हंससंदेशः /69
This page has not been fully proofread.
प्रथमाश्वासः
इक्षुच्छाये किसलयमयं तल्पमातस्थुषीणां
सल्ला पैस्तैर्मुदितमनसां शालिसंरक्षिकाणाम् ।
कर्णाटान्ध्रव्यतिकरवशात्कर्बुरे गीतिभेदे
TPUSTIT
॥ मुह्यन्तीनां मदनकलुषं मौग्ध्यमास्वादयेथाः ॥
विष्णोर्वासादवनिवहनाद्वद्धरत्नैश्शिरोभि-
श्शेषस्साक्षाक्ष्यमिति जनैस्सम्यगुन्नीयमानः ।
अभ्रैर्युक्तो ऽलवुभिरचिरोन्मुक्त निर्मोककल्पै
र भावी तदनु नयने रञ्जयन्नञ्जनाद्रिः ॥
११
२१
मार्गमध्ये शालिसंरक्षकवधूनां मन्मथविकारात्कलुषं मुग्धभाव
इत्याह । इश्विति ॥ इक्षूणां छाया इक्षुच्छायं तस्मिन् इक्षुच्छाये रसाल-
च्छाये । "छायाबाहुल्ये " इति नपुंसकत्वं । किसलयमयं पल्लवप्रचुरं । तल्पं
शय्यां आतस्थुषीणां आश्रितानां । तैः तादृशैः रत्यादिविषयैः सल्लापैः सम्भाषणैः ।
मुदितं मनः यासान्तासां । कर्णाटान्ध्रयोः (लक्षणया) कर्णाटान्ध्रभाषयोः व्यति-
करवशात् साङ्कर्यवशात् । कर्बुरे शबलिते । गोतिभेदे गानविशेषे । मुह्यन्तीनां
विवशत्वं यान्तीनां । शालीन् संरक्षन्तीति शालिसंरक्षिकाः सस्यपालिकास्तासां ।
मदनेन मन्मथेन कलुषं कालुष्यं प्राप्तं । मौग्ध्यं मूढत्वं । आस्वादयेथा अनुभवेः ॥२०
एवं गच्छतस्तव वेङ्काद्भिः पुरोभविष्यतीत्याह । विष्णोरिति । तदनु
विष्णोः वेङ्कटेशस्य वासात् वासस्थानत्वात् अवनेः भूमेः वहनात् धारणात् बद्ध-
रक्तैः खचितमणिभिः शिरोभिः शिखरैः अयं पुरोवर्ती साक्षात् प्रत्यक्षमतः शेषइति
अनन्तइति जनैः सम्यक् उन्नीयमानः विचार्यमाणः अचिरोन्मुक्तनिर्मोककल्पैः
तत्क्षणविश्लिष्टकञ्चकसदृशैः । अलघुभिः स्थूलैः अभ्रः मेघैः युक्तः विशिष्टः अञ्ज
नाद्भिः वेङ्काद्भिः सपदि सद्यः नयने चक्षुषी रञ्जयन् आनन्दयन् अग्रे पुरस्तात्
भावी भविष्यति ॥
२१.
इक्षुच्छाये किसलयमयं तल्पमातस्थुषीणां
सल्ला पैस्तैर्मुदितमनसां शालिसंरक्षिकाणाम् ।
कर्णाटान्ध्रव्यतिकरवशात्कर्बुरे गीतिभेदे
TPUSTIT
॥ मुह्यन्तीनां मदनकलुषं मौग्ध्यमास्वादयेथाः ॥
विष्णोर्वासादवनिवहनाद्वद्धरत्नैश्शिरोभि-
श्शेषस्साक्षाक्ष्यमिति जनैस्सम्यगुन्नीयमानः ।
अभ्रैर्युक्तो ऽलवुभिरचिरोन्मुक्त निर्मोककल्पै
र भावी तदनु नयने रञ्जयन्नञ्जनाद्रिः ॥
११
२१
मार्गमध्ये शालिसंरक्षकवधूनां मन्मथविकारात्कलुषं मुग्धभाव
इत्याह । इश्विति ॥ इक्षूणां छाया इक्षुच्छायं तस्मिन् इक्षुच्छाये रसाल-
च्छाये । "छायाबाहुल्ये " इति नपुंसकत्वं । किसलयमयं पल्लवप्रचुरं । तल्पं
शय्यां आतस्थुषीणां आश्रितानां । तैः तादृशैः रत्यादिविषयैः सल्लापैः सम्भाषणैः ।
मुदितं मनः यासान्तासां । कर्णाटान्ध्रयोः (लक्षणया) कर्णाटान्ध्रभाषयोः व्यति-
करवशात् साङ्कर्यवशात् । कर्बुरे शबलिते । गोतिभेदे गानविशेषे । मुह्यन्तीनां
विवशत्वं यान्तीनां । शालीन् संरक्षन्तीति शालिसंरक्षिकाः सस्यपालिकास्तासां ।
मदनेन मन्मथेन कलुषं कालुष्यं प्राप्तं । मौग्ध्यं मूढत्वं । आस्वादयेथा अनुभवेः ॥२०
एवं गच्छतस्तव वेङ्काद्भिः पुरोभविष्यतीत्याह । विष्णोरिति । तदनु
विष्णोः वेङ्कटेशस्य वासात् वासस्थानत्वात् अवनेः भूमेः वहनात् धारणात् बद्ध-
रक्तैः खचितमणिभिः शिरोभिः शिखरैः अयं पुरोवर्ती साक्षात् प्रत्यक्षमतः शेषइति
अनन्तइति जनैः सम्यक् उन्नीयमानः विचार्यमाणः अचिरोन्मुक्तनिर्मोककल्पैः
तत्क्षणविश्लिष्टकञ्चकसदृशैः । अलघुभिः स्थूलैः अभ्रः मेघैः युक्तः विशिष्टः अञ्ज
नाद्भिः वेङ्काद्भिः सपदि सद्यः नयने चक्षुषी रञ्जयन् आनन्दयन् अग्रे पुरस्तात्
भावी भविष्यति ॥
२१.