2026-03-08 05:43:13 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
सव्याख्यान :- श्रीनिवासगुणाकरः
२७१
का कर्मज्ञानभक्तिप्रपदनविरहात् पातकेभ्यश्च भीमें
स्वाधौ बद्धाञ्जलीनामभिनयति हरिजनुदमं भवाब्धिम् ।
उद्दिक्ष्यैनं कदाचित्कथमपि च सकृदुत्वचिन्मेऽञ्जलिः स्या-
दार्योक्तोऽशक्ति बुद्धेरभिमतसुखकुच्छ लक्ष्यं परं हि ॥ १६९ ॥
अस्मदाद्यशक्तविषये प्रपत्तिशास्त्रप्रवृत्तिरित्याह का कर्मेति ॥ कर्म
के ज्ञानं आत्मज्ञानं भक्तिः अष्टायौगि (योगात्मि) का प्रपदनं शरणागतिः
पचनसंयुत इत्युक्तेः । तेषां द्वन्द्वः । विरहात् अभावात् पातकेभ्यः
यः मे मम का भीः किं वा भयमित्यर्थः । स्वाङ्घ्रौ स्वकीयपादे
जीनां निबद्धाञ्जलिपद्यानां हरिर्विष्णुः भवान्धि संसारसमुद्रं नानुदर्भ जानुमाल-
अभिनयति । दक्षिणवामहस्ताभ्यां सूचवतीत्यर्थः । मत्यादसेविनामित्यादि ।
शिमुद्दिश्य कदाचित् पूर्वकाले भविष्यत्काले या कथमपि च यथाशास्त्रं
यूनं वा सकृद्धा एकदावृत्तिर्वा ( आवृतं या) कुत्रचित् भगवत्सन्निधावन्यत्र वा
प्रेमुद्दिश्य एकदा यामुनाचार्योक्तः अञ्जलिः स्यात् प्रयुक्तः स्वात् न
शक्तिबुद्धी सामर्थ्यमती यस्य तस्य मे मम । अथ पपतेर्मोक्षसाधनत्वात
[] अतिमात्रेणेत्यत आह शक्तेति । परं प्रपत्त्यादिकं शतकृत्यं शक्तिमत्पुरुष-
हि मादृशानां अञ्जलिरेव साधनमिति भावः परं प्रपत्त्या दिशास्त्रं शक्त
विषयो यस्य तत् ॥ १६९ ॥
मन्दो हन्त जनोऽनवद्यसुखदे सङ्कल्पमात्राद्वधू-
पुत्राद्यैहिकलोफदायिनि हरेर्नत्येकलभ्ये खिरे ।
हैमे धाम्नि नवीः क्षराल्पसुखदालभ्याधिकानर्थद-
स्त्री हेमायतिकांक्षात्र बहुधा नीचत्वमापद्यते ॥ १७० ॥
अनन्तफलदं त्वां हित्वा नीचत्वं प्राप्यत इत्याह-मन्द इति ॥ मन्त
अनः अनवद्यं दोषरहितं मुखं सौख्यं ददातीति अनवधसुखदे,
२७१
का कर्मज्ञानभक्तिप्रपदनविरहात् पातकेभ्यश्च भीमें
स्वाधौ बद्धाञ्जलीनामभिनयति हरिजनुदमं भवाब्धिम् ।
उद्दिक्ष्यैनं कदाचित्कथमपि च सकृदुत्वचिन्मेऽञ्जलिः स्या-
दार्योक्तोऽशक्ति बुद्धेरभिमतसुखकुच्छ लक्ष्यं परं हि ॥ १६९ ॥
अस्मदाद्यशक्तविषये प्रपत्तिशास्त्रप्रवृत्तिरित्याह का कर्मेति ॥ कर्म
के ज्ञानं आत्मज्ञानं भक्तिः अष्टायौगि (योगात्मि) का प्रपदनं शरणागतिः
पचनसंयुत इत्युक्तेः । तेषां द्वन्द्वः । विरहात् अभावात् पातकेभ्यः
यः मे मम का भीः किं वा भयमित्यर्थः । स्वाङ्घ्रौ स्वकीयपादे
जीनां निबद्धाञ्जलिपद्यानां हरिर्विष्णुः भवान्धि संसारसमुद्रं नानुदर्भ जानुमाल-
अभिनयति । दक्षिणवामहस्ताभ्यां सूचवतीत्यर्थः । मत्यादसेविनामित्यादि ।
शिमुद्दिश्य कदाचित् पूर्वकाले भविष्यत्काले या कथमपि च यथाशास्त्रं
यूनं वा सकृद्धा एकदावृत्तिर्वा ( आवृतं या) कुत्रचित् भगवत्सन्निधावन्यत्र वा
प्रेमुद्दिश्य एकदा यामुनाचार्योक्तः अञ्जलिः स्यात् प्रयुक्तः स्वात् न
शक्तिबुद्धी सामर्थ्यमती यस्य तस्य मे मम । अथ पपतेर्मोक्षसाधनत्वात
[] अतिमात्रेणेत्यत आह शक्तेति । परं प्रपत्त्यादिकं शतकृत्यं शक्तिमत्पुरुष-
हि मादृशानां अञ्जलिरेव साधनमिति भावः परं प्रपत्त्या दिशास्त्रं शक्त
विषयो यस्य तत् ॥ १६९ ॥
मन्दो हन्त जनोऽनवद्यसुखदे सङ्कल्पमात्राद्वधू-
पुत्राद्यैहिकलोफदायिनि हरेर्नत्येकलभ्ये खिरे ।
हैमे धाम्नि नवीः क्षराल्पसुखदालभ्याधिकानर्थद-
स्त्री हेमायतिकांक्षात्र बहुधा नीचत्वमापद्यते ॥ १७० ॥
अनन्तफलदं त्वां हित्वा नीचत्वं प्राप्यत इत्याह-मन्द इति ॥ मन्त
अनः अनवद्यं दोषरहितं मुखं सौख्यं ददातीति अनवधसुखदे,