2026-03-08 05:43:07 by ambuda-bot
This page has not been fully proofread.
२४५
सव्याख्यामः --- श्रीनिवास गुणाकरः
लक्ष्मीपते । 'भृम् भरणे । 'ममेति पदं भगवत्परं मम सकल-
रूपाणि दिव्यविग्रहादीनि निजस्य स्वस्थ पृथुका शिशवः ।
कः शिशु रित्यमरः । अनुपम उपमारहितां सादृश्यरहितामित्यर्थः ।
शूनां लक्ष्मी शोभां शिरोवाहामध्ये प्राप्यङ्गत्वादेकवद्भावः । शिरसि
'भुजवा प्रयेष्टो दो रित्यमरः (१) । यथा लोके अनुरागवशात्
ते धारयन्ति तद्वदित्यर्थः । शेषवकुतुकी सन् परार्थत्वे उत्सुकः सन्
धरति किमु । किविति प्रभे शेपस्यैवाने कविग्रहरवेनोत्नेक्षा ।
।
रिमितैः स्वैः स्वकीयैः रूपैः नागादिरूपैः अनुदिनं मम यानि रूपाणि
1 फणिपतिः शेषः। भूयानधिक अमः स भगवत आसीदिति
रूपाणि कृपया दयया दधतीं धरमाणाम् ॥ १२७ ॥
सुगन्धपरिबन्धुरं सविधसेविनां साम्यदं
सद्विपस
किसलया भदन्तच्छदम् ।
अमलयं गिरिं श्रितममेयलक्ष्म्याश्चितं
भवन्तमभजन्त किं पटुपटीरबुध्योरगाः ॥ १२८ ॥
[[ ] पटीच्या भवन्तमभजत (न्त) किमित्याह सुगन्धेति । सुगन्धेन
परिबन्धुरं व्याप्तम् । चन्दनस्य गन्धप्रधानत्वात् परिबन्धुरमित्युक्तम् ।
पीपे सेवन्त इति सेविनः । तेषां साम्यं ददातीति साम्यदम् । भगवतः
इत्वं सिद्धम् । उसन्तः प्रकाशमानाश्च ते विटपाश्च शाखाः स एव सन्तः
अत्र सर्वमाकुलमस्फुटमनन्दितमिति व्यख्यानान्तरमिह यम्। "अनेरिति ।
बू भरण इति धातुः ममेति पदं भगवत्सरम् नम रूपाणि दिव्यमिहान् ॥
दधन्ति धावू धारण पोषणबोरिति धातुः निशन्दो भगवत्परः ।
एकः । पुत्रतुस्थान (नीत्यर्थः कपिरो खाना शरीरा
मध्ये [शिराचमतस्मिन्]] देवाः शिरसि वाहाव
पैः । भुजवा प्रवेशे दोः (१) । वहति किमु । कान् प्रेमास्पदभूतान् शिरः-
धरन्ति तथा शेषस्य रूपाणि भरति किमित्यर्थः । भगवदामरणभूतेषु नागेषु श्रेष्ठ-
ये अनेक विनोत्प्रेक्षा ॥ "
सव्याख्यामः --- श्रीनिवास गुणाकरः
लक्ष्मीपते । 'भृम् भरणे । 'ममेति पदं भगवत्परं मम सकल-
रूपाणि दिव्यविग्रहादीनि निजस्य स्वस्थ पृथुका शिशवः ।
कः शिशु रित्यमरः । अनुपम उपमारहितां सादृश्यरहितामित्यर्थः ।
शूनां लक्ष्मी शोभां शिरोवाहामध्ये प्राप्यङ्गत्वादेकवद्भावः । शिरसि
'भुजवा प्रयेष्टो दो रित्यमरः (१) । यथा लोके अनुरागवशात्
ते धारयन्ति तद्वदित्यर्थः । शेषवकुतुकी सन् परार्थत्वे उत्सुकः सन्
धरति किमु । किविति प्रभे शेपस्यैवाने कविग्रहरवेनोत्नेक्षा ।
।
रिमितैः स्वैः स्वकीयैः रूपैः नागादिरूपैः अनुदिनं मम यानि रूपाणि
1 फणिपतिः शेषः। भूयानधिक अमः स भगवत आसीदिति
रूपाणि कृपया दयया दधतीं धरमाणाम् ॥ १२७ ॥
सुगन्धपरिबन्धुरं सविधसेविनां साम्यदं
सद्विपस
किसलया भदन्तच्छदम् ।
अमलयं गिरिं श्रितममेयलक्ष्म्याश्चितं
भवन्तमभजन्त किं पटुपटीरबुध्योरगाः ॥ १२८ ॥
[[ ] पटीच्या भवन्तमभजत (न्त) किमित्याह सुगन्धेति । सुगन्धेन
परिबन्धुरं व्याप्तम् । चन्दनस्य गन्धप्रधानत्वात् परिबन्धुरमित्युक्तम् ।
पीपे सेवन्त इति सेविनः । तेषां साम्यं ददातीति साम्यदम् । भगवतः
इत्वं सिद्धम् । उसन्तः प्रकाशमानाश्च ते विटपाश्च शाखाः स एव सन्तः
अत्र सर्वमाकुलमस्फुटमनन्दितमिति व्यख्यानान्तरमिह यम्। "अनेरिति ।
बू भरण इति धातुः ममेति पदं भगवत्सरम् नम रूपाणि दिव्यमिहान् ॥
दधन्ति धावू धारण पोषणबोरिति धातुः निशन्दो भगवत्परः ।
एकः । पुत्रतुस्थान (नीत्यर्थः कपिरो खाना शरीरा
मध्ये [शिराचमतस्मिन्]] देवाः शिरसि वाहाव
पैः । भुजवा प्रवेशे दोः (१) । वहति किमु । कान् प्रेमास्पदभूतान् शिरः-
धरन्ति तथा शेषस्य रूपाणि भरति किमित्यर्थः । भगवदामरणभूतेषु नागेषु श्रेष्ठ-
ये अनेक विनोत्प्रेक्षा ॥ "