2026-03-08 05:43:10 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
सव्याख्यान :- श्री निवासगुणाकरः
न्यचलाघवीक्षणाभिया त्वज्जीवयो (१) बत्सला
२५७
श्रीरास्ते रुचिरोरसि प्रतिकलं स्वातन्त्र्यमङ्गाचतः ।
पल्यादिगुणा जयन्ति शरणं त्वं भीर्न न क्लिष्टता
सौरये तुत्कट मित्थमप्यरुचयो न त्वां भजन्ते जडाः ॥ १४५ ॥ .
त्वाम् न भजन्त इत्याह-स्वातन्ध्येति ॥ वत्सला वात्सल्यवती रुचिरा
लक्ष्मीः त्वं च जीवश्च त्यज्जीवौ तयोः, तब जीवस्य चेत्यर्थः ।
तन्त्र प्रवला पापं तयोर्यद्वीक्षणं तस्माज्जन्यया मिया भयेन
प्रतिक्षणम् उरसि वक्षःस्थले आस्ते निवसति । तब स्वातन्त्र्यस्य भङ्गात्
देति भावः । वात्सल्यादिगुणाः सर्वोरकर्षेण वर्तन्ते । त्वं शरणं
। अतः भीर्भयं न भवतीत्यर्थः । किता च नास्ति क्लेशोऽपि
मक्तत्यादिवत् इति भावः । सौख्यं तु उत्कट सर्वोत्कृष्टं आनन्द-
भावः । इत्थमपि पुरुषकारवायात फरसस्वेऽपि जडाः पापिष्ठाः
रहिताः सन्तः त्वां भवन्तम् न भजन्ते न सेवन्ते ॥ १४५ ॥
: कोऽपि वृषाचले बत महामायो जरीजृम्भते (१)
आराध्यप्रजवप्रसारितगुणाकृष्टाः प्रमोदाचिताः ।
त्कृत्य समग्रवञ्चितधियः स्वं सर्वमन्यानपि
स्वं सर्वं तदधीनमेव कुरुतेत्येवं भणत्यन्वहम् ॥ १४६ ॥
दिकं (-धीनं कुरुतेति वदन्तीत्याह-चोर इति ॥ महती अधिका
र्ज्ञानं वा 'मायां तु प्रकृति विद्यान्मायिनं तु महेश्वरम् 'माया तु
मिति गीतानिषष्टोध (१) । आश्वर्यशक्तिरित्यर्थः । कोऽपि अनिर्वाच्यः
वृषाचले वेङ्कटाचले जरीजृम्भते प्रकाशते। आराधयितुम् योग्य
तेन चोरेण प्रजये प्रकर्षेण वेगं यथा भवति तथा प्रसारितैः
अन्यत्र दीर्घीकृतैः रज्जुभिः कल्याणगुणैध आकृष्टाः आकर्षिताः अत
न्यचलाघवीक्षणाभिया त्वज्जीवयो (१) बत्सला
२५७
श्रीरास्ते रुचिरोरसि प्रतिकलं स्वातन्त्र्यमङ्गाचतः ।
पल्यादिगुणा जयन्ति शरणं त्वं भीर्न न क्लिष्टता
सौरये तुत्कट मित्थमप्यरुचयो न त्वां भजन्ते जडाः ॥ १४५ ॥ .
त्वाम् न भजन्त इत्याह-स्वातन्ध्येति ॥ वत्सला वात्सल्यवती रुचिरा
लक्ष्मीः त्वं च जीवश्च त्यज्जीवौ तयोः, तब जीवस्य चेत्यर्थः ।
तन्त्र प्रवला पापं तयोर्यद्वीक्षणं तस्माज्जन्यया मिया भयेन
प्रतिक्षणम् उरसि वक्षःस्थले आस्ते निवसति । तब स्वातन्त्र्यस्य भङ्गात्
देति भावः । वात्सल्यादिगुणाः सर्वोरकर्षेण वर्तन्ते । त्वं शरणं
। अतः भीर्भयं न भवतीत्यर्थः । किता च नास्ति क्लेशोऽपि
मक्तत्यादिवत् इति भावः । सौख्यं तु उत्कट सर्वोत्कृष्टं आनन्द-
भावः । इत्थमपि पुरुषकारवायात फरसस्वेऽपि जडाः पापिष्ठाः
रहिताः सन्तः त्वां भवन्तम् न भजन्ते न सेवन्ते ॥ १४५ ॥
: कोऽपि वृषाचले बत महामायो जरीजृम्भते (१)
आराध्यप्रजवप्रसारितगुणाकृष्टाः प्रमोदाचिताः ।
त्कृत्य समग्रवञ्चितधियः स्वं सर्वमन्यानपि
स्वं सर्वं तदधीनमेव कुरुतेत्येवं भणत्यन्वहम् ॥ १४६ ॥
दिकं (-धीनं कुरुतेति वदन्तीत्याह-चोर इति ॥ महती अधिका
र्ज्ञानं वा 'मायां तु प्रकृति विद्यान्मायिनं तु महेश्वरम् 'माया तु
मिति गीतानिषष्टोध (१) । आश्वर्यशक्तिरित्यर्थः । कोऽपि अनिर्वाच्यः
वृषाचले वेङ्कटाचले जरीजृम्भते प्रकाशते। आराधयितुम् योग्य
तेन चोरेण प्रजये प्रकर्षेण वेगं यथा भवति तथा प्रसारितैः
अन्यत्र दीर्घीकृतैः रज्जुभिः कल्याणगुणैध आकृष्टाः आकर्षिताः अत