हंससंदेशः /76
This page has not been fully proofread.
१८
६
हंस सन्देशे
मध्वासक्तं सरसिजमिव स्विन्नमालम्बमानो
देव्या हस्तं तदितरकरन्यस्तलीलारविंदः ।
देवः श्रीमान्यदि सविहरेत्स्वैरमारामभूमौ
व्यक्तो वालव्यजनवपुष । वीजयेस्तं त्वमेव ॥
जातप्रीतिर्जनपदमथो मध्यमं लङ्घयित्वा
दूराहक्ष्यत्र मुकनिवहश्यामलान्याहि चोलान् ।
प्रत्युद्गच्छन्मकरवलनस्ताम्भितैस्स ह्यजायाः
३५
स्रोतोभेदैर्विविधगतिभिस्संविभक्तावकाशान् ॥
६६
सन्ध्यारागं सुरभिरजनीसम्भवैरङ्गरागैः
केरौज्योत्स्नातिमिरकलहं पाळिकापीडगर्भः ।
मध्विति ॥ मधुना आसक्तं आविष्टं । सरसिजमिव स्विन्नं (कान्तकर-
स्पर्शात्) जातवेदं देव्याः लक्ष्म्याः । हस्तं । आलम्बमानः गृह्णन् तदितरकरे न्यस्तं
निक्षिप्तं लीलारविन्दं विलासार्थपद्मं येन तथोक्तः । श्रीमान् देवः क्रीडावान् सः
वरदः। आरामस्य उद्यानस्य भूमौ । स्वैरं यथेच्छं । विहरेत् विहारं कुर्याद्यदि ।
व्यक्तः चक्षुर्गोचरस्सन् । वालव्यजनवत् चामरवत् वपुषा शुक्लशरीरेणधवल-
पक्षाभ्यामित्यर्थः । तदेवं । त्वमेव । वीजयेः वीजय । विश्रान्तं कुरु ॥
३५
जातेति ॥ अथो अथ । जातप्रीतिः । मध्यमं मध्यं । जनपदं राष्ट्रं । लङ्क-
यित्वा अतिक्रम्य । दूरात् लक्ष्येण दृश्यमानेन क्रमुकनिवहेन पूगसमूहेन श्याम-
लान् कृष्णवर्णान् । प्रत्युद्गच्छतां स्रोतोभिमुखं गच्छतां मकराणां मत्स्यानां वल-
नेन परिभ्रमणेन स्तम्भितैः । अतएव । विविधगतिभिः । सह्मजायाः कावेर्याः ।
स्त्रोतसां प्रवाहाणां भेदैः ! संविभक्तावकाशान् पृथक्कृतप्रदेशान् । चोलान् याहि
गच्छ ॥
३६
सन्ध्येति ॥ हे हंस । तेषु देशेषु । सुरभिरजन्याः परिमलयुक्तहरिद्रायाः
सभ्भवः उत्पत्तिर्येषान्तथोक्तैः । अङ्गरागैरनुलेपनैः सन्ध्यारागं सन्ध्याकालरक्तिः
६
हंस सन्देशे
मध्वासक्तं सरसिजमिव स्विन्नमालम्बमानो
देव्या हस्तं तदितरकरन्यस्तलीलारविंदः ।
देवः श्रीमान्यदि सविहरेत्स्वैरमारामभूमौ
व्यक्तो वालव्यजनवपुष । वीजयेस्तं त्वमेव ॥
जातप्रीतिर्जनपदमथो मध्यमं लङ्घयित्वा
दूराहक्ष्यत्र मुकनिवहश्यामलान्याहि चोलान् ।
प्रत्युद्गच्छन्मकरवलनस्ताम्भितैस्स ह्यजायाः
३५
स्रोतोभेदैर्विविधगतिभिस्संविभक्तावकाशान् ॥
६६
सन्ध्यारागं सुरभिरजनीसम्भवैरङ्गरागैः
केरौज्योत्स्नातिमिरकलहं पाळिकापीडगर्भः ।
मध्विति ॥ मधुना आसक्तं आविष्टं । सरसिजमिव स्विन्नं (कान्तकर-
स्पर्शात्) जातवेदं देव्याः लक्ष्म्याः । हस्तं । आलम्बमानः गृह्णन् तदितरकरे न्यस्तं
निक्षिप्तं लीलारविन्दं विलासार्थपद्मं येन तथोक्तः । श्रीमान् देवः क्रीडावान् सः
वरदः। आरामस्य उद्यानस्य भूमौ । स्वैरं यथेच्छं । विहरेत् विहारं कुर्याद्यदि ।
व्यक्तः चक्षुर्गोचरस्सन् । वालव्यजनवत् चामरवत् वपुषा शुक्लशरीरेणधवल-
पक्षाभ्यामित्यर्थः । तदेवं । त्वमेव । वीजयेः वीजय । विश्रान्तं कुरु ॥
३५
जातेति ॥ अथो अथ । जातप्रीतिः । मध्यमं मध्यं । जनपदं राष्ट्रं । लङ्क-
यित्वा अतिक्रम्य । दूरात् लक्ष्येण दृश्यमानेन क्रमुकनिवहेन पूगसमूहेन श्याम-
लान् कृष्णवर्णान् । प्रत्युद्गच्छतां स्रोतोभिमुखं गच्छतां मकराणां मत्स्यानां वल-
नेन परिभ्रमणेन स्तम्भितैः । अतएव । विविधगतिभिः । सह्मजायाः कावेर्याः ।
स्त्रोतसां प्रवाहाणां भेदैः ! संविभक्तावकाशान् पृथक्कृतप्रदेशान् । चोलान् याहि
गच्छ ॥
३६
सन्ध्येति ॥ हे हंस । तेषु देशेषु । सुरभिरजन्याः परिमलयुक्तहरिद्रायाः
सभ्भवः उत्पत्तिर्येषान्तथोक्तैः । अङ्गरागैरनुलेपनैः सन्ध्यारागं सन्ध्याकालरक्तिः