवः

भावाभावभवाभवामृतविषासत्याः समस्ताः [विषाः सत्या असत्याः ] क्रियाः
दीर्घायुष्यनिरामयत्वनिखिला भीष्टार्थसंसिद्धयः ।
भूतानां भवदिच्छयैव भगवन् जायन्त एव प्रभो
कारुण्याकर भोपितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४१ ॥

योगैश्वर्यसमस्तदाननिरता [तिः ] श्रद्धात्मभक्तिर्दृढा
वैराग्यं परमं महेश परमे धर्मे रतिश्चारुता ।
भूतानां भवतः प्रसादत इहाजखं भवन्ति प्रभो
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४२ ॥

वायुर्वापि [ति ] तवाज्ञया शशिरवी नित्यं जगद्भासका-
वाहारं पचतीह कुक्षिसदने वह्निः सदा प्राणिनाम् ।
देवानां बहतीह हव्यमपि यः पाकं करोत्याज्ञया
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४३ ॥

ब्रह्माद्यास्तृणनिग्रहा इह महाभूतानि ते शासनात्
कुर्वन्त्यत्र समस्त देहनिकरे प्रायस्तवाज्ञाबलात् ।
तिष्ठन्त्यध्यवसायमर्थनिकरे बुद्धिः करोत्याज्ञया
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४४ ॥

चित्तं चेतयते मनस्तु सकलं सङ्कल्पयत्याज्ञया
सर्वार्थानभिमन्यते तव महादेवाज्ञयाहङ्कृतिः ।
स्वेष्वेवेन्द्रियवर्ग एष विषयेष्वास्ते तवैवाज्ञया
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४५ ॥

ब्रह्मा सृष्टिकरो हरिः स्थितिकरो रुद्रस्तु कालात्मकः
संहर्ता जगतां श्रियं वितरति श्रीर्ब्रह्मविद्यामुमा ।
सावित्री च तवाज्ञयैव नरकात् सन्तारयत्याश्रितान्
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४६ ॥

कालं [नालं ] चालयितुं तृणं च पवनः शम्भो त्वदाज्ञां विना
दग्धुं तन्न समर्थ एव दहनश्छेत्तुं तु वज्रेण तत् ।
शक्तो गोत्रभिदप्यहो जगदिदं सर्वं त्वदाज्ञावशं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४७ ॥

सेन्द्राः सर्वसुरासुरादय इह त्वच्छासने संस्थिता:
ब्रह्माण्डादिसमस्तवस्तुनिकरैः साधारणैः सन्ततम् ।
त्रैलोक्यानुगतान्यपीह सुबहून्याज्ञावशान्येव ते
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४८ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु

भूतान्याप इहाज्ञयैव भवतः सञ्जीवयन्ति प्रभो
वाचं वाग्विपुलां दधाति जगतां धत्तेऽखिलं भूर्नभः ।
भूतानामवकाशदं जलधयो निम्ने स्थिता दुःसहाः
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ४९ ॥

सूतेऽसौ महदादिकं प्रकृतिरप्याज्ञावशात्ते विभो
कालश्च प्रकृतिः परा पुरुष इत्येतद्धि सर्वं सदा ।
शम्भो देव भवत्त एव जगतो भूतं भविष्यद्भवत्
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ५० ॥

त्वन्मायातिविमोहितं भव महालीलार्थमेतत्त्वया-
तं त्वत्प्रेरणयैव सर्वविषयेष्वत्र प्रवृद्धिं [द्धं] च तत् ।
पापध्वान्तरवे समस्तजगतां दुःखान्तकारिन् प्रभो
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ५१ ॥

बन्धच्छेदविधौ त्वमेव भुवनेष्वेकः समर्थो ध्रुवं
तत्पाशैर्भव दैव[भवतैव]बद्धमखिलं कर्मच्छलेनापि च ।
शम्भो त्वच्छरणागतं करुणया त्वं शङ्करो येन वा
कारुण्यकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ५२ ॥

अत्यावेशिनमुत्तमस्थितिमतां संत्यागिनं नास्तिकं
रन्ध्रान्वेषिणमन्धमूकबधिरं शम्भोस्तु विश्वात्मनः ।
माहात्म्य श्रवणस्तुतीक्षणविधौ माहेश्वरावत्सलं
कारुण्याकर भो पितः पशुपते दोषाकरं पाहि माम् ॥ ५३ ॥

॥ इति श्रीभृङ्गीस्तवः सम्पूर्णः ॥

५७. ॥ अथ श्रीरामलिङ्गाष्टकम् ॥

वेदबृन्दवन्दितं वरेण्यरूपसुन्दरं
धेनुदुग्धदोहफेनसंनिभं सदाशिवम् ।
ध्यानध्येयमप्रमेयमप्रणे [ग]यमीश्वरं
(श्री) रामलिङ्गमाद्यमीशमीश्वरं स्मराम्यहम् ॥ १ ॥

पञ्चवक्त्रमीदृशं भुजङ्गमेशवन्दितं
भानुतारकेश्वरानलत्रिनेत्रधारिणम् ।
नागराजभूषणं त्रिभूति देहधूसरं
(श्री) रामलिङ्गमाद्यमीशमीश्वरं स्मराम्यहम् ॥ २ ॥

पार्वतीपयोधरप्रभाविहारलालसं
क्रीडनाय शैलजार्धदेहभागभोगिनम् ।
उर्वशीमुखाभिरेव ताण्डवानुरञ्जितं
(श्री) रामलिङ्गमाद्यमीशमीश्वरं स्मराम्यहम् ॥ ३ ॥

घण्टिकात्रिशूलपाशयन्त्रराजधारिणं
श्रीवसन्तभैरवादिसर्वरागरागिणम् ।
बिल्वरुज्य[रुच्य] पद्ममल्लिकादिपुष्पपूजित
(श्री) रामलिङ्गमाद्यमीशमीश्वरं स्मराम्यहम् ॥ ४॥

नेत्रजातवेदसा प्रसूनपञ्चबाणहं
दक्षयज्ञवेद... मन्त्रतानुरञ्जितम् (?) ।
श्रीहरं पुरापहं सुरावलीसुखप्रदं
(श्री) रामलिङ्गमाद्यमीशमीश्वरं स्मराम्यहम् ॥ ५॥

धूर्जटिं त्रिलोचनं मृडाह्वयं सदाशिवं सुन्दरं वृषाधिरूढमम्बयानुरञ्जितम् । शङ्करं कपर्दिनं महेश्वरं हरं शिवं 11 (श्री) रामलिङ्गमाद्यमीशमीश्वरं स्मराम्यहम् ॥ ६ ॥

श्रीशिवस्तोत्रेषु

ज्योतीरूपमिन्दुमौलिमङ्गलप्रदं हरं
विश्वसृष्टिरक्षमीषणं महेश्वरम् [रक्षणप्रणाशहेतुमीश्वरं ] ।
लिङ्गरूपमद्वयं[च]जाह्नवीतटी [जटा ] धरं
(श्री) रामलिङ्गमाद्यमीशमीश्वरं स्मराम्यहम् ॥ ७ ॥

तथैव विश्वनाथमेव काशिकापुरे स्थितं
श्रीगिरौ च मल्लिकार्जुनेश्वरं सुरेश्वरम् ।
तथैव नर्मदातटे त्रिशूलपाणिनं शिवं

(श्री) रामलिङ्गमाद्यमीशमीश्वरं स्मराम्यहम् ॥ ८ ॥
रामलिङ्गाष्टकं पुण्यं यः पठेच्छिवसन्निधौ ।
शिवलोकमवाप्नोति शिवेन सह मोदते ॥ ९॥
॥ इति श्रीरामलिङ्गाष्टकं सम्पूर्णम् ॥

॥ अथ श्रीविष्णुस्तोत्राणि ।

१. ॥ अथ श्रीनाममौक्तिकमाला ॥

यत्पदाम्भोरुहध्यानविध्वस्ताशेषकल्मषः ।
वस्तुतामुपयातोऽहं यामुनेयं नमामि तम् ॥ १ ॥

श्रीनाममौक्तिकैर्माला यामुनार्येण निर्मिता ।
ऋषिसूक्ति[शुक्ति ]समुद्भूतैर्निर्दोषैः श्रुतिसागरे ॥२॥

आराधनाय हरये जगदानन्ददायिने ।
श्रीनाथनायकपति [मणिः ] नारायणगुणान्विता ॥ ३ ॥

सर्वकल्याणजननी जगन्मङ्गलवैभवा ।
मनीषिभिर्महाभागैर्वैष्णवैर्धियतामियम् ॥ ४॥

श्रीमन्नारायणाद्रीश श्रीमन्नञ्जनशैलप ।
श्रीमद्वृषभशैलेन्द्र श्रीमत्सिंहनगाधिप ॥ ५ ॥

श्रीशेषगोत्राभरण श्रीनिवासेति कीर्तये ।
अच्युतानन्द गोविन्द मुकुन्द गरुडध्वज ॥ ६॥

जगदानन्दजनक जगज्जन्मादिकारण ।
नारायण जगन्नाथ शरणागतवत्सल ॥ ७ ॥

सत्यसङ्कल्प सर्वज्ञ सत्यकाम सनातन ।
निस्समाभ्यधिक स्वस्थ स्वे महिम्नि प्रतिष्ठित ॥ ८ ॥

त्रिविक्रम त्रिलोकेश शङ्खचक्रगदाधर ।
रमानाथ रसानाथ नीलानाथ निरञ्जन ॥ ९ ॥

नित्य निर्दोष निस्सीममहाविभव शाश्वत ।
त्रिगुणातीत षाड्गुण्यपरिपूर्ण परात्पर ॥ १० ॥

पुरुषोत्तम रमानाथ पुण्यश्रवणकीर्तन ।
निर्विकार निरातङ्क नित्यानन्द निरामय ॥ ११ ॥

यज्ञेश यज्ञपुरुष पुण्डरीकाक्ष माधव ।
वासुदेव विभो विष्वक्सेन वैकुण्ठ वामन ॥ १२ ॥

1. रसा = भूः

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

नीलवर्णार्णवशय श्रीवल्लभ जगत्पते ।
त्रय्यन्तगीतासङ्ख्येयसन्मङ्गलगुणाकर ॥ १३ ॥

रमारमण राजीवदलचारुविलोचन ।
नित्ययौवनसौन्दर्यशील दिव्यगुणार्णव ॥ १४ ॥

वेदवेद्य विशालाक्ष विश्वभर धरापते । दाशार्ह देवदेवेश दामोदर दयानिधे ॥। १५ ॥

धरणीधारकाधारनिलयाधोक्षजाव्यय ।
योगिध्येय जगद्वन्द्य जगत्स्वामिन् जनार्दन ॥ १६ ॥

नारसिंह हयग्रीव हरे प्रह्लादवत्सल ।
लोकाधार पराधार आत्माधार धराधर ॥ १७ ॥

रथाङ्गपाणे सर्वेश सर्वलोकसमाश्रय ।
भूतभव्यभवन्नाथ वेङ्कट ( चलनायक ॥ १८ ॥

कृष्ण विष्णो विशालाक्ष वैजयन्तीविराजित । क्षीरार्णवशयानन्त शरण्याश्रितवत्सल ॥ १९ ।

सर्वात्मन् सर्वलोकेश सर्व सर्वात्मनायक ।
करुणाकर कालज्ञ सर्वलोकनियामक ॥ २० ॥

मुञ्जीकेश हृषीकेश केशिमर्दन केशव ।
नरकान्तक काकुत्स्थ कालात्मन् कालपाचक ॥ २१ ॥

करीन्द्रवरदानन्द श्रीधर श्रीनिकेतन ।
निरवद्य परब्रह्मन् सर्वलोकपदाश्रय ॥ २२ ॥

नाथसेव्यपदाम्भोज वकुलाभरणाश्रय ।
रामारामाभिरामाङ्ग रामकृष्णेति कीर्तये ॥ २३ ॥

श्रीमद्वेङ्कटनाथमादिपुरुषं पूर्ण परं शाश्वतं
श्रीनाथं शरणागतार्तिहरणं नारायणं संश्रये ।
कृष्णं विष्णुमनन्तमच्युतमजं गोविन्दमिन्दीवर-

श्यामं नन्दकशङ्खचक्ररुचिरं ध्यायन् भजे कीर्तये ॥ २४ ॥
येनैतत्पठ्यते नाम्नामष्टाविंशोत्तरं शतम् ।
अनिष्टपक्षक्षपणमिष्टावाप्तिरवाप्यते ॥ २५ ॥
॥ इति श्रीनाममौक्तिकमाला सम्पूर्णा ॥

1. रामायाः आरामः श्रीनिवासः

२.

॥ अथ श्रीदशावतारमङ्गलाशासनम् ॥

आदावम्बुजसंभवादिविनुतः शान्तोऽच्युतः शाश्वतः
संफुल्लामल पुण्डरीकनयनः पुण्यः पुराणः पुमान् ।
लोकेशः श्रुतिचोरसोमकहरो' मत्स्यावतारो हरिः
श्रीमान् सिंहगिरीश्वरः करुणया दद्यात्सदा मङ्गलम् ॥ १ ॥

सप्तद्वीपकुलाचलेन्द्र जलधि ' स्तोमाभिसंक्रान्तभू-
भारालीढफणीन्द्रमन्दरधरो मन्दारमालार्चितः ।
भावज्ञो बहुचक्रलाञ्छिततनुः कूर्मावतारो हरिः
श्रीमान् सिंहगिरीश्वरः करुणया दद्यात्सदा मङ्गलम् ॥ २ ॥

लीला लोडित सर्वसागरजलः सम्पूर्णचन्द्रप्रभो
माक्षासुरखण्डनो भुजगदः चक्राङ्कितः सन्ततम् ।
दंष्ट्रा प्रोद्धृतमेदिनीभयहरः क्रोडावतारो हरिः
श्रीमान् सिंहगिरीश्वरः करुणया दद्यात्सदा मङ्गलम् ॥ ३ ॥

कुन्देन्दुस्फटिकप्रभो बहुभुजो भूषासहस्रोज्ज्वलो
दैत्येन्द्रोदरदारणेऽतिनिपुणः स्तम्भोद्भवो भीषणः ।
प्रह्लादार्तिहरोदयो नरमृगाकारावतारो हरिः
श्रीमान् सिंहगिरीश्वरः करुणया दद्यात्सदा मङ्गलम् ॥ ४ ॥

धातृक्षालितपादपङ्कजभवस्रोतोमहा 'शाम्बरः
प्रक्षालीकृतपादपद्मयुगलो बालो जगज्जीवनः ।
भिक्षार्थी बलिदर्पहा पटुवटुः 'खर्वावतारो हरिः
श्रीमान् सिंहगिरीश्वरः करुणया दद्यात्सदा मङ्गलम् ॥ ५ ॥

सद्यःखण्डितराजमण्डलशरीरोद्भूतरक्तापगा-
[संसिक्ताखिलभूतलः] पितृवचःसम्पालने निष्ठितः ।
वेदज्ञो जमदग्निजः परशुभृद्रामावतारो हरिः
श्रीमान् सिंहगिरीश्वरः करुणया दद्यात्सदा मङ्गलम् ॥ ६ ॥

1. वेदापहारकः हयग्रावापरनामा असुरः 4. वराहावतारः 2. सिंहाचलः 5. शांबरी • इन्द्रजालम् 3. स्तोमाभ . 6. वामनावतारः

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

राजेन्द्रो रणरङ्गराजविनुता 'नेकासुराभासुरा-
कारो रावणकोटिखण्डनपटुः कोदण्डदीक्षागुरुः ।
सीतेशः सुरसज्जनामृतकरो रामावतारो हरिः
श्रीमान् सिंहगिरीश्वरः करुणया दद्यात्सदा मङ्गलम् ॥ ७ ॥

कालिन्दीजलभेदनो बहुभुजो भूषासमुद्भासुरः
प्रध्वंसी मुसलायुधो हलधरो नीलाम्बरो निर्मलः ।
लावण्यापतिरेवतीपतिरसौ रामावतारो हरिः
श्रीमान् सिंहगिरीश्वरः करुणया दद्यात्सदा मङ्गलम् ॥ ८ ॥

धर्मज्ञत्रिपुराधिनाथवनिताधर्मोपदेष्टा च त-
"त्पातिव्रत्यविशेषभञ्जनपरो वेदान्तवेद्यः सदा ।
दैत्यव्रातविनाशनादिचतुरो बुद्धावतारो हरिः
श्रीमान् सिंहगिरीश्वरः करुणया दद्यात्सदा मङ्गलम् ॥ ९ ॥

म्लेच्छत्रातविनाशकः कलियुगान्तेऽश्वाधिरूढो महा-
मायावी बहुभानुकोटिसदृशो भीमांशुचक्रायुधः ।
यश्चाङ्गीकृतकल्किरूपविभवो भूमौ भविष्यान्वयः
श्रीमान् सिंहगिरीश्वरः करुणया दद्यात्सदा मङ्गलम् ॥ १० ॥

॥ इति श्रीदशावतारमङ्गलाशासनं सम्पूर्णम् ॥ 1. आकारो यस्य । अनेकासुराणां आभां कान्ति असुंश्च राति असूश्च राति गृह्णातीति तादृश: 2. अप्पतिः = अम्बुधि: 3. पुरा किल तारकपुत्राः ब्रह्मणो लब्धवराः रजत हिरण्यायो मय पुराधिनाथा हताश्च सन्तः लयाणमपि लोकानां महदस्वास्थ्यं चक्रुः । तेन दूयमानमानसाः सुराः मुनयश्च भगवन्तं तद्वृत्तान्तं निवेदयामासुः । तद्दण्डनाय वासुदेवः स्त्रीषु दोषं विना तद्भर्तृदण्डनमशक्यं पश्यन् उपदेशद्वारा तद्वनिताचित्तकालुष्याय बुद्धोऽवततारेत्याख्यायिकात्रानुसन्धेया ।

३. ॥ अथ श्रीदशावतारस्तोत्रम् ॥

यो नाम पूर्वमवतीर्य ररक्ष विश्व
फेनावगाढचलदूर्मि भरेऽम्बुराशौ ।
केनाहमस्मि परवानरविन्दनेत्रं
मीनाकृतिं मधुनिषूदनमन्तरेण ॥ १ ॥

लोकं बिभर्ति सकलं कमठो भवन् यो
नाकं परेण परमे गगने विदीप्तः ।
साकं रमादिमहिषीगतबन्धनित्यैः
शोकं स मे हरतु संसृतिज मुकुन्दः ॥ २ ॥

उर्वीतलोद्धरणकृत्यपटिष्ठभावा
दर्वीकराशनरथस्य घनाञ्जनाभा ।
गुर्वी तृतीयजनिरद्भुतकोलरूपा
कुर्वीत नः कुशलमिन्दुसमानदंष्ट्रा ॥ ३ ॥

काया

परमया कृपया प्रकोपो
माया [मये कनकनामनि दानवेन्द्रे ] ।
सायाह्नकाल उदितः सरसीरुहाक्षः
पायान्नृसिंहतनुरच्युत एष भक्तान् ॥ ४ ॥

गर्वाकरेण बलिनापहृतां त्रिलोकीं
खर्वाकृतिस्तमपहृत्य तु वञ्चयित्वा ।
स्वर्वासवैरिगुरुणा प्रभवेऽमराणां
दुर्वारमस्तु भविकांय ददद्धरिर्वः ॥ ५ ॥

यो भार्गवः स्वपितृसंहरणोत्थकोपः 1 1. • हतवान् स पातु ॥ ६ ॥ ॥ इति श्रीदशावतारस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥ कयाधुः - हिरण्यकशिपोः भार्या, तस्याः अपत्यंपुमान् कायाधुः प्रह्लादः

प्रथमस्कन्धे—

४. ॥ अथ श्रीभगवन्नामरत्नावली ॥

स्वनामकीर्तनादेव सुलभं व्रजवल्लभम् ।
शुकशास्त्रेश्वरं कृष्णमाश्रये जगतां पतिम् ॥ १ ॥

आपन्नः संसृतिं घोरां यन्नाम विवशो गृणन् ।
ततः सद्यो विमुच्येत यद्विभेति स्वयं भयम् ॥ २ ॥

कुर्वाणा यत्र कर्माणि भगवच्छिक्षया सकृत् ।
गृणन्ति गुणनामानि कृष्णस्यानुस्मरन्ति च ॥ ३ ॥

स वाग्विगों जनताघविप्लवो यस्मिन् प्रतिश्लोकबद्धवत्यपि । नामान्यनन्तस्य यशोऽङ्कितानि य- द्वितीयस्कन्धे- च्छृण्वन्ति गायन्ति गृणन्ति साधवः ॥ ४ ॥

नामान्यनन्तस्य गतत्रपः पठन्
गुण्यानि भद्राणि कृतानि च स्मरन् ।
गां पर्यटंस्तुष्टमना गतस्पृहो
कालं प्रतीक्षन् विमदो विमत्सरः ॥ ५ ॥

भक्त्यावेश्य मनो यस्मिन् वाचा यन्नाम कीर्तयन् ।
त्यजन् कलेबरं योगी मुच्यते कामकर्मभिः ॥ ६॥

कुतः पुनर्गृणतो नाम तस्य
महत्तमैकान्तपरायणस्य ।
योऽनन्तकीर्तिर्भगवाननन्तो
महागुणत्वाद्यमनन्तमाहुः ॥ ७ ॥

एतन्निर्विद्यमानानामिच्छतामकुतोभयम् ।
योगिनां नृप निर्णीतं हरेर्नामानुकीर्तनम् ॥ ८ ॥

श्वविडुराहोष्ट्रखरैः संमितः पुरुषः पशुः ।
न यत्कर्णपथोपेतं जातु नाम गदाभृतः ॥ ९॥

1. = श्रीमद्भागवतम्

श्रीभगवन्नामरत्नावली

तदश्मसारं हृदयं बतेदं यद्गृह्यमाणे हरिनामधेये ।

न विक्रियेताथ मुखे विकासो ने जलं गात्ररुहेषु हर्षः ॥ १० ॥
यत्कीर्तनं यत्स्मरणं यदीक्षणं यद्वन्दनं यच्छवणं यदर्हणम् ।
१६९
लोकस्य सद्यो विधुनोति किल्बिषं तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः ॥ ११ ॥

अन्तःसरस्युरुबलेन गृहीतपादो
ग्राहेण यूथपतिरम्बुजहस्त आर्तः ।
आहेदमादिपुरुषाखिललोकनाथ-
तीर्थश्रवश्रवणमङ्गलनामधेय ॥ १२ ॥

धन्वन्तरिश्च भगवान् स्वयमेव कीर्ति - र्नाम्ना नृणां पुरुरुजां रुज आशु हन्ति । यज्ञे च भागममृतायुरवावरुन्धे तृतीयस्कन्धे- आयुश्च वेदमनुशास्त्यवतीर्य लोके ॥ १३ ॥

यस्यावतारगुणकर्मविडम्बनानि
नामानि येऽसुविगमे विवशा गृणन्ति ।
तेऽनेकजन्म शमलं सहसैव हित्वा
संयान्त्यपावृतमृतं तमजं प्रपद्ये ॥ १४ ॥

भूतेषु मद्भावनया सत्त्वेनासङ्गमेन च ।
आध्यात्मिकानुश्रवणान्नामसङ्कीर्तनाच्च मे ॥ १५ ॥

यन्नामधेयश्रवणानुकीर्तनात्
यत्प्रणाद्यत्स्मरणादपि कचित् ।
वादोऽपि सद्यः सवनाय कल्पते
कुतः पुनस्ते भगवन्नु दर्शनात् ॥ १६ ॥

अहो बत श्वपचोऽतो गरीयान् यज्जिह्वाग्रे वर्तते नाम तुभ्यम् । तेपुस्तपस्ते जुहुवुः सस्नुरार्या चतुर्थस्कन्धे- ब्रह्मानू चुर्नाम गृणन्ति ये ते ॥ १७ ॥ स प्रसीद त्वमस्माकमाकाङ्क्षतां दर्शनं सम्परिभ्रष्ट सत्कर्मणाम् । 1. शमलं = पापं

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु कीर्त्यमाने नृभिर्नाम्नि यज्ञेश ते यज्ञविन्नाः क्षयं यान्ति तस्मै नमः ॥ १८ ॥ औत्तानपाद भगवांस्तव शार्ङ्गधन्वा देवः क्षिणोत्ववनतार्तिहरो विपक्षान् । यन्नामधेयमभिधाय निशम्य वाद्धा पञ्चमस्कन्धे— लोकोऽञ्जसा तरति दुस्तरमङ्ग मृत्युम् ॥ १९ ॥

नैवंविधः पुरुषकार उरुक्रमस्य
पुंसां तदङ्घ्रिरजसा जितषड्गुणानाम् ।
चित्रं विदूरविगतः सकृदाददीत
यन्नामधेयमधुना स जहाति बन्धम् ॥ २० ॥

अथ कथञ्चित् स्खलन चलनक्षुधापतन जृम्भणदुरवस्थानादिषु विवशानां नः श्रीमच्चरणारविन्दस्मरणाय ज्वरमरणदशायामपि सकलकश्मलनिरसनानि तव गुणकृतनामधेयानि वचनगोचराणि भवन्तु । यस्य ह वाह क्षुतपतन- प्रस्खलनादिषु सकृन्नामाभिगृणन् पुरुषः कर्मबन्धनमञ्जसा विधुनोति । यस्य ह वै प्रतिबाधनं त्विह मुमुक्षवोऽन्यथैवोपलभन्ते । षष्ठस्कन्धे-

यन्नाम श्रुतमनुकीर्तयेदकरमा-
दात वा यदि पतितः प्रलम्भनाद्वा ।
हन्त्यंहः सपदि नृणामशेषमन्यं
कं शेषाद्भगवत आश्रयेन्मुमुक्षुः ॥ २१ ॥

दूरे क्रीडनकासक्तं पुत्रं नारायणाह्वयम् प्लावितेन वरेणोच्चैराजुहावाकुलेन्द्रियः ॥ २२ ॥

निशम्य म्रियमाणस्य मुखतो हरिकीर्तनम् ।
भर्तुर्नाम महाराज पार्षदाः सहसापतन् ॥ २३ ॥

अयं हि कृतनिर्देशो जन्मको यह सामपि ।
यद्वयाजहार विवशो नाम स्वस्त्ययनं हरेः ॥ २४ ॥

एतेनैव

घनस्य कृतं स्यादघनिष्कृतम् ।
यदा नारायणायेति जगाद चतुरक्षरम् ॥ २५ ॥

स्तेनः सुरापो मित्रध्रुक् ब्रह्मा गुरुतल्पगः ।
श्रीराज पितृगोहन्ता ये च पातकिनोऽपरे ॥ २६ ॥

श्रीभगवन्नामरत्नावली

सर्वेषामप्यघवतामिदमेव सुनिष्कृतम् ।
नामव्याहरणं विष्णोर्यतस्तद्विषया मतिः ॥ २७ ॥

न निष्कृतैरुदितैर्ब्रह्मवादिभि-
स्तथा हि शुध्यत्यघवान् व्रतादिभिः ।
यथा हरेर्नामपदैरुदाहृतै-
स्तदुत्तमश्लोकगुणोपलम्भकम् ॥ २८ ॥

नैकान्तिकं तद्धि कृतेऽघनिष्कृते
मनः पुनर्धावति चेदसत्पथे ।
तत्कर्मनिर्हारमभीप्सतां हरे-
गुणानुवादः खलु सत्त्वभावनः ॥ २९ ॥

अथैनं मापनयत कृताशेपाघनिष्कृतिम् ।
यदसौ भगवन्नाम म्रियमाणः समग्रहीत् ॥ ३० ॥

साङ्केत्यं पारिहास्यं वा स्तोभं हेलनमेव वा । वैकुण्ठनामग्रहणमशेष । घहरं विदुः ॥ ३१ ॥

पतितः स्खलितो भग्नः संदष्टस्तप्त आह्तः ।
हरिरित्यवशेनाह पुमान्नार्हति यातनाः ॥ ३२ ॥

अज्ञानादथ वा ज्ञानादुत्तम लोकनाम यत् ।
सङ्कीर्तितमघं पुंसो दहत्येधो यथानलः ॥ ३३ ॥

यथागदं वीर्यतममुपयुक्तं यदृच्छया ।
अजानतोऽप्यात्मगुणं कुर्यान्मन्त्रोऽप्युदाहृतः ॥ ३४ ॥

अन्यथा म्रियमाणस्य नाशुचेर्वृषलीपतेः ।
वैकुण्ठनामग्रहणं जिह्वा वक्तुमिहार्हति ॥ ३५ ॥

क चाहं कितवः पापः ब्रह्मघ्नो निरपत्रपः ।
क्व च नारायणेत्येतद्भगवन्नाम मङ्गलम् ॥ ३६ ॥

एवं स विप्लावितसर्वधर्मो
दास्याः पतिः पतितो गर्ह्यकर्मा ।
निपात्यमानो निरये हतव्रतः
सद्यो विमुक्तो भगवन्नाम गृह्णन् ॥ ३७ ॥

नातः परं कर्मनिबन्धकृन्तनं
मुमुक्षतां तीर्थपदानुकीर्तनात् ।
न यत्पुनः कर्मसु सज्जते मनो
रजस्तमोभ्यां कलिलं तदन्यथा ॥ ३८ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

नामोच्चारणमाहात्म्यं हरेः पश्यत पुत्रकाः ।
अजामिलोऽपि येनैव मृत्युपाशादमुच्यत ॥ ३९ ॥

एतावता लमघ निर्हरणाय पुंसां
संकीर्तनं भगवतो गुणकर्मनाम्नाम् ।
आक्रुश्य पुत्रमघवान् यदजामिलोऽपि
नारायणेति म्रियमाण उपैति मुक्तिम् ॥ ४० ॥

जिह्वा न वक्ति भगवन् गुणनामधेयं
चेतश्च न स्मरति तच्चरणारविन्दम् ।
कृष्णाय नो नमति यच्छिर एकदापि
तानानयध्वमसतोऽकृतविष्णुकृत्यान् ॥ ४१ ॥

सर्वापद्भयो हरेर्नामरूपयानायुधानि नः ।
बुद्धीन्द्रियमनः प्राणान् पान्तु पार्षदभूषणाः ॥ ४२ ॥

ब्रह्मा पितृहा गोनो मातृहाचार्यहाघवान् ।
वाद: पुल्कसको वापि मुच्येरन् यस्य कीर्तनात् ॥ ४३ ॥

न हि भगवन्नघटितं त्वदर्शनान्नृर्णामखिलपापक्षयः ।
यन्नाम्नः सकुच्छ्रवणात् पुल्कसोऽपि मुच्येत संसारात् ॥ ४४ ॥

सप्तमस्कन्धे-

यदा ग्रहग्रस्त इव कचिदूस-
त्याक्रन्दते ध्यायति वन्दते जनम् ।
मुहुश्च संवति हरे जगत्पते
नारायणेत्यात्मरतिर्गतत्रपः ॥ ४५ ॥

तदा पुमान् मुक्तसमस्तबन्धन- स्तद्भावभावानुकृताशयाकृतिः । निर्दग्धबीजानुशयो महीयसा अष्टमन्कन्धे- भक्तिप्रवाहेण समेत्यधोक्षजम् ॥ ४६ ॥

यज्ञेश यज्ञपुरुषाच्युत तीर्थपाद-
तीर्थश्रवश्रवणमङ्गलनामधेय ।
आपन्नलोकवृजिनोपशमोदयाद्य
शं नः कृधीश भगवन्नसि दीननाथः ॥ ४७ ॥

1. "जातो निषादाच्छूद्रायां जात्या भवति पुल्कसः । " कुत्सितः सः ।

नवमस्कन्धे— श्रीभगवन्नामरत्नावली

मन्त्रतस्तन्त्रतश्छिद्रं देशकालार्हवस्तुत: ।
सर्व करोति निश्छिद्रं नामसङ्कीर्तनं तव ॥ ४८ ॥

अजानता ते महिमानुभावं कृतं मयाघं भवतः प्रियाणाम् । विधेहि तस्यापचितिं विधात- दशमस्कन्धे- 1. मुच्येत यन्नाम्न्युदिते नारकोऽपि ॥ ४९ ॥

यन्नाम श्रुतिमात्रेण पुमान् भवति निर्मलः ।
तस्य तीर्थपदः किं वा दासानामवशिष्यते ॥ ५० ॥

शृण्वन् गृणन् संस्मरयंश्च चिन्तय-
नामानि रूपाणि च मङ्गलानि ते ।
क्रियासु यस्त्वच्चरणारविन्दयो-
राविष्टचित्तो न भवाय कल्पते ॥ ५१ ॥

उन्मादा ये पस्मारा देहप्राणेन्द्रियद्रुहः ।
सर्वे नश्यन्तु ते विष्णोर्नामग्रहणभीरवः ॥ ५२ ॥

यन्नाम गृह्णन्नखिलान् श्रोतॄनात्मानमेव च ।
सद्यः पुनाति किं भूयस्तस्य स्पृष्टः पदा हि ते ॥ ५३ ॥

इति ब्रुवाणा विरहातुरा भृशं
व्रजस्त्रियः कृष्णविषक्तमानसाः ।
विसृज्य लज्जां रुरुदुः स्म सुस्वरं
गोविन्द दामोदर माधवेति ॥ ५४ ॥

देवदेव जगन्नाथ. पुण्यश्रवणकीर्तन ।
यदूत्तमोत्तमश्लोक नारायण नमोऽस्तु ते ॥ ५५ ॥

हे नाथ हे रमानाथ व्रजनाथार्तिनाशन ।
मनमुद्धर गोविन्द गोकुलं वृजिनार्णवे ॥ ५६ ॥

मनसो वृत्तयो नः स्युः कृष्णपादाम्बुजाश्रयाः ।
वाचाभिधानी नाम्नां कायस्तत्प्रहणादिषु ॥ ५७ ॥

नारायण नमस्तेऽस्तु शङ्खचक्रगदाधर ।
दामोदर रविन्दाक्ष गोविन्द गरुडध्वज ॥ ५८ ॥

- उपदिशन्

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

देवदेव जगन्नाथ गोविन्द पुरुषोत्तम ।
नारायण हृषीकेश पुण्यश्लोकाच्युताव्यय ॥ ५९ ॥

तीर्थं चक्रे नृपोनं यदजनि यदुषु स्वः सरित्पादशौचं
विद्वस्निग्धाः स्वरूपं ययुरजितपरा श्रीर्यदर्थेऽन्ययत्नः ।
यन्नामामङ्गलन्नं श्रुतमथ गदितं यत्कृतो गोत्रधर्मः
कृष्णस्यैतन्न चित्रं क्षितिभरहरणं कालचक्रायुधस्य ॥ ६० ॥

एकादशस्कन्धे—

शृण्वन् सुभद्राणि रथाङ्गपाणे-
जन्मानि कर्माणि च यानि लोके ।
गीतानि नामानि तदर्थकानि
गायन् विलज्जो विचरेदसङ्गः ॥ ६१ ॥

एवं व्रत: स्वप्रियनामकीर्त्या
जातानुरागो द्रुतचित्त उच्चैः ।
हसत्यसौ रोदिति रौति गाय-
त्युन्मादवन्नृत्यति लोकबाह्यः ॥ ६२ ॥

कलिं सभाजयन्त्यार्या गुणज्ञाः सारभागिनः ।
यत्र संकीर्तनेनैव सर्वस्वार्थो हि लभ्यते ॥ ६३ ॥

कांश्चिन्ममानुध्यानेन नामसंकीर्तनादिभिः ।
योगेश्वरानुवृत्त्या वा हन्यादशुभदान् शुभैः ॥ ६४ ॥

द्वादशस्कन्धे—

यन्नामधेयं म्रियमाण आतुरः
पतन् स्खलन् वा विवशो गृणन् पुमान् ।
विमुक्तकर्मार्गल उत्तमां गतिं
प्राप्नोति यक्ष्यन्ति न तं कलौ जनाः ॥ ६५ ॥

कलेर्दोषनिधे राजन्नस्ति ह्येको महान् गुणः ।
कीर्तनादेव कृष्णस्य मुक्तबन्धः परं व्रजेत् ॥ ६६ ॥

कृते यद्धयायतो विष्णुं त्रेतायां यजतो मखैः ।
द्वापरे परिचर्यायां कलौ तद्धरिकीर्तनात् ॥ ६७ ॥

श्रीकृष्ण कृष्णसख वृष्णिवृषावनिधु- ग्राजन्य वंशदहनानपवर्गवीर्य ।

श्रीनारायणस्तोत्रम् गोविन्द गोपवनिताव्रजभृत्यगीत- तीर्थश्रव श्रवणमङ्गल पाहि भृत्यान् ॥ ६८ ॥ नामरत्नावलीमेतां कण्ठे धृत्वा रमापतेः । तद्दर्शनार्हो भवति भक्तिपूतः पुमानिह । ६९ ॥ ॥ इति श्रीभगवन्नामावली सम्पूर्णा ॥

५.

॥ अथ श्रीनारायणस्तोत्रम् ॥

खं चिद्रत्नं चिरत्नं यदि समुदयते नष्टमन्वेष्टुमिच्छा
श्रेयःपात्रे तदा खं हृदि मिलदमलस्नेहपूरस्य पूर्णे ।
आसाद्य द्योतमानं भृशमकशदशा संहृतांहः पतङ्गं
दध्यादध्यात्मदीपं दलिततमतमः स्तोममीशस्य धाम ॥ १ ॥

रुग्णक्लेशाटवीकं रिपुविसरसरः क्षोभवेतण्डशुण्डा-

१७६
दण्डाभं सक्थिकाण्डं कलयतु मनसा पुण्डरीकेक्षणस्य ।
बाहुः संवाहयन्त्या जलनिधिदुहितुर्यत्र गाङ्गेयगौरी
स्वर्गङ्गाम्भोजिनीव स्फुरति विकसता पाणिपाथोरुहेण ॥ २ ॥

अम्भोजाक्षस्य जम्भाहितमणिरुचिरौ पीवरावूरुरम्भा-
स्तम्भौ सन्तापशान्त्यै हृदयभुवि समारोप्य संभावनीयौ ।
आ लब्ध्वा यौ भवाब्धिप्लवघटनपटू पुण्यलावण्य पूरा-
लावे पारिप्लवात्मा स्पृहयति न जनस्तस्य पाराय दूरात् ॥ ३ ॥

स्थूलत्वाद्योगयोग्यौपयिकतनुगृहस्थूण सौभाग्ययोग्यं
ध्यायेदस्योरुकाण्डं निगमनिभमहाशाखिशाखा प्रकाण्डम् ।
यस्मिन् व्यायच्छमाना मुनिहृदयभिषग्वर्धमानप्रभावाः
प्रायेण प्रौढकामादरिचयविजये सांयुगीना भवन्ति ॥ ४ ॥

मध्ये लावण्यपूरं घनजघनतटच्छद्मना पद्मनाभ-
स्योच्चैरुद्भासमानं पुलिनममलिनं चिन्त्यतां चक्रचारु ।
यस्मिन् विश्रम्य सम्यङ्मतिरतिचतुरा पारकाङ्क्षीश्वराणां
पारं संसारसिन्धोः करकमलपरिप्राप्तकल्पं विवेद ॥ ५ ॥

सज्जं सिंहासनं तज्जघनमनु मनः शान्तिसाम्राज्यसुस्थं स्थाप्यं यस्योपरिष्टाल्लसति सिततमस्पष्टरोमालिदण्डम् । श्रीवत्सच्छत्र [धा ] रादपि मणिरशनाहारिहीर । इमरश्मि- श्रेणिः प्रेम मराली बिसमरसुषमोड्डामरा चामराली ॥ ६ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

सारं सन्नाभिशोभं द्युमणिगणलसत्तेजसा भ्राजमानं
श्रीकान्तस्यान्तरङ्गं जघनमिति मतं चक्रमन्यद्विचिन्त्यम् ।
धारा सौदर्शनी सा जरठरिपुघटादुःसहा यत्सहाया
ग्रीवाग्राणि छिदायै भिदुरमदभिदि प्राभवत्कैटभेये ॥ ७ ॥

स्फीतं पीताम्बरस्याम्बरमपि मनसा संस्तुवीतास्त्र [स्त ] साम्यं
यत्तेजः पीतभावादितरकनक रुग्वस्तुनः पीतनाम ।
यस्याभ्यर्णे सुवर्णक्षितिधरशिखरक्षेपक्षे समित्यां
वेपेते म्लान्युपेते बत पतगपतेः स्थास्नुनी किं तत्रे ॥ ८ ॥

जम्बूजाम्बुस्रवन्तीतटकनककनत्पङ्कशङ्कां दधानं
सिद्धानां दानवारेर्वसनमनुसरेद्यत्सकाशे चकास्ति ।
काञ्चीमाणिक्यभौघो जघननिहितयोः प्राङ्मधोः कैटभस्य
प्रायस्तादृच्छिरोजाम्बवयुगलगललोहिता म्बुप्रवाहः ॥ ९ ॥

विस्पष्टं तद्वपुष्यावरणमनुगुणे नीचि नीलाभ्रलीले विक्षेपं चामरीचामरमृदुपवनेनात्मनाप्याददाने । स्वध्यातॄणां नृणां तद्द्द्वयमपनुदती जीवभावे निदानं विद्युद्वि हृदि विहर हरेरन्तरयोत्तरीये ॥ १० ॥ मध्यं चामुष्य काञ्चीमणिगणकिरणस्पष्टगम्भीरनाभी- शोभं तद्गर्भगर्तोत्थितशितिभुभ[ज] गीभ्रान्तिभृद्रोमलेखम् । कालिन्दीभङ्गभङ्गी प्रवलदलिकुलासन्नराजीवराजी - पांशू[सु](स्तू)[सोमो]पमत्विड्सननिवसितं चिन्तनीयं तनीयः॥। ११॥

उन्मीलल्लोमलेखामृदुलनवलता मूलबद्धालवालं
धत्तां सिद्धादिमस्या सुनियमनबिलं भूलपद्मालयस्य ।
सङ्क्षिप्तानां स्वकुक्षौ (किस ) [ प्रवि] लयसमये विष्टपानां प्रवेश-
द्वारं नाभिं गभीरां भुवनभयभिदश्चिन्तयेच्चेतसोऽन्तः ॥ १२ ॥

धत्तां चित्तेऽस्य नाभिहृदमतिहृदयाह्लादनं यत्र पुण्यैः
स्नाता लावण्यतोयैर्भजति मुनिमतिः पूततां यन्निगूढम् ।
स्रष्टुश्च वेशनं सन्मधुपजनमनोरञ्जनायै च गञ्जा-
कञ्जं रोमालिमालानुसरति मधुनः सौरभे बद्धबुद्धिः ॥ १३ ॥

संसारक्षारवारांनिधितरणविधौ बद्धरामालिलीला-
रोमाली तुष्टियष्टिर्घनवृजिनवनीलाविनी भावनीया ।
पश्यामः श्यामसूत्रं निहितमिव समं भूमिसीमाविभाग
कर्तु भर्तुः शरीरे किल कलहजुषायां कलत्रद्वयेन ॥ १४ ॥

श्रीनारायणस्तोत्रम् मीनैः स्वान्तर्निलीनैर्मुनिहृदयमयैः श्लाघ्यगम्भीरिमश्री- र्भाव्या कीर्तिप्रसूनैः सुरभिरभिनवैरब्जनाभस्य नाभिः । रोमालीकालियोऽसौ भजति गतिभिदः सौभरेः शापपाशात्

दुःसर्प सर्पहन्त्रा हृदमिव कलयन यं [ यां ] कलिन्दात्मजायाः ॥ १५ ॥

नाभ्याः सारोजनाभ्या विलसदिव बहिर्भूय गर्भाज्जनन्या
बालत्वान्नीलरोमावलिनिभनिभृतं तन्नभोऽन्तर्निभल्यम् ।
जाने यस्यौचिती सा कविभिरभिमता श्यामता खड्गलेखो-
पज्ञं सद्यः प्रसूतार्भक भृशशिशुतोपक्रमं या गता च ॥ १६ ॥

वक्षोऽधिक्षोभपक्षं नगरिपुनगरीनागरीणां गरीयः
सौन्दर्योद्गारहृद्यं स्वहृदि भगवतो भावयेद्भक्तियुक्तः ।
विद्युल्लोलापि यस्मिन् सलिलघनघने श्यामले प्रेमवश्या
पश्याप्तस्थेमसीमाकषदृषदि लसद्धेमलेखेव लक्ष्मीः ॥ १७ ॥

श्रीवत्साङ्कस्य वक्षः स्मरतु चिरतरं भ्रातरावब्धिपुत्रौ
बिभ्रद्यत्नेन रत्ने वरमणिरमणीवर्गयुग्मप्रधाने ।
लक्ष्मीसंभोगलक्ष्मस्तनयुगललगत्कुङ्कुमं कौस्तुभोऽस्या
लज्जालोपाय यस्मिंस्तिरयति तरुणार्कांशु संकाशभासा ॥ १८ ॥

धौतं लावण्यनीरैः शिशिरमपि रमाश्वाससंज्ञैः समीरैः
सान्द्रीभूतेन्द्रनीलैः सपटिमघटितं कुट्टिमं स्निग्धमुग्धम् ।
ध्यातव्यं माधवोरः सुरतरु सुमनः स्रस्फुरत्पुष्पतल्पे
यस्मिन्नानन्दनिद्रां भजति मुनिमनो विस्मृताशेषतापम् ॥ १९ ॥

दुर्धर्षं वैरिवगैर्विततमतिदृढं पुण्डरीकाक्षवक्षो
वीक्षेत ध्यानदृष्ट्या मरनगरमहाद्वाररक्षाकवाटम् ।
चित्रं यत्पार्श्वयोस्ता घनमपि घटिता अर्गला दोर्गणाख्या
गर्वेणानर्गलानां समिति दितिभुवां स्वर्गमार्ग दिशन्ति ॥ २० ॥

उद्यत्प्रद्योतनाभो मणिरुरसि लसन् पद्मनाभस्य भाव्यो
यद्दीप्तिव्याप्तिलुप्ता द्युतिरमणिशिरोरत्नखद्योतर शेः ।
किं वान्यद्दैन्यमागादहह ... महर्दीपवद्यत्समीपे
जैत्रं नेत्रं स्फुटं धूर्जटिनिटिलतटे शोचनीय स्वशोचिः ॥ २१ ॥

उद्यन्तं भानुमन्तं जननयनमुद्रे कौस्तुभाह्नां वहन्तं
तद्वक्षोदेशभाजं भजतु निजहृदा पद्मरागाधिराजम् ।
तेजोजालानि बालातपपटलयता दिङ्मुखोद्योततो-
येन क्षीरोदशायी हरिरधिशयितोऽबोध्यसृसिन्धुमध्यम ॥ २२ ॥

12

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

श्रीविष्णोः कृष्णकान्त्या मरकतहरिणीं स्वर्गवर्णां स्वमूर्ति
भर्तुर्वक्षःस्थलस्था क्षितिरिति विदती श्रीर्यदन्तः स्फुरन्तीम् ।
रुष्टा तुष्टा च तस्यामरुणरूचिरुपा वर्णसाम्यावृतायां
च्छव्या नव्यार्कमित्रं मणिरियममला ध्यायतामायतास्थैः ॥ २३ ॥

अर्केन्द्वक्षस्य वक्षस्यधिगतसुषमं श्यामरो मालिमौलौ
श्रीवत्सं वत्सलात्मा स्मरतु धवलिमस्मेररोमाङ्कुराङ्कम् ।
यं केलीबालवीरुच्छिरसि विकसित दोहदस्य प्रदाना-
दश दश प्रसून स्तबकमिव नवं मोदते पद्मसद्मा ॥ २४ ॥

कुर्वत्पाथोधिमाथोद्यमसमयपयः फेनसम्पर्क तर्क
तादृक्पीताम्बरोरोऽम्बर चरशरदच्छोद भृच्छेदहृद्यम ।
चिन्त्यं श्रीवत्सचिह्नं चिरमुरसि कृतं रक्षणाय प्रजानां
जाले श्रीजानिना यद्गुणमतिगुणितं सात्वतैः सत्त्वसंज्ञम् ॥ २५ ॥

भावं भावं स्वचेतः कुमुदमुदुदयो वीतसोमावदातो
रोमावर्ती मुरारेरुर सिचररमाहासहृद्योऽनुमोऽद्ः ।
लावण्याम्भोनिधौ [धाने] वपुषि विपुषितोल्फेनिलावर्त मूर्ती
नं प्रत्यावर्तनाय प्रभवति पतितं यत्र नेत्रं मुनीनाम् ॥ २६ ॥

कस्तूरीकर्दमं श्रीकुचकलशपरीरम्भसंरम्भलग्नं
मनं सान्द्रेन्द्रनीलद्युतिजित निजरुर्निझरे निहुवानान् ।
ध्यायेोष्णोऽथ विष्णोर्मधुकरनिकरैर्वर्णगन्धेन दूरा-
दाकृष्टैः सन्निकृष्टैः पुनरनधिगतो हन्त यद्वर्णगन्धः ॥ २७ ॥

सानन्दं मन्दराद्रेः क्षितियुवतिकुचोत्तुङ्गमालिङ्गथ शृङ्गं
नानाधात्वङ्गरागच्छुरणशवलिता: शूरशृङ्गारिवेषम् ।
रोमाञ्चैर्निर्विशेषं व्यदधुरुदधिजोद्वाहकाले पुरा ये
तान् भूषाभोगभाजो भुजगशयभुजान् भावनाभिर्भजेति ॥ २८ ॥

आजानाजानुलम्बान् श्रुतिपथपथिकज्ञानवृद्धावलम्बान्
राहुद्विबाहुदण्डान् कलयतु चतुरः कृष्णपाषण्डदण्डान् ।
यानुज्झित्वा विवाद विषयविषरसोदन्यया धावितानां
संरोधार्थं गवामाश्रयति यतिजनः सत्रिदण्डैकदण्डः ॥ २९ ॥

प्य दुर्दान्तदैत्यर्ष भदमनसहं भूरिभारातुराया-
तद्वद्विश्वम्भराया द्रढिमबलमवष्टम्भयोग्यं दधानान् ।
ध्यायेद्योगसिद्धयै त्रियुगभुजयुगान् सांयुगीनारिहन्तुः
किं वा कालात्मनोऽस्यावयवयुग [भुज ] द्वन्द्वरूपानुरूपान् ॥ ३० ॥

1 श्रीनारायणस्तोत्रम्

कम्बुश्चक्रं च पाथोरुहमथ च गदा तेषु चिन्त्यानि कान्ता-
कम्बुग्रीवा नितम्बानन पृथुलतरोरुप्रकाण्डाकृतीनि ।
जानीमो यान्यजस्रं निजकरजलजैस्तत्तदङ्गे प्रियाया-
चित्तास दधानः कलयति कमलाकामुकः कामतातः ॥ ३१ ॥

निष्कम्पं कैटभस्याप्यतिविकटभुवो वज्रगाढप्रहारान् सोढारो भूयसोऽब्दांस्त्रिभुवनभवनस्तम्भसम्भावनार्हान् । पर्याप्तं पारिहार्याङ्गदमयवलयै रत्नकीलानुविद्धै-

दर्याढ्यं भावुकारते दनुजमदभिदो बाहवो भावनीयाः ॥ ३२ ॥

दिक्पालानां प्रधानं वपुरसुवधे दीक्षितान् क्षत्त्रियाणां
जन्मक्षेत्राणि बाहून् वहत हृदि बहूकृत्य भृत्यप्रियस्य ।
लोकानां पालनायै नियममुपयतां शात्रवत्रासकानां
ज्ञातं राज्ञां स्वकीयप्रभवगुणभवो लोकपालानुभावः ॥ ३३ ॥

चिन्त्यं चक्रं प्रपीतामृतरससहितं लोहितं राहुकर्णात्
पीत्वेवाकुण्ठितायुः स्फुरति च न जराजर्जरा यस्य धारा ।
यन्मध्यं वाहिनीनां न्यविशत शतशः स्पर्धमानारिमूर्ध-
च्छद्मन्याच्छिद्य पद्मान्यमरजनमुदे स्राक् खजः स्रक्ष्यमाणम् ॥ ३४ ॥

चक्रं शक्रारिशत्रोर्विमृशतु मनसा लालसौल्लासलोलै-
लाजिह्वासह प्रकटितविकट (टोपतर्षप्रकर्षम् ।
दैत्यास सिन्धुपूरैः किल कलशभुवं जेतुमापीयमानै-
स्यात्पाप्यार्द्रता नाभ्युदयति हृदये रोषशुष्मोपशुष्के ॥ ३५ ॥

शङ्खं तं खल्वधीयात् प्रलयघनघट गर्जितौजस्विघोषै-
र्यः कृत्वानेककृत्वोऽनुसमरमसुहृद्गार्भिण भ्रूणहत्याम् ।
प्रायश्चित्तं विधत्ते विधिविहित मरुत्पूरणेन प्रयत्नात्
प्राणायामप्रयसी प्रणवगुणनिका सादरः सूक्ष्मनादैः ॥ ३६ ॥

सौरभ्यारभ्यमाणर्धि भिरधरसुधासाधुमाधुर्यधुर्यैः
पीतैः पीताम्बरस्यास्यवनजपवनैर्निर्भरं पूर्णगर्भः ।
रूक्षासृग्वित्ररक्षोऽसुपवनपिबता (?) पीवरां बर्बरीं वा
कामं कौमोदकीं यो हसति स मनसा कम्बुरालम्बनीयः ॥ ३७ ॥

चक्रं वृक्णारिचक्रं परिचरत धिया चण्डरुङ्मण्डलाभं कम्बु चाडम्बरेणानिभृतममृतरूग्बिम्बसंवावदूकम् ।

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु ये कालिन्द्योघकल्पे हरिरुचिनिचये तस्य चक्षूभवन्तौ स्नेहेन स्वानुबिम्बविति किमुभयतः पश्यतः पुष्पवन्तौ ॥ ३८ ॥

ध्यातव्यं दिव्यमब्जं दितिजविजयिनो यत्स देशस्पृशोऽब्ज-
श्री सर्वस्वच्छिदोऽदोवदनपदजुषो भीतमम्भोजराजात् ।
नित्यं निद्रादरिद्रं विसृजति मधुनो विप्रपोऽश्रूद बिन्दून्
बन्धुस्नेहानुबन्धात्कर सरसिरुहाश्चिप्यताश्वास्यते च ॥ ३९ ॥

कञ्जं युञ्जीत चेतस्यजितकरसरोजाधिराजेन जित्वा
जीवग्राहं गृहीतं दलितमतितरां बाहुजप्रौढि भाजा ।
पुष्टाः सर्वस्वपोषं मधुरमधुभृतेरक्षमा बन्धमोक्षे
यस्यादूरे रुवत्यो भ्रमरपरिषदः संभ्रमेण भ्रमन्ति ॥ ४० ॥

पीत्वा मांसोपदेशं युधि रुधिरसुधां पाठ्यमानासुरोर:- पट्टव्या घट्ट घोषागृह सितविकटं श्रीवभावान्नटन्ती । या प्रीतिं प्रेतभर्तुव्यधित धृतवसालेपनेपथ्यरौद्री तस्या ध्यायेदसाध्या हित हृदयगद् । भोगदाया गदायाः ॥ ४१ ॥

भ्राम्यन्ती दिष्टगत्या हतवृपपिशितं प्राश्य मातङ्गकुम्भात्
पीत्वा चाजौ मदाम्भस्तदनुशययुता या नखांशुच्छलेषु ।
स्नान्ती गङ्गाजलेषु व्रतयितुमिव तद्योषितां गोपयोधुक्
प्रायश्चित्तं वहन्ती महयत महतीं तां गदां धर्मसेतोः ॥ ४२ ॥

दोर्वृन्देन्दीवरस्रक्चयचरमरचराम्भोजचातुर्यभाजां
ध्यायेच्चातुर्भुजानां विधिनिटिललिपेरुत्किराणां कराणाम् ।
क्ष्मालक्ष्म्योश्चारूगारूत्मतकनक घटाटोपवत्सु स्तनेषु
न्यस्ता ये भद्रकुम्भोपरिपरिविलसत्पल्लवत्वं भजन्ते ॥ ४३ ॥

दातुं मुक्तीश्चतस्रः स्वरुचिसमुचितं योगिने यौगपद्ये-
नोद्यच्छन्तः पुमर्थापणिकविपणयः पाणयोऽजस्य भाव्याः ।
यैर्मुष्टीमुष्ट रुष्टैरपि युधि मधुना कैटभेनापि सार्धं
ताभ्यां स्रष्टुं शिरोभ्यो वितरितुमभयं बद्धमुष्टित्वमौज्झि ॥ ३४ ॥

या बद्धा यानधोऽधो भृशमनिशमपां रत्नरोचिर्मयीनां पूर्णा स्वर्णालवालावलिरिव कलिता भार्मणी सोर्मिकाली । विद्वत्पूज्यस्य रज्यन्नखमृदुलतलान गुली भक्तियुक्ता- नारक्तान् भक्तव।ञ्छ।घटनसुरविटप्यङ्कुरान् संस्मरेत्तान् ॥ ४५ ॥

श्रीनारायणस्तोत्रम् सोत्कर्षं कङ्कणाङ्कैः सरसिजवसतेरश्लथाश्लेषमग्भै- र्वैकुण्ठ।धीशकण्ठः स्फुटदरसुषमानादरो भावनीयः । यत्सौभाग्याभिभूतो निजनिकटचरः पाञ्चजन्योऽपि चिन्ता - जन्यं शून्यान्तरत्वं प्रकटयतितरां पाण्डुभूयं च भूयः ॥ ४६ ॥

त्रय्याः सञ्चारपद्या इव निजवचसस्तां त्रिरेखां दधाने[नः]
सोत्कण्ठं कण्ठदेशे [शो] दशतु कलिमतिं केलिकण्ठीरवस्य ।
अध्वन्यासिन्धुकन्यादृगधिरुचितया यत्र चित्रीयमाणे
चित्रायां प्राप्य यात्रामिव न हि पुनरावर्तते मोदमाना ॥ ४७ ॥

अर्चिर्विम्बाध्वनीनावरवचनमयान्यध्वनीनात्मनीना- नीहन्तं यं पवित्रं विरचयति जनो दीर्घदर्श्यर्घपात्रम् । भक्तानां भागधेयाब्धितटिदिव तो मुक्तिमुक्ताप्रसूते- ...

स्तस्यादः कण्ठकम्बोः शुभविभवभुवोऽध्येतु मध्ये समाधि ॥ ४८ ॥

मोक्षश्रीवैजयन्तीं मुनिनयनमुषः षडद्विषस्तर्जयन्ती-
मन्तःस्वान्तं दधीतोदधिमधिशयितुर्वैजयन्तीं जयन्तीम् ।
लब्घ श्रीणाङ्गसङ्गां मधुपृषतशत स्वेदसन्दोहसान्द्रां
यां वाजव्याजधूतव्यजनमलिमधूराजयो वीजयन्ति ॥ ४९ ॥

माला वैकुण्ठकण्ठग्रहमहबहलामोदमभ्युल्लसन्ती
स्मर्या सिन्धोः कुमार्यास्तुलयितुमिव दोः सौकुमार्यं प्रगल्भम् ।
यां पद्माद्मपुष्टाः कलितकलकलाः पक्षलक्षेण पाणीन्
वारं वारं धुवत्यो मधुपयुवतयः साहसाद्वारयन्ति ॥ ५० ॥

भूतग्रामं चतुर्धा विरचयितुमलं पञ्चमूतस्वरूपां
पूज्यां दण्डैश्चतुभिः स्थितिचतुरतरैः पञ्चवर्णात्मिकां च ।
भेत्तुं चित्तं रमाया रतिरमणकृतां बाणसम्पूर्णतूणीं
मालां ध्यायेत्तमामुत्तमकुसुममयीमप्रमेयात्मशक्तेः ॥ ५१ ॥

स्मर्तव्यः सादरं स्वे मुकुटपरिसरे स्थापितः शार्ङ्गिणापि
चापो रूपदर्पाद्रतिपति [ शरधिं ] मन्यमानस्तृणाय ।
संहर्तुं वैरिणः षण्मुनिहृदि गुणितं योगतः प्रस्फुरन्तं
यं पश्यन् पुष्पचापोऽपसरति चपलं ह्रीभयन्यस्तशस्त्रः ॥ ५२ ॥

त्रातुं तापत्रयान् खचरणशरणान् छाययोच्छायभाजा कारुण्योदञ्चि किञ्चिद्वलितललितया संज्ञयाश्वासयन्तीम् ।

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु आम्नायस्वर्द्रुमाणां स्थगितशिखमुपस्कुर्वतीं तां त्रिधाम्नो भ्रूनाम्नीं कल्पवल्लीं विपुलबहुफलां पालयेच्चित्तसीम्नि ॥ ५३ ॥

संयोक्तुं भोगियोगिद्वयमपि युगपद्भक्तिमुक्त्यङ्गनाभ्या-
मिष्वभ्यासार्थसज्जीकृतवितनुधनुर्युग्मकार्योद्यतेन ।
प्रत्याक्रष्टुं यथेष्टं विषयजनजुषं चित्तमत्तेभमिष्टं
चेष्टेत क्रूर भेदामसृणघृणियुजा त्रैयुग भ्रूयुगेन ॥ ५४ ॥

अग्नेयारणिं भूषणमणिकिरणोद्दामसौदामिनीनां
राज्या नीराज्यमानं नयनपदकृतार्थीकृतार्कामृतांशुम् ।
आदित्यैर्दुर्भिदस्यान्तरचरतमसो ध्वंसकार्याय चित्ते
कुर्याद्देदीप्यमानं द्युतिमुखमखिलज्योतिषां भासकस्य ॥ ५'५ ॥

चन्दन्मन्दस्मितेन स्फुरदधरपुटं किञ्चिदुत्फुल्लगण्डा-
भोगं भूयो विकासीक्षणकमलयुगं सान्द्रचन्द्रर्द्धिबाधि ।
श्वासामोदानुमोदानुसरलिगणैर्गीतनासागुणौघं
स्वालेख्यालेख[सु]भ्रलतमथ वदनं दानवारेर्विभाव्यम् ॥ ५६ ॥

स्वः सोमो देवतास्मै हरिरपि हृदयं पुंप्रवृत्तिं सृजन्ती सायातायातसंज्ञ।च्छलमृदभिधया श्वासमूर्तिः श्रुतिश्च । तस्मा[द]क्षालिमालास्वनितनुतिपरा सन्निधिस्थार्थवादः कुर्वीतादोमुखस्य स्मरणमखमतो मुक्तिकामाधिकारी ॥ ५७ ॥

रुद्रेण द्रुह्यमाणः किल कुसुमशरस्तत्प्रतीकार हेतो-
रस्मादुत्पत्स्यमानः सुहृदि निहितवान् जैत्रशस्त्राणि यत्र ।
राजीवे बन्धुजीवे दृगधरयुगले वज्रपुष्पं च नासां
पञ्चेपून् धनुश्चार्पयतु मतिमिह श्रीमुकुन्दाननेन्दौ ॥ ५८ ॥

स्वस्वान्तादेव देवो यमजनयदयं वेधसो कल्पशिल्पं
भक्तानुक्रोशगर्भान्मुनिजनमनसां लीनता यत्र मु[क्तौ ] ।
[व्यक्तं ] यस्यानुबिम्बा हिमकरनिकराः पू [ र्णि] मापूर्णबिम्बा-
स्तं सेवेतामृतीयन्नमृतकरमृतं चेतसा तन्मुखाख्यम् ॥ ५९ ॥

विभ्रर्हिर्मुखानां मुखमिति जनकस्यानुरूपं स्वरूपं
यद्भूर्ज्यालाजिह्नः कवलयति हविर्जुह्वतां सप्तजिह्नः ।
वप्रः कव्यप्रियाणामपि लपनतया तृप्तये न्युप्तभोजी
न्यस्येदास्ये मनोऽस्मिन्नखिलमखभुजस्तस्य विश्वंभरस्य ॥ ६० ॥

1. 1. श्रीनारायणस्तोत्रम्

दुग्धस्निग्धस्मिता भामिषविषदकृतोन्मेषपीयूषवर्षैः
स्वेषां ...... दुधाने धृतमधुरपरिस्पन्दने [दी ]नबन्धोः ।
मन्दश्वासानिले[ङ्ग]त्तरलकिसलय श्रीगरिष्ठेऽधरोष्ठे
चिन्तां दन्तांशुसङ्गस्फुट कुसुमरजः सुप्रतिष्ठेऽनुतिष्ठेत् ६१ ॥

माधुर्योद्रेकहृद्यं विपरिणतफलं रूपसम्पल्लतायाः श्रीप्रेष्ठस्योष्ठबिम्बं स्मरतु रुचिमदाहूतबालार्कबिम्बम् । यन्मृष्टत्वस्य तुष्टा निजरमणभुजापञ्जरान्तश्चरन्ती 858 सोत्सेकं सेकभावं कलयति कमला नारिकालीरकन्या (?) ॥ ६२ ॥ आस्येन्दुस्यन्दमानामृतविततसिराद्वारचातुर्यचौर्या चर्या स्मर्या चिराय। रुणरुचिरुचिरा श्रीधरस्याधरश्रीः । योगीन्द्रास्वाद्यमानामृतरसजननी या त्रिलोकीजनन्योः कामं कामं दुहानात्यहह दहति तं बिभ्यतां देहबन्धात् ॥ ६३ ॥

पङ्क्तिद्वैधानुबन्धिश्रुतियुवतिशिरश्चारुसीमन्तसीमा
प्रव्यक्ताव्यक्तमुक्तागुणगुणनिपुणाश्चित्तमारोपणीयाः ।
वेदान्तार्थस्य दन्ताधवलिमबलिनः सान्द्र सिन्दूरधारा
सौन्दर्यं धारयन्त्यारभत यदभितः सौष्ठवं सौष्ठलेखा ॥ ६४ ॥

राजानं या द्विजानामजमुखजतया विश्रुता स्वजातं

•
भक्त्योपास्ते च किञ्चित्स्फुरदरुणरुचं साधु सन्ध्यायमानम् ।
साधिष्ठां वर्णनिष्ठां वहति तदधरं या पुरस्कृत्य नित्यं
पूज्या राजी द्विजानां प्रणिहितमनसा सा द्विजेन्द्रध्वजस्य ॥ ६५ ॥

स्वच्छन्दं बन्धुरत्वं दधदधरदलद्बन्धुजीवानुबन्धा-
न्मौ कुन्दं दन्तबृन्दं मुदितमुनिदिन्दीवरं दाम कौन्दम् ।
वारं वारं विभाव्यं भुवि वररसनाध्यासनौजायितायाः
पूजायै जायते यत्किल कलुषमुषः शारदादेवतायाः ॥ ६६ ॥

संमृष्ठे भूतिजुष्टेश्वलकरनिकरैः कुण्डलोद्यन्मणीनां
यच्छेदच्छेऽस्य गण्डस्थलमुकुरतले मानसं संमुखीने ।
चित्र यत्राभिमुख्ये प्रसरति परमानन्दसन्दोहसान्द्रं
योगीन्द्रास्ते स्वरूपं किमपि विरहिताकारमालोकयन्ति ॥ ६७ ॥

आकीर्णौ कर्णिकाोचितखचितलसत्पद्मरागांशुरागै- लक्षालिप्तन्द्रनीलस्थलकलिकुपितौ तौ कृपालोः कपोलौं ।

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु ध्येयौ ताम्बूलपङ्कैः शबलितवपुषौ च [ चु]म्बनाडम्बरोत्थै- र्मत्वा य लाञ्छनं प्रोञ्छतु मुदितहियौ व्याप्रियेते प्रिये ते ॥ ६८ ॥

स्निग्धश्यामामलेन्द्रोपलविपुलतरा दर्शदृश्यं क्षतारि-
व्राताटोपं कपोलस्थलफलकयुगं धर्मपालस्य भाव्यम् ।
सद्यः प्रच्छाद्य गात्रे स्थितिचतुरतया यत्र . 1. मौ सकामा
कामौ श्रृखड्गलेखे खलु मिलितशिखे युध्यमानौ दधाते ॥ ६९ ॥

नस्यैरुद्यत्कषायैः कषितुमित्र जगत्प्राणरूपैरुपायैः
पुंसां दोषत्रिकोद्यद्भवगद्विपदं योगतोऽन्तर्विशन्तीम् ।
नासां नासत्यरूपाममृतकरतया विश्रुतामाश्रयेत्तां
श्रीसंज्ञा सैन्धवी बह्रमनुत चलिताधिश्रियं यत्प्रसूताम् ॥ ७० ॥

ध्यायेद्रोणां घृणाव्वेस्तिलसमतुलया सर्जयाप्यर्जयन्ती -
माकृत्यामोदमुचैः सकलसुमनसामुत्तमामोदकामः ।
यातायातैर्यदीयाः श्वसितसततगा वारिधारालरोलान
रोलम्बा ... र्थसार्थाकनिशमुपगतास्तादृश स्तोपयन्ति (?) ॥ ७१ ॥

सर्वेशघ्राणवंशं समभिनिविशतां ब्राह्मधामारुरुक्षो-
रुच्चं निश्रेणिकाग्रयां यमपि च सुषमा नाम शैलूषयोषा ।
अध्यारूढा गुणैरुच्छित मतिविततैर्विभ्रती विभ्रमद्धिं
लोकस्यालोकगृध्नोरपहरति चिरोपार्जितापूर्वलक्ष्मीम् ॥ ७२ ॥

अभ्यर्णे कर्णयोः किं स्खलितमति भरान्नुत्तमुत्तंसपद्म-
द्वन्द्वं भ्राम्यन्मिलिन्द भ्रमकरतरलश्यामलस्निग्धतारे ।
दैत्यौघे धर्ममर्माविधि विरुधि क्रुद्धवच्छोणकोणे
त्रैलोक्यत्रातृनेत्रे बहिरनवहितस्वान्तमन्तर्विलोक्ये ॥ ७३ ॥

विष्णोरक्ष्णोर भीक्ष्णं स्मरतु सुमधुरः प्रोच्चलप्रेमधारा-
व्यात्युक्षी केलयोऽनुक्षणसुभगतम श्रीकटाक्षच्छटाभिः ।
याभ्यां नातिस्वदन्ते भवदवविधुरान्मूर्च्छितात्मीयसेचं
सिञ्चद्भयां भक्तलोकान् स्फुरदुरु करुणाशीतवीक्षाभिरद्भिः ॥ ७४ ॥

वक्त्रेन्दाविन्दिरायाः शिथिलरसमिव ब्रह्मशर्वावकाण्डे
कुर्वद्दौर्भाग्यदुःस्थावितर सुरगणप्रेक्षणेऽन्धं भविष्णू ।
एकौरस्याधिकेष्टान् शुकसनकमुखान् द्रष्टृसंमर्दनष्टान्
अन्वेष्टुं तातचारं चरदभिककुभं चक्रिचक्षुर्विचिन्त्यम् ॥ ७५ ॥

! श्रीनारायणस्तोत्रम्

बृन्दैरिन्दीवराणां जलजकुलयुजां स्वस्वपादप्रसादात्
कादाचित्कीं श्रयद्भिः श्रियमनिशशुभा दुर्लभा यस्य सा श्रीः ।
साक्षालक्ष्म्या यदीक्षा समुदयति मुद्दे ब्रह्मणापीष्यमाणा
चेतस्य लोचनीयं नयनयुगमदः पुष्पवल्लोचनस्य ॥ ७६ ॥

यत्सत्यं सत्यवद्यव्यवसितिविदिताख्यै कसख्यात्स्वकीया-
द्यां सर्वाशां सवित्रीं श्रुतिरुदितवती विश्वविश्वासपात्रम् ।
भक्तेच्छापूर्तिकर्मकनियमवशात कर्णप्रसिद्धिः
शुश्रूषेत श्रियायां हृदि मृदितमले तां श्रुतिं श्रीप्रियस्य ॥ ७७ ॥

अन्तः संयन्तुकामेन्द्रियगणगजतायूथनाथं मदर्थे[द्धै-]
रुद्दामानं मनोनामक मृषिजनतापेक्षते यावपाशा ( ? ) ।
याभ्यां बद्धात्मनां न प्रभवति भवतो दुस्त्यजोऽप्यस्तजन्मा
भूयोबन्धस्य बद्धोजित इव हरेस्तौ रमरेच्छ्रोत्रपाशौ ॥ ७८ ॥

योगाध्व प्रौढतृष्णस्त्रुटितगुणपुटो जुष्टतीर्थोऽमृतर्थी धर्मद्धर्वै कूपकर्तुर्विशतु दृढपदं कर्णकूपे कृपालोः । यभूषाश्मांशुपूरं निजनिकटचरा दर्शिता हावभावं

दिव्यर्षीणां दिदृक्षाभरपरितृषिताः पश्य धावन्ति गावः ॥ ७९ ॥ त्रस्तौ वैधुन्तुदारुन्तुदरदकद्नात्स्वाभयं याचमानौ यौ नूनं वेपमानावुडुपतितपनौ कर्णजाहं जिहानौ । प्रीत्या प्रत्युद्गतौ चायतनयनयुगेनात्ममूर्त्यन्तरत्वात् ध्यायेद्र।हुद्रुहस्ते रुचिभररुचिरे कुण्डले गण्डलोके ॥ ८० ॥

स्थाप्यः सङ्कल्पकल्पे मणिमकर मुखा कारशिल्पोऽस्य कर्णा -
कल्पोऽम्भोयन्त्रकल्पः कलयत सुधियो कल्परत्नांशुवंश: ।
त्रैलोक्यावासयोग्यामपि विपुलवपुर्वापिकां पूरयित्वा
धावल्लावण्यपूरः परिवहति बहिः साध्वनेन ध्वनेति ॥ ८१ ॥

द्रुह्यन्तौ मह्यमस्य श्रवणमलभवौ भाविनौ दानवौ तौ
निद्रां गन्तुर्युगान्ते द्रुहिणहृदि समुत्त्रासमुत्थास्नुमित्थम् ।
साक्षात्प्रक्षालयन्त्यावपि मणिकिरणैर्निर्मलं निर्मिमाणे
कर्णान्तः कर्णभूषे प्रतिभवभिषजः प्रोतचेतीबुभूषेत् ॥ ८२ ॥

वक्त्राच्छासङ्गभृङ्गीभवदलककुलाकारकालाक्षराणां बिभ्राणां धोरणीं हृद्भुवि भुवनगुरोर्भावयेद्भालपट्टीम् ।

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु अभ्यस्यन्तीव यस्यां पटुमुनिवदवोऽध्येतुमध्यात्मविद्यां ... श्रद्धावधाना अपरिचिततरी मातृकां कामपीमाम् ॥ ८३ ॥ धीशैलूषां विशाले सममसृणतलेय दीपिकाभिः कैरीट।इमच्छटाभिर्नटयतु निटिलोत्सङ्गरङ्गे त्रिसूर्तेः । यस्य त्रैलोचनं लोचनमनलमयं बाधमानस्य [ भासा ] त्रासार्थं शर्वशत्रोस्तुलयति तिलको निस्तलो रोचनायाः ॥ ८४ ॥

कोटीराबद्धनानाविधमणिकिरणैरुल्वणा लेख्यलक्ष्मीः
श्री भर्तुर्भालभित्तिः स्वलवणिमसुधा स्निग्धमूर्तिर्विभाव्या ।
प्रत्याहारोपवासादनुदनुजरिपुध्यानपीयूष [यू ] पै-
स्तन्द्रालुः पारयित्वा श्रयति यतिमतिर्यामुपन्नां चिराय ॥ ८५ ॥

सान्द्रैरुद्भासिहासान् सुरतरुकुसुमैरिन्द्रनीलाधिनीला -
नन्तः प्राप्तप्रकाशान् रचयतु रुचिरान् श्रीहृषीकेशकेशान् ।
सार्धं स्पर्धानुबन्धादिव समुदयते व्योमकेशस्य केश-
येषामभ्रान्तशुभ्रोडुनिवहतिबिडाकाशनीकाशभावः ॥ ८६ ॥

हस्तीन्द्रस्यार्ति सिन्धूद्धरणमभिहतता भीतिहस्तस्य दूरा-
दार्तत्राणस्य दूरप्रसृमरमहिमा केशहस्तो विचिन्त्यः ।
यं हस्तीकृत्य भक्त्या भववदहनज्वालजालैर्विहस्ताः
कुर्वन्ति स्वान्तदूरामपि दुरधिगमां हस्तसान्मोक्षलक्ष्मीम् ॥ ८७ ॥

कौटिल्यं दुष्टलो के किल सुजनजने मार्दवं वर्षुकाब्दो -
त्कर्षशार्कत ते विभजदिव विभोः कैश्यमन्तर्विचिन्त्यम् ।
किं नाधिस्निग्धतायास्तदुचितमुचितं मोचयद्यत्स्वबन्धून्
भक्तान् संसारबन्धात्स्वयमपि सुचिरं बन्धमङ्गीकरोति ॥ ८८ ॥

शुभ्रैरभ्रंलिहैरुन्मुखमणिकिरणैर्ब्रह्मरन्ध्रोपरिष्ट.-
दर्चिर्मार्ग सुदुर्गं निजभजनमृते दर्शयद्भक्तपान्थान् ।
पश्यन्नश्यन्नमेषं मणिमयनयनैर्विस्मयेनास्य सृष्टि
स्मर्तव्यं प्रत्नपुंसः स्फुट रुचिमुकुटं कूटवद्रत्नसानोः ॥ ८९ ॥

रत्नौघोद्यत्करायैर्मुखमपि ककुभां पत्रलेखा लिखन्तं
बध्नन्तं सान्द्रचन्द्रातपततिमभितो भक्तमुक्त्युत्सवाय ।
अग्रीयोदप्रभावाद्गगनतरुशिरः स्मेरतार प्रसूना-
न्युच्चानुश्चेतुकामं स्वमनसि कुरुतां कैटभारेः किरीटम् ॥ ९० ॥

श्री आर्तत्राणपरायणस्तोत्रम्

रत्नौघोद्यत्करायैर्मुखमपि ककुभां नीलरत्नांशुधारा-
कारान्नाराचसारानपि हरिधनुषो हीररोचिः प्ररोहान् ।
तद्वीराशंसनं संसरणमभि रणे दारूणे वैरिमुख्यैः
कामाद्याख्यैर्मुनीनामुपकरणकरं संस्मरेत्तत्किरीटम् ॥ ९१ ॥

योगीन्द्राणां द्विषः षडिषधरविषमानिच्छतां रोद्धुमद्धा
वस्त्रौघोत्थैर्मधोनो धनुर्भिरगणितैश्चित्र... गणैश्च (?) ।
निर्वाणीभूय भूयः सफलयति मतिं यो भिया भावमूलं
नश्यद्दोषां विभूषां महयतु महितं मौलिमाम्नायमौलेः ॥ ९२ ॥

॥ इति श्रीजीवदास वंशावतंस श्रीविद्याकरपुरोहितमहापात्रकृतं श्रीमन्नारायणप्रत्यङ्गवर्णनाशतकं सम्पूर्णम् ॥

६. ॥ अथ श्री आर्तत्राणपरायणस्तोत्रम् ॥

वात्सल्यादभयप्रदानसमयादार्तार्ति निर्वापणा-
दौदार्यादघशोषणादगणितश्रेयः पदप्रापणात् ।
सेव्यः श्रीपतिरेक एव जगतां सन्त्यत्र षट् साक्षिणः
प्रह्लादश्च विभीषणश्च करिराट् पाञ्चाल्यहल्या ध्रुवः ॥ १ ॥

प्रह्लाद प्रभुरस्ति चेत्तव हरिः सर्वत्र मे दर्शय
स्तम्भे चेत्यवदद्धिरण्यकशिपुस्तत्राविरासीद्धरिः ।
वक्षस्तस्य विदारयन्निजनखैर्वात्सल्यमावेदयन्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ २ ॥

श्रीरामोऽत्र विभीषणोऽयमनघो रक्षोभयादागतः
सुग्रीवाय पालयामि कृपया पौलस्त्यमप्यागतम् ।
इत्युक्त्वाभयमस्य सर्वविदितो यो राघवो दत्तवान्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ३ ॥

नक्रमस्तपदं समुद्धृतकरं ब्रह्मेशदेवेश्वराः
पान्त्वित्यार्तरवं निशम्य करिणं देवेष्वशक्तेष्वपि ।
मा भैषीरिति यो ररक्ष मकराच्चक्रेण तं सहरन्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ४ ॥

हा कृष्णाच्युत हा कृपाजलनिधे हा पाण्डवानां सखे
कासि कासि सुयोधनाद्यपहृतां हा रक्ष मां द्रौपदीम् ।
इत्युक्तेऽक्षयवस्त्रसंवृततनुं योऽरक्षदर्धक्षणात्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ५ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

यत्पादाब्जनखोदकं त्रिजगतां पापौघविच्छेदनं
यन्नामा मृतपूरमस्तु पिवतां संसारसन्तारकम् ।
पाषाणोऽपि यदङ्घ्रितो मुनिवधूरूपं परं प्राप्तवान्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ६ ॥

पित्रा भ्रातरमुत्तमासनगतं भक्तोत्तमः स ध्रुवो
दृष्ट्वा तत्सममारुरुक्षुरुदितो मात्रावमानं गतः ।
यं गत्वा शरणं जगाम तपसा हेमाद्रिसिंहासनं
ह्यार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ७ ॥

योऽरक्षद्वसनादिभिर्विरहितं विप्रं कुचेलाभिधं
दीनं दीनचकोर पालनविधुः श्रीशङ्खचक्रोज्ज्वलः ।
यज्जीर्णाम्बर मुष्टिमेयपृथुकानादाय भुक्त्वा क्षणात्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ८ ॥

यं कल्याणगुणाभिरामममलं शास्त्राणि संचक्षते
यस्मिन् योगयुते प्रतिष्ठितमिदं विश्वं वदन्त्यागमाः ।
यो योगीन्द्रमनः सरोरुहतमः प्रध्वंसने भानुमान्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ९ ॥

योऽत्रासीदरविन्द्गर्भजनुषं ब्रह्माणमार्तिं गतं
भीतं कैटभराक्षसेन मधुना कल्पान्तकाले महान् ।
हत्वा तौ मधुकैटभौ रणमुखे भक्तार्तिसंशोषणात्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ १० ॥

यन्नामस्मरणादघौघरहितो विप्रः पुराजामिलः
प्रायान्मुक्तिमशेषतो विरहितः संसारदावानलात् ।
सोऽयं भागवतोत्तमावन इति प्राप्तप्रतिष्ठोऽचिरात्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ११ ॥

कावेरी हृदयाभिरामपुलिने पुण्ये जगन्मण्डले
चन्द्रार्काख्य सरितटीपरिसरे धात्रा समाराधिते ।
श्रीरङ्गे भुजगेन्द्रभोगशयने शेते सदा यः पुमान्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ १२ ॥

वक्त्रेन्दुद्युतिमण्डिताब्जनयनो गण्डोल्लसत्कुण्डलः श्रीवत्सोरुमणिश्रियाप्तहृदयः स्वर्णाम्बरो यो भुजैः ।

श्री आर्तत्राणपरायणस्तोत्रम् शङ्खं चक्रगदाभयानि बिभृते पद्माङ्घ्रिरत्युन्नतो ह्यार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ १३ ॥

कर्मब्रह्मनिदानवेदनिकरं हृत्वा महीमण्डलं
त्यक्त्वा निर्मितमन्दिरोऽभवदथो मध्येमहासागरम् ।
हन्तुं सोमकनामकं तमसुरं मत्स्यस्वरूपं दधा-
वार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ १४ ॥

कृत्वा मन्दरनामकं गिरिवरं मन्थानदण्डं पुरा
क्षीराब्धौ मथनं वितेनुरधिकं सर्वेऽपि देवासुराः ।
मज्जन्तं नगमुद्दिधीर्षुरभवद्यः कच्छपाकारवान्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ १५ ॥

भूलोकं प्रलये महार्णवजले तान्तं नितान्तं चिरं
ब्रह्माद्यैरखिलैरशक्यममरैर्धतु महोपद्रवे ।
वाराही तनुरत्र धर्तुमनसा येनास्थिता लीलया
ह्यार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ १६॥

॥ १७ ॥

स्वाराज्ये बलिचक्रवर्त्यपहृते दारिद्र्यसंपीडिते-
रिन्द्राद्यैरमरैर शेष मुनिभिः संस्तुत्य संप्रार्थितः ।
तानेतान् सफलान् विधातुमखिलान् यो वामनाकारवान्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ १८ ॥

कर्मब्रह्मविचारदक्षमनसो धर्मार्थकामेषु च
प्रोत्साहं नितरामसक्तमनसः कुर्वन्ति ये ब्राह्मणाः ।
हत्वा क्षत्त्रमपालयद् द्विजवरान् यो भार्गवा कारवान्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ १९ ॥

इन्द्रादीनमरांस्तथा मुनिवरान् यो रावणो बाधते
भागान् हन्ति तथैव यो दिविषदामाययागादिषु ।
जित्वा तं सकलांश्च रक्षितुमना यो रामरूपं दधा-
वार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ २० ॥

गोपालानतिपामर(नविदुषो मायावृतान् रक्षितुं यः प्रापानकदुन्दुभेश्च सदने श्रीकृष्णरूपं हरिः ।

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु तज्ज्येष्ठो बलराम इत्यजनि यो ह्यन्वर्थनामा महान् आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारयणो मे गतिः ॥ २१ ।

इन्द्रादीनमरांस्तथा मुनिवरान् संपीडितान् राक्षसै-
'स्त्रातुं मन्त्रगुरूपदेश विधिना भूतानि संमोहयन् ।
नित्यं धर्मपरायणः स्वयमपि श्रीबौद्धरूपं दधा-
वार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ २२ ॥

वर्णाचारविवर्जिते कलियुगे दुष्टस्वभावैर्जनै-
गर्वेणोद्धतमानसैर्मुनिगणान् संपीड्यमानांस्तथा ।
'त्रातुं कल्क्यवतारमाप भगवान् यः सर्वसाक्षी पुमान्
आर्तत्राणपरायणः स भगवन्नारायणो मे गतिः ॥ २३ ॥

शैलारातिनियुक्त भीषणमहाकादम्बिनीमण्डले

2.
" रुद्ध्वा खं विदिशो दिशोऽशनिशिलासारान् भृशं वर्षति ।
योऽरक्षजगोकुलं करतलेनोद्धृत्य गोवर्धनं
ह्यार्तत्रणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ २४ ॥

कारावेश्मनि भीमविक्रमजरासन्धेन बन्दीकृतान्
भूपालानखिलाननन्यगतिकान् विज्ञपितस्वव्यथान् ।
"बन्धान्मोचयितुं प्रभञ्जनभुवा योऽजीघनत्तं समि-
त्यार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ २५ ॥

क्षुत्तृष्णार्तसहस्रयोगिसहितं दुर्वाससं क्रोधिनं
द्रौपद्या विघसाणुमभ्यवहरन् शाकं स्वहस्तार्पितम् ।
'तृप्त्यातर्पयदात्मनोऽस्य जगतस्तृप्तिं समावेदयन्
त्राणपराणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ २६ ॥

सीताया अपचारिणं हरिहरब्रह्मादिभिर्दुर्ग्रहं बाणेनाभिहतं निजेन पुनरप्यायातमङ्घ्रिद्वयम् । 1. लोपालोपसमर्थनार्थमनुजश्री मद्वलाकारवान् । स्त्रातुं मन्त्रपदोपदेशकगुरुर्भूत्वा जनान् मोहयन् । 3. त्रातुं यः कलिकावतारमकरोत्सर्वस्य संरक्षिता । नीरन्ध्र नितरां शिलाश निजलासारांश्च संवर्षति । तं संहृत्य मुमोच मारुतसुताद्वश्यं बलाद्बन्धनात् । द्रौपद्या सह भुक्तशेषितलवं शाकं स्वहस्तार्पितम् । भुक्त्वा तर्पयदात्मतृप्तिमखिलां चावेदयन् यः पुमान् । 4. 5. 6. 7.

श्री आर्तत्राणपरायणस्तोत्रम् काकाकारनिशाचरं करुणयारक्षद्विपन्नं भया- दर्तित्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ २७ ॥

वालिप्राप्तकलत्र राज्यविभवं दीनं कृशं निर्दशं
सुग्रीवं स्वपदग्रहैकशरणं कृत्वा कटाक्षास्पदम् ।
तदुःखान्यहिते सरोपमकरोद्यः स्वप्रतिज्ञाबलात्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ २८ ॥

शूद्रे घोरतपरसमाचरति तद्दोषेण मृत्युं गते
कस्मिंश्चित् पृथुके तदीयजननीपित्रोर्महादुःखयोः ।
हत्वा शूद्रशिरो मृतस्य च शिशोः प्राणान् पुनर्योऽददात्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ २९ ॥

यस्माद्रक्तपिपीलिकादिरचना देवेशपर्यन्तकं
यो रक्षत्यखिलं चराचरमिदं नित्यं जगन्निर्मितम् ।
कर्मब्रह्मविचारदक्षमनसा मैक्येन यो रक्षिता
ह्यार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ३० ॥

तत्सृष्ट्वा तदनुप्रविश्य सदभूत्त्यच्चाभवद्यः पुमान्
एषा ह्येव मुखाच्छ्रुतिश्च सकला यं बोधयत्यादरात् ।
यो गृह्णाति यथोर्णनाभिरुदरे सर्वं जगन्निर्मितं
ह्यार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ३१ ॥

सत्यं ज्ञानमनन्तमादिसकलश्रुत्यर्थमीमांसया
सत्योऽहं चिदहं[तथान्तरहितो ] ब्रह्मास्म्यहं सर्वदा ।
एवं वृत्तिभिरर्दितानविदुषो यो बोधयत्याख्यया
ह्यार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ३२ ॥

चिद्रपी च समस्त भेदरहितो यश्चाभवन्निर्ममो
यः स्थूलादिशरीरबन्धरहितो यः सत्यरूपः सदा ।
कर्तुं स्वीयमुपासकं फलयुतं यः कल्पिताकारवान्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ३३ ॥

1. यस्मात्सृष्ठिरियं समस्त जगतामाश्चर्यसन्दायिनी
येनोत्पन्नमिदं चराचरमथो संरक्ष्यते सर्वदा ।
यत्रैक्यं प्रलये विशन्ति नितरां सर्वे जना निर्मिता
ह्यार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

शब्दात् सर्पमृतिस्तथा गजमृतिः स्पर्शात्तथा रूपतो
नष्टोऽभूच्छलभस्तथैव रसतो मत्स्याश्च गन्धादलिः ।
सर्वैः स्वैर्विषयैर्निपीडिततनून् यः पालयत्याश्रितान्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ३४ ॥

भूलोकादिसमस्तलोकनिचयं कृत्वाङ्गजातं तनोः
स्वीयायाः सकलं चराचरमिदं पादादिशीर्षान्तकम् ।
यो ब्रह्माण्डसमष्टिरूपतनुभृद्वैराजनामा बभा -
वार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ३५ ॥

4.

श्रोत्रत्वग्रसनादिधीन्द्रियचयो वागादिकर्मेन्द्रिय-
स्तोमः प्राणचयश्च सप्तदशकं लिङ्गं मनो धीरपि ।
तादृग्लिङ्गसमष्टिरूपतनुमान् हैरण्यगर्भो बभू-
वार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ३६ ॥

अव्यक्तं प्रकृतिः प्रधानमपि चाविद्या च माया तथा-
निर्वाच्या गुरुमूर्तिरादिरहिता चिच्छक्तिरित्युच्यते ।
तादृग्धेतुसमष्टिरूपतनुभृत् सर्वेश्वरो यो बभू-
वार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ३७ ॥

एको दीव्यति यश्चराचरजगद् गूढोऽखिलव्यापक-
वान्तर्यामितया स्थितश्च जगतां यः कर्मणामीश्वरः ।
आवासो निखिलस्य पश्यति च विद्यः केवलो निर्गुण-
वार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ३८ ॥

यो देवो निजमायया जगदिदं निर्माय संपोषयन्
अन्ते स्वात्मनि संदधाति नितरामानन्दपूर्णो हरिः ।
सत्यात्मा विभुरादिमध्यरहितो गम्भीरकर्मा महान्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ३९ ॥

सर्वात्मानमजं चिदम्बर परिज्ञेयं मनोऽगोचरं
'वागर्वाचि गतं जरा कृतितनुं चैतन्यसम्पादकम् ।
एकं नैकविधस्वरूपममलं यं वेद पङ्केजभू-
रार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ४० ॥

निर्भेदं निरुपद्रवं निरुपमं निर्वाणदं निर्मलं निष्कम्पं निरुपाधिकं निरशनं नित्यामृतोद्दायकम् । 1. वागर्वातिगतं 2. जरावृततनोः

श्री आर्तत्राणपरायणस्तोत्रम् निर्वलं निरतोदयं निरुद्यं यं वेद दुर्गाधिराट्- आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ४१ ॥

सत्यं ज्योतिरादि यश्च कलयन्नात्मन्यजस्रं जग -
न्निद्वैतो विचचार चारणगणैः संस्तूयमानः शुकः ।
लोको बुद्बुदतौल्यमेति किल यत्राम्भोनिधौ चाचलन्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ४२ ॥

नद्यः स्यन्दनसंयुता जलनिधौ स्वे नामरूपे यथा
संत्यज्यैक्यमुपगताश्च सकलास्तद्वत् पुमान् ब्रह्मवित् ।
रूपं नाम विहाय पूर्णतनुमन्नरायणैक्यं गत-
वार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ४३ ॥

व्रंहिष्ठादिपिपीलिकान्तहृदये या प्रीतिरास्ते सदा
सैषार्थोऽभिमतः समस्त विदुषामाद्यस्य वाक्यस्य च ।
सैषानन्दलवो हि यस्य महतो नारायणस्य प्रभो -
रार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ४४ ॥

आदित्यादिचतुर्मुखान्तहृदये या प्रीतिरास्ते सदा
सैषार्थोऽभिमतः समस्त विदुषां मध्यस्थवाक्यस्य च ।
अन्त्यात्त्वैक्यपदी ददौ सपदि या नारायणैक्यं तयो-
रार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ४५ ॥

येनाप्राण निरीक्षणग्रहणधीर्वाग्व्याकृतिर्येन च
स्वाद्वस्वाद्विति येन विन्दति च तत्प्रज्ञानमित्युच्यते ।
प्रज्ञानं मयि तादृशं विजयते यस्य स्वरूपं विभो-
रार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ४६ ॥

यश्चैतन्यमशेषदेवनिचये सर्वेषु मर्त्येष्वपि
प्राणिष्वद्य गवादिषु प्रकटितं ब्रह्मेति तत्रोच्यते ।
तादृब्रह्म विराजते मयि सदा यस्यैव धाम प्रभो-
रातत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ४७ ॥

विद्या परिपूर्णमत्र निवसन् देवः परात्माभितो
बुद्धेः साक्षितया स्फुरन्नहमिति ज्ञेयः सदा प्रोच्यते ।
सोऽयं तादृगद्दं बभूव सततं यस्यैव चांशः प्रभो -
तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ४८ ॥

13

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

सर्वत्र स्वयमेव पूर्णतनुमान् देवः परात्मा विभुः
सर्वैर्ब्रह्मविदां गणैः सुमनसां ब्रह्मेति संवर्ण्यते ।
तद्ब्रह्माहमिति प्रमास्मि वदतो यः स्वानुभूतिं ददा-
वार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ४९ ॥

एकं वस्त्वितरेण शून्यमभितः संत्यक्तनाम स्वयं
रूपेणापि विवर्जित यद्भवत्तत्त्वंपदार्थ विदुः ।
श्रीनारायणमूर्तिरेव भगवान् यस्तत्पदार्थश्रुता-
वार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ५० ॥

श्रोतुः शिष्यजनादपीन्द्रियचयाद्देहत्रयाच्चापि य- द्वस्त्वेकं नितरां विलक्षणमहो तत्त्वंपदार्थ विदुः । तादृक् त्वं तदसीति देशिकगिरा प्राप्नोति येनैकता- मार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ५१ ।

नित्यं वस्तु विराजते स्वयमहो स्वस्यापरोक्षं सदा
साक्षी स्वीयतनोश्च सर्वविबुधैः सोऽयं तदात्मोच्यते ।
आत्मा योऽयमभूतपूर्वमहिमा यस्यैव लेशः स्फुरन्
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ५२ ॥

आत्मा यस्तु विराजतेऽस्य जगतो दृश्यस्य सर्वस्य च
स्थित्वा साक्षितया चकास्ति तमिमं ब्रह्मेति सर्वे विदुः ।
ब्रह्मात्मायमिति प्रसन्नहृदये नारायणात्मा बभा-
वार्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ५३ ॥

चिद्रूपो मधुशासनो मधुहरो मायातिगो निर्गुणो
'सन्तो विश्वपरः पुराणपुरुषो नित्योदितो निर्मलः ।
नित्यानन्दवपुर्भवन् भवहरो यो वासुदेवः पुमान्-
आर्तत्राणपरायणः स भगवान्नारायणो मे गतिः ॥ ५४ ॥

आर्तत्राणपरायणस्तवमिमं धर्मादिमोक्षप्रदं
व्यासाचार्यकृतं परं शुभकरं सर्वाघविध्वंसनम् ।
नित्यं यः पठति प्रभातसमये शृण्वन्नरो भक्तिमान्
श्रीवैकुण्ठपदं स याति विमलं योगीन्द्रलभ्यं पदम् ॥ ५५ ॥

॥ इति श्री आर्तत्राणपरायणस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥ 1. [सत्यो ]

७. ॥ अथ श्रीपरमाधवस्तुतिः ॥

श्रीमान् वेङ्कटनाथार्यः कवितार्किक केसरी ।
वेदान्ताचार्यवर्यो मे सन्निधत्तां सदा हृदि ॥ १ ॥

श्रीमत्याश्रितसन्तानः श्रीशैलाग्रे कृतालयः ।
करोतु कमलाकान्तः कामितं नः फलं महत् ॥ २ ॥

रमारमण वाञ्छितं वितर दासदासाय मे
रसारमणिफालभूतिलकिता हिरौलालय ।
कुचेलमिव गोपिकावशग जानकीनाथ भो
विभीषणमिवाव मां विहितभक्तिपूर्ति विभो ॥ ३ ॥

यदम्बुकणिकाश्रिताः प्रतिदर्श मरुत्पोतका - श्चलन्त इह चङ्क्रमाद्यलस चेतसः प्राणिनः । पुनन्ति पुरुषोत्तम।म्बुरुहिणी मनोहारिणी पुनर्जनिभयं त्वियं हरतु मे सकृन्मज्जनात् ॥ ४ ॥

नमज्जनतमश्छटाकबलनैकवद्भादरं
नभोमणिमिवापरं नवसरोजिनीसेवितम् ।
नमाम्यहममुं मुहुर्नभसि रोचमानं सदा
नगेन्द्रमुरगाधिपाभिधमुदूढनारायणम् ॥ ५ ॥

प्रपत्तिफलकारणं प्रणमदार्ति विद्रावणम्
फणीन्द्रगिरिभूषणं भगवदङ्घ्रियुग्मार्पितम् ।
यदेतदहमिन्दिराकुचतटद्वयीलाञ्छनं
यदेव निखिलत्रयीशिखरलाल्यमद्याश्रये ॥ ६॥

a

विरिञ्चभव देवराडिहितनित्यपूजोज्ज्वलं
वियत्सरिदुपाहतैर्विमलतोय पद्मोत्पलैः ।
विधूत शकटासुरं विहितगौतमस्त्री सुखं
विभोः पदयुगार्पण विजयते फणीन्द्राचले ॥ ७ ॥

विधूतविनतापदं विबुधबृन्दवन्धं सदा
विनौमि विनतासुतं विहगराजमेनं विभुम् ।
यत् युधि रावणिप्रहित घोर नागास्त्रतो
रक्ष सहवानरैर्झटिति सानुजं राघवम् ॥ ८ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

यथा हरिपदावनीयुगमवर्णयत्तत्वत-
स्त्रयीशिखरदेशिकः किल सहस्रधा यत्पुरा ।
तथैव बहुधा तनुं दधदिवात्र नानाकृते-
विभाति जगदीशितुश्चरणरक्षणैकादरम् ॥ ९ ॥

इदं सरसिजा [लया ] कमनपादरक्षाद्वयी-
शतं हरतु मे तमश्शतसहस्रजन्मार्जितम् ।
यदाश्रयतया जगत्त्रितयविक्रमैकक्षमं
बभूव परमात्मनोऽप्यनुपमस्य पादाम्बुजम् ॥ १० ॥

स्फुरत्कनकभित्तिकाघटित चित्ररत्नप्रभा-
परीतमिदमिन्दिरारमणमन्दिरं राजते ।
यदीयमिह दर्शनं भवति मुक्ति देहिनां
विना झटिति सत्क्रियां जननचक्रमासेदुषाम् ॥ ११ ॥

नमस्तस्मै यस्मिन् वसति परमात्मा स भगवान्
रमाभूनीलाभिः सह विहृतिलोलाभिरतुलः ।
विमानं रत्नाढ्यं जगति यदहीन्द्रक्षितिभृतः
शिरोरत्नं विष्वक् स्फुरति महदानन्दनिलयम् ॥ १२ ॥

इदं नमोऽस्मद्गुरवे च तस्मै
भूयस्तदाचार्य परम्पराभ्यः ।
त्रय्यन्तगुर्वादियतीश्वर श्री-
शठारिसे नेशरमाधिपेभ्यः ॥ १३ ॥

वन्दे मन्दारमालाधरमिह महसां बृन्दमिन्दीवराभं
वन्द्यं वन्दारुकाणामनयधिकदयानन्दकन्दं मुकुन्दम् ।
नाम्ना त्वाम्नायवेद्यं विलसति फणिराड्भूभृदये रमाभू-
नीला लीलानुकूलं विमलतरमिदं विश्वरक्षाधुरीणम् ॥ १४ ॥

वाच्छाधिकं प्रणमतां फलमत्र दातुं
वातन्धयाद्रिशिखरे वसतो मुरारेः ।
पादद्वयं परिसरानमतो ममेद-
मुत्तंसपल्लवरुचिं विदधातु मौलौ ॥ १५ ॥

उपनतहरचूडाचन्द्रलेखाभिमुक्ता- मृतसुरुचिरबिन्दुश्रेणिके वेयमाशु ।

श्रीपरमाधवस्तुतिः विदलितनवमुक्ताजालगौरा मुरारे- चरणनखररेखा शाश्वनी नः पुनातु ॥ १६ ॥

पादाभिवन्दनकृते परमात्मनो नु
श्रीनाथपादकटकाकृतिमभ्युपेत्य ।
संलक्ष्यते किमयमद्य स चित्रभानु-
र्नो चेत् कुतोऽस्य विभुविष्णुपदोपसेवा ॥ १७ ॥

जङ्घाद्वयी जगदधीशितुरस्य रम्या
जेतुः स्मरस्य जयकाहलिकायुगीव ।
आभाति चारुमणिनूपुरकान्तिचित्रा
यस्यां मनांसि यमिनां सततं रमन्ते ॥ १८ ॥

वृत्ता विचित्रवसुधारमणीनिजाङ्ग-
लावण्यदर्शनलसन्मणिदर्पणश्रीः ।
अद्यैव मे महदघौघतमिस्रमेषा
विश्वेशजानुयुगली शिथिलीकरोतु ॥ १९ ॥

सौन्दर्यसम्पदुदयाकुलपारिजातौ
संवीतपीतवसनौ सदृशाविमौ तौ ।
नीलारमावसुमतीनियतोपधाने
नेतुः श्रियः श्रयतु मे मतिरूरुकाण्डौ ॥ २० ॥

आबद्धपीतवसना नवरत्नकाची- संवेष्टिता कटितटी कमलाधिपस्य ॥ पर्यन्तहाटकमहीव लसद्विचित्र- रत्नद्युतिः स्फुरति सेयमिहाञ्जनाद्रेः ॥ २१ ॥

रम्या रमारमणनाभिरसौ गभीरा
राजीवजन्मजननी जगतां विधात्री ।
तद्देहकान्तियमुनासरितोऽद्भुतश्री-
रावर्तविभ्रममितो विदधाति नूनम् ॥ २२ ॥

वक्षःस्थलीविहरदम्बुधिकन्यकाया
हस्तोच्चलत्कमलरेणुकरम्बितेन ।
लिप्तं विभाति वपुरस्य सुचन्दनेन
बालातपारुणमिवाग्रतटं महाद्रेः ॥ २३ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

आनीलभासुरविशालभुजान्तराल-
व्योमस्फुरत्पृथुलमौक्तिकहारनद्याः ।
हेमा पङ्क्तिरि कौस्तुभकान्तिरेखा
श्रीवत्सदीधितिचलन्मधुपालिरस्य ॥ २४ ॥

शङ्खं शशाङ्कधवलाङ्गमसौ दधानो
वामे सदा करतले वरदानहस्तः ।
संलक्ष्यते खलु लसन्निजकन्धरस्य
साम्यं परीक्षितुमिवास्य च कण्ठदन्नम् ॥ २५ ॥

हस्ताम्बुजेन विधृतं विमलं रथाङ्ग-
मालोक्यते जलधिजाधिपतेरमुष्य ।
यद्दक्षिणेन नवनीरदनीलकान्ते-
रर्कस्य मण्डलमिवोदयशैलमूर्ध्ना ॥ २६ ॥

कस्तूरिकाकलितचारुकलङ्कभाजो
मन्दस्मितद्युतिभराकुलचन्द्रिकस्य ।
चन्द्रस्य चास्य मुखचन्द्रमसः कलाभिः
पूर्णस्य कः सततमत्र वदेत साम्यम् ॥ २७ ॥

आलोमनीलकुटिलालकजालनून-
जीमूतपङ्क्तिपरिवेष्टित मूलभागः ।
संलक्ष्यते मुररिपोर्मणिमौलिरेष
भास्वत्कराक्रमितमूर्तिरिवाद्रिराजः ॥ २८ ॥

तत्तादृधृतशार्ङ्गचापरुचिरो वक्षःस्थलक्ष्मीतटि-
त्कारुण्यामृतवृष्टिरद्भुतदध्वानातिभीमारवः ।
मुक्ताहार बलाकसन्ततियुतो मूर्च्यञ्जनक्ष्माभृतः
पुण्यश्रीर्वनमालया विजयते श्रविष्णुकालाम्बुदः ॥ २९ ॥

हस्तोदचितशङ्खचक्ररुचिभिः सर्वाः समुद्भासयन्
आशास्तादृगनर्घ्यरत्नरुचित्तैराकल्पितो भूषणैः ।
अग्रे कान मौलिकुण्डललसत्केयूरहारादिभि-
भति श्रीगिरिनायकः सह मया पूर्णेन्दुबिम्बाननः ॥ ३० ॥

तं वन्दे तपनीय चेलमनघं ताराधिपार्केक्षणं ताराजालविशुद्धमौक्तिकलसन्मालाभिरामोरसम् !

श्री परमाधवस्तुतिः श्रुत्यन्त प्रतिपाद्यनैजचरितः श्रीमान् दयावारिधिः श्रीशैलानिकेतनः श्रितपरित्रातेति यो विश्रुतः ॥ ३१ ॥

श्रीमन्मीनशरीर मामव महाकूर्माङ्ग कोलाकृते
पाहि श्रीनरसिंह वामनतनो विष्णो दद्यावारिधे ।
भास्वद्भार्गवराम राघव कृपामूर्ते हलिन माधव
श्रीकृष्णाखिललोकनाथ सहसा कल्किन् मुरारे विभो ॥ ३२ ॥

त्राहि त्राहि दयानिधे झटिति मां दारिद्र्यनकानना-
दन्तस्तीत्रऋणाख्यदन्तनिकरैरापीडिताङ्गं सदा ।
पद्माकामुक पादयोर्निपतितं पद्माक्ष ते त्वं जवा-
न्नो चेत् का गतिरत्र मे त्रिजगतां मध्ये त्वदन्या विभो ॥ ३३ ॥

नस्तपदः स नाथ करिराडाक्रुश्य मूलेति न
त्रातः किं भवता त्रिलोकपतिना तूर्णं समागच्छता ।
हा कृष्णेत्यवमानितामपि परैरये कुरूणां मुहुः
क्रोशन्तीं सहसा ररक्ष भुवि कः कृष्णां त्वदन्यस्तु ताम् ॥ ३४ ॥

ख्यातिः खल्विह पर्यपालय इति हि त्वं राममूर्तिः पुरा
श्रीमन् वालिनिरस्तमात्मसचिवैरन्यं वनान्तं गतम् ।
दीनं दीनशरण्य साधु सहसा सुग्रीवमाश्वास्य तं
राज्यस्थं कलयन्निहत्य तदरिं चात्मार्थसिद्धिच्छलात् ॥ ३५ ॥

एवंप्राया महात्मन्निरवधिकदयासिन्धुना बन्धुना न
त्राता भीता जगत्यां कति कति विविधोपद्रवा देहभाजः ।
लोकस्यास्य त्वया श्रीरमण तदहमप्येक एवाद्य तेषां
क्षिप्रं संरक्ष पापादनितरशरणं मामिमं त्वत्कटाक्षैः ॥ ३६ ॥

विस्मृत्यास्मत्कृतानि प्रतिजननमसत्कृत्यजालान्यमेया-
न्यद्य त्वंदीनबन्धो सकृदपि रचितामानतिं वा स्तुतिं वा ।
व्याजीकृत्य प्रसन्नो यदि मयि कृपया वर्तसे तत्तव स्या-
शुक्तं खल्वन्यथा चेदनवधिकदयापारवश्यस्य नैव ॥ ३७ ॥

सद्यः प्रसीद जगदीश यथा भवेयं
दारिद्र्यदुःखऋणसङ्कटतो विमुक्तः ।
श्रीमन्नथ प्रणतरक्षक मां प्रपन्नं
संयोजयस्व समये भवदङ्घ्रि [का] भ्याम् ॥ ३८ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

रमाकान्त स्वान्तं रघुवर नितान्तं मदवशात्
परिभ्रान्तं पापोन्मुखमनिशमुन्मत्तचरितम् ।
निगृह्यैतत् क्षिप्रं निरवधिदयाब्धे मम भव-
पदाम्भोजद्वन्द्वे कलय चिरलीलापरवशम् ॥ ३९ ॥

स्वधाम्नो वैकुण्ठादपि वरमिदं पन्नगगिरेः
शिरस्तुङ्गं श्रीमन्निति यदवतीर्णोऽसि मया ।
सुयुक्तं तत्तस्मादपि गतवतो धन्विनगरं
हरे को वा लाभस्तव कथय गोदालयमिदम् ॥ ४० ॥

ततः श्रीवैकुण्ठादपि सुभगमित्येतदधुना
मृषा शेषक्षोणीधर शिखरमभ्येत्य वससि ।
यदेतत् किन्तु श्रीरमण करुणासार भगवन्
मुदा गोदापाणिग्रहणकरणायैव नियतम् ॥ ४१ ॥

वन्दे तमिन्दिराकान्तं मन्देतरकृपारसम् ।
इन्दीवरदलश्याममिन्दुबिम्बसदृङ्मुखम् ॥ ४२ ॥

वेदं च शास्त्रमनवद्यमधीश लक्ष्म्याः
सत्यं कुरुष्व भव सत्यवचोऽग्रणीस्त्वम् ।
दत्त्वा क्षणेन मदभीप्सितमद्य शेष-
क्षोणीभृदीश विनतं कुरु मां कृतार्थम् ॥ ४३ ॥

ग्रामारामक्षितिधनपशुत्रात भूषासुभृत्य-
स्थानीयाद्यैरिह बहुविधैः साधनैश्चानपेक्षम् ।
भूयो नित्यं जयति महदाराधनं यस्य शेष-
क्षोणी भर्तुः शिरसि वसतः श्रीधरं तं प्रपद्ये ॥ ४४ ॥

तस्मादद्यैव लक्ष्मीपरिवृढ सहसा दुःसहां दुर्दशां मे
छित्त्वैमां वेङ्कटक्ष्माधरनिलय हरे पूर्वपापोपलब्धाम् ।
दत्त्वा मद्वाञ्छितार्थं सकलमपि बलादैहिकामुष्मिकाख्यं
भक्तिं पादाब्जयोस्ते भवदुरितगतिध्वंसिनीं रक्ष मां त्वम् ॥ ४५ ॥

इति तातयार्यकविना विनिर्मिता
मितबुद्धिनापि कृपया मुरद्विषः ।
पठतामभीष्टफलदा सतामियं
मुदमातनोतु परमाधवस्तुतिः ॥ ४६ ॥

॥ इति श्रीपरमाधवस्तुतिः सम्पूर्णा ॥

८.

॥ अथ श्री गौतमस्तोत्रम् ॥

जय सर्वार्थसच्छील जय सद्भाग्यसद्गुण ।
जय पन्नगपर्यङ्क जय पद्मायतेक्षण ॥ १ ॥

देवेश भिन्नदैत्याङ्ग देवषिध्यानदुर्ग्रह ।
दिव्यलोक दयासिन्धो श्रीरङ्गेश नमोऽस्तु ते ॥ २ ॥

देवदेव जगन्नाथ सर्वकारणकारण ।
सर्वाधार निराधार श्रीरङ्गेश नमोऽस्तु ते ॥ ३॥

श्रीधराश्रितसङ्कल्प [सर्वाभीष्टप्र ] दायक ।
विष्णुरूप विचित्राङ्ग श्रीरङ्गेश नमोऽस्तु ते ॥ ४ ॥

विशृङ्खलगते तुभ्यं चिदचिद्वस्तुशेषिणे ।
स्थिरत्रयपते तुभ्यं श्रीरङ्गेश नमोऽस्तु ते ॥ ५॥

वेदाय वेदरूपाय वेदरूपधराय च वेदवेदान्तवेद्याय श्रीरङ्गेश नमोऽस्तु ते ॥ ६॥

यज्ञाय यज्ञरूपाय यज्ञपूरुषरूपिणे ।
यज्ञाधाराय [यज्ञेश] श्रीरङ्गेश नमोऽस्तु ते ॥ ७॥

विश्वेश्वराय विश्वाय विश्वरूपधराय च ।
व्यस्त [ व्यसन] हस्ताय श्रीरङ्गेश नमोऽख ते ॥ ८ ॥

ब्रह्मेश्वराय ब्रह्माय ब्रह्ममूर्ति बृहस्पते ।
बृहस्पतिविदे तुभ्यं श्रीरङ्गेश नमोऽस्तु ते ॥ ९ ॥

शिवाय शिवरूपाय शिवत्राणपराय च ।
शिवाधाराय शान्ताय श्रीरङ्गेश नमोऽस्तु ते ॥ १० ॥

सर्वेश्वराय सर्वाय सर्वशास्त्रस्वरूपिणे ।
सर्वाराध्याय मेध्याय श्रीरङ्गेश नमोऽस्तु ते ॥ ११ ॥

अब्जकाद्यमरेशाय सच्चिदानन्दरूपिणे ।
चिन्मात्ररूपिणे नित्यं श्रीरङ्गेश नमोऽस्ते ते ॥ १२ ॥

सर्व शरीरं भवतः शरीरी त्वं रमापते ।
अतोऽत्र भिन्नः सर्वस्मात् श्रीरङ्गेश नमोऽस्तु ते ॥ १३ ॥

11

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु इति स्तुतो जगन्नाथ गौतमं रङ्गनायकः ।

स्तोत्रेणेत्थं कृतेनेह यः स्तोष्यति सदा नरः ।
यं यं कामयते कामं तं तमाप्नोत्यसंशयः ॥ १४ ॥

९.

॥ इति गौतमस्तोत्र सम्पूर्णम् ॥ ॥ अथ श्रीदधिवामनस्तोत्रम् ॥

हेमाद्रिशिखराकारं शुद्धस्फटिकसंनिभम् ।
पूर्णचन्द्रनिभं देवं द्विभुजं वामनं स्मरेत् ॥ १ ॥

पद्मासनस्थं देवेशं चन्द्रमण्डलमध्यगम् ।
ज्वलत्कोटितटित्प्रख्यं तटित्कोटिसमप्रभम् ॥ २ ॥

सूर्यकोटिप्रतीकाशं चन्द्रकोटिसुशीतलम् ।
चन्द्रमण्डलमध्यस्थं विष्णुमव्ययमच्युतम् ॥ ३ ॥

श्रीवत्स कौस्तुभोरस्कं दिव्यरत्नविभूषितम् ।
पीताम्बरमुदाराङ्गं वनमालाविभूषितम् ॥ ४ ॥

सुन्दरं पुण्डरीकाक्षं किरीटेन विराजितम् ।
षोडशस्त्रीवृतं सम्यगप्सरोगणसेवितम् ॥ ५ ॥

ऋग्यजुस्सामाथर्वाद्यैर्गीयमानं जनार्दनम् ।
चतुर्मुरवादिदेवेशैर्गीयमानं मुदा सदा ॥ ६ ॥

दधिमिश्रान्न कवलं रुक्मपात्रं च दक्षिणे ।
करे तु चिन्तयेद् ध्यायेत्पीयूषममृतं सुधीः ॥ ७ ॥

साधकानां प्रयच्छन्तमन्नपानमनुत्तमम् ।
ब्राह्मे मुहूर्त उत्थाय ध्यायेद्धयेयमधोक्षजम् ॥ ८ ॥

अत्रपुमलगात्रं रुक्मपात्रस्थमन्नं सकलशदधिरवण्डं पणिना दक्षिणेन । कलशममृतपूर्ण वामहस्ते दधानं तरति सकलदुःखाद्व। [ खं वा]मनं भावयेद्यः ॥ ९ ॥

अन्नदाता भवेदन्नं अन्नमन्नाद एव च ।
क्षीरमन्नं घृतं चैव आयुरारोग्यमेव च ॥ १० ॥

श्रीमधुसूदनस्तोत्रम्

पुरस्तादन्नमाप्तव्यं पुनरावृत्तिवर्जितम् ।

आयुरारोग्यमैश्वर्यं लभते चान्नसम्पदम् ॥ ११ ॥
एवं स्तोत्रं पठेद्यस्तु प्रातः काले द्विजोत्तमः ।
अक्लेशादन्नसिद्धयर्थं ज्ञानसिद्धयर्थमेव च ॥ १२ ॥
॥ इति श्रीवामनपुराणे श्रीदधिवामनस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

१०. ॥ अथ श्री मधुसूदनस्तोत्रम् ॥

शरणं भव करुणां मयि कुरु दीनदयालो
करुणारसवरुणालय करिराजकृपालो ।
अधुना खलु विधिना मयि सुधिया सुरफलितं
मधुसूदन मधुसूदन हर मामकदुरितम् ॥ १ ॥

घृणिमण्डलमणिकुण्डलफणिमण्डपशयन
अणिमादिगुणभूषण मणिमण्डपसदन ।
विनतासुतघनवाहन मुनिमानसभवन
मधुसूदन मधुसूदन हर मामकदुरितम् ॥ २॥

करनूपुरधर सुन्दर करशोभितवलय
सुरभूसुरभयवारक धरणीधर कृपया ।
त्वरया हर भवमीश्वर सुरवन्दितवीर्य
मधुसूदन मधुसूदन हर मामकदुरितम् ॥ ३ ॥

हरिशीकर[अरिभीकर] हरसोदर [हरसंस्तुत ] परिपूर्ण सुधाब्धे
नरकान्तक नरपालक परिपालितजलधे ।
हरिसेवकनारायणवर तीर्थपरात्मन्
मधुसूदन मधुसूदन हर मामकदुरितम् ॥ ४ ॥

॥ इति श्रीमधुसूदनस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

११. ॥ अथ श्रीमहापुरुषचरणारविन्द स्तोत्रम् ॥

ध्येयं सदा परिभवन्नमभीष्टदोह
तीर्थास्पदं शिवविरिञ्चिनुतं शरण्यम् ।
भृत्यार्तिहं प्रणतफालभवाब्धिपोतं
वन्दे महापुरुष ते चरणारविन्दम् ॥ १ ॥

श्रीशुकः- श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

शोणारविन्दकलशध्वजकल्पकादि-
मीनातपत्रमकराङ्कुशवज्रशः ।
यच्चिह्नितं परमयोगिमुनीन्द्रसेव्यं
वन्दे महापुरुष ते चरणारविन्दम् ॥ २ ॥

मुक्तिप्रदं परमयोगिमुनीन्द्रसेव्यं
तापत्रयानलनिवारणमादिभूतम् ।
बृन्दावनस्थलविहारविनोद लीलं
वन्दे महापुरुष ते चरणारविन्दम् ॥ ३ ॥

विन्यस्तमस्तमथ शस्तसमस्त-
कल्याणवैभवसुधास्पदमास [माशु ] गम्यम् ।
मन्दाकिनीजननकारणहेतुभूतं
वन्दे महापुरुष ते चरणारविन्दम् ॥ ४ ॥

यत्कालियोर गफणामणिरत्नशोणं
गोपाङ्गनाकरसरोरुहयोगयोग्यम् ।
नानाविधश्रुतिलतोत्पलमूलकन्दं
वन्दे महापुरुष ते चरणारविन्दम् ॥ ५ ॥

इति श्रीमहापुरुषचरणारविन्दस्तोत्रं सम्पूर्णम् -

१२. ॥ अथ श्रीशुकस्तुतिः ॥

नमः परस्मै पुरुषाय भूयसे
सदुद्भवस्थाननिरोधलीलया ।
गृहीतशक्तित्रितयाय देहिना-
मन्तर्भवायानुपलक्ष्यवर्तिने ॥ १ ॥

भूयो नमः सद्वृजिनच्छिदे सता-
मसम्भवायाखिलसत्त्वमूर्तये ।
पुंसां मुहुः पारमहंस्य आश्रमे
व्यवस्थितानामनुमृश्य दाशुषे ॥ २ ॥

श्रीशुकस्तुतिः

नमो नमस्तेऽस्त्वृषभाय सात्त्वतां
विदूरकाष्ठाय मुहु: [च] योगिनाम् ।
निरस्त साम्यातिशयेन राधसा
स्वधामनि ब्रह्मणि रंस्यते नमः ॥ ३ ॥

यत्कीर्तनं यत्स्मरणं यदीक्षणं
यद्वन्दनं यच्छवणं यदर्हणम् ।
लोकस्य सद्यो विधुनोति कल्मषं
तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः ॥ ४ ॥

विचक्षणा यच्चरणोपसाधनात्
सङ्गं व्युदस्योभयतोऽन्तरान्मनः ।
विन्दन्ति हि ब्रह्मगतिं गतक्लमाः
तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः ॥ ५ ॥

तपस्विनो दानपरा यशस्विनो
मनस्विनो मन्त्रविदः सुमङ्गलाः ।
क्षेमं न विन्दन्ति विना यदर्पणं
तस्मै सुभद्रश्रवसे नमो नमः ॥ ६ ॥

किरातहूणान्ध्र पुलिन्द पुल्कसा
आभीरकङ्का यवनाः कषादाः ।
येऽन्ये च पापा यदपाश्रयाश्रयाः
शुध्यन्ति तस्मै प्रभविष्णवे नमः ॥ ७ ॥

स एष आत्मात्मवतामधीश्वर
त्रयीमयो धर्ममयस्तपोमयो ।
गतव्यलीकैरजशङ्करादिभि-
वितर्क्यलिङ्गो भगवान् प्रसीदतु ॥ ८ ॥

श्रियः पतिर्यज्ञपतिः प्रजापति -
र्धियां पतिर्लोकपतिर्धरापतिः ।
पतिर्गतिश्चान्धकवृष्णिसात्वतां
प्रसीदतां मे भगवान् सतां पतिः ॥ ९ ॥

॥ इति श्रीशुकस्तुतिः सम्पूर्णा ॥

१३. ॥ अथ श्रीविष्णुस्तवराजः ॥

जनमेजय उवाच-

शरतल्पे शयानस्तु भरतानां पितामहः ।
कथमुत्सृष्टवान् देहं कं च योगमधारयत् ॥ १ ॥

वैशम्पायन उवाच - शृणुष्वावहितो राजन् शुचिर्भूत्वा समाहितः । भीष्मस्य कुरुशार्दूल देहोत्सर्गं महात्मनः ॥ २ ।

प्रवृत्तमात्रे त्वयन उत्तरे वै दिवाकरे ।
शुक्लपक्षस्य चाष्टम्यां माघमासस्य पार्थिव ॥ ३ ॥

प्राजापत्ये च नक्षत्रे मध्यं प्राप्ते दिवाकरे ।
समावेशयदात्मानमात्मन्येव समाहितः ॥ ४ ॥

विकीर्णाशुरिवादित्यो भीष्मः शितशरैश्चितः ।
शिश्ये परमया लक्ष्म्या वृतो ब्राह्मणसत्तमैः ॥ ५ ॥

व्यासेन वेदविदुषा नारदेन सुरर्षिणा ।
देवरातेन वात्सेन तथा श्येनसुमन्तुना ॥ ६॥

तथा जैमिनिना चैव पैलवेन महात्मना ।
शाण्डिल्यदेवलाभ्यां च मैत्रेयेण च धीमता ॥ ७ ॥

असितेन वसिष्ठेन कौशिकेन महात्मना ।
हरीतरोमशाभ्यां च तथात्रेयेण धीमता ॥ ८ ॥

बृहस्पतिश्च शुक्रश्च च्यवनश्च महामुनिः ।
सनत्कुमारकपिलौ वाल्मीकिस्तुम्बुरुः कुरुः ॥ ९ ॥

मौद्गल्यो भार्गवो रामस्तृणबिन्दुर्महामुनिः ।
पिप्पलादश्च वायुश्च संवर्तः पुलहः कचः ॥ १० ॥

काश्यपश्च पुलस्त्यश्च क्रतुर्दक्षः पराशरः । मरीचिरङ्गिराः कण्वो गौतमो गालवो मुनिः ॥। ११ ॥

धौम्यो विभाण्डो माण्डव्यो धौम्रकृष्णानुभौतिकः ।
उलूकः परमो विप्रो मार्कण्डेयो महामुनिः ॥ १२ ॥

भास्करः पूरणः कृष्णः सूतः परमधार्मिकः ।
शैव्येन याज्ञवल्क्येन शङ्खेन लिखितेन च ॥ १३ ॥

श्रीविष्णुस्तवराजः

एतैश्चान्यैर्मुनिगणैर्महाभागैर्महात्मभिः ।
श्रद्धादमपुरस्कारैर्वृतश्चन्द्र इव ग्रहः ॥ १४ ॥

भीष्मस्तु पुरुषव्याघ्रः कर्मणा मनसा गिरा ।
शरतल्पगतः कृष्णं प्रदध्यौ प्राञ्जलिः शुचिः ॥ १५ ॥

स्वरेण हृष्टपुष्टेन तुष्टाव मधुसूदनम् ।
योगेश्वरं पद्मनाभं विष्णुं जिष्णुं जगत्पतिम् ॥ १६ ॥

कृताञ्जलिः शुचिर्भूत्वा वाग्विदां प्रवरः प्रभुः ।
भीष्मः परमधर्मात्मा वासुदेवमथास्तुवत् ॥ १७ ॥

भीष्म उवाच -

आरिराधयिषुः कृष्णं वाचं जिगदिषामि याम् ।
तया व्याससमासिन्या प्रीयतां पुरुषोत्तमः ॥ १८ ॥

शुचिं शुचिपदं हंसं तत्पदं परमेष्ठिनम् ।
युक्त्वा सर्वात्मनात्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम् ॥ १९ ॥

अनाद्यन्तं परं ब्रह्म न देवा नर्षयो विदुः ।
एकोऽयं वेद भगवान् धाता नारायणो हरिः ॥ २० ॥

नारायणादृषिगणास्तथा सिद्धमहोरगाः ।
देवा देवर्षयश्चैव यं विदुः परमव्ययम् ॥ २१ ॥

देवदानवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ।
यं न जानन्ति को ह्येष कुतो वा भगवानिति ॥ २२ ॥

यस्मिन् विश्वानि भूतानि तिष्ठन्ति च विशन्ति च । गुणीभूतानि भूतेशे सूत्रे मणिगणा इव ॥ २३ ।

यस्मिन्नित्ये तते तन्तौ दृढे स्रगिव तिष्ठति ।
सदसद्ग्रथितं विश्व विश्वगे विश्वकर्मणि ॥ २४ ॥

हरिं सहस्रशिरसं सहस्रचरणेक्षणम् ।
सहस्रबाहुमुकुटं सहस्रवदनोज्ज्वलम् ॥ २५ ॥

प्राहुर्नारायणं देवं यं विश्वस्य परायणम् ।
अणीयसामणीयांसं स्थविष्ठ च स्थवीयसाम् ॥ २६ ॥

गरीयसां गरिष्ठं च श्रेष्ठं च श्रेयसामपि ।
यं वाकेष्वनुवाकेषु निषत्सूपनिषत्सु च ॥ २७ ॥

गृणन्ति सर्वकर्माणं सत्वं सत्येषु सामसु ।
चतुर्भिश्चतुरात्मानं सत्वस्थं सात्त्वतां पतिम् ॥ २८ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

यं दिव्यैर्देवमर्चन्ति गुह्यैः परमनामभिः ।
यस्मिन्नित्यं तपस्तप्तं यदङ्गेष्वनुतिष्ठति ॥ २९ ॥

सर्वात्मा सर्ववित् सर्वः सर्वगः सर्वभावनः ।
यं देवं देवकी देवी वसुदेवादजीजनत् ॥ ३० ॥

भौमस्य ब्रह्मणो गुप्त्यै दीप्तमग्निमिवारणिः ।
यमनन्यो व्यपेतासिरात्मानं वीतकल्मषम् ॥ ३१ ॥

इष्ट्वानन्त्याय गोविन्दं पश्यत्यात्मानमात्मनि ।
अतिवाविन्द्रकर्माणमतिसूर्याग्नितेजसम् ॥ ३२ ॥

अतिबुध्दीन्द्रियात्मानं तं प्रपद्ये प्रजापतिम् ।
पुराणे पुरुषं प्रोक्तं ब्रह्म प्रोक्तं युगादिषु ॥ ३३ ॥

क्षये संकर्षणं प्रोक्तं तमुपास्यमुपास्महे ।
यमेकं बहुधात्मानं प्रातर्भूतमधोक्षजम् ॥ ३४ ॥

नान्यभक्ताः क्रियावन्तो यजन्ते सर्वकामदम् ।
यं प्राहुर्जगतः कोशं यस्मिन् संविहिताः प्रजाः ॥ ३५ ॥

यस्मिन् लोकाः स्फुरन्तीमे जले शकुनयो यथा ।
ऋतमेकाक्षरं ब्रह्म यत्तत्सदसतः परम् ॥ ३६ ॥

अनादिमध्यपर्यन्तं न देवा नर्पयो विदुः ।
यं सुरासुरगन्धर्वस सिद्धर्षिमहोरगाः ॥ ३७ ॥

प्रयता नित्यमर्चन्ति परमं दुःखभेषजम् ।
अनादिनिधनं देवमात्मयोनिं सनातनम् ॥ ३८ ॥

अप्रतर्क्यमविज्ञेयं हरिं नारायणं प्रभुम् ।
यं वै विश्वस्य कर्तारं जगतस्तस्थुषां पतिम् ॥ ३९ ॥

वदन्ति जगतोऽध्यक्षमक्षरं परमं पदम् ।

हिरण्यवर्णं यं गर्भमदितेर्दैत्यनाशनम् ।
एकं द्वादशधा जज्ञे तस्मै सूर्यात्मने नमः ॥ ४० ॥

शुक्ले देवान् पितृन् कृष्णे तर्पयत्यमृतेन यः ।
यच राजा द्विजातीनां तस्मै सोमात्मने नमः ॥ ४१ ॥

महतस्तमसः पारे पुरुषं ह्यतितेजसम् ।
यं ज्ञात्वा मृत्युमत्येति तस्मै ज्ञेयात्मने नमः ॥ ४२ ॥

श्रीविष्णुस्तवराजः

यं बृहन्तं बृहत्युक्थ्ये यमग्नौ यं महाध्वरे ।
यं विप्रसङ्घा गायन्ति तस्मै वेदात्मने नमः ॥ ४३ ॥

ऋग्यजुस्सामधामानं दशार्धं हविरात्मकम् ।
यं सप्ततन्तुं तन्वन्ति तस्मै यज्ञात्मने नमः ॥ ४४ ॥

चतुर्भिश्च चतुर्भिश्च द्वाभ्यां पञ्चभिरेव च ।
हूयते च पुनर्द्वाभ्यां तस्मै होमात्मने नमः ॥ ४५ ॥

यः सुपर्णो यजुर्नाम च्छन्दोगात्रस्त्रिवृच्छ्रािः ।
रथन्तरबृहत्पक्षस्तस्मै स्तोत्रात्मने नमः ॥ ४६ ॥

यः सहस्रसवे सत्रे जज्ञे विश्वसृजामृषिः ।
हिरण्यवर्णः शकुनिः तस्मै तार्यात्मने नमः ॥ ४७ ॥

पदाङ्गं सन्धिपर्वाणं खरव्यञ्जनभूषणम् ।
यमाहुवाक्षरं नित्यं तस्मै वागात्मने नमः ॥ ४८ ॥

यज्ञाङ्गो यो वराहो वै भूत्वा गामुज्जहार हा ।
लोकत्रयहितार्थाय तस्मै वीर्यात्मने नमः ॥ ४९ ॥

यः शेते योगमास्थाय पर्यङ्के नागभूषिते ।
फणासहस्ररचिते तस्मै निद्रात्मने नमः ॥ ५० ॥

यश्चिनोति सतां सेतुमृतेनामृतयोनिना ।
धर्मार्थं व्यवहारार्थं तस्मै सत्यात्मने नमः ॥ ५१ ॥

यं पृथग्धर्मचरणाः पृथग्धर्मफलेषिणः ।
पृथग्धर्मैः समर्चन्ति तस्मै धर्मात्मने नमः ॥ ५२ ॥

यतः सर्वे प्रसूयन्ते ह्यनङ्गात्माङ्गदेहिनः ( ? ) ।
उन्मादः सर्वभूतानां तस्मै कामात्मने नमः ॥ ५३ ॥

यं तं व्यक्तस्थमव्यक्तं विचिन्वन्ति महर्षयः ।
क्षेत्रे क्षेत्रज्ञमासीनं तस्मै क्षेत्रात्मने नमः ॥ ५४ ॥

यं त्रिधात्मानमात्मस्थं वृतं षोडशभिर्गुणैः ।
प्राहुः सप्तदशं साङ्ख्यास्तस्मै साङ्ख्यात्मने नमः ॥ ५५ ॥

यं विनिद्राजितश्वासाः शान्ता दान्ता जितेन्द्रियाः ।
ज्योतिः पश्यन्ति युञ्जानास्तरमै योगात्मने नमः ॥ ५६ ॥

14

२१०/ श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

अपुण्यपुण्यः परमे यं पुनर्भवनिर्भयाः ।
शान्ताः संन्यासिनो यान्ति तस्मै मोक्षात्मने नमः ॥ ५७ ॥

योऽसौ युगसहस्रान्ते प्रदीप्तार्चिर्विभावसुः ।
संक्षोभयति भूतानि तस्मै घोरात्मने नमः ॥ ५८ ॥

संभक्ष्य सर्वभूतानि कृत्वा चैकार्णवं जगत् ।
बालः स्वपिति यचैकस्तस्मै मायात्मने नमः ॥ ५९ ॥

अजस्य नाभ्यां संभूतं यस्मिन् विश्वं प्रतिष्ठितम् ।
पुष्करं पुष्कराक्षस्य तस्मै पद्मात्मने नमः ॥ ६० ॥

सहस्रशिरसे चैव पुरुषायामितात्मने ।
चतुरसमुद्रपर्यङ्के योगनिद्रात्मने नमः ॥ ६१ ॥

यस्य केशेषु जीमूता नद्यः सर्वाङ्गसन्धिषु ।
कुक्षौ समुद्राश्चत्वारस्तस्मै तोयात्मने नमः ॥ ६२ ॥

यस्मात् सर्वाः प्रसूयन्ते सर्गप्रलयविक्रियाः ।
यस्मिंश्चैव प्रलीयन्ते तस्मै त्वात्मने नमः ॥ ६३ ॥

यो निषण्णो भवेद्रात्रौ दिवा भवति विष्ठितः ।
इष्टानिष्टस्य च द्रष्टा तस्मै द्रष्ट्रात्मने नमः ॥ ६४ ॥

अकुण्ठं सर्वकार्येषु धर्मकार्यार्थमुद्यतम् ।
वैकुण्ठस्य हि तद्रूपं तस्मै कार्यात्मने नमः ॥ ६५ ॥

विभज्य पञ्चधात्मानं वायुर्भूतशरीरगः ।
यष्टयति भूतानि तस्मै वाय्वात्मने नमः ॥ ६६ ॥

ब्रह्म वक्त्रं भुजौ क्षत्त्रं कृत्स्नमूरूदरं विशः ।
पादौ यस्याश्रिताः शूद्रास्तस्मै वर्णात्मने नमः ॥ ६७ ॥

युगेष्वावर्तते योगैर्दिनर्श्वय नहायनैः ।
सर्गप्रलययोः कर्ता तस्मै कालात्मने नमः ॥ ६८ ॥

यस्याग्निरास्यं द्यौर्मूर्धा खं नाभिश्चरणौ क्षितिः ।
सूर्यचक्षुर्दिशः श्रोत्रे तस्मै लोकात्मने नमः ॥ ६९ ॥

विषये वर्तमानो यं तं वैशेषिक निर्गुणैः ।
प्राहुर्विषयगोप्तारं तस्मै गोप्त्रात्मने नमः ॥ ७० ॥

श्रीविष्णुस्तवराजः

अन्नपानेन्धनमयो रसप्राणविवर्धनः ।
यो धारयति भूतानि तस्मै प्राणात्मने नमः ॥ ७१ ॥

प्राणानां धारणार्थाय योऽन्नं भुङ्क्ते चतुर्विधम् ।
अन्तर्भूतः पचत्यग्निस्तस्मै पाकात्मने नमः ॥ ७२ ॥

पिङ्गेक्षणसटं यस्य रूपं दंष्ट्रानखायुधम् ।
दानवेन्द्रान्तकरणं तस्मै हप्तात्मने नमः ॥ ७३ ॥

रसातलगतः श्रीमाननन्तो भगवान् विभुः ।
जगद्धारयते कृत्स्नं तस्मै वीर्यात्मने नमः ॥ ७४ ॥

यो मोहयति भूतानि स्नेहपाशानुबन्धनैः ।
सर्गस्य रक्षणार्थाय तस्मै मोहात्मने नमः ॥ ७५ ॥

सुतलातलमध्यस्थो हत्वा तु मधुकैटभौ ।
उद्धृता येन वै वेदास्तस्मै मत्स्यात्मने नमः ॥ ७६ ॥

ससागरनगां बिभ्रत् सप्तद्वीपां वसुन्धराम् ।
यो धारयति पृष्ठेन तस्मै कूर्मात्मने नमः ॥ ७७ ॥

एकार्णवे हि मग्नां तां वाराहं रूपमास्थितः ।
उद्दधार महीं योऽसौ तस्मै क्रोडात्मने नमः ॥ ७८ ॥

नारसिंहवपुः कृत्वा यत्रौलोक्यभयङ्करम् ।
हिरण्यकशिपुं जघ्ने तस्मै सिंहात्मने नमः ॥ ७९ ॥

वामनं रूपमास्थाय बलिं संयम्य मायया ।
इमे क्रान्तायो लोकास्तस्मै क्रान्तात्मने नमः ॥ ८० ॥

जमदग्निसुतो भूत्वा रामः परशुधृत् प्रभुः ।
सहस्रार्जुनहन्तैव तस्मा उग्रात्मने नमः ॥ ८१ ॥

रामो दाशरथिर्भूत्वा पौलस्त्य कुलनन्दनम् ।
जघान रावणं सङ्ख्ये तस्मै क्षत्त्रात्मने नमः ॥ ८२ ॥

वसुदेवसुतः श्रीमान् वासुदेवो जगत्पतिः ।
जहार वसुधाभारं तस्मै कृष्णात्मने नमः ॥ ८३ ॥

बुद्धरूपं समास्थाय सर्वधर्मपरायणः ।
मोहयन् सर्वभूतानि तस्मै मोहात्मने नमः ॥ ८४ ॥

i

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

हनिष्यति कलेरन्ते म्लेच्छांस्तुरगवाहनः ।
धर्मसंस्थापनार्थाय तस्मै कल्क्यात्मने नमः ॥ ८५ ॥

आत्मज्ञानमिदं ज्ञानं ज्ञात्वा पञ्चस्ववस्थितः ।
यं ज्ञानेनाधिगच्छन्ति तस्मै ज्ञानात्मने नमः ॥ ८६ ॥

अप्रमेयशरीराय सर्वतो बुद्धिचक्षुषे ।
अपारपरमेयाय तस्मै दिव्यात्मने नमः ॥ ८७ ॥

जटिने दण्डिने नित्यं लम्बोदरशरीरिणे ।
कमण्डलुनिषङ्गाय तस्मै ब्रह्मात्मने नमः ॥ ८८ ॥

शूलिने त्रिदशेशाय त्र्यम्बकाय महात्मने ।
भस्मदिग्धोर्ध्वलिङ्गाय तस्मै रुद्रात्मने नमः ॥ ८९ ॥

चन्द्रार्धकृतशीर्षाय व्यालयज्ञोपवीतिने ।
पिनाकशूलहस्ताय तस्मा उग्रात्मने नमः ॥ ९० ॥

पचभूतात्मभूताय भूतादिनिधनाय च ।
अक्रोधद्रोहमोहाय तस्मै शान्तात्मने नमः ॥ ९१ ॥

यस्मिन् सर्वं यतः सर्वं यः सर्वं सर्वतश्च यः ।
यश्च सर्वमयो देवस्तस्मै सर्वात्मने नमः ॥ ९२ ॥

विश्वकर्मन्नमस्तेऽस्तु विश्वात्मन् विश्वसम्भव ।
अपवर्गस्थ भूतानां पञ्चानां पुरतः स्थित ॥ ९३ ॥

नमस्ते त्रिषु लोकेषु नमस्ते परतस्त्रिषु ।
नमस्ते दिक्षु सर्वासु त्वं हि सर्वमयो निधिः ॥ ९४ ॥

नमस्ते भगवन् विष्णो लोकानां प्रभवाप्ययम् ।
त्वं हि कर्ता हृषीकेश संहर्ता चापराजितः ॥ ९५ ॥

तेन पश्यामि भगवन् दिव्येषु त्रिषु वर्त्मसु ।
सच्च पश्यामि तत्त्वेन यत्ते रूपं सनातनम् ॥ ९६ ॥

दिवं ते शिरसा व्याप्तं पद्भयां देवी वसुन्धरा ।
विक्रमेण त्रयो लोकाः पुरुषोऽसि सनातनः ॥ ९७ ॥

दिशो भुजा रविश्चक्षुर्वीर्यं शुक्रः प्रजापतिः ।
सप्तमार्गा निरुद्धास्ते वायोरमिततेजसः ॥ ९८ ॥

श्रीविष्णुस्तवराजः

अतसीपुष्पसङ्काशं पीतकौशेयवाससम् ।
नमस्यन्ति च गोविन्दं न तेषां विद्यते भयम् ॥ ९९ ॥

नमो नरकसंत्रासरक्षा मण्डलकारिणे ।
संसारनिम्नगावर्ततरिकाष्ठाय विष्णवे ॥ १०० ॥

नमो ब्रह्मण्यदेवाय गोब्राह्मणहिताय च ।
जगद्धिताय कृष्णाय गोविन्दाय नमो नमः ॥ १०१ ॥

प्राणकान्तारपाथेयं संसारच्छेदभेषजम् ।
दुःखशोकपरित्राणं हरिरित्यक्षरद्वयम् ॥ १०२ ॥

यथा विष्णुमयं सत्यं यथा विष्णुमयं जगत् ।
यथा विष्णुमयं सर्वं पापं मे नश्यतां तथा ॥ १०३ ॥

त्वां प्रपन्नाय भक्ताय गतिमिष्टां जिगीषवे ।
यच्छ्रेयः पुण्डरीकाक्षं तं ध्यायस्व सुरेश्वरम् ॥ १०४ ॥

इति विद्यातपोयोनिरयोनिर्विष्णुरीडितः ।
वाग्यज्ञेनार्चितो देवः प्रीयतां मे जनार्दनः ॥ १०५ ॥

नारायणं परं ब्रह्म नारायणपरं तपः ।
नारायणपरं चेदं सर्वं नारायणात्मकम् ॥ १०६ ॥

वैशम्पायन उवाच—

एतावदुक्त्वा वचनं भीष्मस्त्वाद्यतमानसः ।
नम इत्येव कृष्णाय प्रणाममकरोत्तदा ॥ १०७ ॥

अधिगम्य तु योगेन भक्तिं भीष्मस्य माधवः ।
त्रैलोक्यदर्शनं ज्ञानं दिव्यं दत्त्वा ययौ हरिः ॥ १०८ ॥

सस्मिन्नुपरते शब्दे ततस्ते ब्रह्मवादिनः ।
भीष्मं वाग्भिर्बाष्पकण्ठा स्तमानर्चुर्महामतिम् ॥ १०९ ॥

ते स्तुवन्तश्च विप्रायाः केशवं पुरुषोत्तमम् ।
भीष्मं च शनकैः सर्वे प्रशशंसुः पुनः पुनः ॥ ११० ॥

यं योगिनः प्राणविमोक्षकाले
यत्नेन चित्ते विनिवेशयन्ति ।
साक्षात्पुरस्ताद्धरिमीक्षमाणः
प्राणान् जहौ प्राप्तकालो हि भीष्मः ॥ १११ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

शुक्लपक्षे दिवा भूमौ गङ्गायां चोत्तरायणे ।
धन्यास्तात मरिष्यन्ति हृदयस्थे जनार्दने ॥ ११२ ॥

विदित्वा भक्तियोगं तु भीष्मस्य पुरुषोत्तमः ।
सहसोत्थाय सन्तुष्टो यानमेवान्वपद्यत ॥ ११३ ॥

केशवः सात्यकिश्चैव रथेनैकेन जग्मतुः ।
अपरेण महात्मानौ युधिष्ठिरधनञ्जयौ ॥ ११४ ॥

भीमसेनो यमौ चोभौ रथमेकं समास्थिताः ।
कृपो युयुत्सुः सूतश्च सञ्जयश्चापरं रथम् ॥ ११५ ॥

तै रथैर्नगराकारैः प्रयाताः पुरुषर्षभाः ।
नेमिघोषेण महता कम्पयन्तो वसुन्धराम् ॥ ११६ ॥

ततो गिरः पुरुषवरैः स्तवान्विता
द्विजेरिताः पथि सुमनाः सुशुश्रुवे ।
कृताञ्जलिं प्रणतमथापरं जनं
स केशिहा मुदितमनाभ्यनन्दत् ॥ ११७ ॥

अनादिनिधनं विष्णुं सर्वलोकमहेश्वरम् ।
धर्माध्यक्षं स्तुवन्नित्यं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ११८ ॥

इमं स्तवं यः पठति शार्ङ्गधन्वनः
शृणोति वा भक्तिसमन्वितो जनः ।
स चक्रवृत् प्रतिहतदग्धकल्मषो
जनार्दनं प्रविशति देहसंक्षये ॥ ११९ ॥

अशनिशित सुधारं यस्य चक्रं सुचारु
मणिकनकविचित्रे कुण्डले यस्य कर्णे ।
भ्रमरशतसहस्रैः सेविता यस्य माला
असुरकुलनिहन्ता प्रीयतां वासुदेवः ॥ १२० ॥

स्तवराजः समाप्तोऽयं विष्णोरद्भुतकर्मणः ।
गाङ्गेयेन पुरा गीतो महापातकनाशनः ॥ १२१ ॥

श्रीभगवानुवाच — यः पठेत इदं स्तोत्रं मम जन्मानुकीर्तनम् । देवलोकमतिक्रम्य तस्य लोको यथा मम ॥। १२२ ॥ ॥ इति श्रीविष्णुस्तवराजः सम्पूर्णः ॥

१४. ॥ अथ श्री सुदर्शनस्तोत्रम् ॥

श्रीमन्नारायणं देवं ब्रह्मरुद्रादिवन्दितम् ।
सर्वलोकनियन्तारं नमामि पुरुषोत्तमम् ॥ १ ॥

श्रीमद्रामानुजाचार्यपौत्रस्तत्पादसंश्रितः ।
श्रीरङ्गार्यगुरोः पुत्रः श्रीरामाह्वय देशिकः ॥ २ ॥

श्रीबाधूलकुलोद्भूतस्तप्तचक्रविधायकम् ।
स्तोत्रं सौदर्शनं चक्रे वेदवेदान्तगोचरम् ॥ ३ ॥

पवित्रं त इति प्रोक्तं वेदेषु त्रिषु च स्थितम् । चरणं तैत्तिरीये तु ........ 1।1811

लोकस्य द्वारमित्येतद्वाक्यं तत्रैव चोदितम् ।
चमूषु चेति यद्वाक्यं तत्रोक्तमृचि साम्नि च ॥ ५ ॥

मैत्रावरुणशाखायां पठ्यते सुमहात्मभिः ।
चक्रं बिभर्तीत्युग्वे खिले सम्यक् प्रकीर्तितम् ॥ ६ ॥

अथर्वणोपनिषदि ह्येभिर्वयमिति स्मृतम् ।
ऋचि पौष्कलशाखायां प्रतिविष्णो इतीरितम् ॥ ७ ॥

धृतोर्ध्वपुण्डमिति यदथ शाखोदितं हि तत् ।
दक्षिणे त्वति यद्वाक्यं महोपनिषदि स्थितम् ॥ ८ ॥

वषट् इति च यद्वाक्यं कठवल्ल्यां तदीरितम् ।
तापनीये तु तं प्राप्तमिति मन्त्रमुदाहृतम् ॥ ९॥

यज्ञोपवीती त्यारभ्य ये वा शून्यं त इत्यपि ।
सुदर्शनोपनिषदि वेदविद्भिस्तु पठ्यते ॥ १० ॥

तस्माद्ब्राह्मणवाक्यं तु श्वेताश्वतरचोदितम् ।
तत्रोपवीतादि पञ्च कथ्यते सुमहात्मभिः ॥ ११ ॥

कात्यायनेति होवाचेत्येवं शतपथेरितम् ।
तत्रैव कथितं चक्रं द्विभुजे धार्यमित्यपि ॥ १२ ॥

तत्रैव दशपर्यायैः कथितं चक्रधारणम् ।
देवास इति वाक्यं च तत्रैव परिकथ्यते ॥ १३ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

विवस्वत इति ह्येतद्वाक्यं तत्रैव संस्थितम् ।
चक्रमादायेति वाक्यं स्थितं यत्तदथर्वणे ॥ १४ ॥

तथैव पाञ्चजन्यं च पठ्यते वेदवित्तमैः ।
अग्निनेति तथा वाक्यं तत्रैव परिपठ्यते ॥ १५ ॥

इत्येवं तप्तचक्रस्य धारणं श्रुतिचोदितम् ।
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन धार्यं मोक्षफलेप्सुभिः ॥ १६ ॥

ब्रह्मचारी गृही वानप्रस्थ इत्याश्रमैस्तथा ।
ब्राह्मणैः क्षत्त्रियैर्वैश्यैः शूद्रैश्चापि तथा परैः ॥ १७ ॥

अनुलोमैर्विलो मैश्च भक्तिश्रद्धासमन्वितैः ।

सुवासिनीभिर्नारीभिर्विधवाभिस्तथैव च ॥ १८ ॥
विष्णोः सुदर्शनं धार्यं वेदवेदान्तगोचरम् ।
इति सौदर्शनं स्त्रोत्रमकरोद्रामदेशिकः ॥ १९ ॥
॥ इति श्री सुदर्शनस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

१५. ॥ अथ श्रीहर्यष्टकम् ॥

हरिर्हरति पापानि दुष्टचिंत्तैरपि स्मृतः ।
अनिच्छयापि संस्पृष्टो दहत्येव हि पावकः ॥ १ ॥

स गङ्गा स गया सेतुः स काशी स च पुष्करः ।
जिह्वाग्रे वर्तते यस्य हरिरित्यक्षरद्वयम् ॥ २ ॥

वाराणस्यां कुरुक्षेत्रे नैमिशारण्य एव च ।
यत् कृतं तेन येनोक्तं हरिरित्यक्षरद्वयम् ॥ ३॥

पृथिव्यां यानि तीर्थानि पुण्यान्यायतनानि च ।
तानि सर्वाण्यशेषाणि हरिरित्यक्षरद्वयम् ॥ ४ ॥

गवां कोटिसहस्राणि हेमकन्या सहस्रकम् ।
दत्तं स्यात्तेन येनोक्तं हरिरित्यक्षरद्वयम् ॥ ५ ॥

अश्वमेधैर्महायज्ञैर्नरमेधैस्तथैव च ।
इष्टं स्यात्तेन येनोक्तं हरिरित्यक्षरद्वयम् ॥ ६॥

ऋग्वेदोऽथ यजुर्वेदः सामवेदोऽप्यथर्वणः ।
अधीतास्तेन येनोक्तं हरिरित्यक्षरद्वयम् ॥ ७ ॥

प्राणप्रयाणपाथेयं संसारव्याधिनाशनम् ।
दुःखात्यन्तपरित्राणं हरिरित्यक्षरद्वयम् ॥ ८ ॥

श्रीमृन्नाथस्तोत्रम्

बद्धः परिकरस्तेन मोक्षाभिगमनं प्रति ।
सकृदुच्चारितं येन हरिरित्यक्षरद्वयम् ॥ ९ ॥

प्रह्लादेन कृतं स्तोत्रं दुःखसागरशोषणम् ।

यः पठेत् स नरो याति तद्विष्णोः परमं पदम् ॥ १० ॥
हर्यष्टकमिदं पुण्यं प्रातरुत्थाय यः पठेत् ।
२१७
आयुष्यं बलमारोग्यं यशोवृद्धिं श्रियावहम् [श्रियं वहेत् ] ॥ ११ ॥

॥ इति प्रह्लादकृतं श्रीहर्यष्टकं सम्पूर्णम् ॥

१६. ॥ अथ श्रीमृन्नाथस्तोत्रम् ॥

श्रीमत् [ भू ] समेत मृदधीश हरे मुरारे
पादाम्बुजं विजयते परमाद्भुतं ते ।
यस्मिन् जना दृढतरात्मनिबन्धनेन
मुक्तिं प्रयान्ति सुनिरस्त समस्तबन्धाः ॥ १ ॥

रूपाणि ते बहुविधानि विभो भवन्ती-
त्याहुः परापरविदो मुनयः शुकाद्याः ।
तेष्वेकमप्यलमबोधहताशयानाम्
अस्मादृशां नयनयोरयनं न याति ॥ २ ॥

यद्रपदर्शन सुखानुबुभूषुलोकान्
उच्चैस्तरामनुजिघृक्षुरुपात्तहार्दः ।
हित्वा पयोजलनिधिं युतमृन्निकेतम्
अध्यूषिवानसि विभो प्रतिमामिषेण ॥ ३ ॥

तत्ते वपुर्भुवनचारु निरीक्ष्य कर्तुं
निष्पापतां वसुवतां (?) च मया न शक्यम् ।
प्राग्जन्मनिर्मित शुभेतरकर्मणा य-
द्भाग्यागते : सुदृढसंघटितः कवाटः ॥ ४ ॥

अन्यानि पापशमनानि सुखावहानि
कर्माणि सन्त्यलमपेक्षित साधनानि ।
तेषां विधिः पटुतरैरपि यत्नसाध्यः
कायं क वा विवशभावमुपागतोऽहम् ॥ ५ ॥

त्वद्रूपवर्णनमघान्तसुखाप्तिहेतुः पुंसां भवेद्भुवि यथामतिवाग्विलासम् ।

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु इत्याहुराप्तवचसस्तदहं यतिष्ये तत्कर्तुमत्र मयि धेहि कृपाकटाक्षम् ॥ ६ ॥

नाथ त्वदीयमकुतिनिर्जितोऽसौ
शोकातिरेकवहनेन भिदेलिमात्मा ।
भानोर्गभस्ति रुपयाति सहस्रतां यत्
तेनाभिधीयत इहैष सहस्रधामा ॥ ७ ॥

विश्वामरेश्वर निरन्तरसन्निधान-
स्थानस्य हेममय भूमिधराधिपस्य ।
शश्वत्प्रदक्षिणमसौ विदधाति भानु-
र्देव त्वदुज्ज्वलकिरीटरुचः प्रलोभात् ॥ ८ ॥

प्रद्योतन: प्रतिदिनं भवतः किरीट-
त्याग्रहाद्वसुगणान् वितरन् समन्तात् ।
यत्तश्चिरादसमवाप्तमनोरथः स-
न्नस्तं प्रयाति खलु हीनवसुः क्रमेण ॥ ९ ॥

आत्मावलोकन विधावधिक प्रमोदं
नेत्रेषु संविधता जगतामधीश ।
त्वन्मौलिना कथमनेन तुलामुपैतु
दृक्पीडनं विरचयन्नयमुष्णतेजाः ॥ १० ॥

कैश्यं सतोयघन देश्यमतीव दृश्यं
विश्वेश ते विजयते धृतसौरभं तत् ।
यत्रार्पणे सुमनासाममरद्रुमाणाम्
अर्थित्वमेति निवोऽर्थिषु दत्तकामः ॥ ११ ॥

अन्तः स्थिता कुटिलता मलिनात्मता च
दोषाविति त्रिजगति प्रथितैव वार्ता ।
त एव ते चिकुरभारगते गुणौ स्तः
सूते महत्फलमहो महतां हि सेवा ॥ १२ ॥

भागीरथीं भवशिरोनिलयां विलोक्य
तादृक्पदं महितमात्मकृतेऽपि कर्तुम् ।
त्वत्पूजनं विहितवत्युपलब्धकामा
मित्रात्मजेव तव भाति कचालिरेषा ॥ १३ ॥

मन्दारपुष्पमिलितो मक्कुटोपनद्ध- माणिक्य रत्नकिरणास्तरणाभिरामः ।

श्रीमृन्नाथस्तोत्रम् चन्द्रार्करश्मिनिकरच्छुरिताम्बुवाह- च्छायस्त्वदीयचिकुरप्रकरो विभाति ॥ १४ ॥

फालेन ते भुवनमोहन मोहनेन
बालः शशी समतुलामधिरोदुमिच्छन् ।
जातश्चिरार्गल इति प्रथितस्त्रिलोक्यां
को वाप्नुयान्न जनवादमनर्हकारी ॥ १५ ॥

एष स्ववृत्तरहितश्च कलङ्कवांश्च
यातुं ललाटसमतां मम वाञ्छतीति ।
रोषस्त्वया मयि न कार्य इतीव शंसन्
बालः शशी शरणमाश्रयते पदं ते ॥ १६ ॥

यत्ते ललाटफलके तिलकं विभाति
स्मर्तुः समस्तभयहारि च हानिहारि ।
शक्राश्मपट्टलिखिता मलरूप्यरेखा-
विद्वेषि मव्यसनमेतदपाकरोतु ॥ १७ ॥

ब्रह्मादयोऽपि च यदीय महामहिम्ना
संमोहिता निजनिजाधिकृतौ निबद्धा ।
मायापि यच्चलनमात्रवशात् स्वकार्ये
सा गल्भते जयति सा युगली भ्रुवोरते ॥ १८ ॥

नेत्राभिपूर्णकरुणारसवीचिशोभाम्
आबिभ्रती मदनकार्मुकमातृका सा ।
भ्रूवल्लरी विजयते जगतीविधान-
स्थानप्रहाणचतुरा चतुराकृतिस्ते ॥ १९ ॥

पङ्केरुहाणि भवदीक्षणसाम्यलेशं
हृत्वा पुनस्तदपराधविमार्जनाय ।
पद्मां भवत्प्रणयिनीमलमर्थयित्वा
नित्यं निजान्तरगृहेषु निवासयन्ति ॥ २० ॥

यत्प्राहुराप्तवचसो महतां हि -
र्नो शत्रुबान्धवभिदेत्यमृषा वचस्तत् ।
चक्षुः सरोजयुगली भवतस्तथा हि
कर्ण गता च विजयं च गतेयमास्ते ॥ २१ ॥

1. श्रोत्रं राधेयं च 2. जयम् अर्जुनं च

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

उत्कर्षमीप्सु कुमुदादरविन्दजातं
पत्रद्वयीमुपजहार मनोहरां ते ।
आदाय तामकुरुथा निजनेत्रयुग्मं
तेनैति सर्वविबुधार्चनयोग्यतां तत् ॥ २२ ॥

अर्कात्मकं भवति दक्षिणमीक्षणं ते
वामं च सोममयमित्यमृषा वचस्तत् ।
यत्संप्रपातवतो हृदि भक्तिभाजां
नो वा कदाप्युदयमेति तमोऽणुनापि ॥ २३ ॥

तापप्रदो दिनकरस्तव दक्षिणा ह
भूत्वा समस्तजनतापमपाकरोति ।
तद्वज्जडप्रकृतिरोषधिपोऽपि सव्य-
नेत्रत्वमेत्य जगतां जडतां धुनोति ॥ २४ ॥

नासा विभो तव विभाति तिलप्रसूनं
सूनं रुचा विद्धती च समुन्नताया ।
यस्याः समं निजकतुण्डमिति स्मरन्तः
कीरा भवन्ति बत पञ्जरबन्धयोग्याः ॥ २५ ॥

वक्त्राभिधानसरसीरुहमण्डने ते
नासाहये रुचिविराजिनि बीजकोशे ।
चित्ताम्बुजं लसतु मे भगवन्नजस्रं
युक्तं सजातिकमिथः परि मेलनं स्यात् ॥ २६ ॥

उद्भिद्यमानतरुपल्लवतुल्यकल्यौ
ओष्ठ व वरिष्टतरौ विभातः ।
यत्पानयोग्यमतिभाग्यमुपेत्य लक्ष्मीः
श्लाघ्या भवत्यखिललोकविलासिनी ॥ २७ ॥

देव त्वदीयरदनच्छद पल्लवेऽस्मिन्
आरुण्यमेतदधरीकृतबिम्बशोभम् ।
लक्ष्म्या हृदन्तरनिरन्तरतोत्पतिष्णुः
पानप्रसक्त इव रागभरो विभाति ॥ २८ ॥

माधुर्यमीप्सुरधरामृतसम्भवं ते
माता जगत्त्रयभुवामरविन्दवासा ।
त्यक्त्वा पयोजलधिमाप्तवती भवन्तं
कोवोत्तरोत्तररसाभिरतिं न कुर्यात् ॥ २९ ॥

श्रीमृन्नाथस्तोत्रम्

ओष्ठेन ते मृदुतरेण हरे रमायाः
शुद्धैर्द्विजैर्विरचितं क्षतमाप्यते यत् ।
एतस्य सा निरपराधनवप्रवाल-
सङ्घषु भङ्गकरणस्य फलानुभूतिः ॥ ३० ॥

मुक्तावलेर्निजरुचा भवदीयदन्तात् त्वमस्ति यदमुं निजदोषमेषा । हर्तुं सदा व्यवसिता नखरच्छलेन त्वत्पादपद्मपरिषेवणमादधाति ॥ ३१ ।

दन्तप्रभाप्रविजितं तव पङ्कजाक्ष
कुन्दप्रसूनमतनोरिषुतामवाप्य ।
त्वन्नायकं त्रिभुवनं क्षुभितं तनोति
मानक्षये सति क एव हि जोषमास्ते ॥ ३२ ॥

मन्दस्मितं मधुरिपो मधुरं त्वदीयं
चन्द्रप्रभा मम मनोमय कैरवस्य ।
उन्निद्रतां जनयतादतितीव्रताप-
संसारभास्करविलासनिपीडितस्य ॥ ३३ ॥

यद्यम्बुजस्य विदलद्दलमण्डितस्य
मध्यं बता तुहिनदीधितिदीधितिः स्यात् ।
तर्ह्यम्बुजाक्ष भवदास्यमहोत्पले त्व-
न्मन्दस्मितद्युतिरसावुपमामुपेयात् ॥ ३४ ॥

गण्डद्वयं मकरकुण्डलमण्डितं ते
निर्णिक्तशक्रमणिदर्पणदर्पहारि ।
वर्ण प्रकर्षजनितक्षणमीक्षणानाम्
अर्णोरुहा मम चेतसि संनिधत्ताम् ॥ ३५ ॥

एषा कपोलयुगली मणिकर्णिकायाः
स्नानं सदा विदधती रुचिवारिपूरे ।
नैर्मल्यमीदृगुपलब्धवतीति वक्तुं
सामर्थ्यमेतु भुवने कतमस्य जिह्वा ॥ ३६ ॥

कृत्वा समुद्रमथनं भवता किमर्थ -
मुत्थापिस्तदुरसि स्थित एष चन्द्रः ।
आ ज्ञातमात्मवदनं नितराममुष्मा -
दुत्कृष्टशोभमिति बोधयितुं जनैघान् ॥ ३७ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

त्वद्वक्त्रपद्मसुषमाकणिकाशतांश-
स्तेयादभून्महदघं जलजन्मनां यत् ।
स्नानेन तैरविरतं परिधूतमेतत्
संदृश्यते पयसि शैवलकैतवेन ॥ ३८ ॥

लोकत्रयेऽत्र रमणीयपदार्थसार्थान्
आतन्वतो बहुविधानरविन्दयोः ।
एकत्र वापि भवदास्यतुलां विधातुं
लोकेश नालमभवत् करकौशलं तत् ॥ ३९ ॥

पूर्णः कलाभिरखिलाभिरपि द्विजानां
राजापि तन्न खलु वन्द्यत एष चन्द्रः ।
यत्तावकेन वदनेन समत्सरोऽसौ
स्वात्मपकर्षकर एव महद्विरोधः ॥ ४० ॥

वेधास्त्वदीयवचनामृतभाग्यभाग-
माधुर्यलेशमुपगृह्य किमप्यकार्षीत् ।
द्राक्षां सितां मधु पयः कदलीफलं च
किं विस्तरेण वचसां मधुरं समस्तम् ॥ ४१ ॥

कण्ठेन ते परिभवं बत लम्भितास्ते
शङ्खाः सरिद्रमणवारिणि लीनवन्तः ।
आक्रन्दितेन गुरुशोकभरोत्थितेन
साहायकं विधते जलधि [द]ध्वनीनाम् ॥ ४२ ॥

वक्षःस्थलीलसितकौस्तुभरत्नभाभिः
कण्ठप्रकाण्डमरुणीकृत माविभाति ।
अर्कप्रभाझर निमग्नतनोर्घनस्य
लक्ष्मीं परामनुहरन् मधुकैटभारे ॥ ४३ ॥

पद्मालयानखपदैः परिभूषितं ते
तत्कर्णनालमुपमापदवीं लभेत ।
भास्वत्पलाशमुकुलानि सुलोहितानि
स्कन्धं तमालनगमस्य यदि श्रयेयुः ॥ ४४ ॥

वक्षस्तव स्मरणशीलजनानभीष्ट-
द्वारावृतिस्थिरकवाटमिदं विभाति ।
यत्र श्रियः ससुखखेलनयोग्य गेहे
मुक्तादिरत्ननिकरा विलसन्त्यनेके ॥ ४५ ॥

श्रीमृन्नाथस्तोत्रम्

देव त्वदीयहृदयं भृशकर्कश यत्
लक्ष्म्याः स्तनद्वयसहं सुदृढोपगूढे ।
भक्तानुकम्पनविधावतिमार्दवं च
तच्चित्रमेव भगवन् हृदयं ममैति ॥ ४६ ॥

दोर्भिश्चतुर्भिरमरेऽत्र [अमरेन्द्र ] मणिप्रक्लृप्त-
स्तम्भैः प्रशुम्भितमुरः श्रितपुष्पमाल्यम् ।
उद्रत्नदीपमुदितांशुवितानकं तत्
पद्मालया नटनरङ्गतलं विभाति ॥ ४७ ॥

भूम्ना निजस्य महसः परिपूरिताशो
लोकेऽत्र सन्तमसमन्तगतं च तन्वन् ।
उत्थानमभ्युपगतः पयसां निवेश्च
त्वद्वक्षसि स्फुरति कौस्तुभबालकाः ॥ ४८ ॥

चन्द्रश्च कौस्तुभमणिश्च सहोदरौ द्वा-
वेकस्तयोर्मदन सैन्यपतित्वमागात् ।
अन्यः समेत्य भगिनीसदनं तवोरः
सम्पन्नमीश तनुते महसा निजेन ॥ ४९ ॥

हारीति वक्तुमुचितं खलु तद्वत्र
हारेण युक्तमरविन्ददलायताक्ष ।
वक्षःस्थलेन तव योगमुपागतः सन्
हार: पुनर्भवति हारिपदाभिधेयः ॥ ५० ॥

यैषा तवोरसि विराजति वैजयन्ती
तामात्मत्वमयते किमये गुणस्ते ।
यत्सा करोति सहसा सरसीरुहाक्ष
सेवानुषक्तजनतामपि वैजयन्तीम् ॥ ५१ ॥

भावकवक्षसि विभो परिभासमानं
श्रीवत्ससंज्ञमृषिवर्यपदाब्जचिह्नम् ।
वेधस्त्रिलोचनभवत्सु परात्मरूपं
त्वामेव सत्त्वमयमूर्तिरिति ब्रवीति ॥ ५२ ॥

स्वालङ्कृतिस्थितमहार्घमणिप्रकाण्ड-
प्रोद्यत्प्रभौघशबलाः सबला भुजास्ते ।
तापत्रयं सपदि तज्जनिकर्तृपापं
चापास्य मे ददतु मुक्तियुतं त्रिवर्गम् ॥ ५३ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

एक: सुधीरिव गृहीतसुदर्शनस्ते
बाहुः परो धनद्वत्समुपेतशङ्खः ।
पद्मान्वितोऽन्यतम इभ्यगृहोपमश्च
शेषो महागदतयर्षभशैलतुल्यः ( ? ) ॥ ५४ ॥

धारासहस्रकृतदानववंशदाहं
दोषानुषङ्गपरिवृद्धगुणं तवेदम् ।
चक्रं निरस्तभवचक्रमुपाश्रिताना-
मास्माकरक्षणमनुक्षणमादधातु ॥ ५५ ॥

अब्जन्मनैव न हि केवलमापदात्यात् (?)
अध्याप्तवान् सहजताममृतद्युतेर्यः ।
सोऽयं भुजाग्रवसतिस्तव पाञ्चजन्यः
श्रयेत मन्द्रनिनदो मदसुप्रयाणे ॥ ५६ ॥

पङ्केरुहं करगतं तव पाणिपाद-
नेत्राननं युधि विजेतुमुपागतेषु ।
एकं गृहीतमिव भाति सरोरुहेषु
भीत्या प्रधाव्य पतितानि वने परणि ॥ ५७ ॥

कौमोदकी त्वसमयेष्वपि रोषभारत्
दैत्यान् समेत्य सतृणं निहनिष्यतीति ।
मत्वा ततः किमु निरोद्धुमयि त्वया सौ
एकेन पाणिकमलेन धृता सदास्ते ॥ ५८ ॥

रोमावलिस्तव विराजति हारयष्टयो -
मध्यस्थता विमलयोर्मधुपस्रगाभा ।
गङ्गाप्रवाहयुगलस्य गतोऽन्तरालं
ऊर्ध्वं प्रवृत्त इव भानुसुताप्रवाहः ॥ ५९ ॥

अभ्यर्थितानि ददती भजतां फलानि
नाभ्यालवालत उदेत्य रुगम्बुपूर्णात् ।
आरूढवत्युदरदेशमतीत्य वक्षो
रोमालिकल्पलतिका तव भासते सा ॥ ६० ॥

नाभिप्रहिर्विमलया प्रभया पयोभि- रापूरितस्तव विभाति गभीररूपः । 1. यमुनाप्रवाहः कृष्णवर्णः

श्रीमृन्नाथस्तोत्रम् यस्मादुदञ्चितविचित्रसरोरुहेण त्वत्प्रेरितस्त्रिभुवनं कृतवान् विधाता ॥ ६१ ॥

मध्यप्रदेशमतिसूक्ष्मतरखरूप-
मप्युह्यमानभुवनत्रयमण्डलं ते ।
उद्दामदाममहितोदरबन्धनद्धं
श्रद्धापुरस्सरमहर्दिवमभ्युपैमि ॥ ६२ ॥

मध्यं तवेद्दशमितीश कथं ब्रवीमि
दृग्भ्यां निजानुभवतस्तनु निश्चितं यत् ।
अभ्यासितं त्रिभुवनैरिति सज्जनोक्त्या
विस्तारयुक्तमतिमात्रमिति श्रुतिभ्याम् ॥ ६३ ॥

कान्तिप्रवाहि तपदेव [ तव देव ]नितम्बबिम्बं
काञ्चीगुणा कलितमित्यपि केचिदाहुः ।
नैते प्रमादसहिता अनुयोगयोग्या
काञ्चीप्रधान कलितं तु वयं वदामः ( ? ) ॥ ६४ ॥

विद्योतते वरद ते स कटिप्रदेश:
लक्ष्म्या घनेन जघनेन समागमाद्यः ।
सौभाग्यमात्मसमवेतमनन्यलभ्यं
व्यक्तं ब्रवीति सकलोपरि वर्तमानम् ॥ ६५ ॥

आपादितो यदि शताङ्गपरो निजार्थः
स्यादेव ते गुरुनितम्बभरेण हास्य : ( ? ) ।
मत्वेति मन्दमरुतं स्वरथं मनोभूः
चक्रे यदस्य तदनागतकर्तृता ॥ ६६ ॥

काची तवेयमरुणैः किरणैर्नितम्ब-
प्रान्तस्तमालसदृशां च रुचां प्ररोहः ।
शोणासितं कमपि कान्तिझरं विधाय
तेनानु लिम्पत इमानि दिशां मुखानि ॥ ६७ ॥

मुक्तावलीपरिचिता सुमनोरमा च
प्रोद्योतमानमणिभूषणतां च याता ।
त्वत्काञ्चिकामहितलोचनचन्द्रिका च
भूमन् कथं न विबुधैः परिपूजनीया ॥ ६८ ॥

15

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

सन्ध्यापयोधरमनोहरमम्बरं ते
संध्यानयोग्यमनिशं जनशं दधानम् ।
'वन्ध्येतरं जनयितुं जननप्रयासं
संधारयेमहि हृदन्तरनन्तकीर्ते ॥ ६९ ॥

पादारविन्दयुगलं भजतां जनानां
दूरीकृतं रचयितुं तरसा तमोऽन्धम् ।
बालः प्रभाकृदुदितः किमिहेति शङ्कां
पीताम्बरं वितनुते भवदीयमेतत् ॥ ७० ॥

चित्तं यथा विटजनस्य नितान्तरक्तं विस्तारवच्च मतिवद्विदुषां जनानाम् । शाब्दं च शास्त्रमिव सूत्रगणैर्सहायैः 1. 2. क्लृप्तं विराजतितरां भवदुत्तरीयम् ॥ ७१ ॥ ऊरुद्वयेन भवतः कृतमत्सराय [ये ] 4 [ भास्वद्विपाधिपकरा ] भुवनोत्तरेण । प्राणाधिका अपि गजा अपराधतोऽस्मान् न्यूनैर्भवन्ति खलु शृङ्खलया निबद्धा: ॥ ७२ ।

स्थूणागणाश्च भवदूरुतुलाभिलाषो-
त्कर्षादुदारमपराधमवाप्तवन्तः ।
तद्दण्डनाय विधिना विहितं शिरस्सु
नैकेतनं भरमहर्दिव मुद्वहन्ति ॥ ७३ ॥

त्वक्सक्थिसाम्यकृतदोषशमाय रम्भा
विश्राण्य ते निजफलानि जितामृतानि ।
त्वत्संप्रसादजनितान्तरमोदजातं
शैत्यं तनोर्बहिरपि प्रसृतं बहन्ति ॥ ७४ ॥

अष्ठीवतोर्द्वयमनिष्टनिरासधृष्टं
निष्ट्रय निर्मलसुनीलरुचिप्रपञ्चम् ।
जङ्घरुहाम [नाम ] युतदेशयुगान्तराले
सीमावबोधनिहितोपलवद्विभाति ॥ ७५ ॥

=जनानां शं मङ्गलम् S सफलम् 3. भवतोऽन्तरीयम् 4. भासन्निभाधिपकरा

श्रीमृन्नाथस्तोत्रम्

पुष्पायुधो भुवनमोहविधानदक्षं
चूर्णं विधाय मणिसम्पुटकद्वयान्ते ।
विन्यस्य तन्निहितवान् किमिति शङ्का-
मङ्करयत्यजित जानुयुगं तवेदम् ॥ ७६ ॥

नात्यायते च न च वामनतामुपेते
दैत्यारिनाथमणिमण्डतुलामुपेते ।
मञ्जीरनद्धमणिदीप्तिनिमग्नरूपे
संज्ञायतां मम मनः प्रसृते गतं ते ( ? ) ॥ ७७ ॥

दग्धः पुरा पुरभिदा पुनरात्मजस्ते
भूत्वा स पुष्पविशिखं कलयाञ्चकार ।
यद्रूपसौष्ठवमवेक्ष्य निजं निषङ्गं
जङ्घाद्वयं जयति ते जगद्र्यमेतत् ॥ ७८ ॥

कस्यापि जात्वपि निजान्वयजस्य कण्ठ-
स्त्वज्जङ्घया समरुचिः किमुदेष्यतीति ।
ज्ञातुं महागणकमाश्रयते शिखीन्द्रः
स्कन्दं न वक्ति स च शुक्कृतितन्द्रितोऽस्य ॥ ७९ ॥

मञ्जीर एष भवतो महनीयरूपः
सद्वृत्ततामुपगतः श्रवणीयशब्दः ।
वन्द्यः सतां च भवतीति किमत्र चित्रं
तादृग्गुणो न कथमस्तु सुवर्णजन्मा ॥ ८० ॥

त्वच्चारुरूपमणिनू पुरनिस्वनस्य
सादृश्यमा कलयितुं निनदे स्वकीये ।
हंसः प्रपद्य शरणं चतुराननं तं
तत्पत्रतामनुभजन् भजतेऽनुवेलम् ॥ ८१ ॥

आकर्णनीयनिनदो भृशदृश्यरूपः
स्पर्शान्वितो रसदवर्णनतां प्रपन्नः ।
सौरभ्यवानपि विभो तव नू पुरोऽयं
सन्तर्पणो विजयते सकलेन्द्रियाणाम् ॥ ८२ ॥

पादाप्रमेतदयि ते न हि वर्णयामि
किं तन्निमित्तमिति चेदिदमुच्यते च ।
तद्वर्णने कमठजातिमुपैतु लज्जां
तद्वंशजां तु तव मूर्ति मियं न यायात् ॥ ८३ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

पङ्केरुहस्य भवतः पदसंज्ञितस्य
पत्राणि भान्ति परमङ्गुलिसंज्ञितानि ।
येषु क्षरन्मधुरसेषु सतां मुनीनां
चेतोऽभिधा मधुकराः सततं रमन्ते ॥ ८४ ॥

मुद्राकृताधिकरुचिस्ततिर ङ्गुलीनां
मुद्राविहीनरुचिरप्यवभासते ते ।
लक्ष्मीपते भवति पल्लवहारितास्या
भक्तावलेरपि विपल्लवहारिता च ॥ ८५ ॥

आशादशाधिवसतां निजसेवकानाम्
आशानुपूरणकृतेऽङ्गुलयो दशैताः ।
त्वत्पादयोरपि च तत्तमसां विलुप्त्यै
ज्योत्स्नाकिरश्च दश तन्नखचन्द्रडिम्भाः ॥ ८६ ॥

धावल्यमस्ति नखरेषु तवेति केचित्
प्राहुर्बुधाः कतिचिदत्र तु रक्तिमेति ।
पक्षौ निसर्गरमणीयतया त्रिलोक्या
भक्तानुरागभजनादपि तौ घटेते ॥ ८७ ॥

एकस्थितिं वितनुतो न गुणौ विरुद्धौ
पादद्वये तु तव नैवममेयधामन् ।
मुक्तावलीसुखकरा नखरास्त एव
मुक्तावलीसुखहेराश्च भवन्ति चित्रम् ॥ ८८ ॥

श्यामात्मनस्तव कुतो नु पदाम्बुजाभ्या- मासादितः परमशोभन एष रागः । किं वा नमत्सुरकिरीट मणेरुता हो संवाहनेषु कमलाकरपल्लवाभ्याम् ॥ ८९ ।

दानक्रियाधरितकल्पकवृक्षमूर्ध-
न्यासेन तत्किसलयोत्करतः किमाहो ।
दैत्यारिनाथमथनक्रमणे तदास्य-
निष्यन्दमानबहुलक्षतजप्रवाहात् ॥ ९० ॥

मुक्तिप्रदं महितकान्तियुतं समस्त -
सम्पत्रं च विपदां हरणप्रवीणम् ।
ऋष्यङ्गनाधनविपन्नजयाशयानां
सङ्घट्टसंकटनिवासपदं पदं ते ॥ ९९ ॥

श्रीमृन्नाथस्तोत्रम्

अम्भोरुहाणि नवपादपपल्लवानि
त्वत्पादयोरभिलषन्ति सदृक्षतां यत् ।
सैषां न दोष इह किं नु वनेशयानां
स्वस्यापरस्य च विशेषनिबोधलेशः ॥ ९२ ॥

यत्पादपद्ममहिमेदृगितीश शक्यं
नो वेदितुं प्रमितिरस्ति तथा विकारि [पि कापि ] ।
यत्तत्परागवहनेन पुरा स्वमूर्ध्ना
शक्तोऽभवत् कमलभूर्भुवनानि कर्तुम् ॥ ९३ ॥

एतावतापि पदयोर्महिमानुमेय-
स्तोयं यदीयनखधावनपूतपूतम् ।
लोकत्रयीवृजिनकाननदाहदक्षं
दक्षारिणा शिरसि यद्भियतेऽनुवेलम् ॥ ९४ ॥

रेखा विभाति चरणे तव सूक्ष्मसूक्ष्मा
स्थूलस्य मङ्गलशतस्य सदा सवित्री ।
कार्याणि कारणगुणान् दधतीति वार्ता
मिथ्येति या कथयते निजचेष्टयैव ॥ ९५ ॥

चित्रं भवोष्महरणं महदङ्कुशं च
सेवाकृतां व्यसनवारणवारणार्थम् ।
हर्षाभिषेकविधये कलशाङ्करेखा-
रूपं दधज्जयति ते पदपद्मयुग्मम् ॥ ९६ ॥

तोयं निपीय तव कान्तिमवाप्य मेघा
गर्जन्त ऊर्जितमदा दिवि सञ्चरन्तः ।
तस्मिन् गते विरुचयो लघवच सन्ति
शोभां लभेत भुवि कः स्वधनप्रणाशे ॥ ९७ ॥

त्वत्कान्तिलेशहरणादपराधवन्त-
त्रासात्तमालतरवो विपिने निलीनाः ।
सत्त्वाश्रयोऽपि च गभीरतरोऽपि सिन्धुः
शब्दायते तरलतां च मुहुः प्रयाति ॥ ९८ ॥

त्वच्चारुविग्रहगुणान् भणितुं फणीन्द्रः
शब्दान् विधाय विततान् विविधप्रमाणान् ।
जिह्वा सहस्रयुगलेन निगद्य नान्तं
गच्छन्ननन्त इति नाम जगाद [म] नूनम् ॥ ९९ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु

तत्तादृशामपि मुकुन्द भवद्गुणानां
तावत्प्रशंसनविधौ भुवि कः समर्थः ।
बुद्धया प्रगृह्य कवयोऽपि तदीयलेशम्
उक्त्वा सविस्तरमहो विरमन्ति वाचः ॥ १०० ॥

ईदृग्विधा तव विभो तनुरैहिकस्य

1.
पारत्रिकस्य च सुखस्य नृणां विधात्री ।
चेतः स्थितिं मम विधाय विधूय दुःखा-
न्यानन्द भारमधिकं विदधातु नित्यम् ॥ १०१ ॥

स्तोत्रं मया कृतमिदं प्रतिवासरं ये
संकीर्तयन्ति कलयन्ति च कर्णयोर्ये ।
तेषां [श्रीभू ] समेत मृदधीश भवत्प्रसादात्
एषां च सर्वमभिकाङ्क्षितमस्तु सिद्धम् ॥ १०२ ॥

॥ इति श्री श्रीयुतमृन्नाथस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

१७. ॥ अथ श्री । नीलाद्रिनाथ । विष्णुस्तुतिः ॥

रक्ताम्भोरुहदर्पभञ्जनमहासौन्दर्यनेत्रद्वयं
मुक्ताहारविलम्बिहेममकुटं रत्नोज्ज्वलत्कुण्डलम् ।
वर्षाम्भोदसमाननीलवपुषं ग्रैवेयहारान्वितं
शश्वच्चक्रधरं प्रसन्नवदनं नीलाद्रिनाथं भजे ॥ १ ॥

नीलाद्रौ शङ्खखमध्ये शतदलकमले रत्नसिंहासनस्थं
सर्वालङ्कारयुक्तं नवघनरुचिरं संयुतं ' जाग्रतेन [ चाग्रजेन ] ।
भद्रा यद्वामभागे रथचरणयुतं ब्रह्मरुद्रेन्द्रवन्द्यं
वेदानां सारमीशं स्वजनपरिवृत्तं ब्रह्मदारुं स्मरामि ॥ २ ॥

उद्यन्नीरदनीलसुन्दरतनुं पूर्णेन्दुबिम्बाननं
राजीवोत्पलपत्रनेत्रयुगलं कारुण्यवारांनिधिम् ।
भक्तानां सकलार्तिनाशनकरं चिन्तार्तचिन्तामणि
वन्दे श्रीपुरुषोत्तमं प्रतिनिधिं नीलाद्रिचूडामणिम् ॥ ३ ॥

फुल्लेन्दीवरलोचनं नवघनश्यामाभिरामाकृतिं
विश्वेशं कमलाविलोलविलसत्पादारविन्दद्वयम् ।
दैत्यारिं कमलेन्दुमण्डितमुखं श[च] क्राब्जहस्तद्वयं
वन्दे श्रीपुरुषोत्तमं प्रतिनिधिं लक्ष्मीविलासालयम् ॥ ४ ॥

जाग्रतेन ।

श्रीविष्णुस्तुतिः

स्वपन् रङ्गे जाग्रद्यदुसरसि तिष्ठन् वृषगिरौ
प्रयागे संमज्जन्नथ बदरभूमीषु च जपन् ।
जगन्नाथे भुञ्जन् शतपदमयोध्यामधिवसन्
सदा द्वारावत्यां विहरति सलीलं यदुपतिः ॥ ५ ॥

कुन्दाभं द्विभुजं त्रिभङ्गिललितं शान्तं जटाकुञ्चितं
स्तब्धश्रोत्रमनिन्दितां सयुगलं पीताम्परं सुन्दरम् ।
तार्क्ष्योऽश्वे च कटीतटे कृतकर द्वन्द्वं त्रिनेत्रस्थितं
सिंहाद्रौ शीघ्रपात क्षितिपिहितपदः पातु मां नारसिंहः ॥ ६ ॥

॥ इति श्री[नीलाद्रिनाथ ] विष्णुस्तुतिः सम्पूर्णा ॥

॥ श्रीरामस्तोत्राणि ॥

१. ॥ अथ श्रीरामद्वादशनामस्तोत्रम् ॥

अस्य श्रीरामद्वादशनामस्तोत्रमहामन्त्रस्य, निटिलाक्षो भगवान् ऋषिः, अनुष्टुप् छन्दः, श्रीरामचन्द्रो देवता; श्रीरामचन्द्रप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः ।

ओम् प्रथमं श्रीकरं नित्यं द्वितीयं [ततो ] दशरथात्मजम् ।
तृतीयं रामचन्द्रं च चतुर्थं रावणान्तकम् ॥ १ ॥

पञ्चमं लोकपूज्यं च षष्टमं [ष्टं श्री ] जानकीप्रियम् ।
सप्तमं वासुदेवं च रामचन्द्रं तथाष्टमम् ॥ २ ॥

नवमं [ततो ] दूर्वादलश्यामं दशमं लक्ष्मणाग्रजम् ।
एकादशं च गोविन्दं द्वादशं सेतुबन्धनम् ॥ ३॥

एतानि द्वादशनामानि [ द्वादशैतानि नामानि ] त्रिसन्ध्यं यः पठेन्नरः ।
दारिद्र्यदोषनिर्मुक्तो धनधान्यसमृद्धिकम् [मान् ] ॥ ४ ॥

[सर्वसंपत्प्रदं श्रेष्ठ ] सर्वकार्यवशीकरम् ।
दिव्यदेहमवाप्नोति दीर्घमायुष्यवर्धनम् ॥ ५ ॥

ग्रहरोग [दोष ]विनाशं च सर्वकार्य फलप्रदम् ।

अरण्ये देवसंग्रामे महाभयनिवारणम् ॥ ६ ॥
अर्धरात्रं जपेत् स्थित्वा सर्वारिष्टनिवारणम् ।
इहजन्मसुखी भूत्वा तद्विष्णोः परमं [ यायाद्विष्णोः परं ] पदम् ॥ ७ ॥
॥ इति श्रीब्रह्माण्डपुराणे ब्रह्मनारदसंवादे श्रीरामद्वादशनामस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

२. ॥ अथ श्रीरामकर्मनामाष्टाविंशत्युत्तरशतस्तोत्रम् ॥

अस्य श्रीरामकर्मनामाष्टाविंशत्युत्तरशत रहस्य स्तोत्रमन्त्रस्य, वाल्मीकिर्भगवा- नृषिः, अनुष्टुप् छन्दः, श्रीरामचन्द्रः पौलस्त्यविध्वंसकः परमात्मा देवता; श्रीरामचन्द्रसिद्धयर्थे जपे विनियोगः ।

परमात्मा परब्रह्म सच्चिदानन्दविग्रहः ।
मायामय महालीलः स्वयंभूर्विष्णुरव्ययः ॥ १ ॥

लक्ष्मीक्षमानित्यसेव्यः शङ्खचक्रगदाधरः ।
अनन्तशयनः सर्वदेवप्रियकरः सदा ॥ २ ॥

श्रीरामकर्मनामाष्टाविंशत्युत्तरशतस्तीत्रम

सुरवैरिकुलध्वंसी मायामानुषविग्रहः ।
श्रीरामो रामचन्द्रश्च रामभद्र इति श्रुतः ॥ ३ ॥

प्रभुलक्ष्मणशत्रुघ्नकैकेयीतनयाग्रजः ।
सर्वप्रियो दाशरथिः कौसल्यानन्दवर्धनः ॥ ४ ॥

सर्वलक्षणसम्पन्नः सर्वज्ञः सद्गुणाकरः ।
विश्वामित्रानुयायी च ताटकाप्रविघातनः ॥ ५ ॥

लब्धसर्वास्त्रकौशल्यो मारीचमुखरक्षसाम् ।
शिक्षको यज्ञगोप्ता च गाधिसूनुकथारुचिः ॥ ६॥

विशदं पूजितोऽहल्यापावनो जनकार्चितः ।
शतानन्दकथाप्रीतः शैवकोदण्डखण्डनः ॥ ७ ॥

जानकीवल्लभः श्रीमान् कृतकौतुकमङ्गलः । जामदग्न्यमहादर्पदलनस्तातनन्दनः ॥ ८ ।

वैदेहीसक्तहृदयः पितृनिर्देशकारकः ।
वनवासपरः पौरप्रजासञ्चयवञ्चकः ॥ ९॥

निषादाधिपसेव्यश्च भरद्वाजानुशासितः ।
चित्रकूटकृतावासः सीता सौमित्रिमोदितः ॥ १० ॥

भरतानुग्रहीता च राज्यार्थन्यस्तपादुकः ।
दृढव्रतो जयन्ता हित्रासानुग्रहकारकः ॥ ११ ॥

अनसूयाङ्गरागादिशोभिसीताभिहर्षितः ।
दण्डकारण्यसञ्चारी विराधवधपण्डितः ॥ १२ ॥

शरभङ्गार्चितः सर्वतापसौघवरप्रदः ।
सुतीक्ष्णपूजितः सीताधर्मोक्तिपरितोषितः ॥ १३ ॥

क्रमेणाध्युषिताशेषतापसाश्रममण्डलः ।
अगस्त्य सत्कृस्तेन दत्तासिशरकार्मुकः ॥ १४ ॥

कृतपञ्चवटीवासो जटायुर्लब्ध सौहृदः ।
पर्यायोदित हेमन्तप्रीतः सीतासमन्वितः ॥ १५ ॥

दुष्टशूर्पणखी [ख] नासाकर्णयुग्मनिकृन्तनः ।
राक्षसीपदवीप्राप्तदृप्तरक्षो विभेदनः ॥ १६ ॥

श्रीरामस्तोत्रेषु चतुर्दशसहस्रोग्ररक्षोबलनिषूदनः । त्रिशिरोदूषणारा तिरुन्मत्तखरघातनः ॥ १७ ।

मैथिलीहृदयानन्दी मायामृगविमर्दनः ।
वैदेहीमार्गणासक्तो जटायुस्सद्गतिप्रदः ॥ १८ ॥

अयोमुखीभङ्गकरः कबन्धभुजखण्डनः ।
शवरीपूजितः सम्यग्दर्शिताश्रमवैभवः ॥ १९ ॥

पम्पातीरे वनोल्लासदर्शनोल्वणमन्मथः । हनूमत्कृतसंवादः प्राप्त सुग्रीवसौहृदः ॥ २० ।

सुग्रीवदत्तवैदेहीत्यक्तवस्त्रविभूषणः ।
सुग्रीवाय प्रतिज्ञातवालिनिर्वापणः स्वयम् ॥ २१ ॥

पाददंष्ट्रसमुत्क्षिप्तमाहिपास्थिसमुत्करः ।
सप्ततालप्रभेत्ता च कृतसुग्रीवलाञ्छनः ॥ २२ ॥

वालिप्रमथनो वाग्मी तारातत्त्वोपदेशकृत् । सुग्रीवकृतसङ्केतः सुग्रीवेप्सितराज्यदः ॥ २३ ।

वर्षासु माल्यवद्वासी लक्ष्मणप्रतिबोधितः ।
ऋक्षवानरसङ्घाती दिक्षु प्रेषितवानरः ॥ २४ ॥

अङ्गुलीय प्रदाता च निश्चितार्थो हनूमति ।
हनुमन्मुखविज्ञातसीतोदन्तः प्रसन्नधीः ॥ २५ ॥

चूडामणिनिरस्ताधिः सीतावाक्यामृताप्लुतः ।
हनूमतः परिष्वङ्गपारितोषिकदायकः ॥ २६ ॥

रक्षोवधाभिनिर्यायी सेनानयविशारदः ।
विभीषणस्याभयदः शरणागतवत्सलः ॥ २७ ॥

समुद्रोपासिता रोपवेगक्षोभितसागरः ।
शिवलिङ्गप्रतिष्ठाता नलसेतुविधायकः २८ ॥

हनुमद्वाहनचैव लङ्काद्वारावरोधकः । दशग्रीव महारत्नकिरीटवरभञ्जनः ॥ २९ ।

उदीर्णकुम्भकर्णादिसर्वरक्षः कुलान्तकः ।
युद्धे रावणहन्ता च ब्रह्मादिसुरसंस्तुतः ॥ ३० ॥

श्री तारावलिः

सीतासमेतः शक्रादिवरोत्थापितवानरः ।
सुहृत्सौमित्रिसीताधिरूढपुष्पविमानकः ॥ ३१ ॥

भरद्वाजार्चितः सम्यग्भरतादिसमन्वितः ।
नन्दिग्रामगतः स्नातः सर्वालङ्कारभूषितः ॥ ३२ ॥

अयोध्यापुरवासी च राज्ये पट्टाभिषेचितः । तालवृन्तसिनच्छत्रचामराद्युपशोभितः ॥ ३३ ।

जानकीनन्दनः सर्वसुहृद्वर्गाभिहर्षणः ।
हृष्टपुष्टजनाकीर्णः पुरराष्ट्राभिरञ्जनः ॥ ३४ ॥

इत्येवं रामचन्द्रस्य कर्मनाम शुभावहम् ।

अष्टाविंशोत्तरशतं कीर्तितं परमर्षिणा ॥ ३५ ॥
गुह्याद्गुह्यतरं पुण्यं भक्त्या युक्तो नरः सदा ।
यः पठेच्छृणुयाद्वापि सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ ३६ ॥
॥ इति श्रीरामनामाष्टाविंशत्युत्तरशतस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

३. ॥ अथ श्रीतारावलिः ॥
श्रीवत्सवत्सचिह्नाञ्चितवक्षःस्थल धरासुताजाने ।
२३५
त्वमिह दयादृष्टया मन्दाक्रान्तं रक्ष मां दद्याशरधे [ब्धिदाशरथे ] ॥ १ ॥

कृतयत्नविफलकारिणमतिकष्टदमर्यमात्मजं मन्दम् ।
न स्तौमि तमसुरे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ २ ॥

शरणागतरक्षक तव चरणद्वयभक्तिरस्तु मम हृदये ।
न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ ३ ॥

अवमानदमापत्करमरिपक्षजयोत्सुकं सुदुःखकरम् ।
न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ ४ ॥

नानापवादभयदं सदनधनद्रव्यनाशकर कुद्दालम् ।
न तौमि तमसुरे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ ५ ॥

कुत्सितगुणसम्पन्नं क्रौर्यमनः संप्रकाशितोद्योगम् ।
न स्तौमि तमसुरे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ ६ ॥

गृध्राशनम तिमलिनं निद्रालस्यादिदोषदं नृणाम् । न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ ७ ॥ -

1. श्रीरामस्तोत्रेषु निस्तुलदारिद्र्यगुणाप्रस्तुतकार्यप्रसक्तिदं नित्यम् । न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥। ८ ॥

पुत्रकलत्र भ्रात्रा 'खिलबन्धुविरोधजनकमतिकठिनम् ।
न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ ९ ॥

नीलाञ्जननिभदेहं डोलायितमानसं बिडालाक्षम् ।
न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ १० ॥

कुनखयुतं कूर्मपदं कृशगात्रं शङ्कुरूपिणं च सदा ।
न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ ११ ॥

विनिमीलितसन्मीलितलोचनयुतभुजगतोत्तमाङ्गनतम् ।
न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ १२ ॥

गतलज्जाहृदयं निर्भाग्यं बृहदुदरपोषणतिलादम् ।
न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ १३ ॥

आशापिशाचभोगोल्लास करं दौर्मनस्यद्मशुभदम् ।
न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ १४ ॥

आनृतनिष्कृतिवैकृतिकलितमदोद्रेककारणं चाहम् ।
न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याधिदाशरथे ॥ १५ ॥

नरपतिचोरहुताशनभयदानसमर्थमहितकार्यकरम् ।
न स्तौमि तमसुरारे परिपालय मां दद्याविधादाशरथे ॥ १६ ॥

कुटिलगतिं कठिनमतिं स्फुटतरकटिघटितबाहुबलचेष्टम् ।
न स्तौमि तमसुरे परिपालत मां दयान्धिदाशरथे ॥ १७ ॥

चञ्चलचित्तसमुच्छ्रितमुञ्छकवृत्तिं शनैः शनैर्यानम् ।
न स्तौमि तमसुरे परिपालय मां दद्याविधदाशरथे ॥ १८ ॥

सकलजननिन्द्यमबलं विकलाङ्गं कालिमाभमपरेशम् ।
न स्तौमि तमसुरे परिपलिय मां दद्याब्धिदाशरथे ॥ १९ ॥

विगतश्रीको विलोमभावो वीरुचिमुख्यो (?) विविधामयदः ।
किमसौ शनिरिह किं कुरुते मां त्वं परिपालय दाशरथे ॥ २० ॥

जनपददेशविदेशारण्यान्तरपर्यटनद्रुतिबलदः ।
किमसौ शनिरिह किं कुरुते मां त्वं परिपालय दाशरथे ॥ २१ ॥

अखिला एव आखिलाः

श्रीरघुनाथस्तवराजः

कामक्रोधाद्यरिभूरिभयाकरसञ्चारोऽस्फुटदेहः ।
किमसौ शनिरिह किं कुरुते मां त्वं परिपालय दाशरथे ॥ २२ ॥

दुर्जनवचनश्रवणप्रचुरप्रत्ययदः सत्सङ्गघ्नः ।
किमसौ शनिरिह किं कुरुते मां त्वं परिपालय दशरथे ॥ २३ ॥

आत्मानात्मविचाराभ्यन्तरदोऽवरदः परिभूतमनाः ।
किमसौ शनिरिह किं कुरुते मां त्वं परिपालय दाशरथे ॥ २४ ॥

मायामयजगदखिलभ्रान्तिकरो देहात्मज्ञानहतः ।
किमसो शनिरिह किं कुरुते मां त्वं परिपालय दाशरथे ॥ २५ ॥

तापत्रयभयदोषनिवारक भद्रगुणौघ दयाशरघे ।
किमसौ शनिरिह किं कुरुते मां त्वं परिपालय दाशरथे ॥ २६ ॥

रत्नकिरीटधराच्युत रामानन्त मुकुन्द दयाशरधे ।
किमसौ शनिरिह किं कुरुते मां त्वं परिपालय दाशरथे ॥ २७ ॥

घनतरमुक्ताफलहारमिवादरणीयेयं दाशरथे ।

तारावलिरनिशं सकलानां सौख्यं नितरां वितनोतु ॥ २८ ॥
श्रीतडकमल्लवंशोद्भवमनिशं कृष्णरायनामधरम् ।
धरणीसुरवरवन्द्यं परिपालय तं प्रभुं दाशरथे ॥ २९ ॥
॥ इति श्रीतारावलिः सम्पूर्णा ॥

सूत उवाच-

४. ॥ अथ श्रीरघुनाथस्तवराजः ॥

सर्ववेदार्थतत्त्वज्ञं व्यासं सत्यवतीसुतम् ।
धर्मपुत्रः प्रहृष्टात्मा प्रत्युवाच मुनीश्वरम् ॥ १ ॥

धर्मपुत्र उवाच- भगवन् योगिनां श्रेष्ठ सर्वशास्त्रविशारद ।

किं तत्त्वं किं परं [ जप्यं ]किं ध्यानं मुक्तिसाधनम् ।
ज्ञातुमिच्छामि तत्सर्वं ब्रूहि मे मुनिसत्तम ॥ २ ॥

श्रीवेदव्यास उवाच -

धर्मराज महाभाग शृणु वक्ष्यामि तत्परम् ।
यत्परं यद्गुणातीतं यज्ज्योतिरमलं शुभम् ॥ ३ ॥

तदेव परमं नित्यं कैवल्यपदकारणम् ।
श्रीरामेति परं जप्यं तारकब्रह्मसंज्ञकम् ॥ ४॥

ब्रह्महत्यादिपापघ्नमिति वेदविदो विदुः ।
श्रीराम राम रामेति ये वदन्त्यपि पापिनः ॥ ५ ॥

1

श्रीरामस्तोत्रेषु

तेषां भुक्तिश्च मुक्तिश्च भविष्यति न संशयः ।
स्तवराजं पुरा प्रोक्तं नारदेन महात्मना ॥ ६ ॥

तत्सर्वं संप्रवक्ष्यामि हरिध्यानपुरःसरम् ।
तापत्रयाग्निशमनं सर्वपापनिकृन्तनम् ॥ ७ ॥

दारिद्र्यदुःखशमनं सर्वसम्पत्प्रदायकम् ।
विज्ञानविमलं दिव्यं मोक्षैकफलसाधनम् ॥ ८ ॥

नमस्कृत्वा प्रवक्ष्यामि रामं कृष्णमनामयम् ।
अयोध्यानगरे रम्ये रत्नमण्डपमध्यमे ॥ ९॥

स्थिरे कल्पतरोर्मू ले रत्नसिंहासनं शुभम् ।
तन्मध्येऽष्टदलं पद्मं नानारत्नसुशोभितम् ॥ १० ॥

स्मरेद्दाशरथिं मध्ये सहस्रादित्यतेजसम् ।
पितुरङ्कगतं राममिन्द्रनीलमणिप्रभम् ॥ ११ ॥

कोमलाङ्ग विशालाक्षं विद्युद्वर्णाम्बरावृतम् ।
भानुकोटिप्रतीकाशं किरीटेन विराजितम् ॥ १२ ॥

रत्नग्रैवेयकेयूरहारकुण्डलमण्डिनम् ।
रत्नकिङ्किणिमञ्जीरकटिसूत्रैरलंकृतम् ॥ १३ ॥

श्रीवत्सकौस्तुभोरस्कं वनमालाविराजितम् ।
दिव्यरत्नसमायुक्तं मुद्रिकाद्यैरलंकृतम् ॥ १४ ॥

कर्पूरा गरु कस्तूरीदिव्यगन्धानुलेपनम् ।
तुलसी कुन्दमन्दारपुष्पमाल्यैरलंकृतम् ॥ १५ ॥

राघवं द्विभुजं बालं राममीषत्स्मिताननम् ।
योगशास्त्रेष्वभिरतं योगीश योगधारिणम् ॥ १६ ॥

सदा भरतसौमित्रिशत्रुघ्न्नपरिसेवितम् ।
मुनिभिः सनकाद्यैश्च योगिन्दैश्च सेवितम् ॥ १७ ॥

वीरं रघुवरं शान्तं धनुर्वेद विशारदम् ।
मङ्गलायतनं देवं रामं राजीवलोचनम् ॥ १८ ॥

सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञमानन्दरससुन्दरम् ।
कौसल्यातनयं रामं धनुर्बाणधरं हरिम् ॥ १९ ॥

एवं सचिन्तयेद्रामं यज्ज्योतिर्ज्योतिषां परम् ।
प्रहृष्टमानसो भूत्वा मुनिवर्यः स नारदः ॥ २० ॥

श्रीरघुनाथस्तवराजः

सर्वलोकहितार्थाय तुष्टाव रघुनन्दनम् ।
कृताञ्जलिपुटो भूत्वा चिन्तयेदद्भुतं हरिम् ॥ २१ ॥

एवं सचिन्तयेद्रामं यज्ज्योतिरमलं शुभम् ।

यदेकं यत्परं नित्यं यदानन्दचिदात्मकम् ।
तदेकं व्यापकं लोके तद्रूपं चिन्तयाम्यहम् ॥ २२ ॥

विज्ञानहेतुं विमलायताक्षं प्रज्ञानसंदीप्यसुखैकहेतुम् [रूपम् ] ।
श्रीरामचन्द्र हरिमादिदेवं परात्परं राममहं भजामि ॥ २३ ॥

कविं पुराणं पुरुषं पुरस्तात्परात्परं योगिनमीशितारम् ।
अणोरणीयां समनन्तवीर्यं प्राणेश्वरं राममसौ ददर्श ॥ २४ ॥

नारद उवाच -

नारायणं जगन्नाथमभिरामं जगत्पतिम् ।
कविं पुराणं वागीशं रामं दशरथात्मजम् ॥ २५ ॥

राजराजं रघुवरं कौसल्यानन्दवर्धनम् ।
भर्गं वरेण्यं विश्वेयं रघुनाथं जगद्गुरुम् ॥ २६ ॥

सत्यं सत्यप्रियं श्रेष्ठं जानकीवल्लभं विभुम् ।
सौमित्रिपूर्वजं शान्तं कामदं कमलेक्षणम् ॥ २७ ॥

आदित्यं रविमीशानं घृणि सूर्यमनामयम् ।
आनन्दरूपिणं सौम्यं राघवं करुणानिधिम् ॥ २८ ॥

जमदग्निं तपोमूर्तिं रामं परशुधारिणम् ।
वाक्पतिं वरदं वाच्यं श्रीपतिं पुरुषोत्तमम् ॥ २९॥

श्रीशार्ङ्गधारिणं देवं चिन्मयानन्दविग्रहम् ।
हलधृग्विष्णुमीशानं बलरामं कृपानिधिम् ॥ ३० ॥

श्रीवल्लभं कलानाथं जगन्मोहनमच्युतम् ।
मत्स्यकूर्मवराहादिरूपधारिणमव्ययम् ॥ ३१ ॥

वामदेवं जगद्योनिमनादिनिधनं हरिम् ।
गोविन्दं गोपतिं कृष्णं गोपीजनमनोहरम् ॥ ३२ ॥

गोपालं गोमतीवासं गोपकन्यासमावृतम् ।
विद्युत्पुञ्जप्रतीकाशं रामं कृष्णमनामयम् ॥ ३३ ॥

गोगोपिकासमासीनं वेणुनादनतत्परम् ।
कामरूपं कलावन्तं कामिनं कामदं विभुम् ॥ ३४ ॥

श्रीरामस्तोत्रेषु

मन्मथं मधुरानाथं माधवं मकरध्वजम् ।
श्रीधरं श्रीकरं श्रेयः श्रीनिवासं परात्परम् ॥ ३५ ॥

भूतेशं भूरिदं भद्रं भूतिदं भूतिभूषणम् । सर्वदुःखहरं देवं दुष्टदानववैरिणम् ॥ ३६ ।

श्रीनृसिंह महाविष्णुं महसा दीप्ततेजसम् ।
चिदानन्दमयं रामं प्रणवज्योतिरात्मकम् ॥ ३७ ॥

आदित्यमण्डलगतं (निश्चिता)[सच्चिदा]त्मस्वरूपिणम् ।
भक्तप्रियं पद्मनेत्रं भक्तानामीप्सितप्रदम् ॥ ३८ ॥

कौसलेयं कलानाथं काकुत्स्थं कमलाप्रभुम् ।
सिंहासने समासीनं सत्यत्रतमकल्मषम् ॥ ३९ ॥

विश्वामित्रप्रियं दान्तं स्वदारनियतत्रतम् ।
यज्ञेशं यज्ञपुरुषं यज्ञपालनतत्परम् ॥ ४० ॥

वालिप्रमथनं वीरं सुग्रीवेप्सितराज्यम् ।
नरवानरदेवैश्च सेवितं हनुमत्प्रियम् ॥ ४१ ॥

सत्यसन्धं जितक्रोधं शरणागतवत्सलम् ।
सर्वशापहरणं विभीषणवरप्रदम् ॥ ४२ ॥

दशग्रीवहरं रौद्रं केशवं केशिमर्दनम् ।
शुद्धं सूक्ष्मं परं शान्तं तारकब्रह्मसंज्ञितम् ॥ ४३ ॥

सर्वभूतात्मभूतस्थं सर्वाधारं सनातनम् ।
सर्वकारणकर्तारं निदानं प्रकृतेः परम् ॥ ४४ ॥

निरामयं निराभासं विरवद्यं निरञ्जनम् ।
नित्यानन्दं निराकारमद्वैतं तमसः परम् ॥ ४५ ॥

परात्परतरं नित्यं सत्यानन्दं चिदात्मकम् ।
मनसा शिरसा नित्यं प्रणमामि रघूत्तमम् ॥ ४६ ॥

वेदान्तवेद्यं कविमीशितार-
मनादिमध्यान्तविहीनमाद्यम् ।
अगोचरं निर्मालमेकरूपं
नमामि रामं तमसः परस्तात् ॥ ४७ ॥

विभूतिदं विश्वसृजं विरामं राजेन्द्रमीशं रघुवंशनाथम् ।

श्रीरघुनाथस्तवराजः अचिन्त्यमव्यक्तमचिन्त्यरूपं भजामि रामं तमसः परस्तात् ॥ ४८ ॥

तत्त्वस्य रूपं पुरुषं पुराणं
स्वतेजसा पूरितलोकनाथम् ।
राजाधिराजं रविमण्डलस्थं
विश्वेश्वरं राममहं भजामि ॥ ४९ ॥

मुनीन्द्रगुह्यं परिपूर्णमेकं
कलानिधिं कल्मषनाशहेतुम् ।
परात्परं तत्परमं पवित्रं
नमामि नित्यं महतो महान्तम् ॥ ५० ॥

अनेकवेदात्मकमादिसंज्ञ-
माद्यं हरिं राममनन्तमूर्तिम् ।
अपारसच्चित्सुख मेकरूपं
नमामि रामं महतो महान्तम् ॥ ५१ ॥

अशेषसंसारविकारहीन-
मानन्दसम्पूर्णमुखाभिरामम् ।
समस्तसाक्षिं [क्ष्यं ] तमसः परस्ता-
नारायणं विष्णुमहं नमामि ॥ ५२ ॥

ब्रह्मा विष्णुश्च रुद्रश्च देवेन्द्रो देवतास्तथा ।
रुद्रादित्याश्च वसवः साध्याश्च मुनिपुङ्गवाः ॥ ५३ ॥

विप्रा वेदास्तपो यज्ञाः पुराणं धर्मसंस्थिताः ।
वर्णाश्रमास्तथा धर्मा धर्मा वर्णाश्रमास्तथा ॥ ५४ ॥

नागा यक्षाश्च गन्धर्वा दिक्पाला दिग्गजा दिशाः ।
आदित्यादिग्रह[हा] चैव त्वमेव रघुपुङ्गव ॥ ५५ ॥

सप्त द्वीपा : समुद्राश्च नगा नद्यस्तथा द्रुमाः ।
स्थावरं जङ्गमं चैव त्वमेव पुरुषोत्तम ॥ ५६ ॥

देवतिर्यङ्मनुष्यणां दानवानां तथैव च ।
माता पिता तथा भर्ता त्वमेव रघुनन्दन ॥ ५७ ॥

16

श्रीरामस्तोत्रेषु

शान्तं सर्वगतं सूक्ष्मं परब्रह्मस्वरूपिणम् ।
राजीवलोचनं रामं प्रणमामि जगत्पतिम् ॥ ५८ ॥

ततः प्रसन्नः श्रीरामः प्रोवाच मुनिपुङ्गवम् ।
तुष्टोऽस्मि मुनिशार्दूल वृणीष्व वरमुत्तमम् ॥ ५९ ॥

श्रीनारद उवाच-

यदि तुष्टोऽसि सर्वज्ञ श्रीराम करुणानिधे ।
त्वन्मूर्तिदर्शनादेव कृतार्थोऽस्मि किमीप्सितम् ॥ ६० ॥

धन्योऽहं कृतकृत्योऽस्मि पुण्योऽहं पुरुषोत्तम ।
अद्य मे सफलं जन्म जीवितं च सुजीवितम् ॥ ६१ ॥

अद्य मे सफलं सर्वमद्य मे सफलं तपः ।
अद्य मे सफलं ज्ञानं त्वत्पदाम्भोजदर्शनात् ॥ ६२ ॥

अद्वैतं विमलं ज्ञानं त्वन्नामस्मरणं तथा ।
त्वत्पदाम्भोजसद्भक्तिं देहि मे रघुनन्दन ॥ ६३ ॥

श्रीराम उवाच-

ततः परमसुप्रीतो रामः प्राह सनातनः ।
मुनिवर्य महाभाग पुनरिष्टं ददामि ते ॥ ६४ ॥

श्रीनारद उवाच -

वरं न याचे रघुनाथ युष्म-
त्पादाब्जभक्तिः सततं ममास्तु ।
इमं प्रियं राम वरं प्रयच्छ
पुनः पुनस्त्वामिदमेव याचे ॥ ६५ ॥

इत्येवमुदितो रामः प्रादात्तस्मै वरत्रयम् ।
सर्वसौभाग्यसम्पत्तिदायकं मुक्तिदं शुभम् ॥ ६६ ॥

इति श्रीरघुनाथस्य स्तवराजं महोत्तमम् ।
ब्रह्मपुत्रेण कथितं वेदानां सारमुत्तमम् ॥ ६७ ॥

गुह्याद्गुह्यतमं राजंस्तव स्नेहात् प्रकीर्तितम् ।
यः पठेच्छृणुयाद्वापि त्रिसन्ध्यं श्रद्धयान्वितः ॥ ६८ ॥

ब्रह्महत्यादिपापानि तत्समानि बहूनि च ।
सुवर्णस्तेयपापानि तत्समानि बहूनि च ॥ ६९ ॥

सुवर्णस्तेयपापानि ( गुरुतल्पायुतानि ) [ तत्समानि बहूनि ] च ।
सर्वपापैः प्रमुच्यन्ते कल्पायुतशतोद्भवैः ॥ ७० ॥

श्रीरामतारावलिः

वाचिकं मानसं पापं कर्मणा समुपार्जितम् ।
श्रीरामस्मरणेनैव व्यपोहतु न संशयः ॥ ७१ ॥

गीतानामसहस्रे द्वे स्तवराजो ह्यनुस्मृतः ।
यस्य कुक्षौ तु वर्तन्ते स वै नारायणः स्मृतः ॥ ७२ ॥

श्रीरामचन्द्र रघुपुङ्गव राजवर्य
राजेन्द्र राम रघुनायक राघवेश ।
राजाधिराज रघुनन्दन राघवेश
दासोऽहमद्य भवतः शरणं गतोऽस्मि ॥ ७३ ॥

श्रीरामरामरामेति रमे रामे मनोरमे ।
सहस्रनाम तत्तुल्यं रामनाम वरानने ॥ ७४ ॥

इदं सत्यमिदं सत्यं सत्यं नैबातिरिच्यते ।
राघवश्च परब्रह्म रामात किञ्चिन्न विद्यते ॥ ७५ ॥

तस्माद्रामस्वरूपं हि सत्यं सत्यमिदं जगत् ।
रामाय रामभद्राय रामचद्राय वेधसे ॥ ७६ ॥

रघुनाथाय नाथाय सीतायाः पतये नमः ।
श्रीरामचन्द्रचरणसरोरुहाभ्यां नमः ॥ ७७ ॥

॥ इति श्रीहिरण्यगर्भसंहितायां ब्रह्मनारदसंवादे श्रीरघुनाथस्तवराजः सम्पूर्णः ॥

५. ॥ अथ श्रीरामतारावलिः ॥

तारकं ताटकारातिं तापत्रयनिवारकम् ।
तत्स्वरूपचिदानन्दं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ १ ॥

सर्वज्ञं सर्वदेवेशं सनकादिभिरर्चितम् ।
सनातनतमं देवं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ २ ॥

विश्वरूपं विश्वधरं विश्वव्यापिनमव्ययम् ।
विश्वोत्पत्तिस्थानभूतं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ ३॥

तुषाराद्रिसुतावन्द्यं तृणीकृतदशाननम् ।
तुला रहितरूपान्यं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ ४॥

वरदं वासुदेवाख्यं वाल्मीकि विनुतं हरिम् ।
वंशीरवानुरक्तं च रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ ५॥

श्रीरामस्तोत्रेषु

रेवतीरमणं शान्तं राकाचन्द्रनिभाननम् ।
राक्षसान्तकरं रम्यं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ ६ ॥

निर्मलं निगमाकारं नीलजीमूतसंनिभम् ।
नित्यानन्दं निराभासं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ ७ ॥

यज्ञेशं यज्ञभोक्त्तारं यज्ञपुण्यफलप्रदम् ।
यक्षराक्षसभेत्तारं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ ८ ॥

भर्गधर्मप्रभेत्तारं भक्तानामभयप्रदम् ।
भक्तहृनेहवासिनं [संवासं ] रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ ९ ॥

गोधनं क्रोधरहितं गोपीजनमनोहरम् ।
गोधवार्चितपादाब्जं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ १० ॥

देवेशं देवतावन्द्यं देवान्तकनिपूदनम् ।
बाधनातीतममलं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ ११ ॥

वराहरूपं वागीशं वामनाकारमच्युतम् ।
स्नेहीकृत हनूमन्तं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ १२ ॥

सर्वज्ञं सर्वदेवेशं सर्वभूतहिते रतम् ।
सर्वयज्ञाधिपं सर्वं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ १३ ॥

भीकृतारातिनिकरं प्रकृतेः परमव्ययम् ।
प्रव्यक्तममलं भव्यं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ १४ ॥

मायातीतं मौनिगम्यं माधवं मत्स्यरूपिणम् ।
मारीचमदहन्तारं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ १५ ॥

हिरण्यवर्ण सीताभिरामावामाङ्कसंस्थितम् ।
शरण्यं सर्वलोकानां रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ १६ ॥

धीरं नीरधिगम्भीरं शूरं शत्रुनिबर्हणम् ।
मारकोटिशुभाकारं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ १७ ॥

ईषाशेषमृषाशेषकायिनं बहुमायिनम् ।
पोषिताशेषदीनौघं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ १८ ॥

नतार्तिशममानन्दमव्ययं चित्स्वरूपिणम् ।
अव्यक्तममलं भव्यं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ १९ ॥

प्रव्यक्तममलं शान्तं मध्यमं चित्स्वरूपिणम् ।
अव्यक्तमभिभेत्तारं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ २० ॥

श्रीरामब्रह्मस्तुतिः

चोदितं वेदनिकरैर्नादबिन्दुकलात्मकम् ।
आधारं सर्वभूतानां रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ २१ ॥

दयासिन्धुं सुमनसां हृदयानन्दचन्दिरम् ।
सदानन्दकरं विष्णुं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ २२ ॥

यो गतिः सर्वभूतानां योगदानादिकर्मिणाम् ।

योगमायाधारभूतं रामं वन्दे जगद्गुरुम् ॥ २३ ॥
रामतारावलीमेनां प्रत्यहं यः पठेन्नरः ।
स गच्छेद्रामसायुज्यं न पुनर्लभतेऽसुखम् [जनिम् ] ॥ २४ ॥
॥ इति श्रीरामतारावलिः सम्पूर्णा ॥

६. ॥ अथ श्रीरामब्रह्मस्तुतिः ॥

ततो हि दुर्मना रामः श्रुत्वैव वदतां गिरः ।
दध्यौ मुहूर्त धर्मात्मा बाष्पव्याकुललोचनः ॥ १ ॥

ततो वैश्रवणो राजा यमश्वामित्रकर्शनः ।
सहस्राक्षो महेन्द्रश्च वरुणश्च परंतपः ॥ २॥

षडर्धनयनः श्रीमान् महादेवो वृषध्वजः ।
कर्ता सर्वस्य लोकस्य ब्रह्मा ब्रह्मविदां वरः ॥ ३ ॥

एते सर्वे समागम्य विमानैः सूर्यसन्निभैः ।
आगम्य नगरीं लङ्कामभिजग्मुच राघवम् ॥ ४ ॥

ततः सहस्ताभरणान् प्रगृह्य विपुलान् भुजान् ।
अब्रुवंस्त्रिदशश्रेष्ठा राघवं प्राञ्जलिं स्थितम् ॥ ५ ॥

कर्ता सर्वस्य लोकस्य श्रेष्ठो ज्ञानवतां प्रभुः [वरः ] ।
उपेक्षसे कथं सीतां पतन्तीं हव्यवाहने ॥ ६॥

कथं देवगणश्रेष्ठमात्मानं नावबुध्यसे ।
ऋतधामा वसुः पूर्वं वसूनां त्वं प्रजापतिः ॥ ७ ॥

त्वं त्रयाणां हि लोकानामादिकर्ता स्वयंप्रभुः ।
रुद्राणामष्टमो रुद्रः साध्यानामपि [सि ] पञ्चमः ॥ ८ ॥

अश्विनौ चापि ते कर्णौ चन्द्रसूर्यौ च चक्षुषी ।
अन्ते चादौ च लोकानां दृश्यसे त्वं परंतप ॥ ९ ॥

श्रीरामस्तोत्रेषु

उपेक्षसे च वैदेहीं मानुषः प्राकृतो यथा ।
इत्युक्तो लोकपालैस्तैः स्वामी लोकस्य राघवः ॥ १० ॥

अब्रवीत् त्रिदशश्रेष्ठान् रामो धर्मभृतां वरः ।
आत्मानं मानुषं मन्ये रामं दशरथात्मजम् ॥ ११ ॥

योऽहं यस्य यतश्चाहं भगवान् प्र[ तत् ]त्रवीतु मे ।
इति ब्रुवाणं काकुत्स्थं ब्रह्मा लोकपितामहः ॥ १२ ॥

अब्रवीच्छृणु मे राम सत्यं सत्यपराक्रम ।
भवान्नारायणो देवः श्रीमांश्चक्रधरो हरिः ॥ १३ ॥

एकशृङ्गो वराहस्त्वं भूतभव्यसपत्नजित् ।
अक्षरं ब्रह्म सत्त्वं त्वं [ सत्यं च ] त्वं मध्येऽन्ते च राघव ॥ १४ ॥

लोकानां त्वं परो धर्मो विष्वक्सेनश्चतुर्भुजः ।
शार्ङ्गधन्वा हृषीकेशः पुरुषः पुरुषोत्तमः ॥ १५ ॥

अजितः खड्गभृद्विष्णुः कृष्णश्चैव बृहद्बलः ।
सेनानीर्ग्रामणीश्च त्वं त्वं बुद्धिस्त्वं क्षमा दया ॥ १६ ॥

प्रभवश्चाप्ययश्च त्वमुपेन्द्रो मधुसूदनः ।
इन्द्रकर्मा महेन्द्रस्त्वं पद्मनाभो रथाङ्गभृत् ॥ १७ ॥

शरण्यं शरणं च त्वामाहुर्दिव्या महर्षयः ।
सहस्रशृङ्गो वेदात्मा शतजिह्वा महर्षभः ॥ १८ ॥

त्वं त्रयाणां हि लोकानामादिकर्ता स्वयंप्रभुः ।
सिद्धानामपि साध्यानामाश्रयश्चासि पूर्वजः ॥ १९॥

त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमोंकारः परंतप ।
प्रभवं निधनं वा ते न विदुः को भवानिति ॥ २० ॥

दृश्यसे सर्वभूतेषु ब्राह्मणेषु च गोषु च ।
दिक्षु सर्वासु गगने पर्वतेषु वनेषु च ॥ २१ ॥

सहस्रचरणः श्रीमान् शतशीर्षः सहस्रदृक् ।
त्वं धारयसि भूतानि वसुधां च सपर्वताम् ॥ २२ ॥

1. रणान्तकृत्

श्रीरामब्रह्मस्तुतिः

अन्ते पृथिव्याः सलिले दृश्यसे त्वं महोरगैः ।
त्रीन् लोकान् धारयन् राम देवगन्धर्वदानवान् ॥ २३ ॥

अहं ते हृदयं राम जिह्वा देवी सरस्वती ।
देवा गात्रेषु रोमाणि निर्मिता ब्रह्मणा प्रभो ॥ २४ ॥

निमेषस्तेऽभवद्रात्रिरुन्मेषस्तेऽभवद्दिवा ।
संस्कारास्तेऽभवन् वेदा न तदस्ति त्वया विना ॥ २५ ॥

जगत्सर्वं शरीरं ते स्थैर्यं ते वसुधातलम् ।
अग्निः कोपः प्रसादस्ते सोमः श्रीवत्सलक्षण ॥ २६ ॥

त्वया लोकाः समाक्रान्ताः पुराणे विक्रमैस्त्रिभिः ।
महेन्द्रश्च कृतो राजा बलिं बद्ध्वा महासुरम् ॥ २७ ॥

सीता लक्ष्मीर्भवान् विष्णुर्देवः कृष्णः प्रजापतिः ।
वधार्थं रावणस्येह प्रविष्टो मानुषीं तनुम् ॥ २८ ॥

तदिदं नः कृतं कार्यं त्वया धर्मभृतां वर ।
निहतो रावणो राम ' प्रविष्टो दिवमाक्रम ॥ २९ ॥

अमोघं बलवीर्यं ते न ते मोघ पराक्रमः ।
अमोघं दर्शनं राम न च मोघस्तव स्तवः ॥ ३० ॥

अमोघास्ते भविष्यन्ति भक्तिमन्तस्तु ये जनाः ।
ये त्वां देव ध्रुवं प्राप्ताः पुराणपुरुषोत्तमम् ॥ ३१ ॥

प्राप्नुवन्ति सदा कामानिह लोके परत्र च ।

इममा स्तवं नित्यमितिहासं पुरातनम् ।
ये नराः कीर्तयिष्यन्ति नास्ति तेषां पराभवः ॥ ३२ ॥

॥ इति श्रीब्रह्मस्तुतिः सम्पूर्णा ॥ 1. पुरा स्वैः 2. प्रहृष्टो

७. ॥ अथ श्रीरामरत्नदशकम् ॥

वेणुनादलोलबालगोपिकाकदम्बकं
लीलयोद्धृतैकशैलगुप्तगोकदम्बकम् ।
कामरूपकेलिलोल भूविलासिनीपतिं
राम राम राम रामनाम जल्प तारकम् ॥ १ ॥

राजराजमौलिरत्नराजिताङ्घ्रिपङ्कजं
राजराजसोदरोच्छिरः सरोजभञ्जनम् ।
रामशब्द्गीतयुक्तयोगिमुक्तिदायकं
राम राम राम रामनाम जल्प तारकम् ॥ २ ॥

जानकीमनः सरोजराजहंसविभ्रमं
पारिजातजातदेववन्दितोरुविक्रमम् ।
पादपद्मरेणुधौत गौतमाङ्गनार्चितं
राम राम राम रामनाम जल्प तारकम् ॥ ३ ॥

दूषणादिराक्षसेन्द्रदन्तिकेसरीश्वरं
सप्तसालभेदकृत्यदक्ष दिव्यसायकम् ।
कामितप्रदानदक्षकल्पवृक्षरूपिणं
राम राम राम रामनाम जल्प तारकम् ॥ ४ ॥

शङ्करादिगीयमानपुण्यनामकीर्तनं
भानुकोटिकान्तिकान्तरत्नशेखराञ्चितम् ।
सामगानलोलचित्तभक्तलोकनायकं
राम राम राम राम नाम जल्प तारकम् ॥ ५ ॥

जातयातुधाननाशकारिकार्मुकोज्ज्वलं
पादरेणुलेशधौत गौतमप्रियानुतम् ।
जानकीविला सलोलमानसं कृपानिधि
राम राम राम रामनाम जल्प तारकम् ॥ ६ ॥

भनुवंशवार्धिचन्द्रमिन्द्रनीलसुन्दरं
भारतीविलासनृत्तमण्टपा[युता ] ननम् ।
बालभानुकोटितुल्यपीतवस्त्रसंवृतं
राम राम राम रामनाम जल्प तारकम् ॥ ७ ॥

श्रीराघवाष्टकम्

वारिजातपारिजातसूनशोभिकन्धरं
हारिहारशोभमानबाहुमध्यसुन्दरम् ।
कामदेव[देह]कान्तिपूरसोदराङ्गवैभवं
राम राम राम रामनाम जल्प तारकम् ॥ ८ ॥

भोगिराजभोगपीनबाहुदण्डमण्डितं
राजराजसोदरास्यपद्मशीतदीधितम् ।
वालिस नुशोकदानधीरधीरविक्रमं
राम राम राम रामनाम जल्प तारकम् ॥ ९ ॥

नारदादियोगिबृन्दवन्द्यपादपङ्कजं
वारिदावलीनिकाशकायकान्तिसुन्दरम् ।
शारदारविन्दरविन्द पत्ररम्यदीर्घलोचनं
राम राम राम रामनाम जल्प तारकम् ॥ १० ॥

पापितापजातभेदकारणं गुणान्वितं
रामदिव्यनामयुक्तवृत्तपञ्चकद्वयम् ।
भुक्तिमुक्तिदानबद्धचित्तवृत्तिमन्वहं
वक्त यः शृणोति सोऽपि वाञ्छितं समीहते ॥ ११ ॥

॥ इति श्रीरामरत्नदशकं सम्पूर्णम् ॥

८. ॥ अथ श्रीराघवाष्टकम् ॥

कमललोचनौ काञ्चनाम्बरौ
कवचभूषणौ कार्मुकान्वितौ ।
कलुषसंहरौ कामितप्रदौ
रहसि नौमि तौ रामलक्ष्मणौ ॥ १ ॥

धृतशिखण्डिनौ दीनरक्षकौ
धृति हिमाचलौ दिव्यविग्रहौ ।
दिविजपूजितौ दीर्घदोर्युगौ
रहसि नौमि तौ रामलक्ष्मणौ ॥ २ ॥

पवनजानुगौ पादचारिणौ
पटुशिलीमुखौ पावनाङ्घ्रिकौ ।
परमसात्त्विक भक्तवत्सलौ
रहसि नौमि तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ३ ॥

श्रीरामस्तोत्रेषु

वनविहारिणो वल्कलाम्बरौ
वनफलाशिनौ वासवस्तुतौ ।
वरगुणाकरौ वानरार्चितौ
रहसि नौमि तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ४ ॥

घनतटिन्निभौ खडगधारिणौ
जटाम्बरौ खण्डितव्यथौ ।
करशिलीमुखौ खरकरप्रभौ
रहसि नौमि तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ५ ॥

सवनरक्षकौ सत्यसङ्गरौ
समरभीकरौ साहसान्वितौ ।
सदयमानसौ सर्वपूजितौ
रहसि नौमि तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ६ ॥

मकरकुण्डल मौनिसेवितौ
मनुकिरीटिनौ मानुषोत्तमौ ।
मनुकुलेश्वरौ मञ्जुभाषिणौ
रहसि नौमि तौ रामलक्ष्मणौ ॥ ७ ॥

वरगुणास्पदं राघवाष्टकं
रहसि यः पठेद्रामभक्तिम् ।
रहितकल्मषं रामसन्निधौ
रविसमप्रभो राजते सदा ॥ ८ ॥

॥ इति श्रीराघवाष्टकं सम्पूर्णम् ॥ सूत उवाच - श्रीभीष्मः -

९. ॥ अथ श्रीरामविश्वरूपस्तवः ॥

ततो बदरिकारण्यं पुण्यं प्राप्य सुधर्मधीः ।
व्यासं मुनिवरश्रेष्ठं नत्वा भोष्मोऽब्रवीद्वचः ॥ १ ॥

मया मुनिवरश्रेष्ठ विश्रुता हिं सहस्रशः । गणेशशक्तिसूर्येशचक्रिणां स्तुतयोऽमलाः । २ ॥

श्रीव्यासः - श्रीरामविश्वरूपस्तवः

तेषु स्तोत्रेषु किं श्रेष्ठ ब्रूहि मे तन्मुनीश्वर ।
त्वया निर्दिष्टदेवानां स्तौत्रेषु च परं वरम् ॥ ३॥

कोटि कोटिगुणाधिक्यं ब्रह्मणा कथितं पुरा ।
वैष्णव स्तोत्रवर्येषु सर्वेष्वपि नदीसुत ॥ ४॥

अनन्तपुण्यफलदा रामस्येयं महास्तुतिः ।
तामहं संप्रवक्ष्यामि शृणु भीष्म शुचिव्रत ॥ ५ ॥

सर्वपापप्रशमनीं मानसेप्सितदायिनीम् ।
निहत्य रावणं सङ्ख्ये त्रिलोकीजनदुर्जयम् ॥ ६ ॥

महामोहमिवोद्रिक्तं ब्रह्मदत्तमहावरम् ।
रामः परमधर्मात्मा मायामानुषविग्रहः ॥ ७ ॥

अयोध्यानगरी प्राप्तो वृत्रहेवामरावतीम् ।
अथ तस्मिन् दिने पुण्ये शुभलग्ने शुभान्विते ॥ ८ ॥

राघवस्याभिषेकार्थं मङ्गलं चक्रिरे जनाः ।
वसिष्ठो वामदेवश्च जाबालिरथ काश्यपः ॥ ९ ॥

मार्कण्डेयश्च मौद्गल्यः पर्वतो नारदस्तथा ।
एते महर्षयस्तत्र जपहोमपुरस्सरम् ॥ १० ॥

अभिषेकं शुभं चक्रुः श्रीरामं रघुसत्तमम् ।
नानारत्नमये दिव्ये हेमपीठे शुभान्विते ॥ ११ ॥

निवेश्य सीतया तस्मिन् जनार्दनमिव श्रिया ।
सौवर्णकलशैर्दिव्यैर्नानारत्नमयैः शुभैः ॥ १२ ॥

सर्वतीर्थोदकैः पुण्यैर्मङ्गलद्रव्यसंयुतैः ।
दूर्वाग्रतुलसीपत्रगन्धपुष्पसमन्वितैः ॥ १३ ॥

मन्त्रपूतजलैः शुभ्रैर्मुनयः संशितव्रताः ।
जपन्तो वैष्णवान् मन्त्रांश्चतुर्वेदमयान् शुभान् ॥ १४ ॥

अभिषेकं शुभं चक्रुः काकुत्स्थं जगतां पतिम् ।
तस्मिन् शुभतरे लग्ने देवदुन्दुभयो दिवि ॥ १५ ॥

श्रीरामस्तोत्रेषु

निनेदुः पुष्पवर्षाणि ववृषुश्च समन्ततः ।
दिव्याम्बरैर्भूषणैश्च दिव्यगन्धानुलेपनैः ॥ १६ ॥

पुष्पैर्नानाविधैर्दिव्यैर्देव्या सह रघूहम् ।
अलंकृतः स शुशुभे मुनिभिर्वेदपारगैः ॥ १७ ॥

छत्रं च चामरं दिव्यं वृतवाँलक्ष्मणस्तदा ।
पार्श्वे भरतशत्रुघ्न्नौ तालवृन्तौ विवेजतुः ॥ १८ ॥

दर्पणं प्रददौ श्रीमान् राक्षसेन्द्रो विभीषणः ।
दधार पूर्णकलशं सुग्रीवो वानरेश्वरः ॥ १९ ॥

जाम्बवांश्च महातेजाः पुष्पमालां मनोरमाम् ।
वालिपुत्रस्तु ताम्बूलं सकर्पूरं ददौ प्रियात् ॥ २० ॥

हनुमान् दीपिकां दिव्यां सुषेणस्तु ध्वजं शुभम् ।
परिवार्य महात्मानं मन्त्रिणः समुपासिरे ॥ २१ ॥

वृष्टिर्जयन्तो विजयः सुराष्ट्रो राष्ट्रवर्धनः ।
अकोपो धर्मपालश्च सुमन्त्रश्चाष्टमः स्मृतः ॥ २२ ॥

राजानश्च नरव्याघ्रा नानाजनपदेश्वराः ।
पौराश्च नैगमा वृद्धा राजानः पर्युपासते ॥ २३ ॥

ऋक्षैश्च वानरेन्द्रैश्च मन्त्रिभिः पृथिवीश्वरैः ।
राक्षसैर्द्विजमुख्यैश्च किंकरैश्च समन्वितः ॥ २४ ॥

परव्योम्नि यथा नित्यैर्देवतैः कमलापतिः ।
तथा नृपवरः श्रीमान् साकेते शुशुभे सदा ॥ २५ ॥

इन्दीवरदलश्यामं पद्मपत्रनिभेक्षणम् ।
आजानुबाहुं काकुत्स्थं पीतवखधरं हरिम् ॥ २६ ॥

कम्बुग्रीवं महोरस्कं विचित्राभरणैर्युतम् ।
देव्या सह समासीनमभिषिक्तं रघूत्तमम् ॥ २७ ॥

विमानस्थाः सुरगणा हर्षनिर्भरमानसाः ।
तुष्टुवुर्जयशब्दैश्च गन्धर्वाप्सरसां गणाः ॥ २८ ॥

अभिषिक्तस्तदा रामो वसिष्ठाद्यैः समन्त्रिभिः ।
शुशुभे सीतया देव्या नारायण इव श्रिया ॥ २९ ॥

श्रीरामविश्वरूपस्तवः

अत्यमर्त्यतया रूपमुपमातीतमुज्ज्वलम् ।
दृष्ट्वा तुष्टाव हृष्टात्मा शंकरो द्रष्टुमागतः ॥ ३० ॥

कृताञ्जलिपुटो भूत्वा सानन्दो गद्दाकुलः ।
हर्षयन् सकलान् देवान् मुनीनपि च मानवान् ॥ ३१ ॥

नमो मूलप्रकृतये नित्याय परमात्मने ।
सच्चिदानन्दरुपाय विश्वरूपाय वेधसे ॥ ३२ ॥

नमो निरन्तरानन्दमूलकन्दाय विष्णवे ।
जगत्त्रयकृतानन्दमूर्तये दिव्यमूर्तये ॥ ३३ ॥

नमो ब्रह्मेशपूज्याय सर्वदेवमयाय च ।
नमो विष्णुस्वरूपाय सर्वरूपाय ते नमः ॥ ३४ ॥

उत्पत्तिस्थितिसंहारकारिणे त्रिगुणात्मने ।
नमोऽस्तु निर्गतोपाधिस्वरूपाय मुदात्मने ॥ ३५ ॥

अनया दिव्यया देव्या सीतयोपाधिधारिणे ।
नमः पुंप्रकृतिभ्यां च युवाभ्यां जगतां कृते ॥ ३६ ॥

जगन्मातापितृभ्यां च सीतायै राघवाय च ।
नमः प्रपञ्चरूपिण्यै निष्प्रपञ्चस्वरूपिणे ॥ ३७ ॥

नमो ध्येयस्वरूपिण्यै योगिध्येयात्मधारिणे ।
परिणामापरीणामनित्याभ्यां च नमो नमः ॥३८॥

कूटस्थबीजरूपाभ्यां जानक्यै राघवाय च ।
सीता लक्ष्मीर्भवान् विष्णुः सीता गौरी भवान् शिवः ॥ ३९ ॥

सीता स्वयं हि सावित्री स्वयं ब्रह्मा चतुर्मुखः ।
सीता शची भवानिन्द्रः सीता भैमी नलो भवान् ॥ ४० ॥

सीता संहारीणी देवी यमरूपधरो भवान् ।
सीता तु मानसी देवी निर्ऋतिस्त्वं रघूत्तम ॥ ४१ ॥

सीता तु भार्गवी देवी वरुणो यादसां पतिः ।
सीता सदागतिर्देवी जगत्प्राणधरो भवान् ॥ ४२ ॥

सीता तु सर्वसम्पत्तिः कुबेरस्त्वं जगत्पते ।
सीता च देवी रुद्राणी भवान् रुद्रो महाबलः ॥ ४३ ॥

श्रीरामस्तोत्रेषु

सीता तु रोहिणी देवी चन्द्रस्त्वं लोकसौख्यदः ।
सीता संज्ञा भवान् सूर्यः सीता रात्रिर्भवान् दिनम् ॥ ४४ ॥

सीता देवी महाकाली महाकालो भवान् खलु ।
स्त्रीलिङ्गं त्रिषु लोकेषु यत्तत्सर्वं हि जानकी ॥ ४५ ॥

पुंनामलाञ्छितं वस्तु यत्तत्सर्वं भवान् प्रभो ।
सर्वत्र सर्वदेहेषु सीता षट्चक्रधारिणी ॥ ४६॥

तथा त्वमपि च क्षान्त स्त्रीजातिर्विश्वभासिनी ।
तस्माद्विश्वमिदं प्रोक्तं युवाभ्यां परिचिह्नितम् ॥ ४७ ॥

चिह्नितं शिवशक्तिभ्यां शरीरं नान्तरा प्रभो ।
आवां राम जगत्पूज्यौ मम पूज्यौ युवां सदा ॥ ४८ ॥

त्वन्नामनापिनी गौरी त्वन्मन्त्रजपवानहम् ।
मुमुक्षोर्मणिकण्ठ्यन्धुरन्ध्रोदकनिवासिनः ( ? ) ॥ ४९ ॥

अहं दिशामि ते मन्त्रं तारकब्रह्मवाचकम् ।
श्रीरामरामरामेतीत्येतत्तारकमुच्यते ॥ ५० ॥

अतस्त्वं जानकीनाथ परं ब्रह्मासि निश्चितम् ।
त्वन्मायामोहिताः सर्वे न त्वां जानन्ति तत्त्वतः ॥ ५१ ॥

इत्युक्तः शम्भुना रामः प्रसादप्रवणोऽभवत् ।
विश्वरूपधरः श्रीमानद्भुताकारदर्शनः ॥ ५२ ॥

तं तथारूपमालोक्य नरवानरदेवताः ।
न द्रष्टुमपि शक्तास्ते तैजसं महदद्भुतम् ॥ ५३ ॥

भयाद्वै त्रिदशश्रेष्ठाः प्रणेमुश्चातिभक्तितः ।

भीता विज्ञाय रामोऽपि नरवानरदेवताः ।
मायामानुषतां प्राप्य सर्वानेवाब्रवीद्वचः ॥ ५४ ॥

श्रीरामचन्द्रः -

शृणुध्वं देवता यो मां प्रत्यहं संस्तविष्यति ।
स्तवेन शम्भुनोक्तेन वेदतुल्येन मानवः ॥ ५५ ॥

विमुक्तः सर्वपापेभ्यो मत्सारूप्यं समश्नुते ।
रणे जयमवाप्नोति न क्वचित् परिभूयते ॥ ५६ ॥

भूतवेतालकृत्यादिग्रहैश्चापि न बाध्यते । अपुत्रो लभते पुत्रं पतिं विन्दति कन्यका ॥ ५७ ।

श्रीव्यासः काश्यपः- श्रीरामसप्तर्षिस्तोत्रम्

दरिद्रः श्रियमाप्नोति स प्रभूतामनश्वराम् ।
सर्वलोकप्रियो विद्वान् सर्वभूपालपूजितः ॥ ५८ ॥

आत्मनोऽपि प्रियः स्त्रीणां जायते नात्र संशयः ।
निर्विघ्नः सर्वकार्येषु सर्वारम्भो भवेन्नरः ॥ ५९॥

यं यं कामयते मर्त्यः सुदुर्लभमनोरथम् ।
षण्मासात्तं तमाप्नोति स्तवस्यास्य प्रकीर्तनात् ॥ ६० ॥

सर्ववेदेषु यत्पुण्यं सर्वतीर्थवरेषु च ।
सर्वयज्ञेषु दानेषु तत्सर्वं लभते फलम् ॥ ६१ ॥

इत्युक्त्वा रामचन्द्रोऽपि प्रपूज्य च महेश्वरम् ।
ब्रह्मादित्रिदशैः सर्वैर्विससर्ज समन्वितम् ॥ ६२ ॥

अर्चिता मानिताः सर्वा नरवानरदेवताः ।
विसृष्टा रामचन्द्रेण प्रीत्या परमया युताः ॥ ६३ ॥

इत्थं विसृष्टाः खलु ते च सर्वे
स्वं स्वं पदं जग्मुरतीव तुष्टाः ।
हृष्टाः पठन्तः स्तवमीश्वरोक्तं
रामं स्मरन्तो नरविश्वरूपम् ॥ ६४ ॥

॥ इति श्रीपाद्मपुराणे श्रीरामविश्वरूप संदर्शनस्तवः सम्पूर्णः ॥

१०. ॥ अथ श्रीरामसप्तर्षिस्तोत्रम् ॥

नित्यं किं धावसि चलविषयाननुभवितुं सुखलेशाभासानुरुतरदुःखानति- दुःसहानत्यन्तायासानंहो मूलानुग्रभयङ्कररौरवादिनारकगति हेतूने तानपि परिहर सीतापतिमाशु परिचरेशं भो चेतः श्रीरामं भज शरणम् ॥ श्रितचिन्तामणिमतिकरुणाकरमरिहर मुरुतरशरकोदण्डं भो चेतः श्रीरामं भज शरणम् ॥ १ ॥ अत्रिः- बहुविधपापवशादिह नानायोनिषु जन्ममृतिर्यो देही दैवादुत्तममानुषपूरुष- विप्रदेहविद्यासम्पन्नोऽपि ब्रह्मणि परमे विमुखो दुःखी दुःखी दुर्विषयैषी नश्यति तृणकबलस्वीकरणे काले पशुरिव रोमन्थं कुर्वन् भो चेतः श्रीरामं भज शरणम् ।

श्रीरामस्तोत्रेषु श्रितचिन्तामणिमतिकरुणाकरमरिहर मुरुतरशरकोदण्डं भो चेतः श्रीरामं भज शरणम् ॥ २ ॥ भरद्वाज:- उपर्युपरि मनोरथजालं विद्वानपि कामयते यतते पुत्रमित्रकलत्रादिषु निर्वेदं नैति कामकामी विद्यासम्पत्कुलधनसौभगयौवन गर्वपर्वताधिरूढो मूढः पश्चादन्धे तमसि पतेदवशोऽन्धोऽन्धुमिव भो चेतः श्रीरामं भज शरणं भज रघुरामं शरणम् ॥ श्रितचिन्तामणिमतिकरुणाकर मरिहर मुरुतरशर कोदण्डं भो चेतः श्रीरामं भज शरणम् ॥ ३ ॥ विश्वामित्र:- अरिषडुर्गं जहि तृष्णामपि मायाविलसितमिदमिति बुद्ध्वा दुर्जनसङ्गति- मतिदूरीकुरु सज्जनमाश्रय भो परधनपरदाराभिरतिं त्यज पारलौकिकं धर्मं परिचिनु पद्मापतिपदपद्मं सेव (य) [स्व ] बन्धविमुक्त्यै भो चेतः श्रीरामं भज शरणम् ॥ श्रितचिन्तामणिमतिकरुणाकर मरिहर मुरुतरशर कोदण्डं भो चेतः श्रीरामं भज शरणम् ॥ ४ ॥ गौतम :- कर्णाकर्णय वैदेहीवरवर्णनीयगुणवन्दितचरितं नयनालोकय नयननलिन- मुख सुन्दरेन्दुबिम्बं मस्तक संस्तुतमहिमानं नम कस्तूरीनिकराकारं हस्तयुगार्चय हरिपद्ममलं ह्यवनीपालमिनकुलरत्नं भो चेतः श्रीरामं भज शरणं भज रघुरामं शरणम् ॥ श्रितचिन्तामणिमति करुणाकर मरिहर मुरुतरशर कोदण्डं भो चेतः श्रीरामं भज शरणम् ॥ ५ ॥ जमदग्नि:- परापवादं परिहर जिह्वे पारुष्यं चानृतमपि मा वद् सङ्कीर्तय केशव नारायण दामोदर कृष्ण नरहरे वैकुण्ठाधिप लक्ष्मीवल्लभ बुधजनमानसमन्दिर सीतानायक दशरथ नन्दन इति सततं भो चेतः श्रीरामं भज शरणम् ॥ श्रितचिन्तामणिमतिकरुणाकरमरिहर मुरुतरशर कोदण्डं भो चेतः श्रीरामं भज शरणम् ॥ ६ ॥ वसिष्ठः- नित्यानन्दं सत्यमनन्तं ब्रह्म परात्परमव्ययममलं नित्यं शुद्धं बुद्धं शाश्वतमप्रमेयमनाद्यन्तं सर्वासामुपनिषदामर्थोऽयं श्रीरामः सीतापतिरिति चतुराननशिव हैमवतीजपसर्वस्वं मन्त्रं भो चेतः श्रीरामं भज शरणं भज रघुरामं शरणम् ॥

श्रीरामनामस्तुतिः

श्रितचिन्तामणिमतिकरुण (कर मरिहरमुरुतरशरकोदण्डं भो चेतः श्रीरामं भज शरणम् ॥ ७ ॥

एवं स्तुत्वा रामचन्द्रं मुनीन्द्राः
प्रत्येकं ते भक्तिनम्रास्तदानीम् ।
आपन्नार्तिध्वान्तभानुं प्रपन्ना-
स्तूष्णीमासन ग्रामपादैकनिष्ठाः ॥ ८ ॥

॥ इति श्रीरामसप्तर्षिस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

११. ॥ अथ श्रीरामनामस्तुतिः ॥

शब्दोच्चारणादेव मुखान्निर्यान्ति पातकाः ।
पुनः प्रवेशनभिया मशब्दस्तु कवाटवत् ॥ १ ॥

रामेति वर्णद्वयमादरेण
सदा स्मरन् मुक्तिमुपैति जन्तुः ।
कलौ युगे कल्मषमानसाना-
मन्यत्र धर्मे खलु नाधिकारः ॥ २ ॥

जानाति राम तव नामरुचिं महेशो
जानाति गौतमसती चरणप्रभावम् ।
जानाति दोर्बलपराक्रममीशचापो
जानात्यमोघपटुबाणगतिं पयोधिः ॥ ३ ॥

जानाति राम तव चित्तगतिं हनूमान्
जानाति राम तव सख्यगतिं कपीशः ।
जानाति राम तव युद्धगतिं दशास्यो
जानाति राम तव मोक्षगतिं गजेन्द्रः [ खगेन्द्रः 1 ] ॥ ४ ॥

पटुतरजलधीरध्वानमादाय चापं
पवनजवनमेकं बाणमाकृष्य तूणात् ।
अभयवचनदायी सानुजः सर्वतो मे
रणहतदनुजेन्द्रो रामचन्द्रः सहायः ॥ ५ ॥

॥ इति श्रीरामनामस्तुतिः सम्पूर्णा ॥ 1. जटायुरित्यर्थ: 17

१२. ॥ अथ श्रीरामसम्बोधनस्तोत्रम् ॥
मत्स्य कर्म कि मर्त्यसिंह वामन भार्गव ।
राम प्रलम्बहन् कृष्ण कल्किन् [ कल्के ] पाहि दशाकृते ॥ १ ॥
॥ बालकाण्डः ॥

राम दाशरथे रक्ष कौसल्यातनयाग्रज ।
भरतस्य च सौमित्र्योः क्रीडापर मनोहर ॥ २ ॥

अधीतवेदवेदाङ्गधनुर्वेद महामते ।
कौशिकार्थित तल्लब्धबलातिबल पाहि माम् ॥ ३ ॥

ताटकाताटकेयारे गाधिजाध्वररक्षक ।
पादरेणुकणत्राताहल्य कल्यो वने मम ॥ ४ ॥

माहेश्वरधनुर्भङ्गप्रीतवैदेहतत्सुत ।
गृहीतपणे सीतायाः स्वतातस्य नियोगतः ॥ ५ ॥

जामदग्न्यनिरुद्धाध्वन् धनुषा तत्तपोहर ।

प्रविष्टायोध्य भुञ्जान मानुषान् भोगसञ्चयान् ॥ ६ ॥
बहू नृत्न् भुविजया सार्धं तं मानसार्पितम् [ सन्मानसार्चित ] ।
श्रिया विष्णुरिवाजस्रं तया शोभित पाहि माम् ॥ ७ ॥
॥ अयोध्याकाण्डः ॥

राज्यदानसमुद्युक्तजनका सङ्ख्य सद्गुण ।
मन्थराहितरोषेण कैकेय्या विनितोत्सव ॥ ८ ॥

संत्यक्तराज्य तत्प्रीत्यै वनवासमहोदय ।
ससीतालक्ष्मणारण्यं प्रयातोद्दिश्य तापस ॥ ९ ॥

अनुयात जनेनापि दूरं साकेतवासिना ।
पितृभ्यां तमसातीरं प्राप्त वश्चिततज्जन ॥ १० ॥

शृङ्गवेरपुरे लब्धनिषाद क्षितिभृत्सख । तीर्णगङ्गासरित् भूयस्सन्निवर्तितसारथे ॥। ११ ॥

[ भरद्वाजस्य ] वचसा चित्रकूटमुपागत ।
सीतया प्राप्तविहृते रम्येष्वेतस्य सानुषु ॥ १२ ॥

श्रीरामसम्बोधनस्तोत्रम्

पितुर्मरणतः पश्चान्मातुलस्य कुलात् पुरीम् ।
अयोध्यामागतेनात्मज [नकादर्शनो ]द्भवात् १३ ॥

कोपात् सन्तप्तमनसा राज्यप्राप्तौ विरागिणा ।
वसिष्ठाद्यनुशिष्टेन निन्दितातपुरोधसा ॥ १४ ॥

भ्रात्रा शिष्येण दासेन भरतेन [मुहुर्मुहु: ] ।
शिरसा याचितास्मै तु दत्तश्रीपादुकाद्वय ॥ १५ ॥

तस्मिन्निवृत्ते संत्यज्य चित्रकूटगिरिं गत ।

अत्र्याश्रमं तत्प्रिययानसूयाभिख्यया ततः ॥ १६॥
दिव्याम्बराङ्गरागादिवस्तुना जानकीगुणैः ।
प्रीतया मानितात्मीयदारानिन्दिततत्पद ॥ १७ ॥
॥ अरण्यकाण्डः ॥

प्रविष्टदण्डकारण्य तद्वासिमुनिसत्तमैः ।
आशासानै[ दैत्यवधं ] स्वरक्षार्थमुपस्थित ॥ १८ ॥

प्रतिश्रुतावनैतेषां भवद्विषयवासिनाम् ।
विराधमाथिन्नात्मीयपादचाराचिताश्रम ॥ १९ ॥

शरभङ्गादियमिनां वचसा [ प्रीतमानस ] ।
प्राप्तपञ्चवटीस्थान रम्ये गोदावरीतटे ॥ २० ॥

वृषस्यन्त्या शूर्पणख्या पतित्वेनार्थितार्तया ।
सौमित्रिणा छिन्ननासाकर्ण तस्याः स्वबाहुना ॥ २१ ॥

तत्क्षणेन तदार्त्यत्थखरादिरिपुभञ्जन ।
चतुर्दशसहस्रत्रियामाचरनिषूदन ॥ २२ ॥

तच्छ्रुत्वा सरुषा पङ्क्तिवदनेन तनूजत: ( ? ) ।
सुन्दस्य स्वसहायेन मायामृगवपुर्भृता ॥ २३ ॥

बिलोभितात्मदाराथ तया प्रेरित तद्गृहे ।
मारीचानुगतैतस्य प्राणहारिन्ननुद्रुत ॥ २४ ॥

जानकीवाक्यतप्तेन लक्ष्मणेन दशास्यतः ।
विजनादाश्रमपदात् गृहीतप्रिय चोरतः ॥ २५ ॥

मध्येमार्ग खगेन्द्रेण विरथेन कृताजिना ।
तत्प्राणहारिणाशोकवनिकास्थापितप्रिय ॥ २६ ॥

श्रीरामस्तोत्रेषु

निवृत्तारण्यतस्सीताऽदर्शनात्तप्तमानस ।
अरण्येषु महीध्रेषु सरित्सु सरसीषु च ॥ २७ ॥

महिलाविचितोन्मत्तदशापन्न स्मरार्तिमन् ।
कृतसंस्कारगृध्रेश ब्रह्म मेधविधानतः ॥ २८ ॥

तन्मोक्षदायिन् सत्येन जितलोकप्रदानतः ।

शुश्रूषया च धनुषा जितदीनार्यशत्रुक ॥ २९ ॥
हतयोजनबाह्वाख्योदर तूर कबन्धक ( ? ) ।
[ततः प्रस्थाय ] शबरीं प्राप्त सम्पूजितैतया ॥ ३० ॥
॥ किष्किन्धाकाण्डः ॥

पम्पातीरे हनुमता सङ्गताथाग्रजन्मना ।
वालिना सूनुना भानोर्निरस्तेन समन्त्रिणा ॥ ३१ ॥

ऋश्य मूकाद्रिशिखरे कृतसख्याग्निसाक्षिकम् ।
सालभञ्जनसञ्जातप्रत्ययेन तदुक्तितः ॥ ३२ ॥

हतवालिन पुनस्तस्मै दत्तवानरराजत ।
सहतारारुमं वर्षाकाले माल्यवदाह्वये ॥ ३३ ॥

गिरौ सीताविरहजं प्राप्त दुःखमगोचरम् ।
वाचा, कनीयसाश्वस्त कुपिते मत्तचेतसि ॥ ३४॥

ग्राम्यभोगरते भानुतनये स्वानुजे पुरीम् ।
किष्किन्धां याति तद्द्वारे विहितज्यारवे सति ॥ ३५ ॥

भीतेन हनुमद्वाक्यात सुमित्रात्मज सान्त्वने ।
तारां प्रेषयता तेन कपीन् संगृहताखिलान् ॥ ३६॥

अरण्यपर्वतनदीवासानतिबलोत्कटान् ।
दिक्षु प्रेषयता सर्वास्वशेषान् वदताद्भुतान् ॥ ३७ ॥

तेभ्यो देशान् समन्विष्टवैदेहतनयात्मजे ।
बायोरर्पित कार्यत्वाद्दत्ताङ्गुलिविभूषण ॥ ३८ ॥

ताराङ्गदादियुक्तेन तत्र तत्र विचिन्वता ।
सीतां कालात्ययात्तीक्ष्णदण्डत्वाद्वानरप्रभोः ॥ ३९ ॥

भीतेनाश्वस्तमनसा सम्पातेर्वचसा पुनः ।
स्वभ्रातृवधदुःखस्य तस्मै दत्तजलाञ्जलेः ॥ ४० ॥

श्रीरामसम्बोधनस्तोत्रम्
अशोकवनिकावाससीतादर्शिस्वचक्षुषः ।
रामसाहाय्यकरणसमुत्थितगरुत्मतः ॥ ४१ ॥
॥ सुन्दरकाण्डः ॥

महेन्द्रशैलारूढेन तूर्णं तीर्णपयोधिना ।
अनाश्वस्तेन तन्मध्ये सिंहिकाद्यनिरोधिना ॥ ४२ ॥

प्रविष्टेन पुरीं लङ्कां रात्रौ तद्देवता जिता ।
शीधुपानमदाविष्टनिद्राणस्य वधूस्ततः ॥ ४३ ॥

दशास्यस्यालोकयता निराशेनापि दर्शने ।
वैदेह्याः शिंशपामूले वसन्त्यास्तत्तरोः पुनः ॥ ४४ ॥

दलावृतेन कथिताशेषराघववृत्ततः ।
प्रत्ययार्थं सशङ्कायः सीताया भूरुहात्ततः ॥ ४५ ॥

अवतीर्णेन दत्तस्वकरभूषेण सीतया ।
आलोकितेन शस्तेन कृतसंभाषणेन च ॥ ४६॥

उक्तकाकादिवृत्तेन दत्तचूडाविभूषतः ।
उक्तस्व दैन्यवाक्येन स्वमुद्दिश्य तु जीवनम् ॥ ४७ ॥

अनुज्ञातेन रचिताशोककाननभङ्गतः ।
प्रासादभेदिना रम्यतोरणं समुपेयुषा ॥ ४८ ॥

दासोऽहं कोसलेन्द्रस्येत्यादि श्रावयता वचः ।
किङ्करान् पञ्च सेनेशान् सप्त मन्त्रिसुतानपि ॥ ४९ ॥

जम्बुमालिनमक्षं च युद्धे हतवता बलात् ।
वलारिजिद्विसृष्टेन ब्राह्मणास्त्रेण बन्धनात् ॥ ५० ॥

रज्ज्वन्तराणां संसर्गाद्विमुक्तेनाञ्जसा पुनः ।
तज्ज्ञात्वापि कृतां पीडां सहमानेन राक्षसैः ॥ ५१ ॥

प्रविष्टेन दशग्रीवसभां यातुभिरावृताम् ।
कथितस्वकपीशान सख्य मुख्यप्रवृत्तिना ॥ ५२ ॥

कुपितेनारिणा हिंसां कर्तुमुद्युञ्जता पुनः ।
विभीषणवचोभङ्गीविनिवर्तितचेतसा ॥ ५३ ॥

दहास्य प्रियं वालमित्यादिष्टवता भटान् ।
दग्धवालेन वालाग्निदग्धारि पुरवेश्मना ॥ ५४ ॥

श्रीरामस्तोत्रेषु वैदेहीकरुणावाक्यशीतलाङ्गूलवाह्निना । प्रस्थितेन पुनः शैलं त्रिकूटमधितिष्ठता ॥ ५५ ।

तीर्णवारिधिना सर्वैर्नन्दितेनाङ्गदादिभिः ।
तेभ्यः प्रोक्तस्ववृत्तेन पानेऽनुमतिदायिना ॥ ५६॥

मधुनो वारितवता तद्वनावनवानरान् ।

दधिवक्त्रमुखानात्मसन्निधानमुपेयुषा ॥ ५७ ॥
विज्ञापितात्ममहिला दृष्टिवाक्य हनूमता ।
प्रशंसित परिष्वक्तमारुतात्मज ते नमः ॥ ५८ ॥
॥ युद्धकण्डः ॥

श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं हरिवीरैर्वृताध्वनि ।
सुग्रीवप्रमुखैस्तीरं प्राप्त सिन्धुमहीपतेः ॥ ५९ ॥

तत्रागताय संत्यज्य पूर्वजं कालचोदितम् ।
[सत्य]वाक्यमशृण्वन्तं मैथिलीदानगोचरम् ॥ ६० ॥

स्वनिन्दनपरित्यक्तपुत्रदाराय धीमते ।
आत्मानं सर्वलोकानां शरण्यं भजते गतिम् ॥ ६१ ॥

सुग्रीवादीन् पुरस्कृत्य वाकिञ्चन्य पुरस्सरम् ।
विभीषणाय सर्वेभ्यो भूतेभ्योऽभयदायक ॥ ६२ ॥

इममाशङ्कमानानां सुग्रीवादिवनौकसाम् ।
परिहारकर स्वीयसामर्थ्यस्य प्रदर्शनात् ॥ ६३ ॥

भूयस्तदनुमत्या तमङ्गीकृत्याभिषेचनम् ।
कृतवांस्तस्य तद्वाक्यात् समुद्रं शरणागत ॥ ६४ ॥

दर्भानास्तीर्य तत्तीरे प्राङ्मुखाञ्जलिबन्धन ।
उपाधाय भुजं स्वीयं शयान प्रतिवारिधिम् ॥ ६५ ॥

तस्मिन्नदत्तवदने संत्यक्तक्षम कोपन ।
चापसंहित हैरण्यगर्भास्त्रास्मिन् समागते ॥ ६६ ॥

निष्कोपोत्तरपाथोधितीरस्थासुरमर्दन ।
तेन तद्वाक्यतो बद्धनलसेतो तदम्भसि ॥ ६७ ॥

तीर्णवारिनिधे शाखामृगसङ्घैः सहाचिरात् ।
तस्य दक्षिणतीरे तु प्राप्तलङ्कापुरान्तिक ॥ ३८ ॥

अध्वयानपरिश्रान्त त्रातवानरसैन्यक ।
सुवेलशैलशृङ्गस्थ सुग्रीवप्रमुखैः सह ॥ ६९ ॥

श्रीरामसम्बोधनस्तोत्रम्

दृष्टत्रिकूटमूर्धस्थलङ्कापुर समन्ततः ।
तदीशमकुटीभङ्गकृता वानरभूभृता ॥ ७० ॥

पुनः सङ्गत तत्स्तोत्रपर तत्साहसाक्षम ।
निरुद्धलङ्कानगर काननालयपुङ्गवैः ॥ ७१ ॥

शक्रजित्प्रेरितैर्नागपाशैर्बद्धाङ्ग पक्षिणाम् ।
नाथेन मुक्तगात्रास्माद्बन्धनादपि कर्कशात् ॥ ७२ ॥

इतधूम्राक्ष पुत्रेण मरुतो वालिसूनुना ।
वज्रदंष्ट्रा सुहननकर मारुतसूनुना ॥ ७३ ॥

हता कम्पन नीलेन हत ( कपि) सेन महीभृता ।
हतरावणसैन्येशप्रहस्ताह्वयराक्षस ॥ ७४ ॥

प्रथमायोधने पङ्क्तिमुख प्रेरितशक्तितः ।
विद्धलक्ष्मण तेनानुद्धृतावरज शत्रुणा ॥ ७५ ॥

वायुसूनोस्तु सौहार्दाद्भक्त्या परमयापि च ।
उद्घृतौ कनिष्ठाश्रितवत्सल ( ? ) ॥ ७६ ॥

समितावधिरूढांससदागतिसुतोत्तम ।
पराजितस्वबाणार्तिमुक्तचापदशानन ॥ ७७ ॥

गत्वा विश्रम्यतां लङ्कामित्यनुज्ञाप्रदेशितुः ।
रक्षसां स्वाशुगस्मृत्या व्यथितारातिमानस ॥ ७८ ॥

तद्भयेनातिनिद्रस्योत्थापितस्यातियत्नतः ।
गिरिमात्रशरीरस्य कुम्भकर्णस्य युध्यतः ॥ ७९ ॥

कपिराजनखालूनकर्णनासस्य नर्दतः ।
वधकारिन् वालिसूनुहस्ताहतनरान्तक ॥ ८० ॥

हनुमत्संहृतस्वर्गनिलयान्तक तेन च ।
हत त्रिशीर्षातिकायप्राणासंहारिलक्ष्मण ॥ ८१ ॥

रावणीरितविध्यस्त्रविवशाङ्गानुजादिभिः ।
सार्धं वायुसुतानीतदिव्यौषधविशेषतः ॥ ८२ ॥

विमुक्तपीड सुग्रीवहुतकुम्भ हनूमता ।
निकुम्भप्राणहरण मकराक्षहर स्वयम् ॥ ८३ ॥

श्रीरामस्तोत्रेषु

निकुम्भिलायां शक्रारिकृतहोमविघाततः ।
विभीषणवचोजातात् कुपितेनेन्द्रवैरिणा ॥ ८४ ॥

सार्धं कृता जिना नानादिव्यास्त्रज्ञेन धीमता ।
धर्मात्मेत्यादिपद्येन प्रतिज्ञां कुर्वता ततः ॥ ८५ ॥

सौमित्रिणा स्वानुजेन हतप्राणेन्द्रशात्रव ।
मिषत्सु वानरेन्द्रेषु नानामूर्तिधर स्वयम् ॥ ८६ ॥

हतमूलबलाढ्येन शौर्यवीर्यादिसम्पदा ।
नानास्त्रविदुषा देवसङ्घगर्वापकर्षिणा ॥ ८७ ॥

कृताजे पङ्क्तिवक्त्रेण स्यन्दनं जम्भभेदिनः ।
आरुह्य सूतेनानीतं दिव्यं मातलिनास्त्रतः ॥ ८८ ॥

अनेकधा विलूनारिदशशीर्ष स्वयंभुवः ।
अस्त्रेण संहृताराते पूर्व जस्योत्तरक्रियाम् ॥ ८९ ॥

कृतचित्तसमाधान न चिकीर्षोर्जुगुप्सया ।
विभीषणस्य तेनैव विहितारातिसंस्कृते ॥ ९० ॥

प्रलापवाक्यैस्तत्स्त्रीणां निजपारम्य[सूचकैः]।
ज्ञापितोत्कर्ष सीतायां श्रुत्वा विजयमाहवे ॥ ९१ ॥

निजं हनूमद्वाक्येन सन्तुष्ट राक्षसीगणम् ।
अपराधिनमप्यस्माद्रक्षन्त्यां दयया ततः ॥ ९२ ॥

विभूषितायां भूषाभिः स्नातायां निजमन्तिकम् ।
विभीषणेनानीतायामशोक गहनादरे: ॥ ९३ ॥

निजचारित्रसन्देहात् प्रविशन्त्यां हुताशनम् ।
समागतैर्ब्रह्ममुख्यैर्दैवतैर्विहितस्तु ॥ ९४ ॥

तातं निजं पुरस्कृत्य दत्तसीत कृशानुना ।
शक्रादिवरलाभेन समुत्थापितवानर ॥ ९५ ॥

कृताभिषेक लङ्कायां रावणावरजस्य तु ।
यक्षनाथविमानेन पुष्पकेणाशुगामिना ॥ ९६॥

प्रतिप्रयात वैदेह्यै प्रोक्तस्वचरिताध्वनि ।
सुग्रीवप्रमुखैः सार्धं सहदारैः वङ्गमैः ॥ ९७ ॥

श्रीरामसम्बोधनस्तोत्रम्

भरद्वाजाश्रमं प्राप्त वर्षे पूर्णे चतुर्दशे ।
आर्ताय भरतायाथ प्रेरितानिलसम्भव ॥ ९८ ॥

अभियातामुना सार्धं वसिष्ठाद्यैः समन्त्रिभिः ।
नन्दिग्रामगत त्यक्तजट स्नात विभूषणैः ॥ ९९ ॥

भूषिताङ्गाभ्यनुज्ञातयान यक्षमहीभृते ।
स्यन्दनारूढ संप्राप्तसा केतनगर जनैः ॥ १०० ॥

पौरैरस्माद्गत प्राप्त निजतातगृहोत्तमम् ।

वसिष्ठाद्यैः ससचिवैरभिषिक्त पितुः पदे ॥ १०१ ॥
विभीषणाय दत्तस्वकुलनाथात्मभक्तये ।
विसृष्ट भानुतनयमुखवानरसञ्चय ॥ १०२ ॥
॥ उत्तरकाण्डः ॥

वत्सरान् दशसाहस्रान् दशवर्षशतान्वितान् ।
नीतिशास्त्रप्रकारेण पालितावनिमण्डल ॥ १०३ ॥

कृताश्वमेध रचितवाजपेय पुनः पुनः ।
तथा बहुसुवर्णादिक्रत्वनुष्ठानतत्पर ॥ १०४ ॥

सामन्तराजमकुटीखचितैर्मणिमण्डलैः ।
नीराजितपदाम्भोजद्वन्द्व भूजनरञ्जन ॥ १०५ ॥

हृष्टैर्दशास्यनिधनादभिनन्दित योगिभिः ।
कुम्भोद्भवमुखैः प्रोक्तरावणादिकथागणैः ॥ १०६ ॥

अन्सर्वम्यां तु सीतायां वनवासरतौ पुनः ।
तद्वथाजाज्जनवार्तार्तचेतो वाल्मीकिसद्मनि ॥ १०७ ॥

लक्ष्मणस्थापितात्मीयदार तस्यामथाश्रमे ।
मुर्यमौ प्रसूतायां नाना कुशलवौ सुतौ ॥ १०८ ॥

तयोर्वृद्धिमतोस्तेन मुनीन्द्रेणोपनीतयोः ।
अधीतसाङ्गसशिरोवेदयोर्मुनिना कृतम् ॥ १०९ ॥

तेन रामायणं वाचो विधेयं कुर्वतोः सतोः ।
क्रियमाणे वाजिमेधे जानानां पुरवासिनाम् ॥ ११० ॥

तथा जानपदानां च राज्ञां संसदि योगिनाम् ।
ताभ्यां विज्ञापितस्त्रीय प्रबन्ध भ्रातृभिः सह ॥ ॥ १११ ॥

श्रीरामस्तोत्रेषु श्रवणादस्य सन्तुष्टमानसाम्बुज . 1 चरेभ्योऽप्यचरेभ्योऽपि दूर्वादिभ्यस्त्वहेतुकम् ॥ ११२ ॥

साकेत देशवासिभ्यो दत्तमोक्ष दयानिवे ।
विजयीभव नित्यं त्वमयोध्याधिपनन्दन ॥ ११३ ॥

मङ्गलं राघवायास्तु मङ्गलं लक्ष्मणाय च ।
मङ्गलं भरतायास्तु शत्रुन्नायापि मङ्गलम् ॥ ११४॥

सीतायै मङ्गलं भूयात्तनयाय सदागतेः ।
तत्सेवनपरायास्तु तद्भक्तिस्नेहशये ॥ ११५ ॥

पुराय भूयात् सा केतना ने दिव्यर्धिमीयुषे ।

अस्तूत्तराय देशाय कोसलायापि मङ्गलम् ॥ ११६ ॥
सम्बोधनमिदं स्तोत्रं सूनुना वादिभीकृतः ।
वेङ्कटेशेन रामस्य रचितं जयतात् सदा ॥ ११७ ॥
॥ इति श्रीरामसम्बोधनस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

१३. ॥ अथ श्री त्रैलोक्यमोहनवज्रपञ्जररामकवचम् ॥

अस्य श्रीत्रैलोक्यमोहनवज्रपञ्जरकवचस्य ब्रह्मा ऋषिः, गायत्री छन्दः, श्रीरामचन्द्रो देवता, रां बीजं, रीं शक्तिः, रूं कीलकम् । मम समस्त प्रारब्ध- परिहारद्वारा श्रीरामचन्द्रप्रीत्यर्थे जपे विनियोगः । रामित्यादि षडङ्गन्यासः । भूर्भुवस्सुवरोमिति दिग्बन्धः । ध्यानम् ।

नीलाम्भोधरकान्तिकान्तमानिशं वीरासनाध्यासितं
मुद्रां ज्ञानमयीं दधानमपरं हस्ताम्बुजं जानुनि ।
सीतां पार्श्वगतां सरोरुहकरां विद्युन्नभां राघवं
पश्यन्तं मकुटाङ्गदादिविलसद्रत्नोज्ज्वलानं भजे ॥ १ ॥

लमित्यादि पञ्चपूजा । ओं श्रीपार्वत्युवाच -

भगवन् सर्वदेश सर्वदेवनमस्कृत ।
सर्व मे कथितं देव राममन्त्रं विशेषतः ॥ २ ॥

त्रैलोक्यमोहनं नाम कवचं पूर्वसूचितम् ।
कथयस्व महाभाग यद्यहं तव वल्लभा ॥ ३ ॥

श्री ईश्वर उवाच - श्री त्रैलोक्यमोहनवज्रपञ्जररामकवचम्

शृणु वक्ष्यामि देवेशि कवचं परमाद्भुतम् ।
अत्यन्तगोपितं गुह्यं ब्रह्ममन्त्रौघविग्रहम् ॥ ४ ॥

कवचस्य ऋषिर्ब्रह्मा गायत्री छन्द ईरितम् ।
देवता रामचन्द्रोऽस्य विनियोगोऽष्टसिद्धिषु ॥ ५ ॥

ओम् । प्रणवो मे शिरः पातु तारकब्रह्मरूपधृत् । अनन्तोऽग्निसहस्रेन्दुः नासां पातु रघोः पतिः ॥ ६॥

रां रामाय नमस्तुभ्यं षडर्णो भुक्तिमुक्तिदः ।
फालं पायान्नेत्रयुग्मं राम्रो व्यक्षरसंज्ञकः ॥ ७ ॥

रां रामचन्द्राय नमो भ्रूद्वयं पातु मेऽन्वहम् ।
रां रामभद्राय नमश्चुबुकं पातु मे सदा ॥ ८ ॥

क्लीं मे पायाच्छ्रोत्रयुग्मं कर्णौ मे विश्वमोहनः ।
क्लीं रामाय नमःश्चेति मुखं मे परिरक्षतु ॥ ९॥

तारं रामचतुर्थ तु क्रोधास्रवह्निकल्पितम् (?) ।
अष्टर्णोऽयं परो मन्त्रो जिह्वां मे पातु सर्वदा ॥ १० ॥

गुणं बीजं तथा मायां हृद्रामाय ततश्चर ।
शिरो मां राममन्त्रोऽयं गण्डयुग्मं सदावतु ॥ ११ ॥

ओं हृद्भगवते रामचन्द्रभद्रौ च ज्ञेयता ।
अर्काद्विविधौ मन्त्रौ रक्षतां मम कन्धरम् ॥ १२ ॥

रां रामचन्द्राय स्वाहा षडर्णोऽव्याद्भुजद्वयम् ।
श्रीरामाय नमश्चासौ कक्षौ पातु खरान्तकः ॥ १३ ॥

...

नृसिंहो लक्ष्मीपाशाङ्कुशस्ततः ।
वर्माणि वधू युक्तो व्यर्णोऽव्यादुरःस्थलम् ॥ १४ ॥

श्रीरामचन्द्राय ततो रक्षोघ्नाय नमस्त्वयम् ।
हृदयं मे सदा पातु रघुवंशसमुद्भवः ॥ १५ ॥

रामाज्ञेतु वराहास्त्रं वह्निजायायुतं मनुः ।
वीरस्वरूपरामाभ्यां सप्तार्णा पातु पार्श्वकौ (?) ॥ १६ ॥

ओं श्रीं ह्रीं क्लीं ततो रामं च रामाय नमस्त्वयम् ।
दशाक्षराज्ञो मन्त्रो मे पुरतः पृष्ठतोऽवतु ॥ १७ ॥

श्रीरामस्तोत्रेषु

श्रीपूर्व जय मध्यस्थं तद्विधा राम राम च ।
नमः पञ्चदशर्णोऽयं सदा पातु ममोदरम् ॥ १८ ॥

हं जानकीवल्लभाय स्वाद्यावतु मध्यमम् ।
श्रीरामचन्द्राय स्वाहा नाभिमष्टाक्षरोऽवतु ॥ १९ ॥

क्लीं रामचन्द्राय ततः सीतायाः पतये नमः ।
मन्वस्यः सक्थिनी पातु राक्षसेन्द्रविमर्दनः ॥ २० ॥

ओं रामभद्राय नमो गुह्यं मे पातु राघवः ।
श्रीरामभद्राय नमो मम पातूरुयुग्मकम् ॥ २१ ॥

प्रणवो रामचन्द्राय स्वापात्यष्टाक्षरोऽवतु ।
पादयुग्मं सदा पातु वानरेन्द्राश्रयः प्रभुः ॥ २२ ॥

रामभद्र महेष्वास रघुवीर नृपोत्तम ।
दशास्यान्तक मां रक्ष देहि नः परमे [मां ]श्रियम् ॥ २३ ॥

द्वात्रिंशदक्षरो य [ : ] स्यात् सर्वाङ्गं पातु मे सदा ।
श्री सीतापतये नमः प्राच्यां मां सर्वदावतु ॥ २४ ॥

हुं जानकीवल्लभाय स्वाहा याम्यां च सर्वदा ।
क्लीं जानकीवल्लभाय प्रतीच्यां सर्वदावतु ॥ २५ ॥

श्रीरघुनन्दनाय नमः कौबेर्यां दिशि रक्षतु ।
श्रीं सीतायै ततः स्वाहा रां रामाय नमस्त्वयम् ॥ २६ ॥

सीतारामाख्यमन्त्रे[न्त्रोऽयं ]विदिक्षूर्ध्वमधश्च माम् ।
नमो भगवते ब्रूयाच्च चतुथ्यों रघुनन्दनः ॥ २७ ॥

रक्षो घोरदि ...... मधुरादि समीरयेत् ।
प्रसन्नवदनायेति पश्चादमितितेजसे ॥ २८ ॥

बलाय पश्चाद्रामाय विष्णवे तदनन्तरम् ।
प्रणवादिनमोऽन्तोऽयं मालामन्त्र उदीरितः ॥ २९ ॥

सर्वस्थानेषु कालेषु पातु मां रघुनन्दनः ।
वाशरथायेति विद्महेति पदं ततः ॥ ३० ॥

सीतापदं समुद्रत्या[समुच्चार्य ] वल्लभायपदं ततः ।
धीमहीत्यथ तं नोऽथ रामश्चापि प्रचोदयात् ॥ ३१ ॥

एषा स्याद्रामगायत्री सर्वावस्थासु पातु माम् ।
इति ते कथितं देवि सर्वमन्त्रौघविग्रहम् ॥ ३२ ॥

श्रीत्रैलोक्यमोहनवज्रपञ्जर रामकवचम्

त्रैलोक्यमोहनं नाम कवचं ब्रह्मरूपकम् ।
प्रातः काले पठेद्यस्तु कवचं मुक्तिसाधकम् ॥ ३३ ॥

कीर्तिश्रीकान्ति मेधायुर्भूतिश्च भवति ध्रुवम् ।
राममन्त्रमथ ब्रह्मकवचं मनुचोदितम् ॥ ३४ ॥

गुह्यमभ्यर्च्य विधिवत् पुनश्चर्यां समाचरेत् ।
अष्टोत्तरशतं जप्त्वा दशांश हवनादिकम् ॥ ३५ ॥

ततः सुसिद्धं कवचं सर्वकार्याणि साधयेत् ।
मन्त्रसिद्धिर्भवेत्तस्य पुरश्चर्यां विना ततः ॥ ३६ ॥

लाज आज्यं च ।

गद्यपद्यमयी वाणी तस्य वक्त्रात्प्रवर्तते ।
वक्त्रे तस्य वसेद्वाणी कलाश्च निश्चला गृहे ॥ ३७ ॥

पुष्पाञ्जल्यष्टकं दत्त्वा मलेनैव परे सकृत् ।
अपि वर्षसहस्राणि पूजायाः फलमाप्नुयात् ॥ ३८ ॥

विलिख्य भूर्जपत्रे तु स्वर्णस्थं धारयेद्यदि ।
कर्णे च दक्षिणे बाहौ स कुर्या वतं [दवितं ] जगत् ॥ ३९ ॥

त्रैलोक्यं क्षोभयत्येव त्रैलोक्यविजयी भवेत् ।

तद्गात्रं प्राप्य शास्त्राणि ब्रह्मास्त्रादीनि यानि च ॥ ४० ॥
माल्यानि कुसुमानीव सुखदानि भवन्ति हि ।
सार्धमु..
......... हवने लक्ष्मीवाणीमुखे वसेत् ॥ ४१ ॥

य इदं कवचं ज्ञात्वा यो जपेद्राममन्त्रकम् ।
शतलक्षमवाप्नोति सोऽचिरान्मृत्यु [न्मुक्ति ] माप्नुयात् ॥ ४२ ॥

त्रैलोक्यमोहनं जप्त्वा न मन्त्रासिद्धिसाधकः ।

सशस्त्रघातमाप्रोति सोऽचिरान्मृत्युमाप्नुयात् ।
तस्मात् सर्वप्रयत्नेन कवचं धारयेद्बुधः ॥ ४३ ॥

॥ इति ब्रह्माण्डपुराणे पार्वतीश्वरसंवादे त्रैलोक्यमोहन वज्रपञ्जर रामकवचं नाम दिव्यमन्त्रकवचं सम्पूर्णम् ॥

१४. ॥ अथ श्रीरामशतकम् ॥

आपादकेशमति सुन्दरदिव्यगात्रं
श्रीपाद रेणुहृत गौतमदारशापम् ।
कोपातिरक्तनयनक्षुभिताम्बुराशि
भूपालसूनुमवलोकय रामचन्द्रम् ॥ १ ॥

कोदण्डकोटिविनिवेशित बाहुदण्ड-
माखण्डलाद्यमरपातितपुष्पवर्षम् ।
अयोधनक्षितिरजः परिधूसराङ्ग-
मव्याच्चिरं रघुपतेरवसन्नशत्रोः ॥ २ ॥

चन्द्रोपमं मलयचन्दनरूषिताङ्गं
मन्दारष्पपरिपूजितपादपद्मम् ।
ब्रह्मेन्द्रदेवमुनियोगिगणावृतं तं
वन्देऽरविन्दनयनं रघुरामचन्द्रम् ॥ ३ ॥

सम्पूर्णचन्द्रवदनं सरसीरुहाक्षं
माणिक्य कुण्डलधरं मकुटाभिरामम् ।
चाम्पेयगौरवसनं शरचापहस्तं
श्रीरामचन्द्रमनिशं कलयामि चित्ते ॥ ४ ॥

सीतापतिं कमलपत्रविशालनेत्रं
रामं कृपाकरमनन्तगुणानुरक्तम् ।
इन्द्रादिसर्व सुरसिद्ध सुपूजिताङ्घ्रि
नित्यं भजेऽहमसुनायकमप्रमेयम् ॥ ५ ॥

एकेन बाणमितरेण करेण चाप
हारं वहन्तमुरसा शिरसा जटाश्व ।
सीतासहायमनुजेन वने चरन्तं
श्रीरामचन्द्रमनिशं कलयामि चिन्ते ॥ ६ ॥

संसारसागरसमुद्धरणैकमन्त्र
ब्रह्मादिदेवमुनिसेवित सिद्धमन्त्रम् ।
दारिद्र्यदुःखभवरोगविनाशमन्त्रं
सेवे सदा गुणनिधिं रघुरामचन्द्रम् ॥ ७ ॥

श्रीरामशतकम्

सीतासमेतमजिनाम्बरमप्रमेयं
सौमित्रिणा नियतसेवितपादयुग्मम् ।
नीलोत्पलद्युतिमनन्तगुणं प्रशान्तं
श्रीरामचन्द्रमनिशं कलयामि चित्ते ॥ ८ ॥

श्री राघवं दशरथामजमप्रमेयं
सीतापतिं रघुकुलान्वय रत्नदीपम् ।
आजानुबाहुमरविन्ददलायताक्षं
रामं निशाचरविनाशकरं नमामि ॥ ९ ॥

श्रीराघवं दशमुखान्तकमम्बुजाक्षं
सीतामनोरमणमम्बुदनीलदेहम् ।
काकुत्स्थवंशपयसांनिधिपूर्णचन्द्रं
श्रीरामचन्द्रमनिशं शिरसा नमामि ॥ १० ॥

राकाशशाङ्कवदनं रघुवंशदीपं
राजाधिराजतनयं रमणीयमूर्तिम् ।
रात्रिञ्चरान्तकमनन्तगुणं मनोज्ञं
श्रीरामचन्द्रमनिशं शरणं भजेऽहम् ॥ ११ ॥

कन्दर्पकोटिसदृशं करुणाम्बुराशि
काकुत्स्थ वंशकनकाचलरत्नदीपम् ।
कञ्जातपत्रनयनं करचापबाणं
कल्याणराममनिशं शरणं भजेऽहम् ॥ १२ ॥

विश्वाधिपं विबुधपूजितपादपद्मं
विप्रप्रियं विमलपङ्कजपत्रनेत्रम् ।
विद्यात्मकं विजितराक्षसवीरकोटिं
श्रवीरराममनिशं शरणं भजेऽहम् ॥ १३ ॥

पद्मासनादिपुरुहूतसुरार्चितं तं
पापान्धकारतरणिं पवनात्मजेशम् ।
पङ्केरुहाक्षमखिलश्रुतिमौलिसारं
पट्टाभिराममनिशं शरणं भजेऽहम् ॥ १४ ॥

श्रीवत्सहारमकुटाङ्गदभूषिताङ्गं
श्रीभारतीविधृतचामरवीज्यमानम् ।
श्रीनायकं शिवविरिञ्चिनुताङ्घ्रिपीठं
श्रीरामचन्द्रमनिशं शरणं भजेऽहम् ॥ १५ ॥

श्रीविष्णुस्तोत्रेषु 1.

यत्पादपङ्कजरजः श्रुतिभिर्विमृद्यं [ग्यं ]
यन्नाभिपङ्कजभवः कमलासनश्च ।
यन्नामसाररसिको भगवान् पुरारिः
श्रीरामचन्द्रमनिशं कलयामि चित्ते ॥ १६॥

हा राम हा रमण हा जगदेकवीर
हा नाथ हा रघुपते करुणालवाल ।
हा जानकीरमण हा जगदेकबन्धो
हा रामभद्र जनपालक पाहि नित्यम् ॥ १७॥

हा वीर हा दशरथात्मज मैथिलीश
हा देव हा पवनजप्रिय दीनबन्धो ।
हा धीर हा दशमुखान्तक लोकनाथ
हा भूप हा भरतपूर्वज पाहि नित्यम् ॥ १८ ॥

जानाति राम तव नामरुचिं महेशो
जानाति गौतमसती चरणप्रभावम् ।
जानाति दोर्बलपराक्रममीशचापो
जानात्यमोघपटुबाणगतिं पयोधिः ॥ १९ ॥

जानाति राम तव चित्तगतिं हनूमान्
जानाति राम तव सख्यरुचिं कपीन्द्रः ।
जानाति राम तव युद्धगतिं दशास्यो
जानाति राम विमतानुज एव सत्यम् ॥ २० ॥

श्रीराम राम रघुनन्दन राम राम -
श्रीराम राम भरताग्रज राम राम ।
श्रीराम राम हनुमत्प्रिय राम राम
श्रीराम राम शरणं भव राम राम ॥ २१ ॥

श्रीरामचन्द्र करुणाकर रामचन्द्र
राजेन्द्रचन्द्र रघुवंशसमुद्रचन्द्र ।
सुग्रीवनेत्रयुगलोत्पलपूर्णचन्द्र
सीतामनः कुमुदचन्द्र नमो नमस्ते ॥ २२ ॥

वन्देन्दु[ऽब्ज] मौलिमणिशोभिपदारविन्दं वन्दे सुचापशरशोभिकरारविन्दम् । बिमतस्य शत्रो रावणस्य अनुजः विभीषणः ।